ĐỀ ÔN TẬP NGỮ VĂN 11. TRUYỆN KỂ HIỆN ĐẠI
I.

ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc văn bản sau:
BỨC TRANH(Nguyễn Minh Châu)
(Tóm tắt: Nhân vật "tôi" là một họa sĩ. Tám năm trước, trên đường vào
Bắc Măng thừa tranh tả chiến trường, "tôi" đã được một người chiến sĩ trẻ
tận tình dẫn đường, vừa giúp qua một đoạn suối nguy hiểm. Trong đêm
nghỉ giữa rừng, người chiến sĩ tâm sự rằng ở quê nhà, mẹ anh đang lầm
tưởng anh đã hy sinh; "tôi" hứa vẽ tặng anh một bức chân dung để gửi về
cho mẹ anh yên lòng, và hứa sẽ đích thân mang bức tranh về tận nhà.
Nhưng khi về đến Hà Nội, mải mê với danh tiếng khi bức ký họa ấy trở
thành tác phẩm nổi tiếng, "tôi" đã quên lời hứa. Nhiều năm sau, tình cờ
"tôi" bước vào một quán cắt tóc nhỏ và bất ngờ nhận ra người thợ cắt tóc
chính là người chiến sĩ năm xưa; "tôi" cũng biết được rằng mẹ anh, vì
thương nhớ và chờ đợi con, đã khóc đến mờ cả hai mắt. Từ đó, "tôi" day
dứt, nhiều lần tìm đến rồi lại bỏ chạy; cuối cùng quyết định quay lại đối
diện với người thợ cắt tóc.)
Có những lúc con người ta không còn chỗ trú nấp. Đó là cái lúc ngồi
ngửa mặt lên chiếc ghế, tôi nhận ra anh một cách chắc chắn, biết không
thể nào nhầm được nữa! Tôi chỉ còn mong anh không nhận ra tôi. Không,
nhất định anh phải nhận ra tôi, khuôn mặt tôi gần mười năm nay chăng
chụp ảnh thấy ít thay đổi lắm. Mà cái mặt mình chỉ cách mặt anh có mấy
tấc. Cặp mắt anh lại đang nhìn xói vào cái mặt tôi đang được bàn tay anh
đảo ngược ra. Da mặt tôi cứ dày lên. Tôi nhắm mắt, rồi mở mắt. Mỗi lúc
mở mắt, tôi không thể nhìn đi đâu khác cặp mắt anh. Trời ơi, có lẽ tôi ngồi
ghế cắt tóc ở cái quán này đã một nửa thế kỷ? Chắc nữa, sắp tới, anh sẽ
làm gì tôi đây?
– Đồ dối trá, mày hãy nhìn soi, bà mẹ tớ khóc đã lòa cả hai mắt kia!
Bây giờ thì tấm hình tao đã được trưng trên các tạp chí hội họa của khắp
các nước. Người ta đã trân trọng ghi tên mày bên dưới, bên cạnh mấy chữ:
"Chân dung chiến sĩ giải phóng". Thật là danh tiếng quá!
– Tôi là một nghệ sĩ chả lẽ tôi phải đâu là một anh thợ vẽ truyền
thần, công việc nghệ sĩ là phục vụ cả một số đông người, chứ không phải
chỉ phục vụ một người? Anh chỉ là một cá nhân, với một cái duyên riêng
của anh, nỗi vất vả chịu đựng cho tôi quên đi, để phục vụ cho cái đích lớn
lao hơn. Anh đã thấy đấy, bức "Chân dung chiến sĩ giải phóng" đã đóng
góp đắt lực vào công việc làm cho thế giới hiểu cuộc kháng chiến của
chúng ta thế nào!

– À ha! Vì mục đích phục vụ số đông của người nghệ sĩ cho nên anh
quên tôi đi hả... Có quyền lừa dối hả? Thôi, anh bước khỏi mắt tôi đi. Anh
cút đi!
Giá lúc đó, sau khi cắt tóc xong, anh bảo tôi hãy ngồi lại để hỏi cái
mớm mợi tám năm về trước, thì có thể sau đó tôi không trở lại cái quán
cắt tóc ấy nữa, cũng nên. Thế nhưng anh vẫn làm như không hề bao giờ
quen biết tôi. Khi tôi ra về, anh chào tôi một cách thân mật, nhỏ nhẹ sau
khi nhận tiền cắt tóc.
(Trích Bức tranh, Nguyễn Minh Châu)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. (0.5 điểm) Xác định ngôi kể và điểm nhìn trần thuật chủ yếu được
sử dụng trong đoạn trích.
Câu 2. (0.5 điểm) Theo đoạn trích, vì sao nhân vật "tôi" lại cảm thấy "da
mặt cứ dày lên" và không dám nhìn đi đâu khác ngoài cặp mắt của người
thợ cắt tóc?
Câu 3. (1.0 điểm) Hiểu như thế nào về lời đáp tưởng tượng của người thợ
cắt tóc: "Không bao giờ! Nếu tôi xử phạt anh, nếu tôi thực hiện cái quan
niệm về luật công bằng ở đời của anh, thì cái hôm đó, tám năm trước đây,
khi quay lại đón anh giữa núi, tôi đã xốc ngược anh lên rồi vứt tóm vào
hốc núi giữa bãi đá tai mèo rồi!"? Qua đó, em cảm nhận được điều gì về
vẻ đẹp nhân cách của người thợ cắt tóc?
Câu 4. (1.0 điểm) Nhận xét tác dụng của việc nhà văn xây dựng cuộc đối
thoại tưởng tượng (giữa "tôi" và người thợ cắt tóc trong tâm trí "tôi") đan
xen với lời kể của người kể chuyện xưng "tôi" trong đoạn trích.
Câu 5. (1.0 điểm) Trong đoạn trích, người thợ cắt tóc chọn cách im lặng,
không oán trách, không "trừng phạt" người họa sĩ đã thất hứa với mình.
Anh/chị có đồng tình với cách ứng xử ấy không? Vì sao?
II. PHẦN VIẾT (6.0 điểm)
Câu 1. (2.0 điểm) Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích
diễn biến tâm lý của nhân vật "tôi" khi đối diện với người thợ cắt tóc.
Câu 2. (4.0 điểm) Viết bài văn nghị luận phân tích những đặc điểm trong
cách kể chuyện của Nguyễn Minh Châu (ngôi kể, điểm nhìn trần thuật, kết
cấu truyện lồng trong lời "tự thú", cách tổ chức đối thoại và độc thoại nội
tâm,...) trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu.
----- HẾT -----