SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

ĐỀ KIỂM TRA CUỐI HK II (NĂM HỌC 2023-2024)
MÔN: NGỮ VĂN - KHỐI: 11
Thời gian làm bài: 90 phút; không kể thời gian giao đề

(Đề gồm 02 trang)
I. ĐỌC – HIỂU (5,0 điểm)
Đọc văn bản sau:

Đó là mùa của những tiếng chim reo
Trời xanh biếc, nắng tràn lên khắp ngả
Đất thành cây, mật trào lên vị quả
Bước chân người bỗng mở những đường đi
Đó là mùa không thể giấu che
Cả vạn vật đều phơi trần dưới nắng
Biển xanh thẳm, cánh buồm lồng lộng trắng
Từ những miền cay đắng hóa thành thơ.

Đó là mùa của những ước mơ
Những dục vọng muôn đời không kể xiết
Gió bão hòa, mưa thành sông thành bể
Một thoáng nhìn có thể hóa tình yêu
Đó là mùa của những buổi chiều
Cánh diều giấy nghiêng vòm trời cao vút
Tiếng dế thức suốt đêm dài oi bức
Tiếng cuốc dồn thúc giục nắng đang trưa
Mùa hạ của tôi, mùa hạ đã đi chưa
Ôi tuổi trẻ bao khát khao còn, hết?
Mà mặt đất màu xanh là vẫn biển
Quả ngọt ngào thắm thiết vẫn màu hoa.
28-6-1986

(Mùa hạ – Xuân Quỳnh, Thơ Xuân Quỳnh, NXB Văn học, 2016, tr. 34)
*Chú thích: Xuân Quỳnh (1942 - 1988) tên khai sinh là Nguyễn Thị Xuân Quỳnh, quê ở La Khê, thành
phố Hà Đông, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Hà Nội). Xuất thân từ một gia đình công chức, mồ côi mẹ từ nhỏ,
Xuân Quỳnh ở với bà nội. Xuân Quỳnh từng là diễn viên múa Đoàn Văn công nhân dân Trung ương, là
biên tập viên báo Văn nghệ, biên tập viên Nhà xuất bản Tác phẩm mới, Uỷ viên Ban Chấp hành Hội Nhà
văn Việt Nam khóa III. Xuân Quỳnh là một trong số những nhà thơ tiêu biểu nhất của thế hệ các nhà thơ
trẻ thời kì chống Mĩ . Thơ Xuân Quỳnh là tiếng lòng của một tâm hồn phụ nữ nhiều trắc ẩn, vừa hồn
nhiên, tươi tắn, vừa chân thành, đằm thắm và luôn da diết trong khát vọng về hạnh phúc bình dị đời
thường. Năm 2001, Xuân Quỳnh được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.
1/2

Trả lời các câu hỏi sau:
Câu 1: Chủ thể trữ tình trong bài thơ được thể hiện qua đại từ nhân xưng nào? (1.0 điểm)
Câu 2. Tìm các từ ngữ, hình ảnh miêu tả âm thanh của mùa hạ trong bài thơ trên? (1.0 điểm)
Câu 3. Nghệ thuật gieo vần được sử dụng như thế nào trong khổ thơ sau. Nêu tác dụng.(1.0
điểm)
Đó là mùa không thể giấu che
Cả vạn vật đều phơi trần dưới nắng
Biển xanh thẳm, cánh buồm lồng lộng trắng
Từ những miền cay đắng hóa thành thơ.
Câu 4. Chỉ ra và nêu tác dụng biện pháp tu từ được sử dụng trong những dòng thơ in đậm. (1.0
điểm)
Câu 5. Anh/ Chị rút ra được những thông điệp gì sau khi đọc bài thơ trên? (1.0 điểm)
II. LÀM VĂN (5,0 điểm)
Đó là mùa của những tiếng chim reo
Trời xanh biếc, nắng tràn lên khắp ngả
Đất thành cây, mật trào lên vị quả
Bước chân người bỗng mở những đường đi
[…]
Đó là mùa của những buổi chiều
Cánh diều giấy nghiêng vòm trời cao vút
Tiếng dế thức suốt đêm dài oi bức
Tiếng cuốc dồn thúc giục nắng đang trưa
28-6-1986
(Trích Mùa hạ – Xuân Quỳnh, Thơ Xuân Quỳnh, NXB Văn học, 2016, tr. 34)
Hãy viết bài văn nghị luận về chủ đề và những nét đặc sắc về nghệ thuật của hai khổ
thơ trên.

2/2

ĐÁP ÁN
Phầ Câu Nội dung
Điểm
n
I
ĐỌC HIỂU
6,0
1 Chủ thể trữ tình trong bài thơ được thể hiện qua đại từ nhân xưng “Tôi”
1.0
2 Các từ ngữ, hình ảnh miêu tả âm thanh của mùa hạ: 1 hình ảnh 0.25đ; 2 1.0
hình ảnh: 0,5đ; 3 hình ảnh: 1.0đ (học sinh ghi nguyên câu thơ vẫn cho
điểm bình thường)
Tiếng chim reo
Tiếng dế thức suốt đêm
Tiếng cuốc dồn thúc giục
3

II

Nghệ thuật gieo vần
-Gieo vần “ăng” qua các từ “trắng, vắng, đắng”. 0.5
-Tác dụng: tạo nhịp điệu / sự kết nối, cộng hưởng âm thanh giữa các dòng
thơ, làm cho thơ dễ nhớ, dễ thuộc. 0.5
4 -Phép tu từ:
+Lặp cấu trúc: “đó là mùa…”/ ghi lại 4 câu thơ 0.5đ
+tác dụng: Nhấn mạnh mùa hạ được cảm nhận qua nhiều hình ảnh phong
phú, đẹp đẽ, gắn với thiên nhiên, cuộc sống con người.
10 - Hs trình bày 2 thông điệp trở lên. Thông điệp phù hợp với nội dung tư
tưởng của bài thơ và mang tính đạo đức, thẩm mĩ.
Gợi ý:
+yêu thiên nhiên và bảo vệ thiên nhiên
+ Tuổi trẻ cần phải có ước mơ, khát khao
+ Luôn có niềm tin vào bản thân để thực hiện những mơ ước…

1.0

VIẾT
a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận về một đoạn thơ
b. Xác định đúng vấn đề nghị luận.
Chủ đề và giá trị nghệ thuật qua 2 khổ thơ
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm, làm rõ được chủ đề và
nghệ thuật. Hs có thể triển khai theo thứ tự các khổ thơ, câu thơ để làm rõ
yêu cầu đề
*Chủ đề
-Đoạn thơ là sự cảm nhận mới mẻ của tác giả về bức tranh mùa hạ đầy sức
sống, có đường nét, màu sắc, âm thanh
-Từ mùa hạ rực rỡ của thiên nhiên, nhà thơ liên hệ đến mùa hạ của tuổi trẻ
của đời người nhiều khát khao, ước mơ, hoài bão.

4,0
0,5
0,5

1.0

1.0

2.

.* Nghệ thuật:
3/2

-Từ ngữ hình ảnh phong phú, giàu sức gợi cảm, cảm nhận bằng nhiều giác
quan:
+Trời xanh biếc, nắng tràn, mật trào lên vị quả
+Âm thanh sinh động: tiếng chim reo, tiếng dế, tiếng cuốc
-Vần, nhịp: gieo vần “a”, nhị 3/5 nhịp nhàng
->tạo nhịp điệu âm hưởng, kết nối các câu thơ
-Phép tu từ:
+Lặp cú pháp: Đó là mùa của những tiếng chim reo-Đó là mùa của những
buổi chiều; Tiếng dế thức suốt đêm dài oi bức-Tiếng cuốc dồn thúc giục
nắng đang trưa…
+Đối+lặp cú pháp: Trời xanh biếc, nắng tràn lên khắp ngả//Đất thành
cây, mật trào lên vị quả
+Ẩn dụ: Bước chân người bỗng mở những đường đi: những khao khát,
mơ ước, lý tưởng cho hành trình của mỗi người
+Đánh giá ý nghĩa các phép tu từ
….
Hướng dẫn chấm:
- Phân tích đầy đủ, sâu sắc: 2,0 điểm.
- Phân tích chưa đầy đủ hoặc chưa sâu: 1,0 điểm – 1,75 điểm.
- Phân tích chung chung, sơ sài: 0,25 điểm – 0,75 điểm.
* Đánh giá chung:
0,5
- Qua hình ảnh về mùa hạ, nhà thơ thể hiện những suy nghĩ và triết lí về
cuộc sống. Cuộc đời mỗi người cũng như mùa hạ: luôn sôi nổi, căng tràn
nhựa sống
d. Chính tả, ngữ pháp
0,25
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.
e. Sáng tạo: Bài viết có giọng điệu riêng; cách diễn đạt sáng tạo, văn 0,25
phong trôi chảy.
Tổng điểm
10.0

4/2

MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ II NĂM HỌC 2023-2024
MÔN: NGỮ VĂN - KHỐI 11
Thời gian làm bài: 90 phút

Nội dung

Mức độ cần đạt
Nhận biết

Thông hiểu

Vận dụng

Vận dụng cao

Tổng
hợp

- Xác định chủ thể - Khái quát nội - Nhận xét về một
trữ tình trong văn dung chính mà giá trị nội dung/
Đọc hiểu
bản.
văn bản đề cập.
nghệ thuật của văn
Ngữ liệu: Văn
- Nhận biết thể - Phân tích được bản.
bản thơ (ngoài
thơ, hình ảnh/ từ ý nghĩa, tác dụng - Rút ra thông điệp
chương
trình)
ngữ, cách gieo của từ ngữ/ hình về tư tưởng/ nhận
tương đương với
vần...trong
văn ảnh/ biện pháp tu thức.
chủ điểm: Cái
bản.
từ…trong
văn - Trình bày quan
tôi – thế giới độc
bản.
điểm của bản thân
đáo.
về một vấn đề đặt
ra trong văn bản.
Tổng

Số câu

2 câu TL

2 câu TL

1 câu TL

5

Số điểm

2,0

2,0

1,0

5,0

Tỉ lệ

20%

20%

10%

50%

Làm văn

Viết bài văn
nghị luận văn
học (bài thơ
hoặc đoạn thơ).

Tạo lập văn bản
nghị luận (từ ngữ
liệu phần Đọc
hiểu).
Tổng

Tổng
cộng

Số câu

1 câu TL

1

Số điểm

5,0

5,0

Tỉ lệ

50%

50%

Số câu

2

2

1

1

6

Số điểm

2,0

2,0

1,0

5,0

10,0

Tỉ lệ

20%

20%

10%

50%

100%

Chú thích:
- Mức độ đánh giá: chia làm các mức độ theo yêu cầu về kiểm tra đánh giá của Chương trình Ngữ văn
2018.
- Các chuẩn/ tiêu chí kiểm tra và đánh giá hoạt động đọc hiểu: căn cứ vào yêu cầu cần đạt của đọc hiểu văn
bản thơ trong chương trình Ngữ văn 2018 và sách giáo khoa Ngữ văn 11 - Bộ Chân trời sáng tạo (Bài 8:
Cái tôi - thế giới độc đáo).
5/2

- Các tiêu chí kiểm tra và đánh giá hoạt động viết: căn cứ vào yêu cầu cần đạt của hoạt động viết trong
chương trình Ngữ văn 2018 và sách giáo khoa Ngữ văn 11 - Bộ Chân trời sáng tạo.
- Thang điểm: 10.

6/2