ĐỀ SỐ 1
Cảm nhận của em về nhân vật ông Hai trong đoạn trích sau:
“Cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại, da mặt tê rân rân. Ông lão lặng đi, tưởng như đến
không thở được. Một lúc lâu ông mới rặn è è, nuốt một cái gì vướng ở cổ, ông cất
tiếng hỏi, giọng lạc đi:
- Liệu có thật không hở bác? Hay là chỉ lại…
…Vừa về đến nhà, ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ
khác, len lét đưa nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau.
Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra. Chúng nó cũng là trẻ con làng
Việt gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư? Khốn nạn, bằng
ấy tuổi đầu…Ông lão nắm chặt hai tay mà rít lên:
- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán
nước để nhục nhã thế này.
Ông lão bỗng ngừng lại, ngờ ngợ như lời mình không được đúng cho lắm. Chả nhẽ
cái bọn ở làng lại đốn đến thế được. Ông kiểm điểm từng người trong óc. Không mà,
họ toàn là những người có tinh thần cả mà. Họ đã ở lại làng, quyết tâm một sống
một chết với giặc, có đời nào lại cam tâm làm điều nhục nhã ấy!
Nhưng sao lại nảy ra cái tin như vậy được? Mà thằng chánh Bệu thì đích là người
làng không sai rồi. Không có lửa làm sao có khói? Ai người ta hơi đâu bịa tạc ra
những chuyện ấy làm gì. Chao ôi! Cực nhục chưa, cả làng Việt gian! Rồi đây biết
làm ăn, buôn bán ra sao? Ai người ta chưa. Ai người ta buôn bán mấy. Suốt cả cái
nước Việt Nam này người ta ghê tởm, người ta thù hằn cái giống Việt gian bán nước
… Lại con bao nhiêu người làng tan tác mỗi người một phương nữa, không biết họ
đã rõ cái cơ sự này chưa? ….”
(Trích Làng, Kim Lân, Ngữ văn 9, tập 1, NXBGD, 2013)
I. Mở bài
Kim Lân là cây bút chuyên viết truyện ngắn, với lối viết tự nhiên, giản
dị, cách miêu tả chân thực đặc biệt có biệt tài phân tích tâm lí nhân vật, Kim Lân đã
để lại cho đời rất nhiều tác phẩm. Trong đó phải kể đến Truyện ngắn “Làng” được
viết thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, đăng lần đầu trên tạp chí Văn
nghệ 1948. Đây là một trong những truyện ngắn thành công nhất của ông. Trong
thiên truyện xuất sắc này, tác giả đã xây dựng thành công hình tượng nhân vật ông
Hai- một người nông dân yêu làng, yêu nước sâu sắc. Đặc biệt là đoạn trích sau miêu
tả tâm trạng ông Hai khi nghe tin làng Chợ Dầu theo giặc : “…..”
II. Thân bài
1. Khái quát chung 
- Ông Hai là nhân vật chính của tác phẩm, đó là một người nông dân có tình yêu
làng quê sâu sắc, nhưng vì hoàn cảnh, ông buộc phải rời làng đi tản cư. Ở nơi tản cư,
ông vẫn luôn nhớ về làng Chợ Dầu quê ông và tự hào khoe làng ông là làng kháng
chiến. Tình yêu làng của ông Hai đã được nhà văn đặt vào một tình huống đầy thử

thách. Đó là tin đồn làng chợ Dầu mà ông vẫn tự hào đã làm Việt gian theo Tây.
Người nông dân ấy đã trải qua tâm trạng dằn vặt, đau đớn, phải tự đấu tranh với
chính mình để lựa chọn con đường đúng đắn. Từ tình huống có ý nghĩa thử thách ở
nội tâm nhân vật nhà văn đã mở ra biết bao cung bậc cảm xúc của một tấm lòng yêu
làng, yêu nước và những chuyển biến mới trong tâm hồn , tình cảm của người nông
dân này.
2. Cảm nhận về nhân vật ông Hai trong đoạn trích
a. Lúc mới nghe tin làng theo giặc.
- Diễn biến tâm trạng ông Hai khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc đã được nhà văn
Kim Lân thể hiện thật sinh động và tinh tế. Lúc mới nghe tin làng mình theo
giặc, ông Hai bàng hoàng đến sửng sốt "Cổ ông lão nghẹn ắng lại, da mặt tê rần
rần, ông lão lặng đi đến không thở được. Một lúc lâu, ông mới rặn è è như nuốt một
cái gì vướng trong cô, ông cất tiếng hỏi, giọng lạc hẳn đi". Trạng thái bàng hoàng,
hụt hẫng này là phản ứng tâm lý hết sức tự nhiên của một người quá yêu làng. Nếu
không yêu thì cái tin làng Chợ Dầu theo giặc không thể gây chấn động mạnh tựa như
một cú sốc tinh thần như thế với ông Hai. Song, ông Hai vẫn còn nghi ngờ chưa thể
tin ngay lời đồn đại, ông lắp bắp hỏi lại: "Liệu có thật không hở bác, hay là chi
lại ...".
-  Ông hỏi lại để khẳng định cũng là để cố bấu víu vào một tia hi vọng rằng đó chỉ là
sự nhầm lẫn là một lời đồn đại vô căn cứ. Nhưng khi cái tin được khẳng định từ
những người tản cư thì ông Hai không thể không tin.
- Từ lúc ấy, tâm trạng ông bị ám ảnh, day dứt bởi mặc cảm là người làng Việt
gian. Nghe tiếng chửi bọn Việt gian bán nước "ông cúi gằm mặt xuống mà đi" ta
nhận thấy trong cái cúi mặt này biết bao xấu hổ, nhục nhã, đau đớn. Nỗi nhục khiến
ông không thể ngẩng đầu lên được. Phải chăng, ông Hai đã đồng nhất danh dự của
ông với danh dự của làng ông. Với ông, danh dự của làng cũng là danh dự của chính
ông . Đây là nét tâm lý cộng đồng của người nông dân Việt Nam trong thời đại mới.
b.Về đến nhà
+ Về đến nhà, ông Hai càng tủi thân, thương con thương mình và thương cả những
người nông dân làng chợ Dầu vì mang tiếng là làng Việt gian"Nhìn lũ con, tủi
thân, nước mắt ông lại cứ giàn ra, chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư.
Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng, hắt hủi đấy ư”. Nghĩ đến sự khinh bỉ của mọi
người, ông Hai càng căm giận những kẻ Việt gian bán nước.
-  Ông nắm chặt hai tay lại mà rít lên: "Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào
mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này". Nhà văn Kim
Lân đã sử dụng thật tài tình độc thoại để bộc lộ nỗi lòng nhân vật. Sự căm giận, nỗi
tủi hổ, nhục nhã trong lòng người nông dân này không kìm nén nổi đã bật ra thành
tiếng chửi. Trong nội tâm nhân vật ông Hai đã diễn ra một sự giằng xé giữa tin và
không tin.

- Một mặt, ông Hai kiểm điểm lại từng người trong óc "họ toàn là những người có
tinh thần cả mà". Ông tin những người ở lại làng không ai can tâm làm điều nhục
nhã ấy. Nhưng rồi ông lại phân vân: "Thằng Chảnh Bệu thì đích là người làng không
sai rồi. Không có lửa làm sao có khói? Ai người ta hơi đâu bia tạo ra những chuyện
ấy làm gì".
-  Nhà văn Kim Lân đã rất tinh tế khi phát hiện ra nét tâm lý nửa tin nửa ngờ ở
nhân vật. Vì quá yêu làng nên ông Hai cố tìm một chút hy vọng để bấu víu. Nhưng
rồi trước những chứng cứ hiển' nhiên, ông đành cay đắng chấp nhận sự thật. Từ lúc
ấy, nỗi nhục nhã lại sôi réo trong lòng ông: “Chao ôi! Cực nhục chưa, cả làng Việt
gian!". Ông Hai lại càng hoang mang, lo sợ, sẽ tuyệt đường sinh sống khi nghĩ đến
việc người ta sẽ không chứa, không buôn bán gì người làng Việt gian “Rồi đây biết
làm ăn, buôn bán ra sao? Ai người ta chưa. Ai người ta buôn bán mấy. Suốt cả cái
nước Việt Nam này người ta ghê tởm, người ta thù hằn cái giống Việt gian bán nước
… Lại con bao nhiêu người làng tan tác mỗi người một phương nữa, không biết họ
đã rõ cái cơ sự này chưa?...”
3. Đánh giá :
- Có lẽ đây là đoạn miêu tả nội tâm độc đáo nhất, thành công nhất của nhà văn.
Tác giả đã để cho nhân vật trải qua từng cung bậc tâm lí, đẩy lên cao trào rồi bật
ngược như vỡ òa ở phần sau. Ngẫm kĩ, ta thấy đối với người nông dân chất phác, tay
lấm chân bùn thì cái tin làng theo giặc quả thật là cú sốc to lớn, là điều đau đớn và
nặng nề mà họ phải chịu đựng.
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật
Với lối kể chuyện giản dị, tự nhiên, ngôn ngữ mang tính khẩu ngữ, ngòi bút phân
tích tâm lí sắc sảo, Kim Lân đã thành công khi xây dựng nhân vật ông Hai- một
người nông dân trong buổi đầu chống Pháp yêu làng, yêu nước tha thiết.
4. Lệnh phụ :
III. Kết bài
Ông Hai là nhân vật tiêu biểu điển hình về người nông dân trong buổi đầu
cuộc kháng chiến chống Pháp, người nông dân yêu làng, yêu nước, có niềm tin tuyệt
đối vào cách mạng. Qua nhân vật ông Hai, ta thấy được nhận thức của người nông
dân về cuộc kháng chiến. Thấy được nghệ thuật miểu tả nhân vật tài tình của nhà
văn Kim Lân cũng như tình cảm gắn bó, quý trọng người nông dân của nhà văn.
Đọc truyện, ta càng thêm khâm phục và yêu thương biết bao tình yêu nước và sự hy
sinh cao cả của những thế hệ đi trước và từ đó tự rút ra bài học quý giá cho bản thân:
hãy biết yêu thương nơi mình sinh ra và lớn lên, hãy biết trân trọng và luôn tin tưởng
về một tương lai tươi sáng.
--------------------------------------------------------------------------------

ĐỀ SỐ 2
Em hãy phân tích diễn biến tâm trạng của nhân vật ông Hai trong các đoạn trích
sau:
“Ông lại nghĩ về cái làng của ông, lại nghĩ đến những ngày cùng làm việc với anh
em. Ô, sao mà độ ấy vui thế. Ông thấy mình như trẻ ra. Cũng hát hỏng, bông
phèng(1), cũng đào, cũng cuốc mê man suốt ngày. Trong lòng ông lão lại thấy náo
nức hẳn lên. Ông lại muốn về làng, lại muốn được cùng anh em đào đường đắp ụ, xẻ
hào, khuân đá... Không biết cái chòi gác ở đầu làng đã dựng xong chưa? Những
đường hầm bí mật chắc còn là khướt(2) lắm, Chao ôi! Ông lão nhớ làng, nhớ cải
làng quá."
………………
“Ông Hai quay phắt lại, lắp bắp hỏi:
- Nó... Nó vào làng Chợ Dầu hở bác? Thế ta giết được bao nhiêu thằng? Người đàn
bà ẵm con cong môi lên đỏng đảnh:
- Có giết được thằng nào đâu. Cả làng chúng nó Việt gian(3) theo Tây còn giết gì
nữa!
Cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại, da mặt tê rân rân. Ông lão lặng đi, tưởng như đến
không thở được. Một lúc lâu ông mới dặn è è, nuốt một cái gì vướng ở cổ, ông cất
tiếng hỏi, giọng lạc hẳn đi:
-Liệu có thật không hở bác? Hay chỉ lại…[….]
Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng[…]
Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi. Ông thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà.
Về đến nhà, ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ khác,
len lét đưa nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau.
Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra. Chúng nó cũng là trẻ con làng
Việt gian đấy ư?Chúng nó cũng bị người ta rẻ rung hắt hủi đấy ư? Khốn nạn, bằng
ấy tuổi đầu…ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên:
-Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán
nước để nhục nhã thế này.
(Trích Làng, Kim Lân, Ngữ văn 9, tập một,NXB Giáo dục Việt Nam, 2017, tr.162166)
Chú thích:
(1) Bông phèng: nói để đùa vui.
(2) Khướt: mệt, vất vả, lâu lắm.
(3) Việt gian: những kẻ là người Việt Nam nhưng theo giặc.
(4) Chơi sậm chơi sụi: chơi một cách lặng lẽ, kín đáo.
BÀI LÀM
I. Mở bài
Kim Lân là một nhà văn chuyên có biệt tài viết truyện ngắn. Ông viết
không nhiều nhưng lại viết hay về người nông dân, đặc biệt là những số phận nhỏ

bé. Một số tác phẩm tiêu biểu của ông là truyện ngắn “Làng”. Truyện được sáng tác
vào năm 1948, khi cuộc kháng chiến chống Pháp mới nổ ra được một thời gian ngắn.
Nổi bật lên ở truyện ngắn này là vẻ đẹp của ông Hai- một người yêu làng yêu nước
nhưng phải rời làng đi tản cư, được thê hiện qua hai đoạn trích sau : “….”, “……”
II. Thân bài
1. Khái quát chung
Ông Hai là nhân vật chính của tác phẩm, đó là một người nông dân có tình yêu
làng quê sâu sắc, nhưng vì hoàn cảnh, ông buộc phải rời làng đi tản cư. Ở nơi tản cư,
ông vẫn luôn nhớ về làng Chợ Dầu quê ông và tự hào khoe làng ông là làng kháng
chiến. Tình yêu làng của ông Hai đã được nhà văn đặt vào một tình huống đầy thử
thách. Đó là tin đồn làng chợ Dầu mà ông vẫn tự hào đã làm Việt gian theo Tây.
Người nông dân ấy đã trải qua tâm trạng dằn vặt, đau đớn, phải tự đấu tranh với
chính mình để lựa chọn con đường đúng đắn. Từ tình huống có ý nghĩa thử thách ở
nội tâm nhân vật nhà văn đã mở ra biết bao cung bậc cảm xúc của một tấm lòng yêu
làng, yêu nước và những chuyển biến mới trong tâm hồn , tình cảm của người nông
dân này.
2. Phân tích diễn biến tâm trạng của nhân vật ông Hai
* Khái quát chung tình yêu làng của ông Hai :
Trước hết ông Hai hiện lên là một người yêu nước, yêu làng, luôn tự hào về quê
hương- nơi chôn nhau cắt rốn của mình.
- Nét tính cách đầu tiên và dễ nhận thấy nhất ở ông Hai là tình yêu tha thiết đối với
làng ông. Đối với người nông dân, làng không chỉ là một đơn vị hành chính, địa lí. Ở
đó chứa đựng cuộc sống của họ, tất cả những gì gần gũi và thân thuộc với họ. Làng
chính là quê hương, là cuộc đời họ. Ông Hai cũng vậy, ông có tính hay khoe làng
với tất cả niềm hãnh diện. “Ông nói về cái làng ấy một cách say mê và náo nức lạ
thường. Hai mắt ông sáng hẳn lên, khuôn mặt biến chuyển hoạt động.”
- Tình yêu làng đã biến ông Hai thành một con người hoàn toàn khác so với một ông
Hai bị gò bó, tù túng trong căn bếp tản cư. Một nguồn sinh lực mới như dồi dào
trong ông lúc đó. Tối này đến tối khác, ông nói đi nói lại về cái làng của ông. Kim
Lân điểm nhịp câu chuyện bằng những lời trách móc ông hàng xóm nhãng ý không
nghe chuyện, nhưng kỳ thực là để cho ta thấy rằng ông Hai không thực sự cần bác
Thứ nghe, ông nói cho chính mình, nói để cho sướng miệng và cũng để thỏa nỗi nhớ
làng. “Ông lại nghĩ về cái làng của ông, lại nghĩ đến những ngày cùng làm việc với
anh em. […] Ông lại muốn về làng, lại muốn được cùng anh em đào đường, đắp ụ,
xẻ hào, khuân đá.” Những ký ức về làng xưa, xóm cũ trở thành niềm an ủi, động
viên ông Hai mỗi khi chán nản.
- Chỉ cần được ở lại làng, cùng chiến đấu với anh em thì như có một luồng sinh lực
mới chảy dồi dào trong ông, và dù có gian khổ, khó nhọc, nguy hiểm đến bao nhiêu
ông cũng chịu được. Hình ảnh đó hoàn toàn trái ngược với ông Hai lúc nào cũng
buồn chán, bức bối, không biết làm gì trong căn bếp tản cư.

- Thế nhưng đó cũng chỉ là hồi ức, một hồi ức tươi vui và đầy tự hào đến nỗi mỗi khi
nhớ lại, trong ông lại trào dâng một nỗi nhớ khôn nguôi: “Ông Hai nhớ cái làng,
nhớ cái làng quá.” Với ông, ngôi làng của ông vốn đã là một điều gì đó vô cùng
thiêng liêng và đẹp đẽ. Nay ở trong căn bếp tản cư chật hẹp, cái làng ấy lại càng đẹp
hơn, trở thành một niềm mong ước, khao khát mãnh liệt. Điều đó hoàn toàn không
phải phóng đại. Tâm sự của ông Hai là tâm sự của một người gắn bó với làng tha
thiết, yêu làng bằng một niềm tự hào chân chính.
* Tâm trạng của ông hai khi nghe tin làng chợ dầu đi theo giặc:
- Nhưng như người xưa đã nói, cái gì cũng cần thời gian thử thách. Lòng yêu làng,
yêu nước của ông bị đặt vào một tình huống éo le: làng chợ Dầu của ông theo giặc.
Nghệ thuật miêu tả tâm lí tài tình của Kim Lân đã được bộc lộ rõ ở đây. Như sét
đánh ngang tai, ông từ chối tin vào điều đó.
- Ông Hai hỏi đi hỏi lại mãi người phụ nữ vừa mới tản cư lên. Tin đó quá bất ngờ và
quá dữ dội đối với ông. “Cổ ông lão nghẹn ắng lại, da mặt tê rân rân. Ông lão lặng
đi, tưởng chừng như không thở được. Một lúc sau ông mới rặn è è, nuốt một cái gì
vướng ở cổ.” Nếu như tin dữ ấy là cái làng đẹp đẽ của ông bị đốt trụi, nhà cửa,
ruộng vườn của ông bị cướp mất thì có lẽ ông cũng không đau khổ bằng tin làng
mình theo Tây. Tội nghiệp ông lão vui tính, xởi lởi giờ đây phải giả vờ đánh trống
lảng “rồi đi thẳng” về nhà mặc cho “ cười nói xôn xao của đám người mới tản cư ấy
vẫn dõi theo ông”. Ấy vậy mà cái giọng chua lanh lảnh của người đàn bà cho con bú
vẫn văng vẳng bên tai ông “Cha mẹ tiên sư nhà chúng nó…………Cái giống Việt
gian bán nước thì cứ cho mỗi đứa một nhát”. Lúc bấy giờ ông Hai không dám đi
thẳng mà “cúi gằm mặt xuống mà đi”. Và trong khoảnh khắc ngắn đó ông bỗng
thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà. Mụ mà biết gia đình ông là người làng chợ Dầu thì thế
nào cũng bị đuổi ra đường. Ông về đến nhà, nhìn lũ con, “nước mắt ông cứ giàn
ra”. “ chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người ta rẻ
rúng hắt hủi đấy ư?”.
- Ông căm thù những kẻ theo Tây, phản bội làng. Giá ông không quá yêu làng,
không quá tự hào về làng thì ông đã không thấy tủi nhục đến thế. Mấy chữ “cả làng
chúng nó Việt gian theo Tây” như găm vào trái tim ông, vào niềm tự hào về cái làng
mà ông yêu vô cùng.
-Tất cả những gì ông trân trọng giữ gìn trong tim giờ đây như đều sụp đổ tan tành.
Ông không chấp nhận được sự thật ấy và đấu tranh nội tâm dữ dội. Lúc đầu là nghi
ngại (“Nhưng sao lại nảy ra cái tin như vậy được ?“), nhưng sau đó là đau đớn khi
được biết những bằng chứng rõ ràng (“Mà thằng chánh Bệu thì đích là người làng
không sai rồi“). Phải thừa nhận cái tin đó, không thể nào tả được nỗi đau của ông
lúc ấy. “ Ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên “ Chúng bây ăn miếng cơm hay
miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này”.
- Chỉ một câu nói thôi mà ta như thấy được sự chênh vênh, bấp bênh giữa tình yêu
làng, yêu nước và lòng tin trong người ông Hai. Có lẽ trong đời mình, ông Hai chưa

từng chịu đựng hay thậm chí tưởng tượng được một nỗi đau, nỗi nhục như thế.
Những tiếng ấy như thốt lên từ trái tim bị tổn thương, từ niềm tự hào bị chà đạp của
ông, khiến người đọc cũng như cảm nhận được nỗi xót xa, tủi nhục của ông lúc ấy.
Kim Lân đã rất tài tình khi sử dụng hàng loạt câu cảm, câu hỏi liên tiếp trong nghệ
thuật độc thoại nội tâm để lột tả sự đau khổ, xót xa, uất ức mà ông Hai phải chịu
đựng. Lúc này đây, làng không chỉ là nơi chôn rau cắt rốn nữa, mà là một cái gì đó
lớn lao hơn, là lòng tự trọng, là danh dự.
3. Đánh giá :
Để xây dựng thành công nhân vật ông Hai, Kim Lân đã dựng được một tình
huống truyện rất đặc biệt mà qua đó nhân vật bộc lộ được chiều sâu tâm trạng. Nghệ
thuật miêu tả tâm lí rất tinh tế, thông qua từng cử chỉ, hành động, ý nghĩ, lời nói,…
làm cho nhân vật trở nên sống động, hấp dẫn. Khả năng sử dụng ngôn ngữ đối thoại
cùng độc thoại nội tâm linh hoạt đã tạo nên một ông Hai rất điển hình của người
nông dân Việt Nam yêu nước nhưng vẫn có được những nét riêng, dấu ấn riêng của
bản thân mình.
III. Kết bài
Qua đoạn trích “Làng” và nhân vật ông Hai, Kim Lân đã khắc hoạ thành công
hình tượng người nông dân chất phác luôn yêu làng, yêu nước và tin tưởng vào
kháng chiến. Những suy nghĩ tình cảm của ong Hai được phản ánh một cách chân
thực và mang tính giáo dục sâu sắc cho độc giả. Đọc truyện, ta càng thêm khâm
phục và yêu thương biết bao tình yêu nước và sự hy sinh cao cả của những thế hệ đi
trước và từ đó tự rút ra bài học quý giá cho bản thân.