Chuyên đề 13 : GIẢI BÀI TOÁN XÁC ĐỊNH pH
( Nguyên tắc : Tìm cách xác định [H+]
pH = - lg [H+] hay [H+] = 10-pH
Dạng 1 : Axit mạnh , Bazơ mạnh
( Dung dịch các axit mạnh ( Tìm [H+] ( pH
( Dung dịch các bazơ mạnh ( Tìm [OH-] ( [H+] ( pH
Hoặc ( pOH( pH
[H+] . [OH-] = 10-14 ; pH + pOH = 14 ; pOH = - lg [OH-]
( Trộn dung dịch các axit mạnh và các bazơ mạnh : H+ + OH- ( H2O
( Tìm [H+] dư hơặc [OH-] dư
( pH
Dạng 2 : Axit yếu , Bazơ yếu
Độ điện li :

( Dung dịch axit yếu : HA
H+ + A-
Hằng số phân li axit :

( Dung dịch bazơ yếu : BOH
B+ + OH-
Hằng số phân li bazơ :


BÀI TẬP ÁP DỤNG
Bài 1 . Trộn 40 ml dung dịch H2SO4 0,25 M với 60 ml dung dịch NaOH 0,5 M . pH của dung dịch thu được là :
A. 3 B.2 C. 13 D. 12
Hướng dẫn giải

= 0,01mol (
= 0,02 mol

= 0,03 M (
= 0,03 mol
Phản ứng ion rút gọn : H+ + OH- ( H2O
Dung dịch thu được dư OH- :
dư = 0,03 – 0,02 = 0,01 mol
( [OH-] =
= 0,1 M = 10-1 M
( pOH = 1 ( pH = 13
Chọn đáp án C
Bài 2 . Trộn 100 ml dung dịch hỗn hợp gồm H2SO4 0,05M và HCl 0,1M với 100 ml dung dịch hỗn hợp gồm NaOH 0,2M và Ba(OH)2 0,1M thu được dung dịch X. Dung dịch X có pH là
A. 1,2 B. 1,0 C. 12,8 D. 13,0
Hướng dẫn giải
Số mol H+ = 0,1.( 2.0,05 + 0,1) = 0,02 mol
Số mol OH- = 0,1.( 0,2 + 2. 0,1) = 0,04 mol
Phương trình trung hòa: H+ + OH- ( H2O
( Số mol OH- dư = 0,04 – 0,02 = 0,02 mol
( [OH-] =
= 0,1 M = 10-1 M ( [H+] =
= 10-13 ( pH = 13
Chọn đáp án D
Bài 3 . Dung dịch NaOH có pH= 12, pha loãng dung dịch này bằng nước để được dung dịch NaOH có pH= 11. Hỏi thể tích sau gấp bao nhiêu lần thể tích trước pha loãng ?
A. 8 B. 9 C. 10 D. 11
Hướng dẫn giải
Dung dịch trước : [OH-] = 10-2 M (
= V1. 10-2 mol
Dung dịch sau : [OH-] = 10-3 M (
= V2. 10-3 mol
Pha loãng số mol chất tan không đổi : V1. 10-2 = V2. 10-3 ( V2 = 10 V1
Chọn đáp án C
Bài 4 . Để được dung dịch có pH = 8 Thì phải lấy dung dịch axit có pH = 5 và dung dịch bazơ có pH = 9 theo tỉ lệ thể tích là :
A. 9 : 11 B. 9 : 10 C. 10 : 11 D. 11 : 9
Hướng dẫn giải
Dung dịch axit có pH = 5 ( [H+] = 10-5 M
Dung dịch bazơ có pH = 9 ( [OH-] = 10-5 M
Gọi V1 , V2 (lít) là thể tích dung dịch axit và bazơ cần lấy :

= 10-5.V1 ;
= 10-5.V2
Phản ứng trung hòa: H+ + OH- ( H2O
Khi trộn 2 dung dịch thu được dung dịch có pH = 8 ( [OH-] = 10-6 M(dư OH-
(
dư = 10-5.(V2 -V1 ) = 10-6 . ( V1 + V2 )
( 9V2 = 11V1 ( V1 : V2 = 9 : 11
Chọn đáp án A
Bài 5. Dung dịch HCl có pH = 3 . Số lần pha lõang dung dịch để thu được dung dịch HCl có pH = 4 là :
A. 9 B. 11 C. 10 D. 12
Hướng dẫn giải
Dung dịch trước HCl có pH = 3 ( [H+] = 10-3 M
Dung dịch sau HCl