CHINH PHỤC KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT – XÉT TUYỂN ĐẠI HỌC MÔN: NGỮ VĂN

CHUYÊN ĐỀ 5: BỘ ĐỀ LUYỆN THI TỐT NGHIỆP THPT – ĐẠI HỌC
ĐỀ SỐ 1:
I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
“ Ngày mai cả nhà ông sẽ đi Bãi Yên. Ðó là đoạn sông rộng và êm chạy ven chân
một dãy núi đá vôi. ở dưới đáy giữa khúc sông đó là mộ người vợ bất hạnh của ông. Thế là
đã hơn mười năm rồi. Con sông đổ biết bao nhiêu nước ra biển cũng như ông có biết bao
thay đổi trên đời. Vào mùa hè cách đây mười hai năm. Ðó là mùa hè đầy bệnh tật và đói
kém. Dọc hai bên bờ sông ông qua, ngày nào cũng vọng tiếng kèn đám ma thảm thiết và
thấp thoáng sau những lùm tre gầy nhằng, úa vàng là những chiếc cờ tang vật vờ bay. Rồi
vợ ông cũng trở thành nạn nhân của mùa hè ghê rợn ấy. Bà để lại cho ông ba đứa con. Ðứa
con gái hồi đó mới hơn bốn tuổi. Trong suốt ba ngày ròng rã, ông ngồi trên mui thuyền
trước xác vợ. Hai đứa con trai ông vừa chèo thuyền vừa dỗ đứa em gái của mình ốm yếu
khóc ngặt nghẽo suốt ngày. Ông cập thuyền vào những xóm dân cư hai bên bờ sông để xin
được chôn cất vợ. Nhưng không một nơi nào chấp nhận. Họ xua đuổi gia đình ông như xua
đuổi một thứ ma quỷ chuyên đi gieo rắc cái chết. Họ sợ bị lây bệnh dịch. Ông không còn
biết về đâu. Ông sinh ra trên chiếc thuyền này. Ông chỉ biết con thuyền và dòng sông. Ðến
tối ngày thứ ba, ông ôm xác vợ khóc. Giữa dòng sông mênh mang, con thuyền vật vờ trôi
với một ngọn đèn dầu héo hắt trên mui thuyền. Cuối cùng chỉ còn lại dòng sông mở rộng
lòng đón nhận mọi số phận. Ông chôn vợ xuống đáy dòng sông ở chỗ khúc sông rộng và êm
nhất. Ông cùng hai đứa con trai dùng gàu sắt thường dùng để lấy cát đào một cái hố dưới
đáy sông và để người đàn bà yên nghỉ ở đó. Họ chở một thuyền đá xanh xếp lên thành chiếc
mộ để tránh nước cuốn đi. Ðêm đó ông xõa tóc, đốt hương lễ thần sông. Ông đổ hết cả một
bầu rượu lớn xuống sông và nguyền rằng: tất cả những người trong gia đình ông sẽ không
bao giờ đặt chân lên mặt đất. Họ sẽ sống hết cuộc đời trên sông. Ông luôn luôn nói với con
cái rằng: Nếu chúng để gót chân chạm vào mặt đất đôi bờ thì trái tim chúng sẽ biến thành
tim quỷ, chúng sẽ trở thành những con thú độc ác. Hằng năm cứ đến ngày giỗ vợ, dù công
việc bận thế nào gia đình ông cũng nghỉ. Ông sắm sửa lễ vật và khi mặt trời khuất núi thì
cả gia đình chèo thuyền đến Bãi Yên. Ông xõa tóc và mặc áo, đây là ngày duy nhất trong
năm ông mặc áo trừ những ngày mùa đông rét mướt. Sau khi làm lễ, ông cùng hai người
con trai lặn xuống đáy sông sửa sang lại ngôi mộ. Ít năm sau người con trai cả lấy vợ. cô
dâu là con gái một bạn thuyền của ông. Ngày cưới con, ông cho đứa con trai thứ hai bơi
chiếc mủng nhỏ đi suốt mấy ngày dọc một dải sông dài mời bạn thuyền. Ðám cưới được tổ
chức ở Bãi Yên với hàng chục chiếc thuyền các loại kết lại thành một chiếc bè lớn.
Ðêm hôm sau, khi vầng trăng cuối tháng hiện lên phía ven trời thì chiếc thuyền từ
Bãi Yên trở lại bến Chùa.
- Bố ! Ông nghe tiếng cô con gái út run run gọi ông ở phía sau. Cô ngồi xuống bên cạnh
và ôm lấy cánh tay ông- Bố đưa mẹ lên bờ đi. Bố đừng để mẹ ở mãi dưới sông nữa.

TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN NGỌC NHI - 0383902079

Page 1

CHINH PHỤC KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT – XÉT TUYỂN ĐẠI HỌC MÔN: NGỮ VĂN

Ðã bao nhiêu lần cô nói như van lạy ông. Nhưng lần nào ông cũng nhìn cô bằng đôi
mắt ngầu đỏ, u uất.
- Không đứa nào trong nhà này được nói đến điều đó - Ông rít lên - Không đứa nào được
giẫm lên lời nguyền của ta.
Nhưng ngay sau đó chính lòng ông đầy đau khổ, giày vò. Ông nhìn con xót xa.
Chinh, đứa con gái duy nhất của ông, đã sinh ra trong chiếc thuyền trên dòng sông này.
[…] Những đêm trăng mùa hạ, cô thích thả mình xuống dòng sông. Cô bơi mềm mại như
một nàng tiên cá trong chuyện cổ. Ðâu đây có những đàn cá lạ lấp lánh ánh trăng xuyên
qua mặt nước bơi theo cô. Thỉnh thoảng cô co người lại, hai tay ôm bó gối để cho cơ thể
tuổi dậy thì lóng lánh như một giọt thủy ngân lắng dần xuống đáy sông. Rồi bất chợt, cô
ngoi lên khỏi mặt nước gọi bố và cười vang. Ông ngồi trên mũi thuyền nhìn về phía cô gọi,
đôi mắt chợt non tơ đến ngỡ ngàng. Ông không lo lắng gì khi thả cô xuống dòng sông ngay
cả mùa nước lớn, nhưng ông lại lo sợ nếu như con gái ông để gót chân chạm vào đất đôi bờ
”[…]
( Trích truyện ngắn Mùa hoa cải bên sông – Nguyễn Quang Thiều)
* CHÚ THÍCH: Nguyễn Quang Thiều, sinh năm 1957 tại Thôn Hoàng Dương xã Sơn
Công, huyên Ứng Hòa, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Thành phố Hà Nội). Ông là một nhà thơ,
nhà văn lớn của nền Văn học Việt Nam đương đại. Hiện nay, ông là Chủ tịch Hội nhà văn
Việt Nam.
Câu 1. Nêu dấu hiệu nhận biết ngôi kể trong văn bản?
Câu 2. Khi cô con gái đề nghị: Bố đưa mẹ lên bờ đi. Bố đừng để mẹ ở mãi dưới sông nữa,
nhân vật “ông” có tâm trạng, hành động gì?
Câu 3. Nêu tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa trong đoạn: Ðến tối ngày thứ ba, ông ôm
xác vợ khóc. Giữa dòng sông mênh mang, con thuyền vật vờ trôi với một ngọn đèn dầu héo
hắt trên mui thuyền. Cuối cùng chỉ còn lại dòng sông mở rộng lòng đón nhận mọi số phận.
Câu 4. Tại sao nhân vật “ông” không lo lắng gì khi thả cô con gái xuống dòng sông ngay cả
mùa nước lớn, nhưng ông lại lo sợ nếu như con gái ông để gót chân chạm vào đất đôi bờ?
Câu 5. Qua đoạn trích, anh/ chị rút ra được thông điệp gì?
II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Anh/ chị hãy viết đoạn văn (khoảng 200 chữ ) nhận xét, đánh giá nhân vật
“ông” trong văn bản ở phần Đọc hiểu.
Câu 2 ( 4,0 điểm)

TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN NGỌC NHI - 0383902079

Page 2

CHINH PHỤC KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT – XÉT TUYỂN ĐẠI HỌC MÔN: NGỮ VĂN

Từ ngữ liệu phần Đọc hiểu trong truyện ngắn “Mùa hoa cải bên sông” của
Nguyễn Quang Thiều, hãy viết một bài văn ngắn (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ
của anh/chị về vấn đề sau: Cố chấp trong tình cảm hay tư tưởng có thể khiến con người
tự giam mình trong khổ đau, kéo theo những tổn thương cho cả những người xung
quanh.
------------------------ Hết----------------------HƯỚNG DẪN LÀM BÀI
NỘI DUNG
I. ĐỌC HIỂU

Điểm
4,0

1. Ngôi kể: ngôi thứ ba, người kể chuyện toàn tri
- Dấu hiệu nhận biết:
+ Người kể chuyện không trực tiếp tham gia câu chuyện
+ Người kể chuyện giấu mặt
+ Người kể chuyện biết tất cả suy nghĩ, cảm xúc của nhân vật
2. Tâm trạng, hành động của nhân vật “ông”:
- Tức giận, đôi mắt ngầu đỏ, u uất.
- Ông rít lên cấm các con được nói đến điều đó, không đứa nào được giẫm lên lời
nguyền của ta.
- Nhưng ngay sau đó chính lòng ông đầy đau khổ, giày vò
- Ông nhìn con xót xa
3. Biện pháp tu từ: Nhân hóa: “Dòng sông mở rộng lòng đón nhận mọi số
phận”
-Tác dụng:
+ Làm nổi bật nỗi đau cùng cực của nhân vật “ông” khi mất vợ, đồng thời khắc
họa không gian mênh mông của dòng sông – nơi duy nhất chấp nhận số phận của
những con người bất hạnh.
+ Khiến dòng sông hiện lên giống như một con người vị tha, bao dung
+ Khiến câu văn trở nên hình tượng, cảm xúc, sinh động, hấp dẫn
4. Nhân vật “ông” không lo lắng khi thả con gái xuống dòng sông vì:

TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN NGỌC NHI - 0383902079

Page 3

CHINH PHỤC KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT – XÉT TUYỂN ĐẠI HỌC MÔN: NGỮ VĂN

- Với ông, dòng sông là nhà, là cuộc sống quen thuộc mà ông tin tưởng.
- Hơn nữa, con gái ông bơi rất giỏi.
- Nhưng ông lại sợ con đặt chân lên đất liền vì:
+ Ông mang mối thù hận bởi mặt đất là nơi đã từng xua đuổi, không cho ông
mang vợ lên bờ để chôn.
+ Ông đã lập lời nguyền tất cả những người trong gia đình ông sẽ không bao giờ
đặt chân lên mặt đất. Ông lo sợ con gái ông giẫm lên lời nguyền đó khiến gia đình
ông sẽ gặp tai họa.
5. Thông điệp:
- Không nên cố chấp ôm mối thù hận trong quá khứ. Bởi nếu cứ sống mãi với thù
hận, con người sẽ tự giày vò, cầm tù chính mình và cả những người thân yêu.
- Trong mọi hoàn cảnh, con người nên vị tha, bao dung, mở lòng đón nhận cuộc
sống mới, dũng cảm bước về phía trước, hướng đến tương lai.
II. VIẾT

6,0

Câu 1. Anh/ chị hãy viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) nhận xét, đánh giá nhân
2,0
vật “ông” trong văn bản ở phần Đọc hiểu.
THAM KHẢO
"Văn học là nhân học" - nhà văn M. Gorki từng nhận định như thế
để khẳng định vai trò của văn học trong việc phản ánh và khám phá đời sống
con người. Truyện ngắn “Mùa hoa cải bên sông” của Nguyễn Quang Thiều
đã xây dựng thành công hình tượng nhân vật “ông” - một con người sống
giữa bi kịch, nặng lòng với quá khứ, đồng thời là đại diện cho nỗi đau âm
thầm và dai dẳng của những kiếp người bất hạnh. Ông là hiện thân của sự
đau thương tột cùng trong thời đại đói kém, dịch bệnh: mất vợ, bị cộng đồng
xua đuổi, không nơi nương tựa. Trên con thuyền bé nhỏ, ông ôm xác vợ, ôm luôn
những tổn thương không lời vào lòng. Chính biến cố ấy đã khiến ông sinh ra lời
nguyền cay nghiệt, tự nguyện cùng các con giam mình suốt đời giữa lòng sông
nước. Trong ông là sự tận tụy của một người chồng, người cha nhưng cũng là
sự cố chấp đến cực đoan của một kẻ nặng lòng với oán hận. Việc ông ngăn
cấm các con lên bờ, luôn ám ảnh bởi “trái tim quỷ”, thực chất là nỗi sợ bị phản
bội quá khứ và tình yêu thương của chính mình. Tình yêu của ông lớn, nhưng lại
bóp nghẹt cuộc sống của những người thân yêu. Chính vì thế, hình tượng “ông”
không chỉ là biểu tượng của nỗi đau, mà còn là hồi chuông cảnh tỉnh về sự
cần thiết của tha thứ, của việc bước ra khỏi bóng tối để hướng đến tương lai.
Nhân vật này giúp người đọc hiểu rằng: không nên sống mãi trong dằn vặt
TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN NGỌC NHI - 0383902079

Page 4

CHINH PHỤC KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT – XÉT TUYỂN ĐẠI HỌC MÔN: NGỮ VĂN

và thù hận. Cuộc đời là dòng chảy không ngừng, chỉ khi con người biết mở lòng,
biết tha thứ, thì mới có thể tìm được bình yên. Vậy nên. sống vị tha, bao dung và
hướng đến ngày mai mới là cách con người thật sự vượt qua những bi kịch của
mình.
Câu 2. … hãy viết một bài văn ngắn (khoảng 600–800 chữ) trình bày suy
nghĩ của anh/chị về vấn đề sau: Cố chấp trong tình cảm hay tư tưởng có thể 4,0
khiến con người tự giam mình trong khổ đau, kéo theo những tổn thương cho
cả những người xung quanh.
DÀN BÀI CHI TIẾT
a. Mở bài:
"Buông bỏ không có nghĩa là từ bỏ, mà là thôi níu kéo những điều
khiến ta không thể bước tiếp." ( Khuyết danh). Câu nói ấy vang lên như một lời
nhắc nhở nhẹ nhàng mà sâu sắc dành cho những ai đang mang trong mình nỗi đau
nhưng lại không thể rũ bỏ.. Trong truyện ngắn “Mùa hoa cải bên sông”, hình ảnh
người cha ôm giữ nỗi đau mất vợ suốt mười hai năm, sống giữa dòng sông với lời
nguyền không bao giờ đặt chân lên mặt đất, đã tạo nên một không gian u buồn,
đau đớn và bức bối. Cái chết của người vợ không chỉ chôn sâu dưới đáy sông mà
còn neo chặt trái tim ông trong quá khứ, khiến ông giam mình trong khổ đau,
truyền lại nỗi ám ảnh và giới hạn cuộc sống của các con. Câu chuyện ấy gợi ra
một sự thật nghiệt ngã nhưng không hiếm gặp: sự cố chấp trong tình cảm
hay tư tưởng có thể khiến con người tự nhốt mình trong bóng tối nội tâm,
đồng thời chính những vết thương đó cũng ảnh hưởng đến những người thân
yêu bên cạnh khiến họ không ngừng đau đớn..
b. Thân bài:
* Giải thích: Cố chấp là một trạng thái tâm lý khi con người nhất quyết giữ
lấy một điều gì đó - một tình yêu, một niềm tin, một quan điểm - ngay cả khi
điều đó đã không còn phù hợp, hoặc thậm chí đang gây đau khổ. Trong tình
cảm, đó có thể là sự không chấp nhận chia tay, là việc ôm giữ hình bóng người đã
khuất, là mãi không tha thứ cho một lỗi lầm xưa cũ. Trong tư tưởng, cố chấp là sự
bảo thủ, độc đoán, không chịu mở lòng với người khác hay tiếp nhận những thay
đổi của cuộc đời. Về bản chất, cố chấp là sự sợ hãi: sợ thay đổi, sợ buông tay,
sợ phải đối diện với khoảng trống sau khi từ bỏ.
* Bàn luận về biểu hiện, hậu quả của cố chấp:
- Trường hợp của người cha trong “Mùa hoa cải bên sông” là một ví dụ sâu
sắc về sự cố chấp trong tình cảm. Từ bi kịch mất vợ giữa mùa dịch bệnh, bị dân
làng xua đuổi như quỷ dữ, ông đã mang trong lòng nỗi uất ức và đau thương khôn
cùng. Việc không ai chịu cho ông chôn cất người vợ quá cố đã trở thành một cú
TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN NGỌC NHI - 0383902079

Page 5

CHINH PHỤC KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT – XÉT TUYỂN ĐẠI HỌC MÔN: NGỮ VĂN

sốc tinh thần quá lớn, khiến ông nuôi dưỡng lời nguyền rằng cả gia đình sẽ không
bao giờ bước chân lên bờ, như một cách để báo oán với cuộc đời, giữ lời thề với
người đã khuất, và cũng là để bảo vệ phần ký ức đau thương ấy khỏi bị ai làm tổn
hại. Nhưng lời nguyền ấy - như mọi sự cố chấp - không hề giúp ông giải thoát
khỏi nỗi đau, mà trái lại, giam hãm ông mãi trong những tháng ngày âm u. Đau
đớn hơn, ông truyền lại gánh nặng tinh thần ấy cho các con, đặc biệt là cô con gái
út - người sinh ra giữa dòng sông nhưng luôn đau đáu ước vọng được “đưa mẹ
lên bờ”.
- Cố chấp - về bản chất - là một dạng kháng cự với thực tại. Nó khiến con
người không thể tiếp nhận những điều mới, những điều khác với niềm tin cũ.
Trong trường hợp này, người cha cố giữ vững lời nguyền như một tấm bia tưởng
niệm cho vợ, cho tình yêu, cho quá khứ. Nhưng chính việc khước từ bước chân
lên bờ – nơi có con người, sự sống, sự thay đổi – đã khiến ông mất dần khả năng
kết nối với hiện tại. Ông từ chối cho con gái thực hiện nguyện vọng đơn sơ, từ
chối cả một cái tang trên mặt đất, từ chối cơ hội để an ủi chính mình và những
người còn sống. Đó không còn là tình yêu nữa, mà là một dạng giam cầm.
- Trong cuộc sống thực, có không ít người cũng mang trong mình sự cố chấp
như vậy. Có người mãi không quên được một mối tình đã qua, dằn vặt mình và
dằn vặt người ở lại. Có người khư khư giữ lấy quan điểm cá nhân, không chấp
nhận những thay đổi của xã hội, của người thân, của con cái. Có người sống trong
hận thù quá khứ, không thể tha thứ cho kẻ đã làm tổn thương mình, nên tự nhốt
mình trong căm giận. Tất cả những điều đó đều bắt nguồn từ một điểm
chung: họ sợ phải buông bỏ. Nhưng trớ trêu thay, chính điều họ giữ khư khư
ấy lại làm họ đau hơn mỗi ngày. LH 0383902079
- Điều nguy hiểm nhất của sự cố chấp là nó không chỉ làm khổ chính người
mang nó, mà còn ảnh hưởng nặng nề đến những người xung quanh. Trong
truyện ngắn, cô con gái út của ông - Chinh là người chịu tổn thương sâu sắc nhất.
Cô không chỉ mất mẹ từ nhỏ, mà còn lớn lên trong một không gian tâm linh đầy u
ám, sống giữa những lời cảnh báo về “trái tim quỷ”, về sự độc ác nếu dám bước
lên bờ. Đó không phải là một niềm tin, mà là một hình thức thao túng tâm lý. Sự
trói buộc ấy cướp đi của cô quyền lựa chọn, quyền được sống như một con người
bình thường. Cô mang trên mình nỗi sợ mơ hồ do chính cha mình tạo ra, cùng với
khát vọng được giải thoát cho mẹ, cho chính mình - nhưng không được đáp ứng.
- Sự cố chấp trong tình cảm hay tư tưởng, nếu không được nhận diện và giải
tỏa, sẽ trở thành một nhà tù tinh thần. Nó tạo ra khoảng cách, làm méo mó tình
yêu thương và đánh mất khả năng chữa lành. Tình yêu chân thật là sự bao dung,
đồng hành và vượt qua đau thương chứ không phải là níu giữ mãi một nỗi buồn.
Một người cha thực sự yêu con không thể buộc con sống trong sợ hãi. Một người
TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN NGỌC NHI - 0383902079

Page 6

CHINH PHỤC KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT – XÉT TUYỂN ĐẠI HỌC MÔN: NGỮ VĂN

chồng thực sự yêu vợ không thể để ký ức về vợ làm tù nhân cho cuộc đời của cả
gia đình.
* Dẫn chứng: Trong thực tế, có những người đã vượt qua sự cố chấp để tìm
thấy ánh sáng. Những bà mẹ mất con vì tai nạn nhưng sau đó thành lập quỹ học
bổng để giúp những đứa trẻ khác. Những người từng sống trong hận thù, sau khi
tha thứ cho kẻ làm mình tổn thương, đã tìm được bình an. Những người trẻ từ bỏ
định kiến gia đình, dũng cảm sống thật với chính mình. Đó là minh chứng rằng:
chỉ khi buông bỏ cố chấp, con người mới có thể sống đúng nghĩa.
* Bài học: Vì thế, điều quan trọng trong đời sống tinh thần là con người cần
học cách buông bỏ. Buông bỏ không phải là quên lãng hay phản bội ký ức, mà là
thấu hiểu rằng: sự sống cần tiếp tục, và yêu thương cần được truyền đi, không
phải bị đóng khung trong quá khứ. Việc buông bỏ giúp con người mở lòng đón
nhận những điều mới, lắng nghe nhau nhiều hơn và chữa lành vết thương của
chính mình lẫn những người thân.
c. Kết bài:
Nhìn lại câu chuyện của Nguyễn Quang Thiều, ta thấy một chi tiết đầy
tính nhân văn: ánh mắt người cha nhìn con gái khi cô bơi giữa dòng sông
“non tơ đến ngỡ ngàng”. Ẩn sau ánh mắt ấy là tình yêu thương sâu sắc, là sự
xót xa, là tia sáng le lói trong một trái tim đã cứng lạnh. Chính ánh sáng ấy là
hy vọng, rằng con người dù đã từng cố chấp, vẫn luôn có cơ hội thay đổi, nếu
chịu lắng nghe, chịu thấu hiểu, và nhất là chịu yêu lại một lần nữa - nhưng là yêu
trong sáng suốt và buông bỏ."You cannot swim for new horizons until you have
courage to lose sight of the shore."- Bạn không thể bơi tới những chân trời mới
nếu không dám rời mắt khỏi bờ cũ (William Faulkner). Sự cố chấp giữ ta mãi ở
bờ cũ - nơi ký ức, hận thù hay niềm tin cứng nhắc làm lu mờ ánh sáng tương lai.
Chỉ khi ta đủ dũng cảm rời xa, dù phải bơi giữa dòng đời không biết sẽ đi
đâu, ta mới thực sự sống, thực sự tự do và thực sự yêu thương.
ĐỀ SỐ 2:
I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản:
(1) Ta ngự giữa đỉnh trời
Canh một vùng biên ải
Cho làn sương mong manh
Hóa trường thành vững chãi.

TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN NGỌC NHI - 0383902079

Page 7

CHINH PHỤC KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT – XÉT TUYỂN ĐẠI HỌC MÔN: NGỮ VĂN

(2) Lán buộc vào hoàng hôn
Ráng vàng cùng đến ở
Bao nhiêu là núi non
Ríu rít ngoài cửa sổ.

(3) Những mùa đi thăm thẳm
Trong mông lung chiều tà
Biết bao chàng lính trẻ
Đã thành ông bố già?
(4) Áo lên màu mốc trắng
Tóc đầm đìa sương bay
Lời yêu không muốn ngỏ
Sợ lẫn vào gió mây.

(5) Bỗng ngời ngời chóp núi
Em xòe ô thăm ta
Bàng hoàng, xô tung cửa
Hóa ra vầng trăng xa.
Cao Bằng 1995
(Trần Đăng Khoa, Tạp chí văn nghệ số 9, 1995)
* CHÚ THÍCH:
- Trần Đăng Khoa sinh năm 1958, quê ở Hải Dương nay sống ở Hà Nội. Ông tốt nghiệp
trường Viết văn Nguyễn Du, tốt nghiệp Học viện Văn học Thế giới mang tên M.Gori
(CHLB Nga). Trần Đăng Khoa là hội viên hội nhà văn Việt Nam (1977), hiện là biên tập
viên tạp chí Văn nghệ quân đội. Nổi tiếng là thần đồng thơ từ khi mới lên 7,8 tuổi. Ngoài
thơ ông còn viết phê bình văn học.
- Bài thơ Đỉnh núi được Trần Đăng Khoa sáng tác tại Cao Bằng tháng 8 năm 1995 để tặng
các chiến sĩ ở Quân khu 1 nhân dịp kỉ niệm 50 năm thành lập Quân khu.
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của văn bản. (0.5 điểm)
TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN NGỌC NHI - 0383902079

Page 8

CHINH PHỤC KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT – XÉT TUYỂN ĐẠI HỌC MÔN: NGỮ VĂN

Câu 2. Tìm những từ ngữ, hình ảnh chỉ thời gian có trong bài thơ. (0.5 điểm)
Câu 3. Chỉ ra và nêu hiệu quả của biện pháp tu từ có trong khổ (2). (1.0 điểm)
Câu 4. Anh/Chị hãy nhận xét tình cảm của tác giả dành cho nhân vật trữ tình trong bài thơ.
(1.0 điểm)
Câu 5. Từ suy nội dung văn bản, anh/chị hãy rút ra thông điệp ý nghĩa cho bản thân. (1.0
điểm)
II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích đặc sắc nội dung và nghệ thuật
đoạn trích phần đọc hiểu.
Câu 2 ( 4,0 điểm)
Bài thơ “Đỉnh núi” khắc họa vẻ đẹp lặng thầm nhưng kiên cường của người
lính biên cương. Từ đó, hãy bàn luận về vai trò của sự hy sinh thầm lặng trong cuộc
sống.
Sưu tầm - biên soạn: Trịnh Thị Tú – Nguyễn Ngọc Nhi - 0383902079
ĐỀ SỐ 3:
I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc đoạn trích:
(1) Đất nước tôi thon thả giọt đàn bầu
Nghe dịu nỗi đau của mẹ
Ba lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ
Các anh không về, mình mẹ lặng im.
Đất nước tôi
Từ thuở còn nằm nôi
Sáng chắn bão giông, chiều ngăn nắng lửa
Lao xao trưa hè một giọng ca dao
(2) Xin hát về Người, đất nước ơi!
Xin hát về Mẹ, Tổ quốc ơi!
Suốt đời lam lũ
Thương lũy tre làng bãi dâu, bến nước
Yêu trọn tình đời, muối mặn gừng cay…
(Tạ Hữu Yên(*), Đất nước, Tuyển tập Tạ Hữu Yên, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2006)
* CHÚ THÍCH:
- Tạ Hữu Yên (1927 - 2013), quê ở huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. Ông là một nhà văn, nhà
thơ, Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông được xem là nhà thơ có số bài thơ được phổ
nhạc nhiều nhất Việt Nam. Thơ Tạ Hữu Yên dung dị, hàm súc, tài hoa, giàu nhạc điệu, lại
gần gũi với thiên nhiên, với con người, đặc biệt là những tình cảm, lòng kính yêu mà nhà
thơ đã dành cho quê hương, dành cho Đảng hay chủ tịch Hồ Chí Minh.
TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN NGỌC NHI - 0383902079

Page 9

CHINH PHỤC KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT – XÉT TUYỂN ĐẠI HỌC MÔN: NGỮ VĂN

- Bài thơ “Đất nước” được sáng tác năm 1984 và được nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn phổ nhạc
thành bài hát nổi tiếng “Đất nước tôi”.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của đoạn trích.
Câu 2. Trong khổ thơ (1), vẻ đẹp của đất nước được khắc họa qua những hình ảnh nào?
Câu 3. Trình bày tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong các câu thơ sau:
Xin hát về Người, đất nước ơi!
Xin hát về Mẹ, Tổ quốc ơi!
Câu 4. Nhận xét về sự song hành của hai hình tượng chính trong đoạn thơ trên.
Câu 5. Từ câu thơ Sáng chắn bão giông, chiều ngăn nắng lửa, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ
về ý chí kiên cường của dân tộc Việt Nam trong công cuộc dựng nước và giữ nước (trình
bày khoảng 5 - 7 dòng).
II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Anh/Chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) cảm nhận vẻ đẹp của hình
tượng người mẹ Việt Nam qua đoạn thơ trong phần ĐỌC HIỂU.
Câu 2 (4,0 điểm)
Từ hình tượng người mẹ Việt Nam trong đoạn thơ ở ngữ liệu Đọc hiểu - một
biểu tượng của đất nước kiên cường và yêu thương - anh/chị hãy trình bày suy nghĩ về
trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay trong việc tiếp nối truyền thống dân tộc.
ĐỀ SỐ 4:
I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản:
…Và tôi lại thấy mình ở trong một căn chòi chăn vịt cất dựa mé kinh Chiếc. Căn chòi
đầy khói. Cái mẻ un1 ám khói chất đầy giỏ dừa khô. Khói ngùn ngụt khói. Trên cái sạp ghe
đóng thưa bằng tre chẻ thẻ2, một người đàn ông ngồi nhìn ra cửa. Cô độc. Gió vụt vụt vô chòi.
Ông làm nghề nuôi vịt đẻ chạy đồng. Hôm nay ở đồng Rạch Mũi, ngày mai ở Nhà Phấn Ngọn,
xa nữa lại dạt đến Cái Bát không chừng. Ông đậu ghe, dựng lều, lùa vịt lên những cánh đồng
vừa mới gặt xong, ngó chừng chừng sang những cánh đồng lúa vừa mới chín tới và suy nghĩ
về một vạt đồng khác lúa vừa no đòng đòng. Đời của ông là một cuộc đời lang bạt. Một cuộc
sống trên đồng khơi. Chòi cặm ở đâu cũng được, miễn có chỗ khô ráo cho ông nằm. Buổi
sáng, ông lùa bầy vịt ra đồng, tay cầm cây trúc không róc đọt, bù xù. Bầy vịt ngàn hai trăm
con, ngoi quẫy, vẫy vùng, rúc đầu vào những nùi rạ mới, nhặt từng hột lúa. Con vịt xiêm tên
Cộc cũng ào ra cùng bọn chúng, những lúc đó, không phải vì bụng đói, mà vì mùi rạ thơm
quá, ngọt quá, ngụp mỏ vào thấy sướng người. Ông ngồi bệt trên bờ mẫu, khăn sọc cũ quấn
đầu, nón vải nâu lốm đốm mủ chuối. Ông ngó lũ vịt và vấn điếu thuốc châm lửa, phà khói lên
trời. Và trời rất xa, xanh, trong. Ông kêu :
TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN NGỌC NHI - 0383902079

Page 10

CHINH PHỤC KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT – XÉT TUYỂN ĐẠI HỌC MÔN: NGỮ VĂN

- Cộc, biểu!
Con Cộc chạy lại, vẫy nước và cọ đầu vào bắp đùi đen bóng của ông.
Buổi tối buồn lắm. Đêm nào cũng như đêm nấy, lùa vịt vô chuồng, tắm táp qua loa, ông
khom lưng thổi phù phù vô cái bếp