ĐỀ THI CHỌN ĐỘI TUYỂN HỌC SINH GIỎI QUỐC GIA
LỚP 12
Năm học 2014-2015
MÔN:NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 180 phút
( Đề thi gồm 02 câu, 01 trang)

Câu 1(8 điểm)
NGỌC TRAI VÀ NGHỊCH CẢNH
Không hiểu bằng cách nào, một hạt cát lọt vào bên trong cơ thể một con trai.
Vị khách không mời mà đến đó tuy rất nhỏ, nhưng gây rất nhiều khó chịu và đau đớn cho cơ thể mềm mại của con trai. Không thể tống hạt cát ra ngoài, cuối cùng con trai quyết định đối phó bằng cách tiết ra một chất dẻo bọc quanh hạt cát.
Ngày qua ngày, con trai đã biến hạt cát gây ra những nỗi đau cho mình thành một viên ngọc trai lấp lánh tuyệt đẹp...
(Theo Bùi Xuân Lộc, Lớn lên trong trái tim của mẹ, NXB trẻ, 2005)
Anh/chị hiểu như thế nào về câu chuyện trên? Nó cho Anh/chị bài học gì trong cuộc sống?

Câu 2 (12 điểm)
Bàn về truyện ngắn, có ý kiến cho rằng: “Qua một nỗi lòng, một cảnh ngộ, một sự việc của nhân vật, nhà văn muốn đối thoại với bạn đọc một “vấn đề nhân sinh”. Hãy phân tích tác phẩm “Vợ nhặt” (Kim Lân) và “Chiếc thuyền ngoài xa” (Nguyễn Minh Châu) để làm sáng tỏ nhận định trên.

................................................HẾT................................................................





HƯỚNG DẪN CHẤM THI CHỌN ĐỘI TUYỂN QUỐC GIA LỚP 12
Năm học 2014-2015
MÔN: NGỮ VĂN
(Hướng dẫn chấm gồm 04 trang)
Câu 1(8 điểm)
Đây là dạng đề mở, thí sinh có quyền tự do trình bày suy nghĩ của mình theo những hướng khác nhau. Tuy nhiên, cần đạt được một số yêu cầu căn bản sau:
1. Về hình thức:
- Thí sinh có thể sử dụng các thao tác tạo lập văn bản khác nhau nhưng cần phải phù hợp và nhuần nhuyễn. Đồng thời thí sinh cũng được tự do huy động các chất liệu khác nhau thuộc các lĩnh vực : sách vở, đời sống, hoặc những trải nghiệm của bản thân để làm bài. Tuy nhiên bài làm phải xác định rõ vấn đề thuộc về thực tế đời sống chứ không phải trong tác phẩm văn học.
- Bài viết đúng là bài văn nghị luận xã hội, bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, diễn đạt trong sáng; không mắc lỗi chính tả, dùng từ và ngữ pháp.
2. Về nội dung:
Bài làm cần đạt được những ý cơ bản sau:
a) Hiểu được ý nghĩa của câu chuyện:
Hạt cát và ngọc trai đã được nhân hóa lên trở thành ý nghĩa biểu tượng
- Hạt cát là biểu tượng cho khó khăn và những điều bất thường...có thể đến với con người bất cứ lúc nào.
- Con trai đã tiết ra chất dẻo...là biểu tượng cho con người phải biết khắc phục ứng phó vượt qua hoàn cảnh
(Từ câu chuyện trên đã nêu lên vấn đề về cách sống, ta phải biết vươn lên trong cuộc sống mới tồn tại được. Phải học cách sống như con trai: mạnh dạn đối mặt với khó khăn gian khổ, trải nghiệm những thử thách, học biết cách sống đối đầu và dũng cảm.
b) Bàn bạc, đánh giá:
Câu chuyện có ý nghĩa nhân sinh sâu sắc đối với mọi người:
- Hạt cát đã làm cho con trai đau đớn nhưng nó không bất lực, không đầu hàng, không gục ngã, nó đã biết tiết ra chất dẻo để tự khắc phục đau đớn của mình.
- Khó khăn trở ngại vẫn thường xảy ra trong cuộc sống.
- Hạt cát tượng trưng cho những khó khăn, gian nan, và vất vả mà con người đã gặp trên đường đời.
- Không quan trọng mức độ khó khăn, mà quan trọng bạn có đủ nghị lực, tự tin, sưc mạnh để vượt qua nó không (Con trai đã cố gắng nỗ lực, không tống được hạt cát thì nó đối phó bằng cách tiết ra chất dẻo bọc quanh hạt cát...)
- Quy tắc thành công thực sự rất đơn giản: Nỗ lực và kiên trì.
- Chủ động đón nhận nghịch cảnh và chiến thắng nó thì cuộc sống con người mới thật có ý nghĩa.
(Học sinh bàn bạc, đánh giá lấy dẫn chứng chứng minh)
- Phê phán: Những người không nỗ lực, kiên trì, không đủ tự tin, sức mạnh để vượt qua chông gai, thử thách của cuộc sống...(Học sinh lấy dẫn chứng để chứng minh).
c) Bài học được rút ra:
- Trong cuộc sống con người khó có thể gặp mọi sự đều thuận buồm xuôi gió, bình yên, tốt lành.
- Nên có ý thức sống và phấn đấu, đừng bao giờ đầu hàng, hãy can đảm đối đầu khắc phục.