Ôn tập
1. Tại sao ngày hè, trời nhiều mây thì đỡ nóng ; đêm đông, trời nhiều mây thì đỡ rét và đêm đông trời ít mây thì rét hơn ?
- Mây có vai trò quan trọng trong việc giữ bức xạ Mặt trời và ngăn bớt sự tỏa nhiệt của Trái Đất.
- Ngày hè có nhiều mây thì mây sẽ phản xạ và hấp thu một phần bức xạ Mặt Trời làm cho mặt đất bớt nóng.
- Đêm đông có nhiều mây thì sẽ ngăn bớt sự tỏa nhiệt của Trái Đất, làm cho đỡ rét.
- Đêm đông trời quang mây, Trái Đất toả mất nhiệt nhiều hơn nên rét hơn
2. Hãy trình bày và giải thích sự thay đổi c/ủa nhiệt độ trung bình năm và biên độ nhiệt năm theo vị trí gần hay xa đại dương. Vì sao ở Bắc bán cầu, nhiệt độ trung bình năm cao nhất ở khu vực chí tuyến chứ không phải ở xích đạo?
*Nhiệt độ trung bình năm: cao nhất và thấp nhất đều ở lục địa
- Đại dương có biên độ nhiệt độ nhỏ, lục địa có biên độ nhiệt độ lớn
*Giải thích:
- Càng vào sâu trong lục địa thì tính chất lục địa tăng dần
- Do có sự khác nhau về chế độ nhiệt giữa lục địa và đại dương vì khả năng hấp thu nhiệt và truyền nhiệt của đất và nước khác nhau
+ Trên đất liền, năng lượng MT chủ yếu đốt nóng lớp đất trên mặt nên mặt đất nhanh nóng cũng nhanh nguội.Trên biển, do sự chuyển động của nước nên nước biển chậm nóng cũng chậm nguội hơn
+ Ngoài ra, nhiệt độ còn thay đổi theo bờ Tây và bờ Đông của lục địa do ảnh hưởng của dòng biển
* Ở BCB, nhiệt độ trung bình năm cao nhất ở khu vực chí tuyến chứ không phải ở xích đạo, vì:
- Ở khu vực xích đạo chủ yếu là đại dương, vào sâu lục địa chủ yếu là rừng
- Khu vực chí tuyến:
+ Diện tích lục điạ lớn hơn
+ Áp cao chí tuyến thống trị ( gió mậu dịch hoạt động thổi từ lục địa ra có tính chất khô, nóng)
3. Nguyên nhân nào dẫn tới sự phân bố của các kiểu thảm thực vật và nhóm đất chính theo vĩ độ và theo độ cao địa hình? Vì sao đất ở khu vực khí hậu ôn đới lục địa nửa khô hạn có độ phì cao nhất trên thế giới?
* Sự phân bố của các thảm thực vật trên thế giới phụ thuộc nhiều vào khí hậu (chủ yếu là chế độ nhiệt, ẩm); chế độ nhiệt, ẩm lại thay đổi theo vĩ độ và độ cao, do đó các thảm thực vật cũng thay đổi theo vĩ độ và độ cao địa hình.
- Ở vùng núi, càng lên cao nhiệt độ càng giảm, lượng mưa và độ ẩm lại tăng đến một độ cao nào đó rồi mới giảm, kéo theo sự phân bố các vành đai thực vật và đất theo độ cao.
- Đất: chịu tác động mạnh mẽ của cả khí hậu và sinh vật nên sự phân bố đất trên lục địa cũng tuân theo các quy luật này
* Độ phì của bất cứ loại đất nào đều chịu ảnh hưởng của 2 nhóm nhân tố chính là nhiệt, ẩm và sinh vật (diễn giải)
+ Nhiệt ẩm tác động đến sự hình thành đất thong qua các quá trình phong hóa lí hay hóa học, đồng thời nhiệt ẩm còn tá động gián tiếp thông qua các yếu tố sinh vật.
+ Sinh vật tác động đến sự hình thành đất dưới 2 hình thức: Cung cấp vật chất hữu cơ và phân giải tổng hợp chất hữu cơ.
- Khu vực khí hậu ôn đới lục địa nửa khô hạn có điều kiện nhiệt ẩm đều rất thấp chính vì vậy quá trình phong hóa diễn ra rất yếu, bên cạnh đó sinh vật chủ yếu của vùng này đặc trưng là các loại thực vật thân thảo. Xét về cơ bản thì đất ở đây không có độ phì cao nhưng thực tế thì ngược lại mặc dù nhiệt ẩm thấp nhưng lại phân hóa đều trong năm nên cho dù quá trình phong hóa diễn ra yếu nhưng hầu như quá trình rửa trôi không diễn ra nên ở đây độ phì được tích tụ qua nhiều năm (đất séc-nô-đi-om) => Nên đây là nơi có độ phì cao nhất thế giới.
4. Tại sao cùng xuất phát từ cao áp chí tuyến, nhưng gió Mậu dịch nói chung khô và ít gây mưa, còn gió Tây ôn đới lại ẩm và gây mưa nhiều
Chủ yếu là do Sự tăng giảm nhiệt độ của các khu vực có gió thổi đến.
* Sự khác biệt giữa gió Mậu dịch và gió tây ôn đới.
+ Gió Mậu dịch: thổi từ các áp cao ở hai chí tuyến về áp thấp Xích đạo( Gió này: ở bán cầu Bắc có hướng đông bắc, ở bán cầu Nam có hướng đông nam)
+ Gió Mậu dịch di chuyển tới các vùng có nhiệt độ