Ngày soạn: 21/9.

Tuần: 03

Tiết PPCT: 6

TÊN BÀI DẠY: THỰC HÀNH: TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ KHOÁNG Ở THỰC VẬT
Môn học: Sinh học; Lớp 11
Thời gian thực hiện: 1 tiết

I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
- Thực hiện được các thí nghiệm chứng minh sự hút nước ở rễ, vận chuyển n ước ở thân và thoát h ơi
nước ở lá. Thực hành tưới nước chăm sóc cây.
- Thực hiện được các bước trồng cây thuỷ canh, khí canh.
- Thực hành quan sát được cấu tạo khí khổng ở lá.
2. Về năng lực
- Nhận thức Sinh học: Nhận biết được vai trò của quá trình trao đổi chất nước và khoáng đ ối v ới
thực vật, vai trò của thoát hơi nước ở lá.
- Tìm hiểu thế giới sống: Biết được cách bố trí các thí nghiệm để chứng minh các giai đo ạn trao đ ổi
nước ở thực vật, nhu cầu nước của cây.
- Vận dụng: tưới tiêu hợp lí cho cây trồng; nhuộm màu hoa theo thị hiếu; trồng cây bằng các phương
pháp thủy canh, khí canh.
- Tự chủ và tự học: Tự phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm, HS đ ộc l ập nghiên c ứu
SGK và các nguồn tài liệu để tiến hành thí nghiệm chính xác, khoa học, cho kết quả đúng.
- Giao tiếp và hợp tác: Phân công và thực hiện được các nhiệm vụ trong nhóm.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Vận dụng kiến thức giải thích các vấn đề thực tiễn: so sánh ưu
nhược điểm của trồng cây thủy canh, khí canh so với tr ồng cây trong đ ất; lên k ế ho ạch t ưới n ước h ợp
lý cho các đối tượng cây trồng,…
3. Về phẩm chất
- Nhân ái: Giáo dục lòng nhân ái, ý thức tìm tòi, học hỏi và h ứng thú tìm hi ểu các quá trình sinh lý
của cây, yêu rừng và có ý thức bảo vệ cây, yêu tr ồng tr ọt và mong mu ốn áp d ụng ti ến b ộ khoa h ọc vào
tăng năng suất lao động.
- Trung thực: Trong kiểm tra, đánh giá kết quả thí nghiệm để tự hoàn thiện bản thân.
- Trách nhiệm:
+ Với bản thân và các bạn trong nhóm để hoàn thành các nhiệm vụ được giao.
+ Có trách nhiệm với cộng đồng trong việc tuyên truyền, giáo d ục b ảo v ệ r ừng, b ảo v ệ đ ất, n ước,
không khí.
+ Áp dụng kiến thức đã học vào thực tế sản xuất nông nghiệp nh ằm tăng năng su ất, ch ất l ượng cây
trồng.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Giáo viên
a. Dụng cụ, thiết bị
- Lam kính, ống nghiệm, cốc thuỷ tinh 100 ml, chậu trồng cây.
- Kim mũi mác, kẹp (gỗ, nhựa), giấy thấm, dao lam, giá ống nghiệm.

- Kính hiển vi.
- Video về quy trình trồng cây thuỷ canh, khí canh.
b. Hoá chất
- Dung dịch màu thực phẩm, xanh methylene,...
- Dung dịch cobalt chloride.
c. Mẫu vật
- Cành có hoa màu trắng: hoa hồng, hoa cúc, hoa đồng tiền,...
- Cây cảnh: dừa cạn, mười giờ, sử quân tử,...
- Cây có hệ rễ chùm hoàn chỉnh: ngô, cần tây,...
2. Học sinh
Video hoặc porter báo cáo kết quả thí nghiệm t ưới n ước và chăm sóc cây t ại nhà trong 1 tu ần c ủa
các nhóm.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu
- Tạo hứng thú, năng lượng tích cực cho HS.
- Giáo dục lòng nhân ái, ý thức tìm tòi, học hỏi và h ứng thú v ề ứng d ụng ki ến th ức vào th ực ti ễn
trồng trọt để tăng năng suất cây trồng.
b. Nội dung:
GV cho HS báo cáo kết quả thực hành tưới nước và chăm sóc cây tại nhà của các nhóm trong th ời gian
1 tuần.
c. Sản phẩm:
HS báo cáo qua video tự quay hoặc bảng số liệu thể hiện trên poster.
HS kết luận được: Tưới nước hợp lí sẽ đảm bảo trạng thái cân bằng n ước trong cây. Khi t ưới n ước
không đủ hoặc thừa so với nhu cầu sinh lí của cây, cây mất cân b ằng n ước, bi ểu hi ện thành tri ệu
chứng héo, thối, có thể dẫn đến chết cây.
d. Tổ chức thực hiện
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ: 
GV giao nhiệm vụ trong tiết học trước, hướng dẫn các nhóm bố trí thí nghiệm như sau:

Bước 1: Trồng 3 cây cùng loài, Bước 2: Tưới nước cho cây Bước 3: Quan sát, so sánh hình
cùng độ tuổi vào 3 chậu có kích theo 3 chế độ: chậu 1 không thái của cây ở 3 chậu thí nghiệm
thước giống nhau (chứa cùng tưới nước, chậu 2 tưới nước sau 4 - 5 ngày và rút ra nhận xét.
loại đất với khối lượng như vào buổi sáng, chậu 3 tưới
nhau).

nước vào sáng và chiều tối.
Lượng nước tưới mỗi lần ở

chậu 3 gấp đôi chậu 2.
Lưu ý: Với chậu trồng cây chứa khoảng 3 - 3,5 kg đất, chậu 2 tưới 100 ml/l ần, chậu 3 t ưới 200 ml/l ần.
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ: 
HS phân công nhiệm vụ, tiến hành thí nghiệm như hướng dẫn, quan sát, ghi chép và viết báo cáo.
Bước 3.  Báo cáo kết quả: 
Đại diện nhóm trình bày kết quả thí nghiệm của nhóm trước lớp, các nhóm khác theo dõi, nh ận xét.
Bước 4. Kết luận, nhận định: 
GV nhận xét cách tiến hành và kết quả của các nhóm, chính xác kiến thức.
GV dựa vào kết quả thí nghiệm để kết luận
CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ: sản phẩm học tập của cá nhóm và được đánh giá theo bảng:
Kỹ năng

Mức độ biểu hiện
Mức 3 (21 – 25

Mức 2 (11 – 20 Mức 1 (0 – 10 đ)

đ)

đ)

Chuẩn bị - Bố trí thí

- Bố trí thí

- Bố trí thí

tư liệu,

nghiệm như

nghiệm như

hướng dẫn

hướng dẫn

nghiệm như

dụng cụ, hướng dẫn.
…

- Thu thập đầy nhưng chưa đầy nhưng chưa đầy
đủ kết quả thí

đủ.

đủ.

nghiệm.

- Có thu thập

- Không thu

nhưng chưa đủ

thập thông tin

thông tin.

bài học.

Thực

- Cả nhóm thực - Cả nhóm có

hiện

hiện tích cực

- Thực hiện

thực hiện (thực (thực hành, trao

(thực hành, trao hành, trao đổi)

đổi) không theo

đổi)

nhưng chưa đạt yêu cầu của GV.

- Cả nhóm tích

kết quả nhue yêu

cực làm theo yêu cầu.
cầu của GV.

- Cả nhóm có làm
theo yêu cầu của
GV nhưng có vài
bạn chưa tập
trung.

Thuyết

- Trình bày rõ

- Trình bày rõ

- Trình bày

trình sản ràng

ràng

không rõ ràng

phẩm

- Chưa tự tin

- Thiếu tự tin

- Tự tin

- Giao lưu người - Giao lưu người - Không giao lưu
nghe tốt

nghe chưa tốt

người nghe.

Tổng hợp - Tổng hợp các

- Tổng hợp các

- Tổng hợp các

và kết

kết quả đúng

kết quả đúng 60 kết quả đúng <

luận

90-100%

- < 80%

(hỏi/đáp)

60%

Nhóm Nhóm Nhóm Nhóm Nhóm Nhóm
1

2

3

4

5

6

Tổng điểm
2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC 
* Hoạt động 1: 1. Thí nghiệm trao đổi nước ở thực vật
a. Mục tiêu:
Thực hiện được các thí nghiệm chứng minh sự hút nước ở rễ, vận chuyển nước ở thân và thoát h ơi
nước ở lá. Thực hành tưới nước chăm sóc cây.
Thực hành được thí nghiệm quan sát đóng mở khí khổng ở lá.
b. Nội dung:
GV cho HS hoạt động theo góc để tiến hành các thí nghiệm chứng minh sự hút nước ở rễ, vận chuyển
nước ở thân và thoát hơi nước ở lá. Thực hành tưới nước chăm sóc cây.
c. Sản phẩm:
HS bố trí được thí nghiệm theo hướng dẫn, quan sát và ghi chép kết quả.
b. Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ: 
GV chuẩn bị các dụng cụ, hóa chất theo các góc học tập:
Góc hoạt động 1: Chứng minh quá trình hấp thụ nước ở rễ.

Góc hoạt động 2: Chứng minh quá trình vận chuyển nước ở thân.

Góc hoạt động 3: Chứng minh quá trình thoát hơi nước ở lá.

Góc hoạt động 4: Thực hành quan sát cấu tạo khí khổng ở lá.

GV chia lớp thành 4 nhóm học tập, các nhóm lần lượt di chuyển theo sơ đồ:

Tại mỗi góc, các nhóm có thời gian 5 phút để tiến hành thí nghiệm.
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ: 
HS di chuyển đến các góc GV đã bố trí sẵn dụng cụ để tiến hành thí nghiệm theo các b ước đã h ướng
dẫn.
Bước 3.  Báo cáo kết quả: 
Sau khi tiến hành xong 4 thí nghiệm, HS đợi thời gian theo h ướng d ẫn ở m ỗi thí nghi ệm đ ể ghi chép
kết quả và báo cáo trước tập thể (đối với thí nghiệm cần thời gian quá 1 ti ết h ọc sẽ báo cáo trong
tiết học sau).
Bước 4. Kết luận, nhận định: 
GV nhận xét các thao tác tiến hành thí nghiệm và k ết qu ả thí nghi ệm c ủa các nhóm. GV chính xác các
kiến thức.
CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ:
Sản phẩm học tập là kết quả thí nghiệm của các nhóm theo phi ếu và đánh giá các nhóm theo
CCĐG Bảng kiểm (điểm tối đa = 100 điểm)
Kỹ năng

Mức độ biểu hiện

Nhó Nhó Nhó Nhó Nhó Nhó

Mức 3 (21 – 25 đ) Mức 2 (11 – 20 đ) Mức 1 (0 – 10 đ) m 1 m 2 m 3 m 4 m 5 m 6
Thực hiện

- Cả nhóm thực

- Cả nhóm có thực - Hầu hết không

(Qua các thao

hiện tích cực

hiện (thực hành,

thực hiện (thực

tác tiến hành

(thực hành, trao

trao đổi)

hành, trao đổi)

thí nghiệm, di đổi)

- Cả nhóm có làm

- Hầu hết không

chuyển)

theo yêu cầu của

làm theo yêu cầu

- Cả nhóm tích

cực làm theo yêu GV nhưng có vài

của GV.

cầu của GV.

bạn chưa tập
trung.

Thuyết trình

- Trình bày rõ

- Trình bày rõ ràng - Trình bày không

sản phẩm

ràng

- Chưa tự tin

rõ ràng

(báo cáo kết

- Tự tin

- Giao lưu người

- Thiếu tự tin

nghe chưa tốt

- Không giao lưu

quả, trả lời, ..) - Giao lưu người
nghe tốt

người nghe.

(hỏi/đáp)
Tổng hợp và kết - Tổng hợp các

- Tổng hợp các kết - Tổng hợp các

luận

kết quả riêng

quả riêng thành KQ kết quả riêng

thành KQ chung

chung đúng 60 - < thành KQ chung

đúng 90-100%

80%

đúng < 60%
Tổng điểm

…………………………………………………………………………………………………………...
* Hoạt động 2: 2. Thực hành trồng cây thủy canh, khí canh
a. Mục tiêu:
- Thực hiện được các bước trồng cây thuỷ canh, khí canh.
b. Nội dung:
Học sinh xem video về quy trình trồng cây theo ph ương pháp thu ỷ canh và khí canh, th ực hi ện các
nhiệm vụ học tập.
c. Sản phẩm:
* Trồng cây thủy canh:
Hệ thống bao gồm:
+ Thùng xốp
+ Rọ, giá thể trồng
+ Dung dịch thủy canh
+ Hạt giống, cây con
- Các bước tiến hành
Bước 1: Chuẩn bị thùng xốp
Đục lỗ nắp thùng xốp theo kích thước của rọ.
Bước 2: Chuẩn bị giống
Ngâm hạt giống trong nước ấm (khoảng 40 độ C) trong 4-6 tiếng. Sau đó tra hạt vào giá th ể.
Vớt hạt giống đã được ngâm ra rải đều lên khăn ướt. Sau đó đem đi ủ cho nảy mầm.
Bước 3: Phơi nắng hạt giống
Khi cây con đã bắt đầu nảy mầm, đưa ra nơi có ánh n ắng, giai đo ạn này quan tr ọng, giúp cây phát
triển tốt và không bị còi, vàng lá.
Bước 4: Đưa cây lên hệ thống
Khi cây con đã lên lá thật, bộ rễ phát triển ra bầu viên nén. Đưa cây con lên thùng xốp.
Bước 5: Pha dung dịch thủy canh

Dung dịch có bán rất nhiều trên thị trường gồm dạng bột và cả d ạng n ước, áp d ụng pha v ới n ồng đ ộ
đúng với hướng dẫn của nhà sản xuất. Sau đó đổ vào thùng x ốp sao cho m ực n ước ng ập 2/3 giá th ể
là được.

– Ưu điểm của rau trồng thủy canh
+ Không cần đất, chỉ cần không gian để đặt hộp d ụng c ụ đ ựng dung d ịch tr ồng rau th ủy canh. Do v ậy
có thể triển khai ở những vùng đất cằn cỗi như hải đảo, vùng núi xa, cũng nh ư t ại gia đình trên sân
thượng, balcon…
+ Không phải làm đất, không cỏ dại, không cần tưới nước.
+ Trồng được nhiều vụ, có thể trồng trái vụ.
+ Không phải sử dụng thuốc trừ sâu bệnh và các hóa chất độc hại khác.
+ Năng suất cao, vì có thể trồng liên tục.
+ Sản phẩm hoàn toàn sạch, đồng nhất, giàu dinh dưỡng và tươi ngon.
+ Không tích lũy chất độc, không gây ô nhiễm môi trường.
+ Không đòi hỏi lao động nặng nhọc, người già, trẻ em đều có thể tham gia hiệu quả.
– Tuy nhiên quy trình trồng rau thủy canh này vẫn còn những yếu điểm:
+ Chỉ trồng các loại rau quả, hoa ngắn ngày.
+ Giá thành sản xuất thủy canh còn cao.
* Trồng cây khí canh
- Hệ thống bao gồm:
+Nhà trồng rau

+Hệ thống ống dẫn dung dịch và hồi lưu

+Màn che cắt nắng

+Bồn hồi lưu

+Hệ thống điều khiển tự động hoặc bán tự động

+Hệ thống bơm

+Hệ thống trụ trồng: trụ cách trụ tối thiểu 60 cm
- Các bước tiến hành
Bước 1: Chuẩn bị giàn canh tác (như hình 1)
Bước 2: Chuẩn bị cây con
Bước 3: Lên giàn canh tác (như hình 2).

+Hệ thống chiếu sáng

- Ưu điểm của mô hình trồng cây khí canh
+ Tiết kiệm diện tích, năng suất tăng gấp nhiều lần.
+ Giá thành cao và đầu ra ổn định.
+ Kiểm soát đượng nguồn chất dinh dưỡng đầu vào tránh được dư thừa.
+ Ít bị sâu bệnh hại tấn công nếu được trồng trong nhà lưới.
- Hạn chế:
+ Chi phí đầu tư cao, kỹ thuật canh tác cao.
+ Có thể không giữ được mùi vị đặc trưng của rau, củ, quả.
+ Tốn chi phí xử lí dung dịch dư thừa sau sử dụng.
b. Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ: 
GV sử dụng kỹ thuật khăn trải bàn để tiến hành tổ chức hoạt đ ộng. GV cho HS xem video v ề quy trình
trồng cây theo phương pháp thuỷ canh và khí canh.
https://www.youtube.com/watch?v=6Q7MQx4BJcY
https://www.youtube.com/watch?v=azaMAbBAFH0
HS thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Nêu các dụng cụ, hoá chất được sử dụng để trồng cây thuỷ canh, khí canh.
- Vẽ sơ đồ các bước tiến hành trồng cây thuỷ canh và khí canh.
- So sánh, rút ra nhận xét về ưu điểm và hạn chế của hai phương pháp này so v ới ph ương pháp tr ồng
cây trên đất.
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ: 
HS theo dõi đoạn video GV chiếu, ghi chép cá nhân, sau đó tập hợp thành ý kiến chung vào gi ấy A0
Bước 3.  Báo cáo kết quả: 
Đại diện các nhóm báo cáo kết quả thảo luận, các nhóm khác lắng nghe, phản biện.
Bước 4. Kết luận, nhận định: 
GV nhận xét kết quả hoạt động của các nhóm và chính xác các kiến thức.
CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ:
Sản phẩm học tập là các câu trả lời của HS và đánh giá các nhóm theo CCĐG Bảng kiểm (điểm tối
đa = 10 điểm)
Mức Thang

Mô tả mức chất lượng

Điểm đạt được

chất
lượng

Nhóm Nhóm Nhóm Nhóm Nhóm Nhóm

điểm

1

2

3

- Rõ ràng, đúng chính tả.
- Nội dung trả lời khoa học, đúng tất cả.
XS

9-10 - Trình bày rõ ràng, tự tin thuyết phục,
giao lưu người nghe
- 100% thành viên tham gia
- Rõ ràng, còn lỗi chính tả.
- Nội dung trả lời khoa học, đúng 2/3.

Tốt

7-8

- Trình bày rõ ràng, tự tin thuyết phục,
giao lưu người nghe
- ~80% thành viên tham gia
- Rõ ràng, còn lỗi chính tả.
- Nội dung trả lời đáp ứng yêu cầu, đúng

Đạt yêu
cầu

5-6

1/2.
- Trình bày chưa rõ ràng, thiếu tự tin
thuyết phục, ít giao lưu người nghe
- ~60% thành viên tham gia
- Đơn điệu, còn lỗi chính tả.

Chưa
đạt YC

- Nội dung chưa đáp ứng yêu cầu tối thiểu.
0-4

- Trình bày không rõ, không tự tin thuyết
phục, không giao lưu người nghe
- <40% thành viên tham gia

3. LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: 
HS rèn luyện kỹ năng thực hành thí nghiệm.
b. Nội dung:
- Giáo viên các nhóm dọn dẹp, vệ sinh phòng thực hành, hoàn thiện bài báo cáo.
c. Sản phẩm:
- Vệ sinh phòng thực hành
- Bài thu hoạch theo mẫu SGK.
d. Tổ chức thực hiện:  
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ: 
- GV yêu cầu các nhóm dọn dẹp, vệ sinh phòng thực hành, hoàn thiện bài báo cáo.
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ: 
+ Học sinh tiến hành vệ sinh, dọn dẹp, hoàn thiện bài báo cáo
+ GV hướng dẫn, giúp đỡ học sinh gặp khó khăn.
Bước 3.  Báo cáo kết quả: 
+ GV yêu cầu đại diện học sinh trình bày kết quả thực hiện nhiệm vụ
+ Đại diện học sinh trình bày .
Bước 4. Kết luận, nhận định: 
+ HS nhận xét lẫn nhau

4

5

6

+ GV nghiệm thu, nhận xét.
4. VẬN DỤNG
a. Mục tiêu:
- Học sinh thực hành vận dụng trực tiếp kiến thức vừa học để giải quyết các vấn đề thực tiễn.
b. Nội dung:
GV giao nhiệm vụ HS về nhà tìm hiểu các nội dung sau và báo cáo trong tiết học sau:
1. Đề xuất phương án thí nghiệm khác với cách tiến hành đ ược mô t ả trong bài đ ể ch ứng minh lá là c ơ
quan thoát hơi nước.
2. Trình bày phương án thí nghiệm để nhuộm được hai ho ặc ba màu khác nhau cho m ột s ố lo ại hoa
trắng khác như đổng tiền, cúc, huệ,...
c. Sản phẩm: HS có thể đưa nhiều thí nghiệm khác nhau
1. Thí nghiệm chứng minh lá là cơ quan thoát hơi nước ở thực vật:

2. Phương án thí nghiệm để nhuộm được hai hoặc ba màu khác nhau cho m ột s ố lo ại hoa tr ắng khác
như đổng tiền, cúc, huệ,...

Cách nhuộm hoa hồng cầu vồng

Thành phẩm sau khi nhuộm

d . Tổ chức thực hiện: 
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ: 
GV cho HS về nhà tiến hành thực hiện các yêu cầu sau:
1. Đề xuất phương án thí nghiệm khác với cách tiến hành đ ược mô t ả trong bài đ ể ch ứng minh lá là c ơ
quan thoát hơi nước.
2. Trình bày phương án thí nghiệm để nhuộm được hai ho ặc ba màu khác nhau cho m ột s ố lo ại hoa
trắng khác như đổng tiền, cúc, huệ,...

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ: 
HS làm việc cá nhân tại nhà, nghiên cứu tài liệu từ sách báo, internet đ ể tiến hành thí nghiệm.
Bước 3.  Báo cáo kết quả: 
HS trình bày kết quả vào tiết học sau. Cá nhân báo cáo, HS khác lắng nghe, bổ sung.
Bước 4. Kết luận, nhận định: 
GV nhận xét kết quả của HS, bổ sung và mở rộng các thí nghiệm.
CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ
Phiếu đánh giá theo tiêu chí về mức độ hoàn thành sản phẩm
Tiêu chí

Mức 3

Mức 2

Mức 1

Đưa ra đầy đủ các thí Hoàn thành được các Chỉ đưa ra được 1 thí
sản

nghiệm theo yêu cầu, có yêu cầu nhưng chỉ nghiệm nhưng không

phẩm là các câu

minh chứng, có nhận giải thích được 70%, giải thích được, cần

trả lời của HS

xét, giải thích đúng sau cần GV hướng dẫn

Dựa

vào

(10 điểm)

sự hướng dẫn của GV

mỗi thí nghiệm.
10 điểm

7 điểm

4 điểm

Giáo viên

Tổ trưởng bộ môn

Ban giám hiệu

Vũ Thị Hương

Đỗ Văn Trung

Nguyễn Công Lam