Tiết 24,25

TÊN BÀI DẠY: THỰC HÀNH MỘT SỐ THÍ NGHIỆM VỀ HỆ TUẦN HOÀN

Môn học: Sinh học; Lớp 11
Thời gian thực hiện: 2 tiết

I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
- Thực hành đo được huyết áp ở người và nhận biết được trạng thái sức kho ẻ t ừ k ết qu ả đo;
đếm được nhịp tim của người ở các trạng thái hoạt động khác nhau và giải thích kết quả.
- Mổ được tim ếch và tìm hiểu tính tự động của tim; tìm hiểu được vai trò c ủa dây th ần kinh
giao cảm, đối giao cảm; tìm hiểu được tác động của adrenalin đến hoạt động của tim.
2. Về năng lực
- Nhận thức Sinh học: Đếm được nhịp tim, đo được huyết áp, thân nhiệt của người. Biết sử
dụng các dụng cụ: huyết áp điện tử, huyết áp kế đồng hồ, nhiệt kế, đồng h ồ b ấm giây. Quan
sát được hoạt động của tim ếch. Nêu rõ được sự điều hoà hoạt đ ộng c ủa tim ếch b ằng th ần
kinh và thể dịch.
- Tìm hiểu thế giới sống: Biết được các chỉ tiêu sinh lí của người khác nhau tùy thuộc vào giới
tính, trạng thái sức khỏe, vận động.
- Vận dụng: Vận dụng được hiểu biết về hệ tuần hoàn để biết cách phòng tránh b ệnh lý tim
mạch: ăn uống khoa học, tập luyện thể thao, không hút thuốc, không s ử d ụng rượu bia,…cho
bản thân và gia đình.
- Tự chủ và tự học: Đếm được nhịp tim, đo được huyết áp, thân nhiệt của người. Biết sử
dụng các dụng cụ: huyết áp điện tử, huyết áp kế đồng hồ, nhiệt k ế, đồng h ồ b ấm giây. Bi ết
cách bố trí thí nghiệm mổ ếch để tìm hiểu vai trò của dây thần kinh giao c ảm – đ ối giao c ảm
và adrenalin lên hoạt động của tim ếch.
- Giao tiếp và hợp tác: Phân công và thực hiện được các nhiệm vụ trong nhóm. Hình thành
cho học sinh năng lực sử dụng ngôn ngữ để diễn đạt v ấn đề trong bu ổi báo cáo n ội dung
thực hành.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Chủ động đề xuất các biện pháp bảo vệ tim và hệ mạch.
3. Về phẩm chất
- Nhân ái: Giáo dục lòng nhân ái, ý thức tìm tòi, học hỏi và hứng thú tìm hiểu các quá trình
sinh lý của người và động vật, bảo vệ môi trường sống của muôn loài. Có ni ềm tin vào khoa
học thực nghiệm.
- Trung thực: Trong báo cáo kết quả thực hành để tự hoàn thiện bản thân.
- Trách nhiệm:
+ Tự giác hoàn thành các nhiệm vụ được giao.
+ Có ý thức theo dõi sức khỏe bản thân, gia đình.
+ Tăng cường rèn luyện sức khỏe cho bản thân.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Giáo viên
a. Dụng cụ, thiết bị

Đồng hồ bấm giây, huyết áp kế điện tử, dụng cụ mổ (kéo, dao mổ, panh, kim chọc tuỷ), khay mổ, kim
găm ếch, bông thấm nước, móc thuỷ tinh, chỉ, máy kích thích điện, nguồn điện 6V, ống thông tim, cốc
thuỷ tinh 250 ml.
b. Hoá chất
Dung dịch sinh lí cho động vật biến nhiệt và dung dịch sinh lí có adrenalin nồng độ 1/50 000 hoặc
1/100 000.
c. Mẫu vật: Ếch.
2. Học sinh
- Nghiên cứu trước nội dung bài.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu
- Tạo tâm thế vui vẻ, thoải mái cho học sinh.
- Làm bộc lộ những hiểu biết, quan niệm sẵn có của học sinh.
- Học sinh huy động được những kiến thức kĩ năng kinh nghiệm của bản thân có liên quan đ ến
bài học mới, kích thích mong muốn tìm hiểu bài học mới.
b. Nội dung:
Giáo viên nêu nội quy phòng thí nghiệm và yêu cầu bài thực hành, hướng dẫn và nhắc nhỡ HS viết
bài và thời gian nộp bài thu hoạch, cho HS đọc SGK để xác định mục tiêu và đặt câu hỏi cách tiến
hành thí nghiệm.
c. Sản phẩm:
- HS biết được nhiệm vụ thực hành, cách sử dụng phòng thí nghiệm và dụng cụ.
d. Tổ chức thực hiện
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ: 
Giáo viên: Giáo viên nêu nội quy phòng thí nghiệm và yêu cầu bài thực hành, hướng dẫn và nhắc nhở HS viết
bài và thời gian nộp bài thu hoạch, cho HS đọc SGK để xác định mục tiêu và đặt câu hỏi cách tiến hành thí
nghiệm.

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ: 
+ Học sinh chia nhóm: 4HS/ nhóm lắng nghe, ghi chép. Kiểm tra các dụng cụ.
+ GV hướng dẫn, giúp đỡ học sinh gặp khó khăn.
Bước 3.  Báo cáo kết quả: 
+ HS báo cáo hiện trạng sử dụng các dụng cụ thí nghiệm
Bước 4. Kết luận, nhận định: 
+ GV dẫn dắt vào bài thực hành.
2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC 
* Hoạt động 1:
THỰC HÀNH ĐẾM NHỊP TIM
a. Mục tiêu:
- Đếm được nhịp tim của người ở các trạng thái hoạt động khác nhau và giải thích kết quả.
b. Nội dung:
GV yêu cầu HS đọc hướng dẫn cách tiến hành đếm nhịp tim thông qua b ắt mạch đ ập ở c ổ tay
ở 2 trạng thái: nghỉ ngơi và sau khi chạy tại chỗ 2 phút hoặc chống hai tay xuống ghế và nâng

cơ thể vài chục lần và ghi lại kết quả. Sau đó GV gọi 1 HS lên làm m ẫu theo hình 1.1 SGK. Yêu
cầu các nhóm cử đại diện HS đo và ghi chép số liệu, giải thích.
c. Sản phẩm:
- HS tiến hành đo được theo hướng dẫn.
- Các nhóm ghi chép đầy đủ số liệu, giải thích được: trước khi chạy nhanh nhịp tim ở mức bình
thường. Ngay sau khi chạy nhanh thì nhịp tim tăng. Nguyên nhân: khi hoạt động mạnh, các tế bào của
cơ thể cần oxi và năng lượng để hoạt động, vì thế, nhịp tim tăng nhanh để đẩy máu giàu O 2 cung cấp
cho tế bào. Nhịp tim khi nghỉ ngơi chậm hơn nhịp tim sau khi hoạt động. Bởi vì khi hoạt động, đòi
hỏi lượng máu cung cấp cho cơ bắp tăng lên. Để đáp ứng nhu cầu đó, tim phải đập nhanh lên. Bên
cạnh đó, dần dần buồng tim cũng giãn ra và thành tim dày lên, nhờ đó lượng máu mỗi nhát bóp của
tim cũng tăng lên.
- Ở cổ tay có động mạch đi qua, tim dồn máu ra ngoài theo từng đợt, từng đợt và động mạch cũng
đập theo từng đợt. Người ta có thể thông qua việc bắt động mạch ở cổ tay đế tìm hiểu tình hình nhịp
đập của tim.
b. Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ: 
- GV yêu cầu HS đọc hướng dẫn cách tiến hành đếm nhịp tim thông qua b ắt mạch đ ập ở c ổ
tay ở 2 trạng thái: nghỉ ngơi và sau khi chạy tại ch ỗ 2 phút ho ặc ch ống hai tay xu ống gh ế và
nâng cơ thể vài chục lần và ghi lại kết quả. Sau đó GV gọi 1 HS lên làm m ẫu theo hình 1.1
SGK:

Bước 1: Đếm nhịp tim (thông qua bắt mạch đập ở cổ tay) khi đangnghỉ ngơi: Tay để ngửa, ấn ba
ngón tay (ngón trỏ, ngón giữa và ngón áp út) vào rãnh quay cổ tay, ấn mạnh dần cho đến khi cảm
nhận rõ mạch đập ở đầu ngón tay (H 11.1). Nhìn đồng hồ và đếm số mạch đập trong 1 phút. Ghi lại
số liệu đếm được.
Bước 2: Đếm nhịp tim ngay sau khi chạy nhanh tại chỗ 2 phút hoặc chống hai tay xuống ghế và
nâng hạ cơ thể vài chục lần. Cách đếm nhịp tim như khi đang nghỉ ngơi. Ghi lại số liệu đếm được.
Câu hỏi chuyển giao nhiệm vụ:
+ Kết quả đếm nhịp tim khi nghỉ ngơi và ngay sau khi hoạt động. Giải thích?
+ Tại sao thông qua bắt mạch cổ tay có thể đếm được nhịp tim?
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ: 
- Các nhóm quan sát GV làm mẫu, quan sát hình 1.1 SGK và nghiên cứu kỹ hướng dẫn SGK.
- Cử 1 bạn trong nhóm để tiến hành đo.
Bước 3.  Báo cáo kết quả: 
- Các nhóm lần lượt báo cáo kết quả đo được và giải thích.
- Các nhóm khác lắng nghe, bổ sung để hoàn thiện kiến thức.

Bước 4. Kết luận, nhận định: 
- Giáo viên nhận xét thái độ làm việc của các nhóm, chính xác hóa kiến thức.
CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ: Sản phẩm học tập là số liệu, câu trả lời và đánh giá dựa theo CCĐG
Rubric (đánh giá theo tiêu chí)
Phiếu đánh giá theo tiêu chí về mức độ hoàn thành sản phẩm
Tiêu chí

Mức 3

Mức 2

Mức 1

Dựa vào sản Hoàn thành nhanh và Đo được nhịp tim Chỉ đo được nhịp tim,
phẩm là câu trả trả lời chính xác câu hỏi nhưng giải thích chưa giải thích được.
chưa đầy đủ
lời để đánh giá
(5 điểm)

5 điểm

3 điểm

2 điểm

Các thành viên trong Cá nhân học sinh Cá nhân học sinh tập
Dựa trên quan nhóm tích cực, chủ tập hợp nhóm theo hợp nhóm cần sự
động, thảo luận hiệu đúng các tiêu chí mà hướng dẫn của giáo
sát để đánh giá
quả.
giáo viên yêu cầu.
viên
(5 điểm)
5 điểm
3 điểm
2 điểm
……………………………………………………………………………………………………
* Hoạt động 2: THỰC HÀNH ĐO HUYẾT ÁP
a. Mục tiêu:
- Thực hành đo được huyết áp ở người và nhận biết được trạng thái sức khoẻ từ kết quả đo.
- Biết cách sử dụng huyết áp kế điện tử để đo huyết áp.
b. Nội dung:
GV yêu cầu HS đọc hướng dẫn cách tiến hành đo huy ết áp s ử d ụng huy ết áp k ế đi ện t ử. Sau
đó GV gọi 1 HS lên làm mẫu theo hình 1.2 SGK. Yêu cầu các nhóm cử đại di ện HS đo và ghi
chép số liệu, giải thích.
c. Sản phẩm:
- HS tiến hành đo được theo hướng dẫn.
- Các nhóm ghi chép đầy đủ số liệu, giải thích được: Huyết áp khi đang nghỉ ngơi chậm và đều nhưng
nhịp đập thì tùy vào mỗi người. Chỉ số huyết áp này có thể thay đổi tùy theo thời điểm trong ngày, lên
hoặc xuống tùy thể trạng từng người. Nếu chỉ số này quá cao hoặc quá thấp so với mức bình thường
đều là những dấu hiệu cảnh báo bất thường về sức khỏe mà mỗi người không nên chủ quan.
- Việc hoạt động của cơ thể sẽ tiêu tốn 1 lượng năng lượng và yêu cầu tim đập nhanh hơn, mạnh hơn
để đáp ứng nhu cầu sử dụng của các cơ quan trên cơ thể. Muốn biết nhịp tim chính xác thì cần phải
tránh những yếu tố làm ảnh hưởng đến nhịp tim. Chinh vì vậy khi đo huyết áp phải tránh bị căng
thẳng thần kinh, không nói chuyện, nghỉ ngơi ít phút trước khi đo nếu từ nơi khác đến.
b. Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ: 
- GV yêu cầu HS đọc hướng dẫn cách tiến hành đo huyết áp sử dụng huy ết áp k ế đi ện t ử. Sau
đó GV gọi 1 HS lên làm mẫu theo hình 1.2 SGK:

Bước 1:
- Người được đo ngồi trên ghế và để tay duỗi trên mặt bàn sao cho cánh tay ngang v ới v ị trí
của tim và kéo tay áo lên sát nách.
- Quấn bọc cao su của huyết áp kế quanh cánh tay, phía trên khuỷu tay khoảng 1 cm.
Bước 2:
- Ấn nút công tắc mở máy, máy sẽ tự động bơm khí vào, bọc cao su phồng lên và sau đó t ự
động xả khí.
- Khi hoàn thành đo, máy sẽ phát ra tiếng kêu "pip". Kết quả đo sẽ hiển thị trên màn hình nh ỏ.
Số liệu trên cùng là giá trị huyết áp tâm thu, ở giữa là tâm trương và dưới cùng là nhịp tim.
Bước 3: Ấn nút công tắc (cũng là núm khởi động) để tắt máy.
Nếu muốn đo lại lần nữa, phải đợi khoảng 3 phút, kể từ lần đo trước.
* Một số điều lưu ý khi đo huyết áp bằng huyết áp kế điện tử:
- Giữ nguyên tư thế cơ thể và không nói chuyện lúc máy đang đo.
- Tránh căng thẳng thần kinh hay hồi hộp, xúc động khi đo.
- Nghỉ ngơi vài phút trước khi đo nếu như vừa từ nơi khác đến.
- Khi biểu tượng Eror xuất hiện, báo hiệu máy bị lỗi, ph ải tắt máy và ti ến hành đo
lại.
- Sai số khi đo khoảng 5%.
Yêu cầu các nhóm cử đại diện HS đo và ghi chép số liệu, giải thích.
Câu hỏi chuyển giao nhiệm vụ:
+ Kết quả đo huyết áp khi đang nghỉ ngơi, từ đó rút ra k ết luận v ề tình tr ạng huy ết áp?
+ Tại sao khi đo huyết áp phải tránh bị căng thẳng th ần kinh, không nói chuy ện, ngh ỉ ng ơi ít
phút trước khi đo nếu từ nơi khác đến?
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ: 
- Các nhóm quan sát GV làm mẫu, quan sát hình 1.2 SGK và nghiên cứu kỹ hướng dẫn SGK.
- Cử 1 bạn trong nhóm để tiến hành đo.
Bước 3.  Báo cáo kết quả: 
- Các nhóm lần lượt báo cáo kết quả đo được và giải thích.
- Các nhóm khác lắng nghe, bổ sung để hoàn thiện kiến thức.
Bước 4. Kết luận, nhận định: 
- Giáo viên nhận xét thái độ làm việc của các nhóm, chính xác hóa kiến thức.
CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ: Sản phẩm học tập là số liệu, câu trả lời và đánh giá dựa theo CCĐG
Rubric (đánh giá theo tiêu chí)
Phiếu đánh giá theo tiêu chí về mức độ hoàn thành sản phẩm

Tiêu chí

Mức 3

Mức 2

Mức 1

Dựa vào sản Hoàn thành nhanh và Đo được huyết áp Chỉ đo được huyết áp,
phẩm là câu trả trả lời chính xác câu hỏi nhưng giải thích chưa giải thích được.
chưa đầy đủ
lời để đánh giá
(5 điểm)

5 điểm

3 điểm

2 điểm

Các thành viên trong Cá nhân học sinh Cá nhân học sinh tập
Dựa trên quan nhóm tích cực, chủ tập hợp nhóm theo hợp nhóm cần sự
động, thảo luận hiệu đúng các tiêu chí mà hướng dẫn của giáo
sát để đánh giá
quả.
giáo viên yêu cầu.
viên
(5 điểm)
5 điểm
3 điểm
2 điểm
……………………………………………………………………………………………………
* Hoạt động 3: THÍ NGHIỆM TÌM HIỂU TÍNH TỰ ĐỘNG CỦA TIM
a. Mục tiêu:
Mổ được tim ếch và tìm hiểu tính tự động của tim
b. Nội dung:
GV phân chia nhóm , biểu diễn thí nghiệm, sau đó yêu cầu các nhóm ti ến hành thao tác thí
nghiệm hủy tủy ếch và tìm hiểu tính tự động của tim. Ghi chép k ết qu ả nh ịp tim tr ước và sau
khi thắt chỉ ngăn cách xoang tĩnh mạch và tim.
c. Sản phẩm:
- HS hủy tủy ếch thành công, mổ lộ tim, thắt được chỉ và đếm được nhịp tim trước và sau khi thắt chỉ.
- Nhịp tim khi chưa thắt chỉ với nhịp đập xoang nhĩ, nhịp tim sau khi thắt chỉ như nhau. Bởi vì tim có
tính tự động, có khả năng co dãn tự động theo chu kì tim do hệ dẫn truyền tim. Hoạt động của hệ dẫn
truyền: Nút xoang nhĩ có khả năng tự phát xung điện. Cứ sau một khoảng thời gian nhất định, nút
xoang nhĩ lại phát xung điện. Xung điện lan ra khắp cơ tâm nhĩ làm tâm nhĩ co, sau đó lan đến nút nhĩ
thất, đến bó His rồi theo mạng Puôckin lan ra khắp cơ tâm thất làm tâm thất co.
b. Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ: 
- GV phân lớp thành 6 nhóm ở 6 dãy bàn thí nghiệm, nhận bộ dụng cụ mỗ.
- GV kiểm tra phần chuẩn bị của HS: cách tiến hành đã nghiên cứu lý thuy ết qua SGK và
video ở nhà mà GV đã cung cấp từ tiết trước:
+ Thao tác hủy tủy ếch: https://www.youtube.com/watch?v=Nz3XLn11ESY
+ Thao tác thí nghiệm tìm hiểu tính tự động của tim:
https://www.youtube.com/watch?v=Qr76ootJI2c
- GV hướng dẫn chi tiết các thao tác TN, sau đó cho từng tổ tiến hành làm TN theo các b ước:
Bước 1: Dùng kim chọc tuỷ phá tuỷ sống ếch và ghim ếch ngửa trên khay mổ.

Bước 2: Mổ lộ tim:
- Dùng kéo cắt bỏ một mảnh da ngực hình tam giác. Dùng panh kẹp nâng xương ức và cơ
ngực, cắt bỏ mảnh lồng ngực theo hình cắt ở da trước đó.
- Kéo căng hai chi trước sang hai bên và ghim lại để mở rộng vết mổ.
- Dùng panh kẹp nâng màng bao tim lên và dùng kéo cắt màng bao tim. N ếu máu ch ảy nhi ều
thì dùng bông tầm dung dịch sinh lí thấm bớt máu.

Bước 3: Quan sát hoạt động của tim và đếm số nhịp tim trong 1 phút. Ghi lại kết quả đếm.
Bước 4: Dùng kẹp luồn sợi chỉ dưới hai nhánh động mạch chủ phải và trái rồi lật ngược tim
ếch lên phía trên. Kéo hai đầu chỉ lùi xuống phía dưới, vào đúng vị trí gi ữa xoang tĩnh m ạch v ới
tim và buộc chặt lại (H11.3).

Bước 5: Đếm nhịp đập xoang tĩnh mạch và nhịp đập của tim trong 1 phút. Ghi lại k ết qu ả
đếm.
Câu hỏi chuyển giao nhiệm vụ: Kết quả đếm nhịp tim khi chưa thắt chỉ với nhịp đập xoang
nhĩ, nhịp tim sau khi thắt chỉ?
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ: 
- HS nhận nhiệm vụ, tiến hành các bước theo hướng dẫn.
- GV giám sát tiến độ thực hiện nhiệm vụ của HS; hỗ trợ kịp thời các nhóm trong quá trình h ủy
tủy, cắt màng bao tim, buộc chỉ,…
Bước 3.  Báo cáo kết quả: 
- GV đánh giá nhận xét bản mỗ tại vị trí thực hành các nhóm, cho các nhóm báo cáo s ố li ệu và
giải thích.
- Đại diện các nhóm ghi số liệu lên bảng để đối chiếu, so sánh giữa các nhóm.
Bước 4. Kết luận, nhận định: 
- Giáo viên nhận xét thao tác tiến hành của các nhóm, rút kinh nghi ệm cho các nhóm ch ưa làm
được.
- Bổ sung, hoàn thiện kiến thức.
CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ: Sản phẩm học tập là bản, câu trả lời và đánh giá dựa theo CCĐG Rubric
(đánh giá theo tiêu chí)

Tiêu chí

Mức 3

Mức 2

Mức 1

Dựa vào sản Hoàn thành nhanh và Ghi được số liệu, Ghi được nhịp tim,
phẩm là câu trả trả lời chính xác câu hỏi giải thích chưa đầy chưa giải thích được.
đủ
lời để đánh giá
(5 điểm)

5 điểm

3 điểm

2 điểm

Các thành viên trong Cá nhân học sinh Cá nhân học sinh tập
Dựa trên quan nhóm tích cực, chủ tập hợp nhóm theo hợp nhóm cần sự
động, đúng các bước, đúng các tiêu chí mà hướng dẫn của giáo
sát để đánh giá
thảo luận hiệu quả.
giáo viên yêu cầu.
viên
(5 điểm)
5 điểm
3 điểm
2 điểm
……………………………………………………………………………………………………
* Hoạt động 4: THÍ NGHIỆM TÌM HIỂU VAO TRÒ CỦA DÂY THẦN KINH GIAO CẢM –
ĐỐI GIAO CẢM ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA TIM ẾCH
a. Mục tiêu:
- Tìm hiểu được vai trò của dây thần kinh giao cảm, đối giao cảm đến hoạt động của tim.
b. Nội dung:
GV biểu diễn thí nghiệm, sau đó yêu cầu các nhóm tiến hành thao tác thí nghi ệm tìm dây th ần
kinh hỗn hợp đến tim. Ghi chép kết quả đếm nhịp tim trong khi kích thích và sau khi ng ừng
kích thích bằng máy kích thích điện.
c. Sản phẩm:
- HS hủy tủy ếch thành công, mổ lộ tim, tìm được dây thần kinh hỗn hợp đến tim, đạt được điện cực
kích thích. Đếm được nhịp tim trước và sau khi dùng máy kích thích điện kích thích lên dây thần
kinh.
- Nhịp tim trong và ngay sau khi kích thích dây thần kinh giao cảm - đối giao cảm nhanh hơn (...phút)
so với nhịp tim lúc bình thường. Bởi vì khi có kích thích của dòng điện phù hợp đã gây hưng phấn và
khi đó dây thần kinh giao cảm xuất hiện xung thần kinh tới tìm làm cho tim hoạt động nhanh hơn lúc
bình thường.
b. Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ: 
- GV kiểm tra phần chuẩn bị của HS: cách tiến hành đã nghiên cứu lý thuy ết qua SGK và
video ở nhà mà GV đã cung cấp từ tiết trước:
https://www.youtube.com/watch?v=2BYBxfEUqXI
- GV hướng dẫn chi tiết các thao tác TN, sau đó cho từng tổ tiến hành làm TN theo các b ước:
Bước 1: Dùng kim chọc tuỷ phá tuỷ sống của ếch và ghim ếch ngửa trên khay mổ.
Bước 2: Mổ lộ tim theo các bước như ở thí nghiệm nghiên cứu tính tự động của tim.
Bước 3: Tìm dây thần kinh hỗn hợp (giao cảm-đối giao cảm) đến tim:
- Dùng kéo cắt bỏ da, xương ở một góc hàm sát chi trước. Kéo chân ếch cạnh góc hàm, cắt
chếch xuống dưới và ghim chân lại. Dùng móc thuỷ tinh phá bỏ tổ ch ức liên k ết ở góc hàm và
chi trước sẽ lộ ra một hốc nhỏ. Nhìn xuống đáy hốc để tìm cơ nâng bả. C ơ này có hình tam giác,
vắt ngang qua cơ này là bó dây thần kinh - mạch máu, dây th ần kinh l ớn nh ất n ằm sát và song
song với mạch máu chính là dây thần kinh hỗn hợp (gồm cả sợi giao cảm và sợi đối giao cảm).

- Dùng móc thuỷ tinh tách dây thần kinh hỗn hợp này ra khỏi mạch máu. Luồn s ợi ch ỉ xu ống
phía dưới để nâng dây thần kinh lên và đặt vào điện cực kích thích (H 11.4).

- Đếm nhịp tim trong 1 phút. Ghi lại kết quả đếm.
Bước 4: Dùng máy kích thích điện kích thích dây thần kinh qua hệ thống rung trong khoảng
5s. Đếm nhịp tim trong khi kích thích và sau khi ngừng kích thích. Ghi lại kết qu ả đếm.
Câu hỏi chuyển giao nhiệm vụ: Kết quả đếm nhịp tim lúc bình thường, nhịp tim trong khi
và ngay sau khi kích thích dây thần kinh giao cảm - đối giao c ảm. Gi ải thích.
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ: 
- HS nhận nhiệm vụ, tiến hành các bước theo hướng dẫn.
- GV giám sát tiến độ thực hiện nhiệm vụ của HS; hỗ trợ kịp thời các nhóm trong quá trình h ủy
tủy, tìm dây thần kinh X, luồn sợi chỉ nâng dây thần kinh, đặt điện cực,…
Bước 3.  Báo cáo kết quả: 
- GV đánh giá nhận xét bản mỗ tại vị trí thực hành các nhóm, cho các nhóm báo cáo s ố li ệu và
giải thích.
- Đại diện các nhóm ghi số liệu lên bảng để đối chiếu, so sánh giữa các nhóm.
Bước 4. Kết luận, nhận định: 
- Giáo viên nhận xét thao tác tiến hành của các nhóm, rút kinh nghi ệm cho các nhóm ch ưa làm
được.
- Bổ sung, hoàn thiện kiến thức.
CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ: Sản phẩm học tập là bản, câu trả lời và đánh giá dựa theo CCĐG Rubric
(đánh giá theo tiêu chí)
Tiêu chí

Mức 3

Mức 2

Mức 1

Dựa vào sản Hoàn thành nhanh và Ghi được số liệu, Ghi được nhịp tim,
phẩm là câu trả trả lời chính xác câu hỏi giải thích chưa đầy chưa giải thích được.
đủ
lời để đánh giá
(5 điểm)

5 điểm

3 điểm

2 điểm

Các thành viên trong Cá nhân học sinh Cá nhân học sinh tập
Dựa trên quan nhóm tích cực, chủ tập hợp nhóm theo hợp nhóm cần sự
động, đúng các bước, đúng các tiêu chí mà hướng dẫn của giáo
sát để đánh giá
thảo luận hiệu quả.
giáo viên yêu cầu.
viên
(5 điểm)
5 điểm
3 điểm
2 điểm
……………………………………………………………………………………………………

* Hoạt động 5: THÍ NGHIỆM TÌM HIỂU TÁC ĐỘNG CỦA ADRENALIN LÊN HOẠT
ĐỘNG CỦA TIM ẾCH
a. Mục tiêu:
- Tìm hiểu được tác động của adrenalin đến hoạt động của tim.
b. Nội dung:
GV biểu diễn thí nghiệm, sau đó yêu cầu các nhóm tiến hành thao tác thí nghi ệm c ắt r ời tim
đưa vào dung dịch sinh lý và dung dịch có adrenalin. Ghi chép kết quả đếm nhịp tim trong dung
dịch sinh lý và trong dung dịch sinh lý có adrenalin trong 1 phút, gi ải thích.
c. Sản phẩm:
- HS hủy tủy ếch thành công, mổ lộ tim, cắt được tim ra khỏi cơ thể và đưa vào dung dịch sinh lý và
dung dịch có adrenalin. Ghi chép kết quả.
- Nhịp tim lúc bình thường đập chậm hơn nhịp tim khi có tác đ ộng c ủa adrenalin. B ởi vì
adrenalin (thể dịch) tác động đến sự hoạt động của tim, làm cho tim đập nhanh h ơn, m ạnh
hơn, mạch máu và huyết áp tăng.
b. Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ: 
- GV kiểm tra phần chuẩn bị của HS: cách tiến hành đã nghiên cứu lý thuy ết qua SGK.
- GV hướng dẫn chi tiết các thao tác TN, sau đó cho từng tổ tiến hành làm TN theo các b ước:
Bước 1: Dùng kim chọc tuỷ phá tuỷ sống ếch và ghim ếch ngửa trên khay mổ.
Bước 2: Mổ lộ tim ếch:
- Mổ lộ tim theo các bước như ở thí nghiệm nghiên cứu tính t ự động của tim. M ổ r ộng thêm
lồng ngực để tim ếch lộ rõ hơn.
Bước 3: Cắt đứt các mạch máu đến và đi khỏi tim (lưu ý giữ lại xoang tĩnh mạch). B ỏ tim
vào cốc thuỷ tinh có chứa 100 ml dung dịch sinh lí, đếm nhịp tim trong 1 phút và ghi l ại k ết
quả. Sau đó thay dung dịch sinh lí có adrenalin, đếm nhịp tim trong 1 phút và ghi lại k ết qu ả.
Câu hỏi chuyển giao nhiệm vụ: Kết quả đếm nhịp tim lúc bình thường và khi có tác đ ộng
của adrenalin. Giải thích.
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ: 
- HS nhận nhiệm vụ, tiến hành các bước theo hướng dẫn.
- GV giám sát tiến độ thực hiện nhiệm vụ của HS; hỗ trợ kịp thời các nhóm trong quá trình h ủy
tủy, mổ lộ tim, cắt tim khỏi cơ thể,…
Bước 3.  Báo cáo kết quả: 
- GV đánh giá nhận xét bản mỗ tại vị trí thực hành các nhóm, cho các nhóm báo cáo s ố li ệu và
giải thích.
- Đại diện các nhóm ghi số liệu lên bảng để đối chiếu, so sánh giữa các nhóm.
Bước 4. Kết luận, nhận định: 
- Giáo viên nhận xét thao tác tiến hành của các nhóm, rút kinh nghi ệm cho các nhóm ch ưa làm
được.
- Bổ sung, hoàn thiện kiến thức.
CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ: Sản phẩm học tập là bản, câu trả lời và đánh giá dựa theo CCĐG Rubric
(đánh giá theo tiêu chí)

Tiêu chí

Mức 3

Mức 2

Mức 1

Dựa vào sản Hoàn thành nhanh và Ghi được số liệu, Ghi được nhịp tim,
phẩm là câu trả trả lời chính xác câu hỏi giải thích chưa đầy chưa giải thích được.
đủ
lời để đánh giá
(5 điểm)

5 điểm

3 điểm

2 điểm

Các thành viên trong Cá nhân học sinh Cá nhân học sinh tập
Dựa trên quan nhóm tích cực, chủ tập hợp nhóm theo hợp nhóm cần sự
động, đúng các bước, đúng các tiêu chí mà hướng dẫn của giáo
sát để đánh giá
thảo luận hiệu quả.
giáo viên yêu cầu.
viên
(5 điểm)
5 điểm
3 điểm
2 điểm
3. LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: 
- Học sinh rèn luyện kỹ năng thực hành thí nghiệm.
b. Nội dung:
- Giáo viên các nhóm dọn dẹp, vệ sinh phòng thực hành, hoàn thiện bài báo cáo.
c. Sản phẩm:
- Vệ sinh phòng thực hành.
- Viết bài thực hành theo các nội dung SGK trang 71.
d. Tổ chức thực hiện:  
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ: 
- GV yêu cầu các nhóm dọn dẹp, vệ sinh phòng thực hành, hoàn thiện bài báo cáo.
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ: 
+ Học sinh tiến hành vệ sinh, dọn dẹp, hoàn thiện bài báo cáo
+ GV hướng dẫn, giúp đỡ học sinh gặp khó khăn.
Bước 3.  Báo cáo kết quả: 
+ GV yêu cầu đại diện học sinh trình bày kết quả thực hiện nhiệm vụ
+ Đại diện học sinh trình bày
Bước 4. Kết luận, nhận định: 
+ HS nhận xét lẫn nhau
+ GV nghiệm thu, nhận xét.
4. VẬN DỤNG
a. Mục tiêu:
Học sinh vận dụng kiến thức đã học để áp dụng vào thực tiễn cuộc sống.
b. Nội dung:
GV cho HS trả lời 2 câu hỏi vận dụng cuối bài thực hành.
c. Sản phẩm:
Câu c. Thực hành mổ lộ tim ếch là bài thực hành mổ quan sát tim ếch và đo, đếm nhịp tim trong các
trường hợp kích thích khác nhau nên khi mô không được làm ếch chết và tim ngừng đập. Chính vì
vậy phải tiến hành hủy tủy sống của ếch để ếch năm yên và dễ thao tác, dễ quan sát hơn .

Câu d. Phải tách tim ra khỏi cơ thể ếch (làm tim rời) để xác định adrenalin có tác động như thế nào
đối với tim. Khi tim được gắn liền với cơ thể, việc tim đập nhanh hay chậm phụ thuộc vào việc các cơ
quan của cơ thể hoạt động như thế nào. Vì vậy, thí nghiệm đang chứng minh sự tác động của
adrenalin lên hoạt động của tim ếch, phải loại bỏ tối đa những yếu tố ảnh hưởng đến tim ếch.
d . Tổ chức thực hiện: 
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ: 
GV cho HS trả lời 2 câu hỏi vận dụng cuối bài thực hành.
Câu c. Tại sao khi nghiên cứu tính tự động của tim ếch và tìm hiểu vai trò của dây thần kinh giao
cảm - đối giao cảm đối với hoạt động của tim ếch phải phá tủy sống của ếch?
Câu d. Tại sao phải tách tim ra khỏi cơ thể ếch (làm tim rời) khi nghiên cứu tác động của adrenalin
lên hoạt động của tim ếch?
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ: 
+ Các nhóm thảo luận để tìm câu trả lời.
+ GV hỗ trợ các nhóm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Bước 3.  Báo cáo kết quả: 
+ Đại diện các nhóm lần lượt trả lời, các nhóm khác lắng nghe, bổ sung.
Bước 4. Kết luận, nhận định: 
+ HS nhận xét lẫn nhau.
+ GV nhận xét, bổ sung → Kết luận.
CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ: Sản phẩm học tập là các câu trả lời của HS.

Gv bộ môn

Tổ trưởng

Hiệu phó chuyên môn

Thái Thị Ái Chi

Đỗ Văn Trung

Nguyễn Công Lam