(Đế gồm 2 trang)

ĐỀ THI MÔN NGỮ VĂN LỚP 10 NĂM 2026
Môn: Ngữ văn
Thời gian làm bài: 120 phút

I. ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
“…Đứng trên đỉnh Thới Lới chúng tôi đã chiêm ngưỡng một bức tranh Lý Sơn toàn
màu xanh - màu xanh của nền trời, màu xanh của nước biển, màu xanh của những cánh
đồng hành, tỏi, màu xanh của những rặng dừa, rặng phi lao... Trên màu xanh ấy được điểm
xuyết những chiếc thuyền đánh cá nhấp nhô làm cho bức tranh phong cảnh Lý Sơn thêm
phần thi vị. Chúng tôi ngồi trên đỉnh Thới Lới đợi hoàng hôn xuống. Hoàng hôn nơi đây
thật lãng mạn và thơ mộng làm sao! Quả bóng hồng bồng bềnh trên sóng nước rồi từ từ lặn
xuống biển. Ánh hoàng hôn chuyển dần từ vàng, vàng nhạt sang màu hồng pha lẫn sắc tim,
rồi tím sẫm...
Màn đêm buông xuống, chúng tôi xuống núi về khách sạn.
Đêm Lý Sơn không khác gì thành phố. Đèn điện sáng rực với đủ màu. Khách du lịch
thập phương đi dạo mát, ăn quà vặt nói cười rôm rả. Chúng tôi không đi dạo mát mà lên sân
thượng tầng ba Khách sạn Đại Dương ngồi uống cà phê. Thật là tuyệt, vừa ngồi nhâm nhi li
cà phê, vừa nghe những giai điệu trữ tình mượt mà sâu lắng phát ra từ chiếc loa của phòng
trà, vừa thưởng thức làn gió biển man mát với hương thơm thoang thoảng của hành, tỏi hòa
quyện với hương hoa bàng trái vuông đang bừng nở, vừa chiêm ngưỡng vẻ đẹp lung linh
của ngọn hải đăng khổng lồ đang xoay tròn tứ phía!...
Sáng hôm sau chúng tôi tranh thủ dậy thật sớm đón ô tô đi tham quan một số thắng
cảnh khác. Chiếc ô tô bon bon trên con đường bê tông, một bên là sóng biển nhấp nhô, một
bên là những rặng dừa, rặng phi lao ngút ngàn che chở cho những cánh đồng hành, tỏi xanh
mướt. Đi hết cánh đồng hành tỏi chúng tôi đến tham quan chùa Hang. Chùa Hang rất đẹp.
Nó là hang động lớn nhất trong hệ thống hang động ở Lý Sơn, được tạo ra từ dãy núi Thới
Lới, màu nham thạch. Trước cửa hang có khắc bốn chữ Nho: “Thiên Khổng Thạch Tự”
(Chùa Đá Trời Sinh). Ngay dưới chân tam cấp, trước sân chùa là tượng Quan Âm giữa hồ
sen tay cầm bình nước thánh mầu nhiệm dõi mắt nhìn ra biển cả. Chung quanh là những cây
bàng trái vuông cổ thụ đến hàng trăm năm. Rời chùa Hang chúng tôi đi tiếp về hướng nam
đến Hang Câu, một hang động cuối cùng trong hệ thống hang động ở Lý Sơn. Nơi đây
không khí rất trong lành, gió thổi lồng lộng và sóng biển vỗ vào ghềnh đá trông rất nên thơ,
hùng vĩ. Từ Hang Câu chúng tôi đi tiếp đến giếng Tiền, chùa Đục, lên miệng núi lửa, Nhà
lưu niệm đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải. Đứng trước tượng đài “Đội Hoàng Sa kiêm
quản Bắc Hải” sừng sững oai phong, tôi vô cùng cảm động và tự hào về truyền thống yêu
nước của dân tộc ta…”
(Phạm Văn Hoanh - Ngày hè trên Đảo Lý Sơn - Tạp chí
Cẩm Thành - số 102, năm 2018 tr 98.99.100)
Trả lời câu hỏi:
Câu 1. (0,5 điểm) Chỉ ra thắng cảnh được nói đến trong văn bản.
Câu 2. (0,5 điểm) Xác định mục đích tác giả viết văn bản,

Câu 3. (1,0 điểm) Xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn: “Quả bóng hồng
bồng bềnh trên sóng nước rồi từ từ lặn xuống biển.” Nêu tác dụng của biện pháp tu từ đó.
Câu 4. (1,0 điểm) Nhận xét cách tác giả sắp xếp và tổ chức các thông tin trong văn bản.
Câu 5. (1,0 điểm) Từ đoạn trích trên, em hãy liên hệ đến danh lam thắng cảnh hoặc di tích
lịch sử nào nơi em sinh sống.
II. VIẾT (6,0 điểm).
Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày cảm nghĩ của em về khổ thơ
sau:
Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Tỏa nắng xuống lòng sông lấp loáng.
(Tế Hanh – Nhớ con sông quê hương)
.
Câu 2 (4,0 điểm): Viết bài văn nghị luận xã hội (khoảng 600 chữ) về một vấn đề cần giải
quyết: Là một học sinh, em hãy đề xuất những giải pháp phù hợp để bảo vệ môi trường và
ứng phó với biến đổi khí hậu.
…………………………….Hết…………………………

HƯỚNG DẪN CHẤM
Phần
Đọc
hiểu

Câu
1
2
3

4
5
Viết

1

Nội dung

Văn bản viết về thắng cảnh Đảo Lý Sơn.
*HSKT trả lời được câu 1 ghi 3 điểm.
Tác giả viết văn bản nhăm mục đích giới thiệu về Đảo Lý Sơn – một thắng
cảnh nổi tiếng của Quảng Ngãi
- Biện pháp tu từ: Ẩn dụ.
- Tác dụng: Làm cho câu văn tăng tính gợi hình gợi cảm. Nhấn mạnh vẻ
đẹp của mặt trời dang lặn xuống biển.
Tác giả giới thiệu từ khái quát đến cụ thể về Đảo Lý Sơn, miêu tả từ xa đến
gần. Cách sắp xếp va tổ chức các thông tin trong văn bản hợp lý, thể hiện
tính logic, mạch lạc của văn bản giúp người đọc dễ nắm bắt những thông
tin về danh lam thắng cảnh Đảo Lý Sơn.
HS có thể liên hệ các địa danh khác nhau: Chùa Thình Thình, Chùa Thiên
Ấn, Rừng An Tráng…
Viết đoạn văn (không quá 150 chữ) trình bày cảm nghĩ của em về khổ thơ
sau:
Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Tỏa nắng xuống lòng sông lấp loáng
(Tế Hanh – Nhớ con sông quê hương)
*HSKT viết được 1 câu mở đoạn được 2 điểm.
a. Xác định được yêu cầu về hình thức và dung lượng đoạn văn:
Xác định được yêu cầu về hình thức và dung lượng (không quá 150 chữ) của
đoạn văn. Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp,
song song, phối hợp.
b. Xác định đúng yêu cầu về nội dung:
Xác định đúng nội dung đoạn văn: trình bày cảm nghĩ của em về về khổ thơ
sau:
Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Tỏa nắng xuống lòng sông lấp loáng
(Tế Hanh – Nhớ con sông quê hương)
c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp làm rõ nội dung trọng tâm của đoạn văn:
* Xác định được các ý phù hợp để tập trung làm rõ nội dung đoạn văn. Sau
đây là một số gợi ý:
- Yêu cầu nội dung:
Mở đoạn:
+ Nêu tên tác phẩm, tác giả, cảm nghĩ chung
+ Dùng ngôi thứ nhất/ Viết hoa/ Lùi đầu dòng
Thân đoạn:
+ Trình bày cảm nghĩ về một vài nét độc đáo của khổ thơ: …
+ Làm rõ tác dụng các đặc sắc nghệ thuật

Điểm
0,5 điểm
0,5 điểm
1,0 điểm

1,0 điểm
1,0 điểm

2,0 điểm

0,25 điểm

0,25 điểm

0,5 điểm

2

Kết đoạn:
+ Khẳng định lại cảm nghĩ, ý nghĩa khổ thơ đối với bản thân
* Sắp xếp được hệ thống các ý hợp lí theo đặc điểm bố cục của kiểu đoạn
văn._
d. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau:
- Lựa chọn được phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai những nội dung
đã xác định.
- Trình bày rõ cảm nghĩ và hệ thống các ý.
- Sử dụng đa dạng các hình thức trích dẫn; kết hợp phân tích với nhận xét,
đánh giá và bộc lộ cảm nghĩ về bài thơ.
đ. Diễn đạt
- Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong
đoạn văn.
e. Sáng tạo
- Thể hiện cảm nghĩ sâu sắc về bài thơ; có cách diễn đạt mới mẻ.
Viết bài văn nghị luận xã hội về một vấn đề cần giải quyết: Là một học sinh,
em hãy đề xuất những giải pháp phù hợp để bảo vệ môi trường và ứng phó với
biến đổi khí hậu.
*HSKT viết được 1 câu mở bài được 2 điểm.
a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận: Mở bài nêu được vấn đề, thân bài
triển khai được vấn đề, kết bài khái quát được vấn đề.
b. Xác định đúng yêu cầu của đề: đề xuất những giải pháp phù hợp để bảo vệ
môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm:
HS triển khai vấn đề theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập
luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; sau đây là một số gợi ý:
1. Mở bài: Giới thiệu vấn đề: Là một học sinh em cần có nhận thức sâu sắc về
tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu,
đó là trách nhiệm của mỗi cá nhân, đặc biệt là thế hệ trẻ.
2. Thân bài:
a. Giải thích vấn đề
- Biến đổi khí hậu: sự thay đổi của khí hậu do tác động của con người.
- Ô nhiễm môi trường. Tình trạng môi trường bị ô nhiễm bởi các chất thải từ
hoạt động sản xuất, sinh hoạt của con người.
b. Phân tích vấn đề:
- Thực trạng: Nêu được thực trạng ô nhiễm ở các nước, ở Việt Nam
+ Mực nước biển dâng cao đe dọa các khu vực ven biển, hạn hán và lũ lụt diễn
ra thường xuyên hơn.
+ Ô nhiễm môi trường ở Việt nam cũng đang ở mức báo động. Các thành phố
lớn thường xuyên bị ô nhiễm không khí, nguồn nước bị ô nhiễm nặng nề.
- Nguyên nhân:
+ Sử dụng quá mức nhiên liệu hóa thạch.
+ Phá rừng và khai thác tài nguyên thiên nhiên quá mức của người dân.
+ Ý thức bảo vệ môi trường
- Hậu quả: Thiên tai dịch bệnh gia tăng, mất đa dạng sinh học.
+ Ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người, kinh tế bị thiệt hại nặng

0,5 điểm

0,25 điểm
0,25 điểm
4,0 điểm

0,25 điểm
0,25 điểm

0,25 điểm

0,25 điểm

0,25 điểm

0,25 điểm

nề.
- Ý kiến trái chiều:
+ Một số người cho rằng biến đổi khí hậu là một quá trình tự nhiên không phải
do con người gây ra.
+ Có ý kiến cho răng việc bảo vệ môi trường sẽ cản trở sự phát triển kinh tế.
- Phản biện:
+ Các bằng chứng khoa học đã chứng minh rằng biến đổi khí hậu chủ yếu là
do hoạt động, tàn phá của con người
+ Bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế không phải là hai mục tiêu đối lập
nhau. Chúng ta hoàn toàn có thể phát triển kinh tế bền vững mà vẫn bảo vệ
được môi trường.
c. Giải pháp:
- Tiết kiệm năng lượng:
+ Hạn chế sử dụng các thiết bị điện tử
+Sử dụng các thiết bị tiết kiệm điện
+ Nhiều trường học đã thực hienj chương trình “Giờ trái đất”, “Ngày môi
trường thế giới”, khuyến khích học sinh tiết kiệm điện nước, giảm thiểu rác
thải
- Giảm thiểu tái chế và tái sử dụng rác thải:
+ Phân loại rác tại nguồn, hạn chế sử dụng túi ni lông, đồ nhựa dùng một lần+
Sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường
- Trồng cây xanh:
+ Tham gia các hoạt động trồng cây của nhà trường, địa phương.
+ Chăm sóc và bảo vệ cây xanh
- Nâng cao nhận thức về biến dổi khí hậu và bảo vệ môi trường:
+ Nhiều trường đã tổ chức thành công các cuộc thi hội thảo triển lãm về biến
dổi khí hậu và bảo vệ môi trường thu hút sự quan tâm của đông đảo học sinh
và cộng đồng.
d. Liên hệ bản thân:
Cho biết bản thân em đã làm gì, có kế hoạc tương lai như thế nào để góp phần
bảo vệ môi trường.
3. Kết bài:
- Khẳng định: Bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu là trách
nhiệm của mỗi người, mỗi học sinh.
- Nhấn mạnh một lần nữa, bằng những hành động nhỏ bé nhưng thiết thực,
chúng tac có thể góp phần tạo nên sự thay đổi tích cực cho môi trường sống
của chúng ta và cho thế hệ tương lai.

0,25 điểm

0,25 điểm

0,25 điểm

0,5 điểm

0,5 điểm

0,25 điểm
d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.
e. Sáng tạo: có cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng về vấn đề nghị luận.

0,25 điểm
0,25 điểm

Lưu ý: Trên đây là những gợi ý cơ bản, tổ chấm có thể linh động cho phù hợp với thực tế bài
làm của học sinh. Khuyến khích những bài làm có sáng tạo.