KIẾN THỨC CẦN ĐẠT VÀ BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM CƠ BẢN
(Theo bài)



Bài 1:
THỰC HIỆN PHÁP LUẬT

I. KIẾN THỨC CẦN ĐẠT
1. Khái niệm pháp luật
a. Pháp luật là gì?
- Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự chung do Nhà nước ban hành và được đảm bảo
thực hiện bằng quyền lực Nhà nước.
+ Pháp luật là chuẩn mực về những việc được làm, phải làm và không được làm.
+ Do Nhà nước xây dựng, ban hành và bảo đảm thực hiện.
+ Nếu cá nhân, tổ chức nào vi phạm sẽ bị xử lí nghiêm minh, kể cả áp dụng biện pháp
cưỡng chế.
b. Đặc trưng của pháp luật
- Tính quy phạm phổ biến:
+ Pháp luật là khuôn mẫu chung, áp dụng nhiều lần, ở nhiều nơi, với tất cả mọi người,
trong mọi lĩnh vực.
+ Là ranh giới phân biệt pháp luật với các loại quy phạm xã hội khác.
+ Làm nên giá trị công bằng, bình đẳng của pháp luật.
- Tính quyền lực, bắt buộc chung:
+ Là quy định bắt buộc đối với tất cả mọi cá nhân và tổ chức.
+ Là đặc điểm phân biệt giữa pháp luật và quy phạm đạo đức.
+ Những người vi phạm pháp luật sẽ bị áp dụng các biện pháp cần thiết để buộc họ phải
tuân theo hoặc để khắc phục hậu quả do việc làm trái pháp luật gây nên.
- Tính xác định chặt chẽ về mặt hình thức:
+ Được thể hiện qua các văn bản quy phạm pháp luật: diễn đạt chính xác, một nghĩa.
+ Cơ quan Nhà nước nào có thẩm quyền ban hành đều được qui định rõ trong “Hiến
pháp” và “Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật”.
+ Văn bản do cơ quan cấp dưới ban hành không được trái với nội dung của văn bản do cơ
quan cấp trên ban hành và mọi văn bản pháp luật đều không được trái với Hiến pháp và
tạo nên sự thống nhất của hệ thống pháp luật.
2. Bản chất của pháp luật
a. Bản chất giai cấp của pháp luật
- Pháp luật mang bản chất giai cấp sâu sắc:
+ Do Nhà nước ban hành.
+ Nội dung phù hợp với ý chí của giai cấp cầm quyền mà Nhà nước là đại diện.
+ Nhằm giữ gìn trật tự xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích của Nhà nước.
- Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam mang bản chất của giai cấp
công nhân và nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, thể
hiện quyền làm chủ của nhân dân lao động trên tất cả mọi lĩnh vực.
b. Bản chất xã hội của pháp luật
- Pháp luật mang bản chất xã hội:
+ Bắt nguồn từ thực tiễn đời sống xã hội: phản ánh nhu cầu, lợi ích của các giai cấp và
tầng lớp trong xã hội.
+ Do các thành viên của xã hội thực hiện: được xã hội chấp nhận, coi là chuẩn mực, quy
tắc xử sự chung và tuân theo.
+ Vì sự phát triển của xã hội: làm cho xã hội trật tự, ổn định, quyền và lợi ích hợp pháp
của mỗi người đều được tôn trọng.
3. Mối quan hệ giữa pháp luật với đạo đức
- Qui phạm pháp luật và quy phạm đạo đức có quan hệ chặt chẽ với nhau.
- Nhà nước đưa những quy phạm đạo đức phổ biến, phù hợp vào trong các quy phạm
pháp luật.
- Pháp luật là một phương tiện đặc thù để thể hiện và bảo vệ các giá trị đạo đức.
- Những giá trị cơ bản nhất của pháp luật và đạo đức: công bằng, bình đẳng, tự do, lẽ
phải.
4. Vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội
a. Pháp luật là phương tiện để Nhà nước quản lí xã hội
- Pháp luật là phương tiện hữu hiệu nhất để quản lí xã hội: tạo trật tự, ổn định, tồn tại và phát triển.
- Pháp luật giúp Nhà nước phát huy quyền lực của mình, kiểm tra, kiểm soát được các
hoạt động của mọi cá nhân, tổ chức, cơ quan trong phạm vi lãnh thổ của mình.
- Nhà nước ban hành pháp luật, tổ chức thực hiện pháp luật trên quy mô toàn xã hội:
+ Công bố công khai, kịp thời, thông tin, phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua các
phương tiện thông tin.
+ Đưa giáo dục pháp luật vào Nhà trường, xây dựng tủ sách pháp luật ở địa phương, cơ
quan,…
b. Pháp luật là phương tiện để công dân thực hiện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp
của mình
- Thông qua các văn bản luật, pháp