CHƯƠNG II : BẢNG TUẦN HOÀN NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

ZALO : 037.667.5342
BÀI 6: XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI MỘT SỐ TÍNH CHẤT CỦA NGUYÊN TỬ CÁC NGUYÊN TỐ
TRONG MỘT CHU KÌ VÀ TRONG MỘT NHÓM
A. PHẦN TỰ LUẬN
1. Bán kính nguyên tử
Câu 1.[KNTT-SGK] Dựa vào bảng 6.1, cho biết số electron lớp ngoài cùng của nguyên tử các nguyên
tố: Li, Al, Ar, Ca, Si, Se, P, Br.

Câu 2. [CTST - SGK] Quan sát hình 6.1, cho biết bán kính nguyên tử của các nguyên tố trong mỗi chu
kì và trong mỗi nhóm A biến đổi như thế nào?

Câu 3. [CTST - SGK] Xu hướng biến đổi bán kính nguyên tử của các nguyên tố trong mỗi chu kì và
trong mỗi nhóm A do yếu tố nào gây ra? Giải thích
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 4. [CTST - SGK] Dựa vào xu hướng biến đổi bán kính nguyên tử của các nguyên tố trong bảng tuần
hoàn, em hãy sắp xếp các nguyên tố sau đây theo chiều tăng dần bán kính nguyên tử: Li, N O, Na, K
Bộ lông làm đẹp con công, tri thức làm đẹp con người.

Page 1

..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 5.[KNTT-SGK] Dựa vào bảng tuần hoàn, hãy so sánh và giải thích sự khác nhau về bán kính
nguyên tử của
a) lithium (Z = 3) và potassium (Z = 19).
b) calcium (Z = 20) và selenium (Z = 34).
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 6. [KNTT – SBT] Cho các nguyên tố sau: K (Z = 19), N (Z = 7), Si (Z = 14), Mg (Z = 12).
Hãy sắp xếp các nguyên tố trên theo chiều giảm dần bán kính nguyên tử.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 7.Nguyên tố X được dùng để đẩy các bóng thám không và khí cầu nhỏ do tỷ trọng riêng nhỏ hơn tỷ
trọng của không khí và như chất lỏng làm lạnh cho nam châm siêu dẫn. Nguyên tố X có bán kính nguyên
tử nhỏ nhất trong bảng tuần hoàn. Nguyên tố X là nguyên tố nào?
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 8. [CD - SBT] Chọn nguyên tử có bán kính lớn hơn trong mỗi cặp nguyên tử nguyên tố sau
a) Al và In. b) Si và N.
c) P và Pb.d) C và F.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 9. Sắp xếp theo chiều tăng dần bán kính ion của các ion sau từ trái sang phải: 11Na+, 12Mg2+; 13Al3+,
2–
–
2–
16S ; 17Cl , 8O .
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
2. Độ âm điện
Câu 1. [CTST - SGK] Từ số liệu trong bảng 6.1, nhận xét sự biến đổi giá trị độ âm điện của nguyên tử
các nguyên tố trong 1 nhóm và trong 1 chu kì. Giải thích?
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 2. [CTST - SGK] Hãy cho biết vì sao trong bảng 6.1, giá trị độ âm điện của nguyên tử các nguyên
tố nhóm VIIIA còn để trống?

Bộ lông làm đẹp con công, tri thức làm đẹp con người.

Page 2

Câu 2 [CTST - SGK] Dựa vào xu hướng biến đổi độ âm điện của nguyên tử các nguyên tố trong bảng
tuần hoà, em hãy sắp xếp các nguyên tố sau đây theo chiều tăng dần độ âm điện của nguyên tử: Na, K,
Mg, Al.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 3 .[KNTT-SGK] Dãy các nguyên tố được sắp xếp theo thứ tự độ âm điện tăng dần là Ca, Mg, P, S.
Hãy giải thích sự sắp xếp này dựa trên sự biến đổi độ âm điện theo chu kì và nhóm#A.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 4 .[KNTT-SGK] Almelec là hợp kim của aluminium với một lượng nhỏ magnesium và silicon
(98,8% aluminium; 0,7% magnesium và 0,5% silicon). Almelec được sử dụng làm dây điện cao thế do
nhẹ, dẫn điện tốt và bền. Dựa vào bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học hãy:
a) Sắp xếp theo thứ tự tăng dần về bán kính nguyên tử của các nguyên tố hóa học có trong almelec.
b) Cho biết thứ tự giảm dần về độ âm điện của các nguyên tố hóa học có trong almelec.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 5:Cho bảng số liệu sau:

Hãy vẽ đồ thị hoặc biểu đồ đối với hai đại lượng bán kính nguyên tử và độ âm điện trong bảng số liệu
trên. Quan sát và cho biết hai đại lượng này biến thiên như thế nào. Giải thích?
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Bộ lông làm đẹp con công, tri thức làm đẹp con người.

Page 3

Câu 6 . Không dùng bảng độ âm điện, hãy so sánh độ âm điện của nguyên tố X có Z = 14 và nguyên tố Y
có Z = 16. Giải thích.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 7 Cho các nguyên tố X, Y, R, T với số hiệu nguyên tử lần lượt là: 9, 12, 16, 19. Nguyên tố nào có độ
âm điện lớn thứ hai trong số các nguyên tố trên ?
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 8 [KNTT – SBT] Cho các nguyên tố X, Y, Z và T với số hiệu nguyên tử lần lượt là 9, 17, 33 và 35.
Hãy sắp xếp thứ tự tăng dần độ âm điện và giải thích.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 9 [KNTT – SBT] Cho các nguyên tố cùng thuộc chu kì 3: 11Na, 13Al và 17Cl và các giá trị độ âm điện
là 3,16; 1,61; 0,93. Hãy gán mỗi giá trị độ âm điện cho mỗi nguyên tố và giải thích.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
3. Tính phi kim, kim loại
Câu 1 [CTST - SGK] Trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học, cho biết nguyên tố nào có tính phi
kim mạnh nhất. Giải thích ?
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 2 : Sắp xếp các nguyên tố sau theo chiều tăng dần tính phi kim: O, S, F. Giải thích.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 3. Xác định nguyên tố có tính kim loại mạnh nhất, nguyên tố có tính phi kim mạnh nhất. Giải thích.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 4 [KNTT-SGK] Dựa vào bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học, sắp xếp các nguyên tố Ba, Mg, Ca,
Sr theo thứ tự giảm dần tính kim loại và giải thích.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 5 [KNTT – SBT] Cho các nguyên tố X, Y, Z có số hiệu nguyên tử lần lượt là 6, 9, 14.
a) Xác định vị trí của các nguyên tố đó trong bảng tuần hòa,
b) Xếp các nguyên tố đó theo thứ tự bán kính nguyên tử tăng dần.
c) Xếp các nguyên tố đó theo thứ tự độ âm điện giảm dần.
d) Xếp các nguyên tố đó theo thứ tự tính phi kim tăng dần.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Bộ lông làm đẹp con công, tri thức làm đẹp con người.

Page 4

..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 6 [KNTT – SBT] Cho các nguyên tố X, Y, Z có số hiệu nguyên tử lần lượt là 11, 13, 19.
a) Xác định vị trí của các nguyên tố đó trong bảng tuần hoàn.
b) Xếp các nguyên tố đó theo thứ tự bán kính nguyên tử tăng dần.
c) Gán các giá trị độ âm điện (0,82; 1,31 và 0,93) cho X, Y, Z.
d) Xếp các nguyên tố đó theo thứ tự tính kim loại giảm dần.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 7.Cho các nguyên tố: X (Z = 11); Y (Z = 19); R (Z = 17); T (Z = 12), Q (Z = 13). Sắp xếp các
nguyên tố theo chiều tính kim loại tăng dần từ trái sang phải.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 8. Xét các nguyên tố F (Z = 9), S (Z = 16), Si (Z = 14), Cl (Z = 17), Ge (Z = 32). Sắp xếp theo thứ tự
tăng dần tính phi kim của các nguyên tố trên từ trái sang phải.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 9-VD: Silicon (Si) được dùng trong công nghệ sản xuất chip máy tính hiện đại. Aluminium (Al)
được dùng để làm vỏ phủ vệ tinh nhân tạo hay khí cầu nhằm tăng nhiệt độ nhờ có tính hấp thụ bức xạ
điện từ Mặt Trời khá tốt. Phosphorus (P) là một khoáng chất thiết yếu đối với sự phát triển của xương và
răng.
a) Viết cấu hình electron nguyên tử của Si (Z = 14), Al (Z = 13) và P (Z = 15).
b) Xác định vị trí của 3 nguyên tố trên trong bảng tuần hoàn.
c) Hãy so sánh tính phi kim của Si, Al và P.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 10. [CD - SGK] Những đặc trưng nào sau đây thuộc về kim loại nhóm A, những đặc trưng nào
thuộc về phi kim?
(1) Dễ nhường electron. (2) Dễ nhận electron.
(3) Oxide cao nhất có tính base.(4) Oxide cao nhất có tính acid.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 11-VD: Methadone (C21H27NO), thường được sử dụng để giảm đau và được xem như là chất thay
thế cho heroin (thuốc chữa cai nghiện).
a) Nêu vị trí các nguyên tố tạo nên methandone trong bảng tuần toàn.
b) So sánh bán kính nguyên tử, độ âm điện và tính phi kim của các nguyên tố đó. Giải thích.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Bộ lông làm đẹp con công, tri thức làm đẹp con người.

Page 5

4. Oxide, tính acid, base
Câu 1. Viết công thức oxide cao nhất của các nguyên tố chu kì 2, từ Li đến N.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 2. Viết công thức các hydroxide (nếu có) của những nguyên tố chu kì 2. So sánh tính acid, tính base
của chúng.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 3. Hoàn thành chỗ trống trong các câu sau:
a) Trong một chu kì, theo chiều..(1)....... điện tích hạt nhân, độ âm điện của các nguyên tố có xu hướng
tăng dần, tính base của các hydroxide của các nguyên tố có xu hướng...(2)....... dần.
b) Nhóm...(3)... là nhóm chứa các nguyên tố đứng đầu mỗi chu kì trong bảng tuần hoàn. Trong nhóm
này, nguyên tử nguyên tố....(4)... có bán kính lớn nhất. Số lượng các nguyên tố là kim loại của nhóm này
là...(5)...
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 4. [CTST - SGK] Quan sát bảng 6.2, hãy liên hệ xu hướng biến đổi tính acid, base của oxide và
hydroxide tương ứng với tính kim loại, phi kim của các nguyên tố trong chu kì?

..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 5.[CTST - SGK] Dựa vào xu hướng biến đổi tính acid, base của oxide và hydroxide tương ứng của
các nguyên tố trong bảng tuần hoàn, hãy sắp xếp các hợp chất sau đây theo chiều giảm dần tính acid của
chúng: H2SiO3, HClO4, H2SO4, H3PO4.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 6.Cho 3 nguyên tố X, Y, R với cấu hình electron như sau:
X
1s22s22p63s2
Y
1s22s22p63s23p1
R
1s22s22p63s23p64s1
Sắp xếp các hydroxide của các nguyên tố trên theo chiều tính base tăng dần.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Bộ lông làm đẹp con công, tri thức làm đẹp con người.

Page 6

..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 7-VD: Sodium hydroxide (NaOH) được ứng dụng trong khâu loại bỏ acid béo để tinh chế dầu thực
vật, động vật trước khi dùng để sản xuất thực phẩm. Magnesium hydroxide là một thành phần phổ biến
của các thuốc kháng acid cũng như các thuốc nhuận tràng. Aluminium hydroxide được dùng trong sản
xuất gốm sứ, thủy tinh và sản xuất giấy. So sánh tính base của NaOH, Mg(OH)2, Al(OH)3.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
B. PHẦN TRẮC NGHIỆM
1. Mức độ nhận biết
Câu 1.
[KNTT – SBT] Đại lượng nào sau đây trong nguyên tử của các nguyên tố biến đổi tuần
hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử?
A. Số lớp electron.
B. Số electron ở lớp ngoài cùng.
C. Nguyên tử khối.
D. Số electron trong nguyên tử.
Câu 2.
[KNTT – SBT] Cấu hình electron hóa trị của nguyên tử các nguyên tố nhóm IIA trong
bảng tuần hoàn đều là
A. np2.
B. ns2.
C. ns2np2.
D. ns2np4.
Câu 3.
[KNTT – SBT] Trong một chu kì, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử,
A. bán kính nguyên tử và độ âm điện đều giảm.
B. bán kính nguyên tử và độ âm điện đều tăng.
C. bán kính nguyên tử tăng, độ âm điện giảm.
D. bán kính nguyên tử giảm, độ âm điện tăng.
Câu 4.
[KNTT – SBT] Nguyên tố Y thuộc chu kì 4, nhóm IA của bảng tuần hoàn. Phát biểu nào
sau đây về Y là đúng?
A. Y có độ âm điện lớn nhất và bán kính nguyên tử lớn nhất trong chu kì 4.
B. Y có độ âm điện lớn nhất và bán kính nguyên tử nhỏ nhất trong chu kì 4.
C. Y có độ âm điện nhỏ nhất và bán kính nguyên tử lớn nhất trong chu kì 4.
D. Y có độ âm điện nhỏ nhất và bán kính nguyên tử nhỏ nhất trong chu kì 4.
Câu 5.
[KNTT – SBT] Trong một nhóm A (trừ nhóm VIIIA), theo chiều tăng của điện tích hạt
nhân nguyên tử,
A. tính kim loại tăng dần, độ âm điện tăng dần.
B. tính phi kim giảm dần, bán kính nguyên tử tăng dần.
C. độ âm điện giảm dần, tính phi kim tăng dần.
D. tính kim loại tăng dần, bán kính nguyên tử giảm dần.
Câu 6.
[KNTT – SBT] Phát biểu nào sau đây không đúng?
A. Nguyên tử có Z = 11 có bán kính nhỏ hơn nguyên tử có Z = 19.
B. Nguyên tử có Z = 12 có bán kính lớn hơn nguyên tử có Z = 10.
C. Nguyên tử có Z = 11 có bán kính nhỏ hơn nguyên tử có Z = 13.
D. Các nguyên tố kim loại kiềm có bán kính nguyên tử lớn nhất trong chu kì.
Câu 7.
[KNTT – SBT] Cho các nguyên tố sau: Li, Na, K, Ca. Nguyên tử của nguyên tố có bán
kính bé nhất là
A. Li.
B. Na.
C. K.
D. Cs.
Câu 8.
[KNTT – SBT] Phát biểu nào sau đây không đúng?
A. Nguyên tử có bán kính nhỏ nhất có Z = 1.
B. Kim loại yếu nhất trong nhóm IA có Z = 3.
Bộ lông làm đẹp con công, tri thức làm đẹp con người.

Page 7

C. Nguyên tố có độ âm điện lớn nhất có Z = 9.
D. Phi kim mạnh nhất trong nhóm VA có Z = 7.
Câu 9.
[CTST - SGK] Nguyên tử của nguyên tố nào sau đây có bán kính nhỏ nhất?
A. Si (Z=14)
B. P (Z=15)
C. Ge (Z=32)
D. As (Z=33)
Câu 10.
[CTST - SGK] Bốn nguyên tố A, E, M, Q cùng thuộc 1 nhóm A trong Bảng tuần hoàn, có
số hiệu nguyên tử lần lượt là 9, 17, 35, 53. Các nguyên tố này được sắp xếp theo chiều tính phi kim tăng
dần theo dãy nào sau đây?
A. A, Q, E, M
B. Q, M, E, A
C. A, E, M, Q
D. A, M, E, Q
Câu 11.
[CTST - SGK] Xét 3 nguyên tố có cấu hình electron lần lượt:
2
2
6
X: 1s 2s 2p 3s1Q: 1s22s22p63s2Z: 1s22s22p63s23p1
Tính base tăng dần của các hydroxide là
A. XOH < Q(OH)2< Z(OH)3
B. Z(OH)3< XOH< Q(OH)2
C. Z(OH)3 < Q(OH)2< XOH
D.XOH < Z(OH)3< Q(OH)2
Câu 12.
1.[CTST - SBT] Dãy nguyên tố nào sau đây sắp xếp theo chiều tăng dần của bán kính
nguyên tử
A. Be, F, O, C, Mg.
B. Mg, Be, C, O, F.
C. F, O, C, Be, Mg.
D. F, Be, C, Mg, O.
Câu 13.
2[CTST - SBT] Nguyên tử của nguyên tố nào có bán kính lớn nhất trong các nguyên tử
sau đây?
A. Al.
B. P.
C. S.
D. K.
Câu 14.
3[CTST - SBT] Dãy nguyên tố nào sau đây sắp xếp theo chiều tăng dần độ âm điện của
nguyên tử
A. Li, F, N, Na,
C.
B. F, Li, Na, C, N
C. Na, Li, C, N, F.
D. N, F, Li, C, Na.
Câu 15.
4[CTST - SBT] Nguyên tử của nguyên tố nào sau đây có độ âm điện lớn nhất ? Cho biết
nguyên tố này được sử dụng trong công nghệ hàn, sản xuất thép và methanol.
A.
B.
B. N.
C. O. D. Mg.
Câu 16.
5[CTST - SBT] Nguyên tử của nguyên tố nào sau đây có tính kim loại mạnh nhất ? Cho
biết nguyên tố này được sử dụng trong đồng hồ nguyên tử, với độ chính xác ở mức giây trong hàng nghìn
năm.
A. Hydrogen.
B.Berylium.
C. Caesium.
D. Phosphorus.
Câu 17.
6[CTST - SBT] Nguyên tử của nguyên tố nào sau đây có tính phi kim mạnh nhất? Cho
biết nguyên tố này có trong thành phần của hợp chất teflon, được sử dụng để tráng chảo chống dính.
A. Fluorine.
B. Bromine.
C. Phosphorus.
D. Iodine
Câu 18.
7[CTST - SBT] Hydroxide nào có tính base mạnh nhất trong các hydroxide sau đây? Cho
biết hợp chất này được sử dụng làm chất phụ gia cho dầu bôi trơn của động cơ đốt trong.
A. Calcium hydroxide. B. Barium hydroxide.
C. Strontium hydroxide. D. Magnesium hydroxide.
Câu 19.
8[CTST - SBT] Hydroxide nào có tính acid mạnh nhất trong các hydroxide sau đây? Cho
biết hợp chất này được dùng để phân hủy các quặng phức tạp; phân tích khoáng vật hoặc làm chất xúc
tác.
A. Silicic acid.
B. Sulfuric acid.
C. Phosphoric acid.
D. Perchloric acid.
Câu 20.
[KNTT-SGK] Trong các nguyên tố O, F, Cl, Se, nguyên tố có tính phi kim mạnh nhất là
A. O.
B. F.
C. Se.
D. Cl.
Bộ lông làm đẹp con công, tri thức làm đẹp con người.

Page 8

2. Mức độ thông hiểu
Câu 21.
[CD - SBT] Những oxide nào sau đây tạo ra môi trường acid khi cho vào nước?
A. CO2.
B. SO3.
C. Na2O.
D. CaO.
E. BaO.
Câu 22.
9[CTST - SBT] Cho các nguyên tố X, Y, Z với số hiệu nguyên tử lần lượt là 4, 12, 20.
Phát biểu nào sau đây sai?
A. Các nguyên tố này đều là các kim loại mạnh nhất trong chu kì.
B. Các nguyên tố này không thuộc cùng một chu kì.
C. Thứ tự tăng dần tính base là: X(OH)2, Y(OH)2, Z(OH)2.
D. Thứ tự tăng dần độ âm điện là: Z, Y, X.
Câu 23.
[KNTT – SBT] Thứ tự tăng dần bán kính nguyên tử là
A. Li, Be, F, Cl.
B. Be, Li, F, Cl.
C. F, Be, Li, Cl.
D. Cl, F, Li, Be.
Câu 24.
[KNTT...