Bài 10 NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
1. - Dân chủ: Là quyền lực thuộc về nhân dân, là quyền làm chủ của nhân dân trong các lĩnh vực đời sống xh của đất nước; dân chủ là một hình thức nhà nước gắn với giai cấp thống trị do đó dân chủ luôn mang bản chất giai cấp.
- Bản chất của nền dân chủ XHCN thể hiện:+ Mang bản chất GC công nhân. +Có CS KT là chế độ công hữu về TLSX.
+ Lấy hệ tư tưởng Mác – Lê- nin và tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh làm nền tảng tinh thần của xã hội.
+ Là nền dân chủ của nhân dân lao động. + Gắn liền với pháp luật, kỉ luật, kỉ cương.

2. Xây dựng nền dân chủ Xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
b) Nội dung của dân chủ trong lĩnh vực chính trị Là thực hiện mọi quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân.
+ Quyền bầu cử và ứng cử vào các cơ quan quyền lực nhà nước, các tổ chức chính trị – xã hội.
+ Quyền tham gia quản lí nhà nước và xã hội, tham gia thảo luận các vấn đề chung của Nhà nước và địa phương.
+ Quyền kiến nghị với các cơ quan nhà nước, biểu quyết khi nhà nước trưng cầu ý dân.
+ Quyền được thông tin, tự do ngôn luận, tự do báo chí. Quyền giám sát các hoạt động của các cơ quan Nhà nước, quyền khiếu nại, tố cáo... của công dân.

c) Văn hoá Là thực hiện quyền làm chủ và bình đẳng của mọi công dân trong lĩnh vực văn hoá.
+ Quyền được tham gia vào đời sống văn hoá.+ Quyền được hưởng các lợi ích từ stạo văn hoá, nghệ thuật của chính mình.
+ Quyền sáng tác, phê bình văn học nghệ thuật; giải phóng con người khỏi những thiên kiến lạc hậu, loại bỏ sự áp bức về tinh thần và đưa văn hoá đến cho mọi người.

d) Xã hội Là đảm bảo những quyền xã hội của công dân. + Quyền lao động. + Quyền bình đẳng nam, nữ.(Phụ nữ được quyền bàn bạc, tham gia, quyết định những vấn đề của gia đình và xã hội) + Quyền được hưởng chế độ bảo vệ sức khoẻ.
+ Quyền được hưởng an toàn xã hội và bảo hiểm xã hội. + Quyền được bảo đảm về mặt vc-tt khi không còn khả năng lđộng. + Quyền bình đẳng về nghĩa vụ và quyền lợi, về cống hiến và hưởng thụ của các thành viên trong xã hội. Tham gia các phong trào ở địa phương và trường học.

3. Những hình thức cơ bản của dân chủ
a) Dân chủ trực tiếp * Là hình thức dân chủ với những qui chế, thiết chế để nhân dân thảo luận, biểu quyết, tham gia trực tiếp quyết định công việc của cộng đồng, của Nhà nước. ( không phân biệt giới tính, địa vị, tôn giáo...).
*Những hình thức phổ biến của dân chủ trực tiếp là: + Trưng cầu ý dân (trong phạm vi toàn quốc)
+ Bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp. + Thực hiện sáng kiến PL (nhân dân tham gia xd, sửa đổi, bổ xung PL)
+ Làm chủ trực tiếp bằng các hình thức nhân dân tự quản, xd và thực hiện các qui ước, hương ước phù hợp PL.
KL: Dân chủ trực tiếp là hình thức dân chủ mà trong đó mọi công dân trực tiếp tham gia vào các hoạt động CT, KT, VH, XH.

b) Dân chủ gián tiếp (dân chủ đại diện) Là hình thức dân chủ thông qua những qui chế, thiết chế để nhân dân bầu ra những người đại diện thay mặt mình quyết định các công việc chung của cộng đồng, của Nhà nước.
(thông qua các cơ quan đại diện như MTTQ và các đoàn thể nhân dân).
*Kết luận: Nền dân chủ XHCN hình thành với thắng lợi của CMVS, xoá bỏ chế độ tư hữu, xác lập chế độ sở hữu XHCN về TLSX . Xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN vững mạnh và giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng là những vấn đề rất quan trọng để thực hiện dân chủ XHCN xứng đáng với lí tưởng mà Bác Hồ từng mong mỏi.

HCM: ‘Nước ta là nước dân chủ, nghĩa là nước nhà do nhân dân làm chủ. Nhân dân có quyền lợi làm chủ, thì phải có nghĩa vụ làm tròn bổn phận công dân, giữ vững đạo đức công dân, tức là:1. Tuân theo PL NN, 2.Tuân theo kỉ luật lao động, 3. Giữ gìn trật tự chung, 4. Đóng góp, nộp thuế đúng kì, đúng số để xây dựng lợi ích chung, 5. Hăng hái tham gia công việc chung, 6. Bảo vệ tài sản công, 7. Bảo vệ Tổ quốc.’