ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP MÔN NGỮ VĂN LỚP 11
HỌC KÌ II (NĂM HỌC 2021–2022)

CẤU TRÚC ĐỀ KIỂM TRA HỌC KÌ II
I. PHẦN ĐỌC HIỂU: (3,0 điểm)
Đơn vị kiến thức/Kĩ năng: Nghị luận hiện đại (ngữ liệu ngoài sách giáo khoa).
Nhận biết:
- Nhận diện được phương thức biểu đạt, thao tác lập luận, phong cách ngôn ngữ, biện pháp tu từ,... trong văn bản/đoạn trích. (Câu 1)
- Xác định thông tin được nêu trong văn bản/đoạn trích. (Câu 2)
Thông hiểu: (Câu 3)
- Hiểu được các thành phần nghĩa của câu; nội dung của văn bản/đoạn trích.
- Hiểu được cách triển khai lập luận, ngôn ngữ biểu đạt; các biện pháp tu từ, đặc trưng của phong cách ngôn ngữ... trong văn bản/đoạn trích.
- Hiểu được những đặc điểm cơ bản của nghị luận hiện đại thể hiện trong văn bản/đoạn trích.
Vận dụng: (Câu 4)
- Nhận xét về nội dung và nghệ thuật của văn bản/đoạn trích; bày tỏ quan điểm của bản thân về vấn đề đặt ra trong văn bản/đoạn trích.
- Rút ra thông điệp/bài học cho bản thân.
- Phân biệt được nghị luận hiện đại và nghị luận trung đại.
Đọc văn bản sau:
Cuộc sống luôn có nhiều áp lực nên không phải lúc nào ta cũng có đủ vững chãi để làm chủ hết bản thân, nhất là khi có những biến động bất ngờ. Trong những lúc tâm tư rối bời hoảng loạn hay chán chường lạc lõng, ta luôn ước ao có một người thân bên cạnh để được chia sẻ. Dù người ấy chẳng giúp ta giải quyết được vấn đề, thậm chí chẳng khuyên được một điều gì bổ ích, nhưng chỉ cần thái độ lắng nghe hết lòng cũng đủ khiến ta vơi đi rất nhiều phiền muộn rồi.Cho nên, được lắng nghe là nhu cầu không thể thiếu của con người.Thế nhưng, điều nghịch lý là ai cũng muốn người khác lắng nghe mình, còn mình lại không chịu lắng nghe ai cả.
(….) Nếu ta thực sự muốn giúp người kia vơi đi những nỗi khổ niềm đau đang đè nặng trong lòng, thìviệc trước tiên là ta phải biết lắng nghe họ. Cũng như vị thầy thuốc trước khi chẩn mạch kê toa thì phải luôn quan sát thần sắc của bệnh nhân. Sau đó, lắng nghe thật kĩ càng những báo cáo hay những lời than thở về bệnh trạng.Khi ta quyết định lắng nghe một người đang khổ, tức là ta đang đóng vai thầy thuốc để chữa trị bệnh cho họ. Dù ta không phải nhà tâm lý trị liệu, nhưng với lòng chân thành và thái độ lắng nghe đúng đắn, chắc chắn ta sẽ giúp được người kia ít nhiều. Vì vậy mỗi khi chúng ta chuẩn bị lắng nghe, ta phải hỏi kỹ lại mình đã thật sự vào vai của một người cứu giúp chưa?
(Theo Minh Niệm, Hiểu về trái tim, NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2017, tr.160-162)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1.Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích.
Câu 2. Theo tác giả, nếu muốn giúp người kia vơi đi nỗi niềm đau khổ việc trước tiên ta phải làm gì?
Câu 3. Vì sao tác giả cho rằng: “khi ta quyết định lắng nghe một người đang khổ, tức là tức là ta đang đóngvai thầy thuốc để chữa trị bệnh cho họ”?
Câu 4. Anh/chị có đồng tình với ý kiến: “được lắng nghe là nhu cầu không thể thiếu của con người”
Gợi ý:
Câu 1.Phương thức biểu đạt chính là nghị luận.
Câu 2. Theo tác giả nếu ta thực sự muốn giúp người kia vơi đi những nỗi khổ niềm đau đang đè nặng trong lòng, thì việc trước tiên là ta phải biết lắng nghe họ.
Câu 3.Tác giả cho rằng:“khi ta quyết định lắng nghe một người đang khổ, tức là tức là ta đang đóngvai thầy thuốc để chữa trị bệnh cho họ”, bởi vì:
- Lắng nghe với thái độ chân thành sẽ chẩn đoán được tâm trạng, nguồn gốc của sự giằng xé giống như bác sĩ bắt mạch vậy.
- Lắng nghe cũng là một cách chữa bệnh, bởi khi lắng nghe với thái độ chân thành thì tâm trạng của người kia được vơi đi ít nhiều.
Câu 4.Học sinh có thể đồng tình hay không đồng tình phải có lí giải hợp lí.
Đồng tình với ý kiến: “được lắng nghe là nhu cầu không thể thiếu của con người”
- Khi được lắng nghe, ta sẽ giãi bày những tâm sự, những nỗi buồn hoặc những điều khó nói với đối phương, nhờ thế mà cõi lòng nhẹ nhõm.
- Khi được lắng nghe, ta còn có thể nhận được những lời khuyên