CẢM NHẬN BÀI THƠ ĐỒNG CHÍ – CHÍNH HỮU
-Lê Trần Thảo Vy-

Là một trong những mặt trời chiếu sáng trên nền văn học Việt Nam, Chính Hữu đã vẽ nên biết bao tác phẩm văn học huy hoàng, vẻ vang. Nổi bật hơn cả hẳn những tập thơ mang một cảm xúc dồn nén cùng ngôn ngữ và hình ảnh chọn lọc luôn ánh mãi ngàn đời.Vốn là một thi sĩ nhưng cuộc đời lại gắn liền với chiến tranh nên ông có cái nhìn khác về những người chiến sĩ lên đường hành quân bảo vệ đất nước bởi chính ông cũng nằm trong khía cạnh đó.Vậy nên trong những bài thơ của ông luôn ánh lên tình đồng chí thắm thiết, xúc động đã, đang và sẽ đi vào trong lòng người đọc một sự đồng cảm sâu sắc. Một trong những minh chứng cho điều đó, ta không thể không nhắc đến bài thơ “ Đồng chí”- tác phẩm ngợi ca tình đồng đội, tình đồng chí của những người lính cụ Hồ thời kì chống Pháp được gửi gắm qua lời tâm tình thắm thiết của hai anh bộ đội cùng xuất phát từ những nông dân nghèo. Mở đầu bài thơ được viết bằng hai câu sóng đôi, đối xứng rất tinh tế:
Quê hương anh nước mặn, đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá
Bằng lời thơ mộc mạc giản dị, những câu thơ dòng chữ hệt như lời thủ thỉ của hai đồng chí khi nhớ lại ngày đầu tiên gặp gỡ. “Quê hương anh” -“ làng tôi” tuy đến từ những miền quê khác nhau nhưng đều xuất thân từ những người nông dân bình dị. Chính vì điều đó mà “ anh” và “tôi” có thể hiểu nhau, thương nhau như người bạn thân quen. Đều lớn lên trong một hoàn cảnh éo le mà cái nghèo đã xô đẩy, từ việc đói khát do “nước mặn đồng chua” gợi cho ta đến một vùng đồng bằng chiêm trũng đất phèn đất mặn , hoặc chốn “đất cày lên sỏi đá” đất khô cằn gợi về một vùng miền xa xôi nơi mà “Chó ăn đá, gà ăn sỏi”. Hoàn cảnh xuất thân nghèo khó, đều từ người nông dân quần nâu áo vải khi nhìn từ con mắt người đọc lại cho thấy sự đồng cảm giữa những người chiến sĩ nhưng dưới con mắt của tác giả nó còn hơn cả thế. Đó sự đồng cảm, một niềm tự hào, ý chí nghị lực của những con người yêu nước khi nghe thấy tiếng gọi của tổ quốc họ đều đứng dậy chiến đấu để dành lại một cuộc sống bình yên mà vô vạn người dân trên mảnh đất hình chữ S đều mong ước. Thông qua việc đã sử dụng các thủ pháp đối ở hai cặp câu này một cách thuần phục, điêu luyện Chính Hữu đã làm cho “anh” và “tôi” trở nên đồng điệu, đăng đối đến lạ thường. Và đó cũng chính là sợi dây kết nối tình đồng chí giữa những người lính trở nên gần gũi, thân mật gắn bó với nhau. Trước ngày nhập ngũ, họ cũng tự phương trời xa lạ đến với nhau:
Anh với tôi đôi người xa lạ
Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau
Súng bên súng, đầu sát bên đầu,
Tại sao từ hai người xa lạ, không quen không biết mà giờ đây họ đã thể thấu hiểu, cảm thông cho nhau như những người anh em đến như vậy? đó là bởi vì họ cùng chung một nhịp đập trái tim, cùng chung “một lòng một dạ hướng” về đất nước , cùng chung lí tưởng cách mạng đã thôi thúc họ đến với nhau và cùng đi trên một con đường quân ngũ. Tưởng chừng “ anh” với “tôi” đôi người xa lạ “tự phương trời” không hề quen biết nhau song giữa họ lại có mối liên kết đặt biệt khó mà diễn tả được. Trong hình ảnh tươi đẹp ấy lại có một hình ảnh “súng bên súng, đầu sát bên đầu” lại hiện lên trong mắt người sự chiến đấu anh dũng cùng với ý chí kiên định của những người lính ra quân. Khi nghĩ đến súng người ta lại nghĩ đến tinh thần chiến đấu sắt thép, đầu tượng trưng cho lí tưởng, quả cảm cao đẹp. Chính vì thế mà nhà văn đã sử dụng điệp ngữ “súng”, “đầu” , “bên” để nhấn mạnh sự gần gũi, kề vai sát cánh của hai người đồng chí trong một khuôn khổ gian lao của cuộc kháng chiến trường kỳ dân của dân tộc. Cùng chung lí tưởng, nhiệm vụ và mục đích chiến đấu là điểm chung lớn nhất để họ gắn kết với nhau, trở thành đồng chí, đồng đội để bảo vệ đất nước.
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ.
Đồng chí!
Có lẽ trong cái gió lạnh lẽo heo hút của đêm khuya, trong cái cảnh hoang vắng của cánh rừng, cái giá lạnh đã khép chặt những người lính lại với nhau trong một tắm chăn mỏng nhưng lại ấm áp, đầy tình thương của đôi bạn “tri kỉ”. Đó là những hơi ấm mà