ĐỀ SỐ 1.
Cảm nhận vẻ đẹp của nhân vật Phương Định trong đoạn trích sau :
“…Vắng lặng đến phát sợ. Cây còn lại xơ xác. Đất nóng. Khói đen vật vờ từng cụm
trong không trung, che đi những gì từ xa. Các anh cao xạ có nhìn thấy chúng tôi
không? Chắc có, các anh ấy có những cái ống nhòm có thể thu cả trái đất vào tầm
mắt. Tôi đến gần quả bom. Cảm thấy có ánh mắt các chiến sĩ theo dõi mình, tôi
không sợ nữa. Tôi sẽ không đi khom. Các anh ấy không thích cái kiểu đi khom khi
có thể cứ đàng hoàng mà bước tới.
Quả bom nằm lạnh lùng trên một bụi cây khô, một đầu vùi xuống đất. Đầu này có
vẽ hai vòng tròn màu vàng…
Tôi dùng xẻng nhỏ đào đất dưới quả bom. Đất rắn. Những hòn sỏi theo tay tôi bay
ra hai bên. Thỉnh thoảng lưỡi xẻng chạm vào quả bom. Một tiếng động sắc đến gai
người cứa vào da thịt tôi. Tôi rùng mình và bỗng thấy tại sao mình làm quá chậm.
Nhanh lên một tí! Vỏ quả bom nóng. Một dấu hiệu chẳng lành. Hoặc là nóng từ bên
trong quả bom. Hoặt là mặt trời nung nóng. Chị Thao thổi còi. Như thế là đã hai
mươi phút trôi qua. Tôi cẩn thận bỏ gói thuốc mìn xuống cái lỗ đã đào, châm ngòi.
Dây mìn dài, cong, mềm. Tôi khỏa đất rồi chạy lại chỗ ẩn nấp của mình. Hồi còi
thứ hai của chị Thao. Tôi nép người vào bức tường đất, nhìn đồng hồ. Không có
gió. Tim tôi cũng đập không rõ. Dường như vật duy nhất vẫn bình tĩnh, phớt lờ mọi
biến động chung là chiếc kim đồng hồ. Nó chạy, sinh động và nhẹ nhàng, đè lên
những con số vĩnh cửu. Còn đằng kia, lửa đang chui bên trong cái dây mìn, chui
vào ruột quả bom…
Quen rồi. Một ngày chúng tôi phá bom đến năm lần. Ngày nào ít: ba lần. Tôi có
nghĩ tới cái chết. Nhưng một cái chết mờ nhạt, không cụ thể. Còn cái chính: liệu
mìn có nổ, bom có nổ không? Không thì làm cách nào để châm mìn lần thứ hai? Tôi
nghĩ thế, nghĩ thêm: đứng cẩn thận, mảnh bom ghim vào cánh tay thì khá phiền. Và
mồ hôi thấm vào môi tôi, mằn mặn, cát lạo xạo trong miệng. Nhưng quả bom nổ.
Một thứ tiếng kì quái, đến váng óc. Ngực tôi nhói, mắt cay mãi mới mở ra được.
Mùi thuốc bom buồn nôn. Ba tiếng nổ nữa tiếp theo. Đất rơi lộp bộp, tan đi âm
thầm trong những bụi cây. Mảnh bom xé không khí, lao và rít vô hình trên đầu.”...
(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi, Ngữ văn 9, tập hai, trang 117-118)
Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Phương Định trong một lần phá bom qua
đoạn trích trên.
I. Mở bài
“ Chào em, em gái tiền phương
Hẹn gặp nhé, giữa Sài Gòn
Em vẫy cười đôi mắt trong.”

(Lá đỏ-Nguyễn Đình Thi)
Hình ảnh các cô thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn là
nguồn cảm hứng bất tận cho văn học cách mạng, đó là những cô gái kiên cường
nhưng giàu tình cảm, mang những phẩm chất tốt đẹp. Phương Định trong truyện
ngắn “Những ngôi sao xa xôi” của Lê Minh Khuê là một minh chứng tiêu biểu cho
sức sống mãnh liệt của hình tượng cô thanh niên xung phong trong lòng bạn đọc.
Nhà văn Lê Minh Khuê bằng một bút pháp tinh tế và cảm nhận sâu sắc đã mở ra
một khoảng trời kí ức trong tâm hồn Phương Định, hé lộ những phẩm chất của nhân
vật, đặc biệt qua đoạn trích :“Vắng lặng... vô hình trên đầu”.
II. Thân bài
1. Khái quát chung

- Hoàn cảnh sáng tác: Truyện ngắn “ Những ngôi sao xa xôi” được Lê Minh
Khuê viết vào năm 1971, khi ấy nước ta đang trải qua cuộc kháng chiến chống Mĩ
ác liệt. Tác phẩm đã ghi lại một cách chân thực nhất đời sống của các cô gái thanh
niên xung phong sống và chiến đấu trên tuyến đường Trường Sơn đầy bom đạn mà
tiêu biểu là nhân vật Phương Định.
- Chủ đề: Đoạn trích nằm ở giữa tác phẩm. Sau khi giặc ném bom, chị Thao và Nho
đi trinh sát, phát hiện ra có bốn quả bom chậm cần phải phá, nhằm đảm bảo tuyến
đường Trường Sơn không bị đứt mạch, Phương Định có nhiệm vụ phá một quả bom
trên đồi. Đoạn trích miêu tả công việc phá bom căng thẳng và nguy hiểm của
Phương Định. Qua đoạn trích trên ta thấy Phương Định là một cô thanh niên xung
phong can trường, gan dạ, giàu tinh thần trách nhiệm.
2. Cảm nhận vẻ đẹp của nhân vật Phương Định trong đoạn trích
- Rời ghế nhà trường phổ thông, Phương Định xung phong ra mặt trận, nguyện
dâng hiến cả tuổi thanh xuân cho đất nước. Cuộc sống nơi chiến trường luôn đối
mặt với thử thách, nguy hiểm và cái chết đã tôi luyện ở Phương Định lòng quả cảm,
không sợ hi sinh. Tâm lí Phương Định trong một lần phá bom được miêu tả rất cụ
thể, tinh tế đến từng cảm giác, ý nghĩ dù chỉ thoáng qua trong giây lát. Lê Minh
Khuê đã rất tinh tế khi miêu tả không gian tĩnh lặng, hoang tàn trên đường Phương
Định đi đến chỗ quả bom để làm, bật lên sự tàn khốc, căng thẳng của cuộc chiến.
Phương Định nhận xét về bầu không khí ấy “Vắng lặng đến phát sợ”.
- Đó là sự tĩnh lặng tuyệt đối và căng thẳng như đè nặng lên tâm hồn nhân vật. Tất
cả cảnh vật đều thiếu sức sống. Bom giặc hủy diệt thiên nhiên, những cái cây sót lại
thì “xơ xác”. “Đất nóng”- câu văn ngắn khiến người đọc cảm nhận được mặt đất
nóng rẫy bởi lửa đạn chiến tranh. Trong không khí là “khói đen vật vờ từng cụm
trong không trung, che đi những gì ở xa”. Hình ảnh đám khói tạo cảm giác hiu
quạnh, hoang tàn. Tất cả các cảnh vật đều gợi đến sự hủy diệt, đều gợi nhắc đến lằn
ranh giữa sự sống và cái chết chỉ tích tắc, bởi đó là sự tàn tích sót lại sau một đợt
càn quét dữ dội của quân giặc. Vậy mà giữa không gian hoang tàn chết chóc đó,
Phương Định chỉ có một mình.
- Trong tình huống nguy hiểm và cô độc ấy, tâm trí Phương Định bỗng hiện ra câu
hỏi “Các anh cao xạ có nhìn thấy chúng tôi không?”. Câu hỏi ấy cất lên thật tự
nhiên, phù hợp với tâm lí nhân vật vì Phương Định luôn dành tình cảm đặc biệt cho
các anh lính giải phóng. Tuy cô có nét kiêu kì của một người con gái Hà Thành
không săn sóc, vồn vã nhưng thực tâm cô luôn nghĩ rằng “những người đẹp nhất,
thông minh, can đảm và cao thượng nhất là những người mặc quân phục, có ngôi
sao trên mũ”. Sự hiện diện của các anh như tiếp thêm cho cô sức mạnh và niềm tin
để hoàn thành nhiệm vụ.
- Mặt khác trong cái tĩnh lặng và cô độc đến đáng sợ ấy ánh mắt dõi theo của các
anh cao xạ giống như một sự đồng tình, một sự ủng hộ, một động lực lớn lao đồng
hành cùng Phương Định. Nó xua tan cảm giác cô quạnh và xua tan sự sợ hãi. Nó
giúp Phương Định nhận ra sợi dây gắn bó vô hình nhưng bền chặt giữa cô và đồng
đội, giữa một cá nhân và một tập thể, để có được thứ sức mạnh đoàn kết to lớn làm
điểm tựa tinh thần. Cho nên, mặc dù lúc đầu sự không chắc chắn thể hiện qua hình
thức câu hỏi, qua cụm từ “chắc có”, Phượng Định vẫn tin tưởng mạnh mẽ vào các
anh lính cao xạ.
- Biện pháp nói quá “Các anh ấy có những cái ống nhòm có thể thu cả trái đất vào
tầm mắt” vừa cho thấy sự nể phục vừa cho thấy niềm tin vững chắc của Phương
Định vào các anh chiến sĩ.
- Có một điểm tựa tinh thần như thế nên Phương Định trở nên mạnh mẽ hơn. Cô
nhận ra mình không còn sợ nữa. Và hơn hết cô có can đảm để khẳng định “Tôi sẽ

không đi khom”. Ta có thể hình dung một dáng đi hiên ngang, mạnh mẽ, ngẩng cao
đầu đầy kiêu hãnh của cô thanh niên xung phong đầy can trường giữa hoàn cảnh
khắc nghiệt. Ở Phương Định sáng lên vẻ đẹp của lòng tự trọng và một trái tim dũng
cảm, bản lĩnh.
- Thế rồi hình ảnh quả bom hiện ra “Quả bom nằm lạnh lùng trên một bụi cây khô,
một đầu vùi xuống đất. Đầu này có vẻ hai vòng tròn màu vàng...”. Phép nhân hóa
qua từ “lạnh lùng” khiến quả bom như một kẻ thù hiểm ác, vừa như đe dọa, vừa
như thách thức. Hình ảnh quả bom tách ra, chỉ có hai câu, tô đậm thêm sự nguy
hiểm và bầu không khí căng thẳng, nặng nề của công việc phá bom.
- Phương Định nhanh chóng bắt tay vào công việc. Những câu trần thuật ngắn đặt
kề nhau như những nhịp hoạt động liên tục, thành thục của Phương Định “Tôi dùng
xẻng nhỏ đào đất dưới quả bom”, “ Những hòn sỏi theo tay tôi bay ra hai bên”.
Công việc gian khổ, nguy hiểm này có lẽ Phương Định phải đối mặt mỗi ngày cho
nên cô hành động dứt khoát, không do dự. Câu đặc biệt “Đất rắn” ngắn và bình
thản. Nó cho thấy sự cảm nhận trong tích tắc và sự phán đoán mau lẹ của Phương
Định. Công việc phá bom không chỉ căng thẳng cần một thần kinh thép mà còn đòi
hỏi một sức khỏe bền bỉ và sự cẩn thận, chính xác từng li, từng tí.
Đôi lúc lưỡi xẻng chạm vào quả bom, Lê Minh Khuê miêu tả âm thanh ấy:
“Một tiếng động sắc đến gai người, cứa vào da thịt tôi”. Phép chuyển đổi cảm giác
đầy sống động đã giúp người đọc hình dung ra cái âm thanh chát chúa của kim loại
chạm vào nhau. Tiếng động ấy như một lưỡi dao cứa vào da thịt Phương Định và
như cứa vào trái tim người đọc. Bởi âm thanh ấy, trong những dao động gai người
của nó, là thông điệp của cái chết. Biết đâu sau một trong những va chạm nhỏ nhất,
quả bom sẽ phát nổ? Lưỡi hái thần chết luôn rình rập trong công việc đầy nguy
hiểm, gian khổ này.
- Âm thanh chát chùa này dội vào tâm hồn Phương Định, cô nhận ra sao mình làm
quá chậm. Câu cầu khiến “Nhanh lên một tí” vang ra như một sự thúc giục. Cần
phải nhanh chóng hoàn thành nhiệm vụ trước khi có điều bất trắc gì xảy ra. Chi tiết
“vỏ quả bom nóng” là một chi tiết đắt giá. Bởi đó là “một dấu hiệu chẳng lành”.
Có thể vỏ quả bom nóng do mặt trời nung, như vậy thì mọi việc vẫn bình an. Nhưng
cũng có thể vỏ quả bom nóng do sức nóng từ bên trong , có nghĩa là nó sắp phát nổ.
Câu văn “vỏ quả bom nóng” như dồn nén tất cả sự căng thẳng.
- Trong một khoảnh khắc đó là sự giằng co giữa sự sống và cái chết, an toàn và
hiểm nguy, là một thử thách lớn lao ngay cả với những tâm hồn can đảm nhất.
Trước thử thách tâm lí nặng nề ấy, người đọc nhận ra một sức mạnh phi thường
trong tâm hồn Phương Định.
- Điệp cấu trúc “hoặc là”...lặp đi lặp lại hai lần cho thấy sự phán đoán bình thản
đến bất ngờ. Dường như đứng giữa lằn ranh sống chết ấy, Phương Định quên đi sự
an nguy của chính mình và vượt qua mọi nổi sợ hãi, dồn toàn bộ tâm trí để hoàn
thành nhiệm vụ.
- Đặt mìn phá bom xong, Phương Định hồi hộp chờ kết quả. Nếu ở phần trên, Lê
Minh Khuê khắc họa sự nguy hiểm, căng thẳng của công việc phá bom trên bình
diện không gian còn đến đây thì nữ nhà văn giúp người đọc hình dung điều đó rõ
hơn qua bình diện thời gian. Hai dấu hiệu của thời gian đó là: hồi còi của chị Thao
và chiếc kim đồng hồ.
- Không gian tĩnh lặng đến tận cùng. Và dường như thời gian ngưng đọng. “Không
có gió” –không có dù chỉ một âm thanh nhỏ và không khí vẫn khô nóng đầy ngột
ngạt. Không gian tĩnh lặng đủ để Phương Định cảm nhận trái tim mình. “Tim tôi
đập không rõ”. Đó là những nhịp tim loạn nhịp cho thấy sự căng thẳng, hồi họp ngự
trị trong tâm hồn cô thanh niên xung phong. Đối lập với tâm hồn đầy biến động của

Phương Định là hình ảnh những chiếc kim đồng hồ “bình tĩnh, phớt lờ mọi biến
động chung” như một sinh vật sống dửng dưng, lạnh lùng. Những câu văn dài như
dòng chảy vô thủy vô chung của thời gian “Nó chạy sinh động và nhẹ nhàng, đè lên
những
con
số
vĩnh
cửu”.
- Ở đây bằng sự tương phản giữa thời gian vật lí và thời gian tâm lí, Lê Minh Khuê
đã khắc họa được bức tranh tâm hồn của Phương Định. Nếu thời gian của đời người
trong cuộc phá bom đầy nguy hiểm này chỉ là từng khoảnh khắc giằng co giữa
sống-chết thì thời gian vật lí lạnh lùng vô tri bởi chúng ta chỉ là “những con số vĩnh
cửu”. Nếu tâm lí căng thẳng của Phương Định cảm nhận thời gian trôi chậm chạp,
nặng nề thì những chiếc kim đồng hồ chỉ đơn giản là “chạy, sinh động và nhẹ
nhàng” theo nhịp vận động từ ngày xưa của nó.
- Tại sao Phương Định lại có thể mạnh mẽ đến như vậy khi đối mặt với cái chết?
Tại sao cô lại hồi hộp, căng thẳng đến mức tim loạn nhịp khi dõi theo ngọn lửa chạy
vào quả bom? Khi công việc phá bom thành công. Phương Định tâm tình cùng bạn
đọc và lí giải những điều đó “Quen rồi”. Câu đặc biệt vừa chân thành như một lời
tâm tình vừa bình thản gan dạ đến lạ lùng. Thì ra sức mạnh tinh thần lớn lao ấy
giống như một thứ kim loại quý giá và vững vàng đã được ngọn lửa chiến tranh tôi
luyện để càng rắn rỏi. Chính cái hoàn cảnh “một ngày chúng tôi phá bom đến năm
lần. Ngày nào ít:ba lần” đã tạo cho Phương Định và đồng đội của mình một tinh
thần thép để vượt qua nỗi sợ hãi và những khoảnh khắc căng thẳng đối diện với cái
chết.
-Tất nhiên họ không phải là những kẻ liều mạng. Họ đủ tỉnh táo để nhận ra “Tôi có
nghĩ tới cái chết nhưng cái chết mờ nhạt, không cụ thể”. Thông thường những
người yêu cuộc sống tha thiết sẽ sợ cái chết bởi như một danh nhân từng nói “Bị
kịch thật sự của cái chết không phải là ta chết mà chính là ở chỗ ta không còn được
sống nữa”.
- Thế nhưng thật nghịch lí trong hoàn cảnh chiến tranh lúc con người ta dám can
đảm đối mặt với cái chết là lúc con người ta yêu cuộc sống nhất. Bởi cái chết khi
làm nhiệm vụ khiến cuộc đời của họ kết thúc một cách có ý nghĩa, họ ngã xuống trở
thành một phần máu thịt của đất mẹ quê hương. Lí do khác khiến Phương Định cảm
thấy cái chết “mờ nhạt không cụ thể” chính là bởi tâm trí cô có một mục tiêu rõ
ràng, quan trong, cần phải quan tâm hơn: nhiệm vụ. Các câu hỏi như những làn
sóng xoáy sâu vào tâm trí “Liệu mìn có nổ không?”, “Không thì làm cách nào để
châm mìn lần hai” đã lấn át ý niệm về cái chết và khiến nó trở nên thật mờ nhạt.
Như vậy, chính tinh thần trách nhiệm cao độ mà cơ sở của nó chính là tình yêu
nước, là khát vọng hòa bình đã tiếp thêm sức mạnh cho Phương Định để cô có thể
vững vàng vượt qua tất cả.
- Và giây phút chờ đợi đã qua. Bom nổ - “Một thứ tiếng kì quái đến váng óc”, ngực
nhói, mắt cay, …“Mảnh bom xé không khí, lao và rít vô hình trên đầu.”...cô vẫn
phủi áo và chạy xuống ngay nơi nổ. “Bom nổ”. “Thắng rồi”. Phương Định đã hoàn
thành công việc. Đây quả là một cuộc đấu trí gan góc, kiên cường. Từ đó ta thấy
tinh thần, ý chí và lòng dũng cảm của người con gái nhỏ bé, bình dị nhưng không
bao giờ chịu khuất phục. Một ngày trong những năm tháng Trường Sơn của cô là
như vậy! Những trang lịch sử Trường Sơn không thể quên ghi một ngày như thế!
- Đoạn trích trên đã giúp người đọc hình dung ra bức chân dung tinh thần của
Phương Định-một cô thanh niên dũng cảm gan dạ với một tinh thần thép và bản lĩnh
phi thường. Chính nghịch cảnh chiến trường đã tôi luyện nơi cô thanh niên xung
phong một trái tim quả cảm, một tinh thần trách nhiệm để có thể vượt qua được sự
căng thẳng của công việc, vượt qua được nổi sợ hãi cái chết để có thể hoàn thành
nhiệm vụ. Sự gan dạ, dũng cảm phi thường ấy có nguồn cội sâu xa từ tinh thần yêu

nước sâu sắc và khát vọng hòa bình mãnh liệt trong tâm hồn Phương Định. Qua đó
ta thấy được ngoi bút của Lê Minh Khuê đậm chất nhân văn. Nhà văn đã mở lòng
mình ra để đồng cảm với nhân vật và khai phá được những nét đẹp rất riêng của
nhân vật cũng như khái quát lên được những phẩm chất của cả một thế hệ. Đó là thế
hệ trẻ trên tuyến đường Trường Sơn quyết dâng hiến sức trẻ của mình để giải phóng
dân tộc. Ở họ dòng suối cuộc đời đã hòa vào trường giang của quê hương, để rồi tất
cả chan hòa trong đại dương của Tổ quốc, làm nên những sức mạnh thật diệu kì.
3. Đánh giá, mở rộng
a. Đánh giá
Có thể nói, xây dựng nhân vật Phương Định, Lê Minh Khuê đã xây dựng bằng
những thủ pháp nghệ thuật đặc sắc, hiệu quả. Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật sắc
sảo tinh tế. Ở đoạn văn trên, nữ nhà văn đã chú ý đến các yếu tố không gian thời
gian và chọn lọc các chi tiết ngoại cảnh (tiếng xẻng chạm vào vỏ bom, chi tiết vỏ
bom nóng,...) để khắc họa tâm lí nhân vật. Việc chọn ngôi kể là ngôi thứ nhất, lời kể
của Phương Định cũng giúp người đọc dễ dàng đồng cảm với nhân vật. Ngôn ngữ
tự sự hấp dẫn, sống động, giàu sức tạo hình. Đặc biệt là sự kết hợp giữa câu văn dài,
ngắn khác nhau, kết hợp linh hoạt các kiểu câu trần thuật, câu cầu khiến vừa đặc tả
được sự tĩnh lặng của không gian, sự trôi chảy của thời gian, vừa giúp người đọc
hình dung được hoạt động và tâm lí nhân vật.
b. Mở rộng
Hình ảnh Phương Định khiến ta gợi nhớ đến hình ảnh của những cô gái
thanh niên xung phong trong thơ Phạm Tiến Duật, Lâm Thị Mỹ Dạ, trong văn của
Nguyễn Minh Châu, và 10 đóa hoa thơm ở ngã ba Đồng Lập,…Họ là những cô gái
trẻ đã hiến dâng tuổi thanh xuân của mình cho đất nước.
“Em nằm dưới đất sâu
Như khoảng trời nằm yên trong đất
Đêm đêm tâm hồn em tỏa sáng
Những vì sao ngời chói lung linh”.
( “Khoảng trời hố bom”- Lâm Thị Mỹ Dạ)

III. Kết bài
Quađoạn trích trên, Phương Định hiện lên là một cô gái dũng cảm, gan dạ,
giàu tinh thần trách nhiệm. Bằng một ngòi bút bàng bạc chất thơ và thấm đẫm cảm
xúc, Lê Minh Khuê đã vẽ nên bức chân dung gần gũi, đáng yêu của cô thanh niên
Phương Định, để lại ấn tượng trong lòng bạn đọc. Chính vì lẽ đó, đứa con tinh thần
đầu tay của nhà văn – truyện ngắn “Những ngôi sao xa xôi” đến nay vẫn có sức
sống mãnh liệt, nó khơi gợi trong lòng người đọc sự trân trọng và nể phục trước một
thế hệ trẻ hào hùng của những trang sử vàng dân tộc.
“Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước'
Mà lòng phơi phới dậy tương lai”
(Tố Hữu)
-------------------------------------------------------------------------------ĐỀ SỐ 2.
Cảm nhận của em về nhân vật Phương Đinh trong đoạn văn sau:
Bây giờ là buổi trưa. Im ắng lạ. Tôi ngồi dựa vào thành đá và khe khẽ hát. Tôi
mê hát. Thường cứ thuộc một điệu nhạc nào đó rồi bịa ra lời mà hát. Lời tôi bịa lộn
xộn mà ngớ ngẩn đến tôi cũng ngạc nhiên, đôi khi bò ra mà cười một mình.

Tôi là con gái Hà Nội. Nói một cách khiêm tốn, tôi là một cô gái khá. Hai bím tóc
dày, tương đối mềm, một cái cổ cao, kiêu hãnh như đài hoa loa kèn. Còn mắt tôi thì
các anh lái xe bảo: “Cô có cái nhìn sao mà xa xăm!”.
Xa đến đâu mặc kệ, nhưng tôi thích ngắm mắt tôi trong gương. Nó dài dài, màu
nâu, hay nheo lại như chói nắng.
Không hiểu sao các anh pháo thủ và lái xe lại hay hỏi thăm tôi. Hỏi thăm hoặc
viết những thư dài gửi đường dây, làm như ở cách nhau hàng nghìn cây số, mặc dù
có thể chào nhau hàng ngày. Tôi không săn sóc, vồn vã. Khi bọn bạn gái tôi xúm
nhau lại đối đáp với một anh bộ đội nói giỏi nào đấy, tôi thường đứng ra xa,
khoanh hai tay trước ngực và nhìn đi nơi khác, môi mím chặt. Nhưng chẳng qua tôi
điệu thế thôi. Thực tình trong suy nghĩ của tôi, những người đẹp nhất, thông minh,
can đảm và cao thượng nhất là những người mặc quân phục, có ngôi sao trên mũ.
(...)
Tôi dùng xẻng nhỏ đào đất dưới quả bom. Ðất rắn. Những hòn sỏi theo tay tôi bay
ra hai bên. Thỉnh thoảng lưỡi xẻng chạm vào quả bom. Một tiếng động sắc đến gai
người, cứa vào da thịt tôi. Tôi rùng mình và bỗng thấy tại sao mình làm quá chậm.
Nhanh lên một tí! Vỏ quả bom nóng. Một dấu hiệu chẳng lành. Hoặc là nóng từ bên
trong quả bom. Hoặc là mặt trời nung nóng.
Chị Thao thổi còi. Như thế là đã hai mươi phút qua. Tôi cẩn thận bỏ gói thuốc
mìn xuống cái lỗ đã đào, châm ngòi. Dây mìn dài, cong mềm. Tôi khoả đất rồi chạy
lại chỗ nấp của mình.
Hồi còi thứ hai của chị Thảo. Tôi nép người vào bức tường, nhìn đồng hồ.
Không có gió. Tim tôi cũng đập không rõ. Dường như vật duy nhất vẫn bình tĩnh,
phớt lờ mọi biến động chung là chiếc kim đồng hồ. Nó chạy, sinh động và nhẹ
nhàng, đè lên những con số vĩnh cửu. Còn đằng kia, lửa đang chui bên trong cái
dây mìn, chui vào ruột quả bom…
Quen rồi. Một ngày chúng tôi phá bom đến năm lần. Ngày nào ít: ba lần. Tôi có
nghĩ tới cái chết. Nhưng một cái chết mờ nhạt, không cụ thể. Còn cái chính: liệu
mìn có nổ, bom có nổ không? Không thì làm cách nào để châm mìn lần thứ hai? Tôi
nghĩ thế, nghĩ thêm: đứng cẩn thận, mảnh bom ghim vào cánh tay thì khá phiền. Và
mồ hôi thấm vào môi tôi, mằn mặn, cát lạo xạo trong miệng.
( Trích Những ngôi sao xa xôi, Lê Minh Khuê, Ngữ Văn 9 tập 2, NXBGD, 2013 )
1. Mở bài
-  Lê Minh Khuê là một cây bút nữ chuyên viết truyện ngắn, trưởng thành trong
cuộc kháng chiến chống Mĩ  của dân tộc . Ngòi bút của bà trong chiến tranh thường
hướng về cuộc sống chiến đấu của tuổi trẻ trên tuyến đường Trường Sơn.
- Truyện ngắn “ Những ngôi sao xa xôi” là tác phẩm tiêu biểu của bà khi viết về đề
tài này. Tác phẩm của bà được sáng tác vào năm 1971, lúc cuộc kháng chiến chống
Mĩ của dân tộc diễn ra vô cùng ác liệt. Tác phẩm là bức tranh về cuộc sống chiến
đấu vô cùng ác liệt mà ánh sáng của nó là ánh sáng của chủ nghĩa anh hùng cách
mạng. Những cô gái thanh niên xung phong trinh sát mặt đường là nhân vật chính
trong tác phẩm.
- Đoạn văn giúp người đọc cảm nhận vẻ đẹp nhân vật Phương Định- nhân vật chính
trong tác phẩm với vẻ đẹp tâm hồn và sự dũng cảm, gan dạ đầy ngưỡng mộ là :
« ….. »
2. Thân bài:
2.1. Khái quát chung
2.2. Cảm nhận nhân vật Phương Định trong đoạn trích
Luận điểm 1: Phương Định là một cô gái Hà Thành hồn nhiên, thơ mộng , trẻ
trung, đáng yêu tràn đầy sức sống:

- Ấn tượng đầu tiên là cô gái có bề ngoài trẻ trung, xinh xắn, đầy sức sống. Cô có “
hai bím tóc dày, tương đối mềm, một cái cổ cao, kiêu hãnh..”, “ ánh mắt nhìn xa
xăm”, cô hay thích ngắm mình trong gương và làm điệu có vẻ kiêu kì…
- Cô mang theo vào chiến trường vẻ hồn nhiên vô tư lự của cô gái Hà Thành  mơ
mộng với những bài hát “ thuộc bất cứ một nhạc điệu nào rồi bịa ra lời mà hát….
Tiếng hát ấy để động viên đồng đội và động viên chính bản thân mình, để gửi vào
trong tiếng hát sự khao khát của tuổi trẻ, của người chiến sĩ, mong được trở về quê
hương yêu dấu, được gặp lại người yêu sau bao ngày nhớ nhung, yêu thương.
Luận điểm 2:  Phương Định-  cô gái thanh niên xung phong gan dạ, dũng cảm,
mạnh bạo:
- Phương Định có hoàn cảnh sống và chiến đấu vô cùng khó khăn, sống trên một
cao điểm, nơi có trọng điểm ở tuyến Trường Sơn ác liệt,giữa mênh mông khói bụi
và bom đạn hủy diệt kẻ thù. Công việc của họ là “đo khối lượng đất lấp vào hố bom
và đếm bom nếu bom chưa nổ thì phá bom”, Công việc  vô cùng vất vả, hiểm nguy,
cô phải đối diện với tử thần với cái chết bất cứ lúc nào.
- Trận phá bom trên đỉnh cao Trường Sơn thể hiện rõ tinh thần, thái độ dũng cảm
vượt mọi hiểm nguy của Phương Định và các cô gái thanh niên xung phong trên
tuyến đường ấy.
- Phương Định gan dạ dũng cảm, không hề sợ hãi, không đi khom… vừa thể hiện
thái độ tự  trọng, vừa là ý chí mạnh mẽ giúp cô vượt mọi khó khăn, hiểm nguy.
- Phương Định có những thao tác rất chuẩn xác “ dùng xẻng nhỏ đào đất”, “cẩn thận
bỏ gói thuốc mìn châm ngòi”, “khỏa đất”….Sự thuần thục, nhanh nhẹn do được tôi
luyện theo thời gian đã trở thành tiềm thức của nhân vật.
- Phương Định là người có cảm xúc nhạy bén, cảm nhận rõ rệt về trái bom khi nóng
lên , suy nghĩ cảm thấy mình làm còn chậm . Sự thúc giục bản thân cần nhanh
chóng hoàn thành công việc , tinh thần tự giác và tinh thần trách nhiệm cao trong
trái tim người trẻ tuổi yêu nước.
- Tâm trạng nhân vật Phương Định được miêu tả tỉ mỉ, chi tiết, suy nghĩ, lo lắng,
hoảng sợ nhưng vẫn gan dạ, dũng cảm, hoàn thành trách nhiệm.. Có nghĩ đến cái
chết nhưng là cảm giác bình thường, cái chết không rõ ràng, mà vô cùng mơ 
hồ,..Tinh thần trách nhiệm cao hơn tất cả, cao hơn cả mạng sống bản thân, Họ sẵn
sàng hi sinh vì nhiệm vụ.
- Câu nói “ quen rồi”, “ phá bom 5 lần”, sự bản lĩnh được tôi luyện. Đối mặt với tử
thần là khó khăn nhưng các cô đã làm điều đó trong một thời gian dài để “ quen
rồi”..
- Câu văn miêu tả trận phá bom ngắn, dồn dập, khẩn trương,  tất cả làm nổi bật vẻ
đẹp cô thanh niên xung phong với lý tưởng sống cao đẹp, dũng cảm, gan dạ với đời
sống tinh thần phong phú, hồn nhiên, lạc quan, lãng mạn, thơ mộng,…
-Phương Định và những đồng đội của mình là những người đã  không tiếc tuổi
thanh xuân, họ hiến dâng trọn vẹn tất cả những gì cho Tổ quốc:
     “ Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước
        Mà lòng phơi phới dậy tương lai”.
2.3. Đánh giá, mở rộng
a. Đánh giá
-  Đọc tác phẩm “ Những ngôi sao xa xôi” của Lê Minh Khuê, người đọc thấy khâm
phục và yêu mến Phương Định bởi vẻ hồn nhiên, ngây thơ lãng mạn của cô và vẻ
đẹp dũng cảm, gan dạ, lí tưởng yêu nước cao đẹp trong người con gái này.
- Qua nhân vật này chúng ta còn cảm nhận được vẻ đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam 
trong  những năm tháng kháng chiến chống Mĩ đầy oanh liệt hào hùng. Họ đã góp

sức mình làm nên lịch sử dân tộc, làm nên mùa xuân vĩ đại của dân tộc.. “ nên vành
hoa đỏ nên thiên sử vàng”.
b. Mở rộng
- Liên hệ mở rộng so sánh với bài thơ khác cùng viết về đề tài này như: “ Bài thơ về
tiểu đội xe không kính”( Phạm Tiến Duật) viết về những chàng thanh niên lái xe, “
Khoảng trời hố bom”  về cô gái mở đường…
2.4. Lệnh phụ :
3. Kết bài
- Khẳng định giá trị của tác phẩm.
-  Liên hệ bản thân về trách nhiệm của thế hệ trẻ trong thời đại hiện nay: Đất nước
đã ra khỏi cuộc chiến tranh, nhiệm vụ của thế hệ trẻ là học tập , rèn luyện bản thân
để phát triển đất nước theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa….