ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI TRƯỜNG MÔN NGỮ VĂN
NĂM HỌC 2018-2019 KHỐI 10

A. Đề bài:
Câu 1:
Trình bày suy nghĩ của anh (chị) về quan niệm sau của Shakespeare: “Ước  mong mà không kèm theo hành động thì dù hy vọng có cánh cũng không bao giờ  bay tới mục đích”. 
Câu 2:
“Lời thơ dân gian không những sẽ bước đầu cho ta làm quen với tâm tư tình cảm của đồng bào ta xưa kia mà đồng thời sẽ còn giúp ta học được những cách nói năng tài tình chính xác. Theo tôi, đối với một người Việt Nam mà thiếu những kiến thức này thì có thể xem như là thiếu một trong những điều cơ bản” (Hoài Thanh, Một vài suy nghĩ về ca dao, Báo Văn nghệ, số 1,2-1-1982) Qua một số bài ca dao đã học, đã đọc, anh (chị) hãy giải thích và làm sáng tỏ ý kiến trên.
B. Đáp án:

Stt
Nội dung
Điểm

Câu 1
“Ước mong mà không kèm theo hành động thì dù hy vọng có cánh cũng không bao giờ bay tới mục đích”. 
8.0


a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận: Có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài. Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài kết luận được vấn đề.
- Biết vận dụng kết hợp các phương thức biểu đạt và các thao tác lập luận, huy động được dẫn chứng từ thực tế đời sống và trải nghiệm của bản thân để làm sáng tỏ vấn đề.
- Bố cục rõ ràng, mạch lạc; lập luận chặt chẽ, sắc sảo; lí lẽ thuyết phục. Hành văn lưu loát, trong sáng, chuẩn xác, giàu cảm xúc.
- Trình bày bài sạch, đẹp, khoa học.



b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận



c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm, vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẻ, dẫn chứng, rút ra bài học nhận thức và hành động



1. Giải thích
- Ước mong là những mong muốn, ước mơ về những điều tốt đẹp
- Ý nghĩa cả câu: Ước mong mà không gắn liền với những việc làm cụ thể thì dù có hi vọng bao nhiêu cũng không thể đạt tới đích.
(Nhấn mạnh vai trò của hành động trong việc hiện thực hóa ước mơ)

0.75

0.75



2. Bàn luận
Khẳng định tính đúng đắn của vấn đề
- Trong cuộc đời ai cũng nuôi dưỡng ước mơ, nhưng nếu ước mơ chỉ dừng lại hi vọng thì chưa đủ, chỉ có hành động mới thực hiện được ước mơ
- Ước mơ phải đi liền với hành động vì hành động giúp con người có cơ hội thể hiện mình, phát huy sở trường, tài năng, từ đó chinh phục mơ ước
- Hành động có thể biến ước mơ thành hiện thực, nhưng nếu ước mơ xa vời, thiếu thực tế thì cũng khó lòng đạt được. Con người cần đặt ra mục tiêu phù hợp khả năng, hoàn cảnh của mình.


1.5


1.0


1.0


3. Bài học rút ra
- Luôn luôn ước mơ và luôn luôn hành động (là học sinh cần học tập rèn luyện chăm chỉ để biến ước mơ thành hiện thực).
- Hành động hợp lí sẽ đến đích thành công (cần tìm cách thức, phương pháp học tập, làm việc hợp lí để có cơ hội chạm đến thành công).

1.0

1.0

Câu 2
Giải thích và chứng minh về ý kiến của Hoài Thanh: ”Lời thơ dân gian không những sẽ bước đầu cho ta làm quen với tâm tư tình cảm của đồng bào ta xưa kia mà đồng thời sẽ còn giúp ta học được những cách nói năng tài tình chính xác. Theo tôi, đối với một người Việt Nam mà thiếu những kiến thức này thì có thể xem như là thiếu một trong những điều cơ bản”
12


- Yêu cầu về kĩ năng:
+ Biết cách làm bài văn nghị luận văn học với bố cục ba phần
+ Lập luận chặt chẽ, các luận điểm luận cứ triển khai rõ ràng
+ Biết cách hành văn, diễn đạt trôi chảy, có kiến thức về lí luận văn học
+ Kết hợp nội dung và nghệ thuật, chứng minh qua một số tác giả, tác phẩm
+ Không mắc lỗi chính tả, lỗi diễn đạt, dùng từ



1. Giải thích:
- Lời thơ dân gian
Ca dao là thể loại trữ tình bằng văn vần, diễn tả đòi sống nội tâm của con người. Nói cách khác