SỞ GD&ĐT TP ĐÀ NẴNG
TRƯỜNG THPT TRẦN ĐẠI NGHĨA

ĐỀ KIỂM TRA GIỮA KỲ I- NĂM HỌC 2025-2026

Môn: Ngữ văn - Lớp:12
Thời gian: 90 phút (không kể thời gian phát đề)

(Đề có 02 trang)
Họ tên học sinh: ………………………………. -Lớp:……..
I.PHẦN ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Đọc kỹ hai đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Đoạn trích 1 – Mảnh trăng cuối rừng - Nguyễn Minh Châu (1970)
“Nguyệt hiện ra trong ánh trăng, chiếc áo sơ mi màu xanh bạc phếch, dính đầy
bụi đường, cổ tay áo sắn lên, để lộ làn da rám nắng. Mái tóc cắt ngắn gọn gàng, trên vai
khoác khẩu súng trường, đôi mắt sáng và hiền. Ánh trăng chiếu lên khuôn mặt cô, vừa
cứng cỏi vừa dịu dàng, khiến Lãm bỗng thấy tim mình rung lên một nhịp lạ. Giữa
những tiếng bom nổ xa xa, cô gái vẫn bình thản cười, cái cười trong trẻo như ánh trăng
lẫn trong làn sương mỏng.
Nguyệt ngồi xuống bên đống lửa, giọng nói nhẹ mà chắc, kể cho Lãm nghe về
những ngày vượt núi mở đường, về những người đồng đội đã ngã xuống. Ở cô có cái gì
đó vừa trẻ trung hồn nhiên, vừa mạnh mẽ đến lạ lùng. Lãm chợt nghĩ, có lẽ suốt đời anh
sẽ không quên được hình ảnh người con gái nhỏ bé mà gan góc ấy – người mang trong
mình ánh sáng của vầng trăng cuối rừng, thứ ánh sáng dịu hiền mà không gì có thể tắt
được.”
(Trích: Nguyễn Minh Châu, “Mảnh trăng cuối rừng”, in trong tuyển tập Truyện ngắn
Nguyễn Minh Châu, NXB Văn học, 2000, tr. 34–36)
Đoạn trích 2: Người đàn bà trên chuyến tàu tốc hành – Nguyễn Minh Châu (1988)
Chuyến tàu rời ga trong buổi sáng mù sương. Tôi ngồi lặng nhìn qua khung cửa
sổ, dòng sông lấp lánh dưới nắng đầu ngày, những dãy núi phía xa mờ dần trong sương
sớm. Khung cảnh thanh bình ấy bất giác khiến lòng tôi chùng xuống. Trong khoảnh
khắc, ký ức chiến tranh ùa về: những cánh rừng đầy bom đạn, những khuôn mặt đồng
đội đã ngã xuống, những đêm dài thức trắng bên ánh lửa leo lét. Tôi ngồi đối diện một
người đàn bà. Gương mặt chị khắc khổ nhưng hiền hậu, đôi mắt sâu thẳm như mang
theo cả một quãng đời nhiều nhọc nhằn. Lúc đầu, tôi chỉ nghĩ chị là một hành khách
bình thường. Nhưng khi nghe chị kể về những năm tháng cũ, tôi nhận ra chị – người
từng cùng tôi đi qua chiến tranh, từng chứng kiến biết bao mất mát. Chị nói về những
người đã không trở về, về những đứa con ra đời trong đói nghèo, về cuộc sống sau hòa

bình vẫn nặng trĩu lo toan. Tôi bỗng thấy nghẹn lại. Hòa bình đã lâu, nhưng trong lòng
chúng tôi, chiến tranh vẫn còn đó: như vết sẹo không bao giờ lành, như nỗi đau âm
thầm theo suốt cuộc đời. Ánh mắt chị nhìn ra cửa sổ, xa xăm, vừa cam chịu vừa bao
dung – ánh mắt của một người phụ nữ đã trải qua tất cả, mà vẫn lặng lẽ sống, vẫn tin
vào sự bình yên mong manh của con người.
(Trích: Nguyễn Minh Châu, “Người đàn bà trên chuyến tàu tốc hành”, in trong Truyện
ngắn chọn lọc Nguyễn Minh Châu, NXB Hội Nhà văn, 2002, tr. 112–114)
Câu 1: (0,75 điểm) Xác định ngôi kể được sử dụng trong đoạn trích 1.
Câu 2: (0,75 điểm) Nêu một chi tiết miêu tả vẻ đẹp ngoại hình khỏe khoắn, dũng cảm
của nhân vật Nguyệt trong đoạn trích 1.
Câu 3: (1,0 điểm) Hãy nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong câu văn sau:
“Hòa bình đã lâu, nhưng trong lòng chúng tôi, chiến tranh vẫn còn đó: như vết sẹo
không bao giờ lành, như nỗi đau âm thầm theo suốt cuộc đời.”
Câu 4: (1,0 điểm) Hình ảnh“mảnh trăng cuối rừng” trong đoạn trích 1 tượng trưng cho
vẻ đẹp gì ở nhân vật Nguyệt?
Câu 5. (1,0 điểm) Nhận xét tâm trạng và cảm xúc của người kể chuyện khi gặp lại
người đàn bà trên chuyến tàu trong đoạn trích 2.
Câu 6: (1,5 điểm) Từ hình tượng người phụ nữ trong hai đoạn trích, anh/chị hãy viết
một cảm nhận ngắn về vẻ đẹp và nghị lực của người phụ nữ Việt Nam đi ra từ chiến
tranh.
PHẦN II. LÀM VĂN (4,0 điểm)
Hãy viết bài văn nghị luận ngắn (khoảng 400 chữ) phân tích và so sánh vẻ đẹp
của hình tượng người phụ nữ trong hai đoạn trích trên.

Giới thiệu tác giả và hai tác phẩm:
Nguyễn Minh Châu (1930–1989) là cây bút tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại. Ông là nhà văn
quân đội, từng trải qua hai cuộc kháng chiến và được xem là “người mở đường tinh anh” cho văn học
thời kỳ đổi mới. Sáng tác của ông thể hiện quá trình vận động từ khuynh hướng lãng mạn – sử thi
trong chiến tranh đến chiều sâu nhân bản, triết lý về con người trong đời sống hậu chiến.
“Mảnh trăng cuối rừng” (1970) Trong một đêm hành quân giữa rừng Trường Sơn, người lính lái xe
gặp một cô gái thanh niên xung phong đang làm nhiệm vụ bên suối. Hai người trò chuyện ngắn ngủi
về công việc, đồng đội và cuộc sống giữa bom đạn. Khi chia tay, cô gái chỉ kịp gửi lời chào giản dị.
Hình ảnh cô gái và mảnh trăng đêm ấy in sâu trong tâm trí người lính, trở thành kỷ niệm không quên
của một thời chiến tranh
“Người đàn bà trên chuyến tàu tốc hành” (1988) được sáng tác sau chiến tranh, khi đất nước đã
hòa bình. Trên chuyến tàu buổi sáng, người kể chuyện – một người lính cũ – gặp một người phụ nữ
ngồi đối diện. Trong cuộc trò chuyện, anh nhận ra chị từng là đồng đội cũ của mình trong chiến tranh.
Hai người ôn lại những năm tháng gian khổ, những mất mát đã trải qua và cuộc sống vất vả sau hòa
bình. Cuộc gặp gỡ gợi lại trong người lính nhiều ký ức và suy ngẫm về những gì chiến tranh để lại.

---HẾT---

SỞ GD&ĐT TP ĐÀ NẮNG
TRƯỜNGTHPT TRẦN ĐẠI NGHĨA

Phần
I

Câu
1

2

3

HƯỚNG DẪN CHẤM GIỮA KÌ I
Môn: Ngữ văn - Lớp 12
Năm học: 2025-2026

Đáp án
Đọc hiểu
Ngôi kể được sử dụng trong đoạn trích 1: ngôi thứ ba.
Hướng dẫn chấm:
-Trả lời đúng, đầy đủ: 0,75 điểm
-Sai hoặc bỏ trống: 0 điểm

Điểm
6.0
0.75

HS nêu một trong những chi tiết miêu tả vẻ đẹp ngoại hình
khỏe khoắn của nhân vật Nguyệt:
- “Chiếc áo sơ mi màu xanh bạc phếch, dính đầy bụi đường”
- “Cổ tay áo sắn lên, để lộ làn da rám nắng”
- “Mái tóc cắt ngắn gọn gàng”
- “Trên vai khoác khẩu súng trường”
- Hướng dẫn chấm:
o Nêu đúng 1 chi tiết phù hợp: 0,75 điểm
o Nêu chi tiết chưa chính xác hoặc mơ hồ: 0,5
điểm
o Sai hoặc không nêu được: 0,0 điểm
Tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong câu văn sau:
“Hòa bình đã lâu, nhưng trong lòng chúng tôi, chiến tranh
vẫn còn đó: như vết sẹo không bao giờ lành, như nỗi đau âm
thầm theo suốt cuộc đời.”:
Biện pháp tu từ: So sánh: chiến tranh như vết sẹo, như nỗi
đau âm thầm
Tác dụng:
o Làm nổi bật nỗi ám ảnh sâu sắc về chiến tranh
trong tâm hồn người lính, dù hòa bình đã lập
lại.
o Gợi cảm xúc xót xa, day dứt về vết thương tinh
thần mà chiến tranh để lại, giúp người đọc cảm
nhận rõ hơn chiều sâu cảm xúc và suy tư của
nhân vật “tôi”.
o Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho câu văn.
- Hướng dẫn chấm:HS có thể có cách diễn đạt tương tự vẫn

0.75

0,5

4

5

6

II

cho điểm tối đa
+ Học sinh trả lời như đáp án: 1,0 điểm.
+ Học sinh trả lời được 02 ý: 0,75 điểm
+Học sinh trả lời được 01 ý: 0,5 điểm
- Học sinh trả lời khác đáp án hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
Hình ảnh “ánh trăng cuối rừn” tượng trưng cho vẻ đẹp của
nhân vật Nguyệt:Tên Nguyệt có nghĩa là trăng.
+Ánh trăng gợi vẻ đẹp vừa dịu dàng, trong sáng (thứ ánh
sáng dịu hiền), vừa mạnh mẽ, cứng cỏi (không gì có thể tắt
được), thể hiện tâm hồn trong trẻo, lạc quan giữa chiến tranh
khốc liệt của Nguyệt. (1) (0,75 điểm)
+ Ánh trăng biểu tượng cho vẻ đẹp lí tưởng, thuần khiết của
người con gái thời chiến. (2) (0,25 điểm)
- Hướng dẫn chấm: HS có thể có cách diễn đạt tương tự vẫn
cho điểm tối đa
+ Học sinh trả lời như đáp án hoặc chỉ một vế của ý 1 và ý
2: 1,0 điểm
+ Học sinh nêu được đúng ý 1: 0,75 điểm
+ Học sinh trả lời đúng ý 2: 0,25 điểm
+ Học sinh trả lời khác đáp án hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
Tâm trạng và cảm xúc của người kể chuyện khi gặp lại
người đàn bà trên chuyến tàu trong đoạn trích 2.
Người kể chuyện bồi hồi, xúc động, nghẹn ngào khi nghe
người đàn bà kể về quá khứ (1) nhận ra chiến tranh vẫn còn
là nỗi đau âm ỉ trong lòng người (2)
- Hướng dẫn chấm: HS có thể có cách diễn đạt tương tự vẫn
cho điểm tối đa
+ Học sinh trả lời như đáp án: 1 điểm.
+Học sinh trả lời được 01 ý: 0,5 điểm
+Học sinh trả lời khác đáp án hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
- Bày tỏ suy nghĩ: người phụ nữ Việt Nam đi ra từ chiến
tranh vẫn chịu nhiều gian truân (1) nhưng giàu nghị lực, bao
dung, có niềm tin vào cuộc sống (2) là chỗ dựa tinh thần cho
gia đình và xã hội. (3)
- Hướng dẫn chấm: HS có thể có cách diễn đạt tương tự vẫn
cho điểm tối đa
+ Học sinh trả lời như đáp án: 1,5 điểm.
+Học sinh trả lời được 01 ý: 0,5 điểm
+Học sinh trả lời khác đáp án hoặc không trả lời: 0,0 điểm
Làm văn

1,0

1.0

1,5

4.0

1

Viết một bài văn nghị luận ngắn (khoảng 400 chữ) phân tích
và so sánh vẻ đẹp của hình tượng người phụ nữ trong hai
đoạn trích Mảnh Trăng cuối rừng và Người đàn bà trên chiếc
tàu tốc hành của Nguyễn Minh Châu.

a

Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận theo bố cục 3 phần
MB,TB,KB
Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: so sánh vẻ đẹp của
hình tượng người phụ nữ trong hai đoạn trích từ hai tác
phẩm Mảnh Trăng cuối rừng và Người đàn bà trên chiếc tàu
tốc hành của Nguyễn Minh Châu.

b

c

Triển khai vấn đề cần nghị luận: HS có thể có nhiều cách
triển khai khác nhau, miễn là hợp lí. Hs cũng không cần
triển hết tất cả các ý như hướng dẫn chấm mà cần biết cách
làm bài nghị luận so sánh, chỉ ra được một vài khía cạnh
giống, khác nhau và nhận xét sau khi so sánh hai vấn đề...
Sau đây là vài gợi ý:
- Ý 1. Giới thiệu vấn đề nghị luận: Giới thiệu tác giả MNC
và hai tác phẩm, giới thiệu vẻ đẹp của hình tượng người phụ
nữ trong hai đoạn trích từ hai tác phẩm Mảnh Trăng cuối
rừng và Người đàn bà trên chiếc tàu tốc hành .
- Ý 2. - Giống nhau:
+Cả hai đều khắc họa vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam:
giàu tình cảm, kiên cường, bao dung, là biểu tượng của sức
sống và niềm tin.
+ Thể hiện tình cảm trân trọng, ngợi ca của nhà văn đối với
người phụ nữ.
-Ý 3. - Khác nhau:
• Nguyệt (Mảnh trăng cuối rừng): biểu tượng của lý tưởng,
của tuổi trẻ thời chiến; vẻ đẹp mang tính sử thi, lãng mạn.
Ngoại hình: khỏe khoắn, trẻ trung, trong sáng…Phẩm chất:
trẻ trung, hồn nhiên, dũng cảm, lạc quan, có tinh thần trách
nhiệm, yêu nước, hi sinh cho lý tưởng.
NT khắc họa: Bút pháp lãng mạn, lý tưởng hóa, ngôn ngữ
giàu hình ảnh, ánh sáng trăng biểu tượng
• Người đàn bà trên chuyến tàu tốc hành: vẻ đẹp đời
thường, thời hậu chiến, nhân hậu, từng trải; biểu tượng cho
phẩm chất nhân bản.Ngoại hình khắc khổ nhưng hiền hậu…
Phẩm chất: cam chịu, bao dung, từng trải, thấu hiểu nỗi đau

0,25
0,25

0.5
1

1,5

d
e

chiến tranh, kiên cường vượt qua gian khổ, vẫn giữ niềm tin
vào cuộc sống.
NT khắc họa: Bút pháp hiện thực, giọng điệu trầm lắng, suy
tư, khám phá chiều sâu tâm lý.
-Ý 4. Nhận xét : Chuyển biến tư tưởng nghệ thuật của NMC
qua hai nhân vật
- Hai hình tượng phụ nữ là hai nốt nhạc khác nhau trong bản
hòa ca về con người Việt Nam:
o Nguyệt – tượng trưng cho lý tưởng và ánh sáng
thời chiến.
o Người đàn bà – tượng trưng cho tình thương, sự
nhân hậu thời bình.
-Thể hiện sự phát triển trong tư duy nghệ thuật của Nguyễn
Minh Châu:
-Từ ngợi ca con người anh hùng (trước 1975) đến khám phá
con người đời thường, nhân bản (sau 1975).
-Gợi cho người đọc niềm trân trọng, yêu thương, cảm phục
người phụ nữ Việt Nam qua mọi thời kỳ.
Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp
0.25
tiếng Việt
Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có 0.25
cách diễn đạt mới mẻ.
HẾT