SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO HẢI PHÒNG
TRƯỜNG THPT QUANG TRUNG
-----  -----

CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP

HÓA HỌC 10
(Theo định hướng phát triển năng lực học sinh)

TÀI LIỆU LƯU HÀNH NỘI BỘ

CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP HÓA HỌC 10

MỤC LỤC

MỤC LỤC
CHUYÊN ĐỀ I. NGUYÊN TỬ............................................................................................................................................................ 6
CHỦ ĐỀ 1. XÁC ĐỊNH NGUYÊN TỐ DỰA VÀO SỐ HẠT....................................................................................................6
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI.......................................................................................................6
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG....................................................................................................................................... 7
CHỦ ĐỀ 2. XÁC ĐỊNH THÀNH PHẦN NGUYÊN TỬ............................................................................................................ 9
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI.......................................................................................................9
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG.................................................................................................................................... 10
CHỦ ĐỀ 3. CÁCH VIẾT CẤU HÌNH ELECTRON................................................................................................................. 12
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI.................................................................................................... 12
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG.................................................................................................................................... 15
CHỦ ĐỀ 4. BÀI TẬP LỚP VÀ PHÂN LỚP............................................................................................................................ 16
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI.................................................................................................... 16
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG.................................................................................................................................... 17
CHỦ ĐỀ 5. TÍNH PHẦN TRĂM ĐỒNG VỊ, TÍNH NGUYÊN TỬ KHỐI TRUNG BÌNH................................................19
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI.................................................................................................... 19
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG.................................................................................................................................... 20
CHỦ ĐỀ 7. TÍNH KÍCH THƯỚC, KHỐI LƯỢNG, KHỐI LƯỢNG RIÊNG, BÁN KÍNH NGUYÊN TỬ.....................24
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI.................................................................................................... 24
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG.................................................................................................................................... 25
CHỦ ĐỀ 8. ÔN TẬP CHUYÊN ĐỀ NGUYÊN TỬ.................................................................................................................. 26
CHUYÊN ĐỀ II. BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC VÀ ĐỊNH LUẬT TUẦN HOÀN............................38
CHỦ ĐỀ 1. XÁC ĐỊNH TÊN NGUYÊN TỐ KHI BIẾT THÀNH PHẦN NGUYÊN TỐ TRONG HỢP CHẤT.............38
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI.................................................................................................... 38
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG.................................................................................................................................... 39
CHỦ ĐỀ 2. MỐI QUAN HỆ GIỮA CẤU HÌNH ELECTRON VÀ VỊ TRÍ, CẤU TẠO......................................................41
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG..........................................................41
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT.....................................................................43
CHỦ ĐỀ 3. BÀI TẬP VỀ SỰ BIẾN THIÊN TÍNH CHẤT CỦA CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC...................................46
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG..........................................................46
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT.....................................................................48
CHỦ ĐỀ 4. XÁC ĐỊNH NGUYÊN TỐ THUỘC 2 NHÓM A LIÊN TIẾP TRONG BẢNG HTTH...................................49
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG..........................................................49
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT.....................................................................51
CHỦ ĐỀ 5. XÁC ĐỊNH 2 NGUYÊN TỐ THUỘC 2 NHÓM A LIÊN TIẾP........................................................................54
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG..........................................................54
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT.....................................................................55
CHỦ ĐỀ 6.  XÁC ĐỊNH TÊN NGUYÊN TỐ DỰA VÀO ĐẶC ĐIỂM CHU KÌ, NHÓM....................................................57

CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP HÓA HỌC 10

MỤC LỤC

A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG..........................................................57
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT.....................................................................58
CHỦ ĐỀ 7. ÔN TẬP CHUYÊN ĐỀ BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC VÀ ĐỊNH LUẬT TUẦN
HOÀN............................................................................................................................................................................................. 59
CHUYÊN ĐỀ III. LIÊN KẾT HÓA HỌC....................................................................................................................................... 70
CHỦ ĐỀ 1. SỰ HÌNH THÀNH LIÊN KẾT ION..................................................................................................................... 70
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG..........................................................70
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT.....................................................................71
CHỦ ĐỀ 2. SỰ HÌNH THÀNH LIÊN KẾT CỘNG HÓA TRỊ.............................................................................................. 72
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG..........................................................72
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT.....................................................................73
CHỦ ĐỀ 3. CÁCH VIẾT CÔNG THỨC CẤU TẠO CỦA CÁC PHÂN TỬ..........................................................................75
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG..........................................................75
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT.....................................................................77
CHỦ ĐỀ 4. BÀI TẬP HÓA TRỊ VÀ SỐ OXI HÓA................................................................................................................. 80
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG..........................................................80
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT.....................................................................80
CHỦ ĐỀ 5. ÔN TẬP CHUYÊN ĐỀ LIÊN KẾT HÓA HỌC.................................................................................................. 81
CHUYÊN ĐỀ IV. PHẢN ỨNG OXI HÓA, KHỬ.......................................................................................................................... 91
CHỦ ĐỀ 1. XÁC ĐỊNH LOẠI PHẢN ỨNG HÓA HỌC........................................................................................................ 91
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG..........................................................91
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT.....................................................................92
CHỦ ĐỀ 2. XÁC ĐỊNH CHẤT KHỬ, CHẤT OXI HÓA TRONG PHẢN ỨNG HÓA HỌC.............................................93
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG..........................................................93
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT.....................................................................95
CHỦ ĐỀ 3. CÁCH XÁC ĐỊNH SỐ OXI HÓA CỦA CÁC NGUYÊN TỐ...............................................................................97
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG..........................................................97
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT.....................................................................97
CHỦ ĐỀ 4. PHƯƠNG PHÁP CÂN BẰNG PHẢN ỨNG OXI HÓA KHỬ..........................................................................98
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG..........................................................98
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT..................................................................100
CHỦ ĐỀ 5. CÁC CHỦ ĐỀ BÀI TẬP VỀ OXI HÓA – KHỬ...............................................................................................103
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG.......................................................103
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT..................................................................104
CHỦ ĐỀ 6. PHƯƠNG PHÁP BẢO TOÀN ELECTRON.....................................................................................................107
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG.......................................................107
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT..................................................................108
CHỦ ĐỀ 7. KIM LOẠI TÁC DỤNG VỚI AXIT................................................................................................................... 111
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG.......................................................111
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT..................................................................112

CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP HÓA HỌC 10

MỤC LỤC

CHỦ ĐỀ 8. ÔN TẬP CHUYÊN ĐỀ PHẢN ỨNG OXI HÓA – KHỬ.................................................................................115
CHUYÊN ĐỀ V. NHÓM HALOGEN............................................................................................................................................ 123
CHỦ ĐỀ 1. BÀI TẬP VỀ TÍNH CHẤT HÓA HỌC VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHẾ HALOGEN............................123
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG.......................................................123
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT..................................................................126
CHỦ ĐỀ 2. BÀI TẬP NHẬN BIẾT, TÁCH CHẤT NHÓM HALOGEN...........................................................................128
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG.......................................................128
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT..................................................................132
CHỦ ĐỀ 3. HOÀN THÀNH PHƯƠNG TRÌNH HÓA HỌC VỀ HALOGEN...................................................................135
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG.......................................................135
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT..................................................................137
CHỦ ĐỀ 4. KIM LOẠI TÁC DỤNG VỚI HALOGEN..........................................................................................................139
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG.......................................................139
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT..................................................................140
CHỦ ĐỀ 5. HALOGEN TÁC DỤNG VỚI MUỐI CỦA HALOGEN YẾU HƠN..............................................................142
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG.......................................................142
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT..................................................................144
CHỦ ĐỀ 6. MUỐI HALOGEN TÁC DỤNG VỚI AgNO3....................................................................................................146
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG.......................................................146
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT..................................................................147
CHỦ ĐỀ 7. BÀI TẬP VỀ NHÓM HALOGEN....................................................................................................................... 151
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG.......................................................151
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT..................................................................152
CHỦ ĐỀ 8. ÔN TẬP CHUYÊN ĐỀ NHÓM HALOGEN...................................................................................................... 154
CHUYÊN ĐỀ VI. OXI – LƯU HUỲNH........................................................................................................................................ 167
CHỦ ĐỀ 1. BÀI TẬP VỀ TÍNH CHẤT HÓA HỌC VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHẾ OXI, LƯU HUỲNH..............167
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG.......................................................167
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT..................................................................167
CHỦ ĐỀ 2. NHẬN BIẾT OXI, OZON, LƯU HUỲNH, SO2, SO3, H2S...............................................................................170
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT, PHƯƠNG PHÁP GIẢI VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG.......................................................170
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT..................................................................172
CHỦ ĐỀ 3. HOÀN THÀNH PHẢN ỨNG HÓA HỌC OXI, LƯU HUỲNH.......................................................................175
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI................................................................................................. 175
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG.................................................................................................................................. 177
CHỦ ĐỀ 4. CÁC DẠNG BÀI TẬP VỀ OXI – OZON............................................................................................................ 180
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI................................................................................................. 180
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG.................................................................................................................................. 182
CHỦ ĐỀ 5. SO2, H2S, SO3 PHẢN ỨNG VỚI DUNG DỊCH KIỀM....................................................................................184
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI................................................................................................. 184

CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP HÓA HỌC 10

MỤC LỤC

B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG.................................................................................................................................. 187
CHỦ ĐỀ 6. CÁC DẠNG BÀI TẬP VỀ H2S VÀ MUỐI SUNFUA.......................................................................................190
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI................................................................................................. 190
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG.................................................................................................................................. 193
CHỦ ĐỀ 7. CÁC DẠNG BÀI TẬP VỀ AXIT SUNFURIC H2SO4.......................................................................................195
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI................................................................................................. 195
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG.................................................................................................................................. 198
CHỦ ĐỀ 8. HIỆU SUẤT PHẢN ỨNG TỔNG HỢP SO3, O3.............................................................................................202
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI................................................................................................. 202
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG.................................................................................................................................. 204
CHỦ ĐỀ 9. BÀI TẬP VỀ HỢP CHẤT CỦA LƯU HUỲNH.............................................................................................. 207
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI................................................................................................. 207
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG.................................................................................................................................. 207
CHỦ ĐỀ 10. BÀI TẬP VỀ SO2, H2S, SO3 HOẶC H2SO4 PHẢN ỨNG VỚI DUNG DỊCH KIỀM..............................217
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI................................................................................................. 217
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG.................................................................................................................................. 217
CHỦ ĐỀ 11. ÔN TẬP CHUYÊN ĐỀ OXI – LƯU HUỲNH................................................................................................. 221
CHUYÊN ĐỀ VII. TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC..................................................................................232
CHỦ ĐỀ 1. BÀI TẬP LÝ THUYẾT VỀ TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC.......................................232
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI................................................................................................. 232
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG.................................................................................................................................. 232
CHỦ ĐỀ 2. BÀI TOÁN VỀ TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG............................................................................................................. 234
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI................................................................................................. 234
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG.................................................................................................................................. 235
CHỦ ĐỀ 3. CÁC DẠNG BÀI TẬP VỀ CÂN BẰNG HÓA HỌC.........................................................................................237
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI................................................................................................. 237
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG.................................................................................................................................. 241
CHỦ ĐỀ 4. ÔN TẬP CHUYÊN ĐỀ TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC...................................................243
CHUYÊN ĐỀ VIII. KIỂM TRA.................................................................................................................................................... 252
CHỦ ĐỀ 1. KIỂM TRA MỘT TIẾT HỌC KÌ I................................................................................................................... 252
Đề kiểm tra 45 phút Hóa 10 Học kì I (Bài số 1 - Đề 1)..........................................................................................252
Đề kiểm tra 45 phút Hóa 10 Học kì I (Bài số 1 - Đề 2)..........................................................................................256
Đề kiểm tra 45 phút Hóa 10 Học kì I (Bài số 2 - Đề 3)..........................................................................................262
Đề kiểm tra 45 phút Hóa 10 Học kì I (Bài số 2 - Đề 4)..........................................................................................268
CHỦ ĐỀ 2. KIỂM TRA HỌC KÌ I.......................................................................................................................................... 274
Đề kiểm tra Học kì I Hóa học 10_ĐỀ SỐ 1................................................................................................................ 274
Đề kiểm tra Học kì I Hóa học 10_ĐỀ SỐ 2................................................................................................................ 277
Đề kiểm tra Học kì I Hóa học 10_ĐỀ SỐ 3................................................................................................................ 280
Đề kiểm tra Học kì I Hóa học 10_ĐỀ SỐ 4................................................................................................................ 283

CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP HÓA HỌC 10

MỤC LỤC

CHỦ ĐỀ 3. KIỂM TRA MỘT TIẾT HỌC KÌ II.................................................................................................................. 288
Đề kiểm tra 45 phút Hóa 10 Học kì II (Bài số 1 - Đề 1)........................................................................................ 288
Đề kiểm tra 45 phút Hóa 10 Học kì II (Bài số 1 - Đề 2)........................................................................................ 291
Đề kiểm tra 45 phút Hóa 10 Học kì II (Bài số 2 - Đề 3)........................................................................................ 295
Đề kiểm tra 45 phút Hóa 10 Học kì II (Bài số 2 - Đề 4)........................................................................................ 299
CHỦ ĐỀ 4. KIỂM TRA HỌC KÌ II........................................................................................................................................ 302
Đề kiểm tra Học kì II Hóa học 10_ĐỀ SỐ 1............................................................................................................... 302
Đề kiểm tra Học kì II Hóa học 10_ĐỀ SỐ 2............................................................................................................... 305
Đề kiểm tra Học kì II Hóa học 10_ĐỀ SỐ 3............................................................................................................... 308
Đề kiểm tra Học kì II Hóa học 10_ĐỀ SỐ 4............................................................................................................... 312

CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP HÓA HỌC 10

CHUYÊN ĐỀ I. NGUYÊN TỬ

CHUYÊN ĐỀ I. NGUYÊN TỬ
CHỦ ĐỀ 1. XÁC ĐỊNH NGUYÊN TỐ DỰA VÀO SỐ HẠT
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI
Nguyên tử của mỗi nguyên tố có một số Z đặc trưng nên để xác định nguyên tố ta cần xác định Z thông qua
việc lập và giải phương trình về số hạt.
a) Chủ đề toán cơ bản cho 1 nguyên tử
Phương pháp:
   - Căn cứ vào Z sẽ xác định được nguyên tử đó là thuộc nguyên tố hóa học nào
   - Lưu ý: Z = số proton (p) = số electron (e) = E
       Số khối: A = Z + N
       Tổng số hạt = 2.Z + N
       Tổng số hạt mang điện = Z + E = 2Z
Ví dụ 1: Tổng số hạt cơ bản của 1 nguyên tử X là 82, trong đó tổng số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không
mang điện là 22. Vậy X là
Hướng dẫn giải:
   Ta có: 2.Z + N =82
       2.Z - N=22
   ➢ Z = (82+22)/4 =26
   ➢ X là Fe
Công thức áp dụng nhanh: Z = (S + A )/4
   Trong đó:
       Z: số hiệu nguyên tử
       S: tổng số hạt
       A: Hiệu số hạt mang điện và không mang điện
b) Chủ đề toán áp dụng cho hỗn hợp các nguyên tử
Phương pháp:
Nếu là MxYy thì có thể coi có x nguyên tử M và y nguyên tử Y.
Do đó x.ZX + y.ZY = (Sphân tử + Aphân tử) / 4
Ví dụ 2: Tổng số hạt cơ bản trong phân tử X có công thức là M 2O là 140, trong phân tử X thì tổng số hạt mang
điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 44. Vậy X là
Hướng dẫn giải:
Trong X có 2 nguyên tử M và 1 nguyên tử O.
Nên ta có : 2.ZM + 8 = (140 + 44) : 4 = 46 ⇒ Z =19
       ⇒ M là K ⇒ X là K2O
Áp dụng mở rộng công thức trên trong giải ion
   ➢ Nếu ion là Xx+thì ZX = (S + A+ 2x) / 4
   ➢ Nếu ion Yy-thì ZY = (S + A – 2y) / 4

CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP HÓA HỌC 10

CHUYÊN ĐỀ I. NGUYÊN TỬ

Vậy khác biệt của công thức này với công thức ban đầu đó là thêm giá trị của điện ion
Cách nhớ: nếu ion dương thì đem + 2 lần giá trị điện ion dương, nếu âm thì – 2 lần giá trị điện ion âm)
Ví dụ 3: Tổng số hạt cơ bản của ion M 3+ là 79, trong đó tổng số hạt mang điện nhiều hơn không mang điện là
19. M là
Hướng dẫn giải:
ZM = (79 + 19 +2.3) : 4 = 26 ⇒ M là sắt (Fe).
c) Chủ đề toán cho tổng số hạt cơ bản
Phương pháp:
Với CHỦ ĐỀ này thì ta phải kết hợp thêm bất đẳng thức:
1 ≤ N/Z ≤ 1,52 (với 82 nguyên tố đầu bảng tuần hoàn)
1 ≤ (S −2Z)/Z ≤ 1,52 ⇒ S/3,52 ≤ Z ≤ S/3
Thường với 1 số nguyên tố đầu độ chênh lệch giữa p, n, không nhiều thường là 1 hoặc 2, nên sau khi chia S cho
3 ta thường chon luôn giá trị nguyên gần nhất.
Ngoài ra có thể kết hợp công thức:
S = 2Z + N = Z + (Z + N) hay là S =Z + A
Ví dụ 4: Tổng số hạt cơ bản của nguyên tử X là 52, X thuộc nhóm VIIA. X là
Hướng dẫn giải:
Z ≤ 52: 3 = 17,33 ⇒ Z là Clo (Cl)
ZM ≤ 60:3 = 20 ⇒ Ca, ZX ≤ 24 : 3 = 8 ⇒ O Vậy MX là CaO.
B. BÀI TẬP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG
Câu 1. Cho nguyên tử X có tổng số hạt là 34, trong đó số hạt mang điện gấp 1,8333 lần số hạt không mang
điện. Xác định số khối X?
A. 23       

B. 24       

C. 27       

D. 11

Hướng dẫn giải:
Đáp án: A
Ta có tổng số hạt trong nguyên tử: P + N + E = 34
Mà P = E = Z ⇒ 2Z + N = 34
Mặt khác số hạt mang điện gấp 1,8333 lần số hạt không mang điện nên:
2Z = 1,8333N ⇒ 1,8333N + N = 34 ⇒ N = 12 ⇒ Z = 11
Vậy X có Z = 11 nên điện tích hạt nhân là 11+
Số khối của X: A = Z + N = 23
Câu 2. Một nguyên tử nguyên tố A có tổng số proton, nơtron, electron là 52. Tìm nguyên tố A.
A. Mg       

B. Cl       

C. Al       

D. K

Hướng dẫn giải:
Đáp án: B
Ta có: 2Z + N = 52
Do bài toán có hai ẩn nhưng chỉ có một dữ kiện để lập phương trình nên ta sử dụng thêm giới hạn

CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP HÓA HỌC 10

CHUYÊN ĐỀ I. NGUYÊN TỬ

1 ≤ N/Z ≤ 1,222 hay 52/3,222 ≤ Z ≤ 52/3 ⇒ 16,1 ≤ Z ≤ 17,3.
Chọn Z = 17 ⇒ N = 18 ⇒ A = 35 (nguyên tố Clo)
Câu 3. Nguyên tử của nguyên tố X có tổng số hạt là 40. Tổng số hạt mang điện nhiều hơn tổng số hạt không
mang điện là 12 hạt. Nguyên tố X có số khối là :
A. 27       

B. 26       

C. 28       

D. 23

Hướng dẫn giải:
Đáp án: A
p + n + e = 40 vì p = e ⇒ 2p + n = 40 (1)
Hạt mang điện: p + e = 2p
Hạt không mang điện: n.
Theo bài: 2p – n = 12 (2)
Từ 1 và 2 ⇒ p = e = 13; n = 14 ⇒ A = p + n = 27
Vậy, kim loại X là Ca, Y là Fe.
Câu 4. Tổng số hạt proton, nơtron, electron trong hai nguyên tử kim loại X và Y là 142, trong đó tổng số hạt
mang điện nhiều hơn tổng số hạt không mang điện là 42. Số hạt mang điện của nguyên tử Y nhiều hơn của X là
12. Hai kim loại X, Y lần lượt là
A. Na, K.       

B. K, Ca.       

C. Mg, Fe.       

D. Ca, Fe.

Hướng dẫn giải:
Đáp án: D

Câu 5. Tổng số hạt proton, nơtron và electron trong nguyên tử nguyên tố X là 155, trong đó số hạt mang điện
nhiều hơn số hạt không mang điện là 33 hạt. X là nguyên tố nào sau đây ?
A. Al       

B. Fe      

C. Cu       

D. Ag

Hướng dẫn giải:
Đáp án: D

Câu 6. Một ion X3+ có tổng số hạt proton, nơtron, electron là 79, trong đó số hat mang điện nhiều hơn số hạt
không mang điện là 19. Viết kí hiệu của nguyên tử X.

Hướng dẫn giải:
Đáp án: A

CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP HÓA HỌC 10

CHUYÊN ĐỀ I. NGUYÊN TỬ

⇒ Z = 26; N = 30 ⇒ A = 56. Vậy ki hiệu nguyên tử: 2656)X
Câu 7. Tổng số các hạt trong nguyên tử M là 18. Nguyên tử M có tổng số hạt mang điện gấp đôi số hạt không
mang điện. Hãy viết kí hiệu nguyên tử M.

Hướng dẫn giải:
Đáp án: A
Tổng số hạt trong nguyên tử : P + N + E = 18
Mà P = E = Z ⇒ 2Z + N = 18
Măt khác tổng số hạt mang điện gấp đôi số hạt không mang điện
2Z = 2N ⇒ Z = N = 6 ⇒ A = 12
Kí hiệu nguyên tử M: 612C.
Câu 8. Mỗi phân tử XY2 có tổng các hạt proton, nơtron, electron bằng 178; trong đó, số hạt mang điện nhiều
hơn số hạt không mang điện là 54, số hạt mang điện của X ít hơn số hạt mang điện của Y là 12. Hãy xác định kí
hiệu hoá học của X,Y lần lượt là
A. Fe và S      

B. S và O       

C. C và O       

D. Pb và Cl

Hướng dẫn giải:
Đáp án: A
Kí hiệu số đơn vị điện tích hạt nhân của X là ZX , Y là ZY ; số nơtron (hạt không mang điện) của X là NX, Y là
NY . Với XY2 , ta có các phương trình:
tổng số hạt của X và Y là: 2 ZX + 4 ZY + NX + 2 NY = 178 (1)
Số hạt mang điện nhiều hơn không mang điện là: 2.ZX + 4.ZY - NX – 2.NY = 54 (2)
Số hạt mang điện của X ít hơn số hạt mang điện của Y là: 4.ZY – 2.ZX = 12 (3)
ZY = 16 ; ZX = 26
Vậy X là sắt, Y là lưu huỳnh ⇒ XY2 là FeS2
CHỦ ĐỀ 2. XÁC ĐỊNH THÀNH PHẦN NGUYÊN TỬ
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI
- Dựa vào kí hiệu nguyên tử ra suy ra số hạt mỗi loại trong nguyên tử hoặc dựa vào cấu tạo của nguyên tử, ion
tương ứng để lập phương trình, giải phương trình tìm số hạt.
Lưu ý: Kí hiệu nguyên tử: ZAX

CHUYÊN ĐỀ BÀI TẬP HÓA HỌC 10

CHUYÊN ĐỀ I. NGUYÊN TỬ

Sơ đồ: M → Mn+ + ne (với n là số electron do M nhường)
      X + me → Xm- ( với m là số electron do X nhận)
Ví dụ minh họa
Ví dụ 1. Nguyên tử Ca có 20 notron, 20 proton. Số hiệu nguyên tử của Ca là:
A. 20       

B. 16       

C. 31       

D. 30

Hướng dẫn giải:
Số hiệu nguyên tử Z chính là số proton.
Đáp án A
Ví dụ 2. Cho biết nguyên tử của nguyên tố A có tổng số hạt là 58, số khối của nguyên tử nhỏ hơn 40. Hãy xác
định số proton, số nơtron, số electron trong nguyên tử.
...