BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

KÌ THI TỐT NGHIỆP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NĂM 2023
Bài thi: NGỮ VĂN – ĐỀ 1 – MÃ TA1
Thời gian làm bài: 120 phút không kể thời gian phát đề

I. ĐỌC - HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích:
Thông thường, để làm nổi bật phẩm chất anh hùng của một hình tượng nhân vật, người ta
hay đặt nhân vật vào hoàn cảnh đặc thù là đối mặt với gian nan thử thách. Dân gian vẫn có câu
“lửa thử vàng, gian nan thử sức” lại có câu “gian nan là nợ anh hùng phải vay” là thế. Phải chiến
thắng được những gian nan thử thách ấy thì mới khẳng định được bản lĩnh và khí phách anh hùng.
Những gian nan thử thách nào vậy? Thử thách ngoài mình và thử thách trong mình. Thắng những
thế lực ngoài mình đã khó, thắng những thế lực ngay trong mình còn khó hơn. Thắng kẻ địch,
thắng thiên nhiên đã khó nhưng thắng thói thường trong mình còn khó gấp bội. Không ít người
chiến thắng được uy vũ, nhưng lại gục ngã trước những lời mời mọc đầy cám dỗ trong mình. Mà
rốt cuộc, nói đến anh hùng là nói đến cái phi thường. Muốn làm chuyện phi thường thì cũng cần
phải thắng được cái bình thường.
Để sở hữu 50 bộ đề chuẩn cấu trúc minh họa TNTHPT do BGD công bố xin hãy liên hệ
Zalo O937-351-107
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích trên.
Câu 2. Theo đoạn trích, người anh hùng thường phải chiến thắng những thử thách nào?
Câu 3. Phân tích tác dụng của 01 biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn trích sau: Thắng những
thế lực ngoài mình đã khó, thắng những thế lực ngay trong mình còn khó hơn. Thắng kẻ địch, thắng
thiên nhiên đã khó nhưng thắng thói thường trong mình còn khó gấp bội.
Câu 4. Thông điệp ý nghĩa nhất với anh/chị sau khi đọc văn bản trên là gì?
II. LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm)
Từ nội dung văn bản ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) nêu suy nghĩ
của anh/ chị về điều bản thân cần làm để chiến thắng những lời mời mọc đầy cám dỗ trong mình.
Câu 2. (5,0 điểm)
Từ đây, như đã tìm đúng đường về, sông Hương vui tươi hẳn lên giữa những biền bãi xanh
biếc của vùng ngoại ô Kim Long, kéo một nét thẳng thực yên tâm theo hướng tây nam - đông bắc,
phía đó, nơi cuối đường, nó đã nhìn thấy chiếc cầu trăng của thành phố in ngần trên nền trời, nhỏ
nhắn như những vành trăng non. Giáp mặt thành phố ở Cồn Giã Viên, sông Hương uốn một nhánh
cung rất nhẹ sang đến Cồn Hến; đường cong ấy làm cho dòng sông mềm hẳn đi, như một tiếng
“vâng” không nói ra của tình yêu. Và như vậy, giống như sông Xen của Paris, sông Đanuýp của
Buđapet, sông Hương nằm ngay giữa lòng thành phố yêu quý của mình; Huế trong tổng thể vẫn
giữ nguyên dạng một đô thị cổ, trải dọc hai bờ sông. Đầu và cuối ngõ thành phố, những nhánh
sông đào mang nước sông Hương tỏa đi khắp phố phường với những cây đa, cây dừa cổ thụ tỏa
vầng lá u sầm xuống xóm thuyền xúm xít; từ những nơi ấy, vẫn lập lòe trong đêm sương những ánh
lửa thuyền chài của một linh hồn mô tê xưa cũ mà không một thành phố hiện đại nào còn nhìn thấy
được. Những chi lưu ấy cùng với hai hòn đảo nhỏ trên sông đã làm giảm hẳn lưu tốc của dòng

nước, khiến cho sông Hương khi đi qua thành phố đã trôi đi chậm, thật chậm, cơ hồ chỉ còn là một
mặt hồ yên tĩnh. Tôi đã đến Leningrad, có lúc đứng nhìn sông Nêva cuốn trôi những đám băng lô
xô nhấp nháy trăm màu dưới ánh sáng của mặt trời mùa xuân; mỗi phiến băng chở một con hải âu
nghịch ngợm đứng co lên một chân, thích thú với chiếc thuyền xinh đẹp của chúng; và đoàn tàu tốc
hành lạ lùng ấy với những hành khách tí hon của nó băng băng lướt qua trước cung điện
Peterburg cũ để ra bể Bantich. Tôi vừa từ trong khói lửa miền Nam đến đây, lâu năm xa Huế, và
chính Leningrad đã đánh thức trong tâm hồn tôi giấc mơ lộng lẫy của tuổi dại; ôi tôi muốn hóa
làm một con chim nhỏ đứng co một chân trên con tàu thủy tinh để đi ra biển. Tôi cuống quýt vẫy
tay, nhưng sông Nêva đã chảy nhanh quá, không kịp cho lũ hải âu nói một điều gì với người bạn
của chúng đang ngẩn ngơ trông theo. Hai nghìn năm trước, có một người Hi Lạp tên là Hêracơlit,
đã khóc suốt đời vì những dòng sông trôi đi qua nhanh, thế vậy! Lúc ấy, tôi nhớ lại con sông
Hương của tôi; chợt thấy quý điệu chảy lặng lờ của nó khi ngang qua thành phố... Đấy là điệu
slow tình cảm dành riêng cho Huế, có thể cảm nhận được bằng thị giác qua trăm nghìn ánh hoa
đăng bồng bềnh vào những đêm hội rằm tháng bảy từ điện Hòn Chén trôi về, qua Huế bỗng ngập
ngừng như muốn đi muốn ở, chao nhẹ trên mặt nước như những vấn vương của một nỗi lòng.
(Trích Ai đã đặt tên cho dòng sông?, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngữ Văn 12, tập một, NXB GD,
2020, tr. 28-29)
Phân tích hình tượng sông Hương trong đoạn trích trên.Từ đó, nhận xét về phong cách nghệ thuật
của Hoàng Phủ Ngọc Tường.
MA TRẬN
Mức độ nhận thức
%
Tổng
Vận dụng Tổng
Nhận biết Thông hiểu Vận dụng
điểm
cao
TT
Kĩ năng
Tỉ lệ Thời Tỉ lệ Thời Tỉ lệ Thời Tỉ lệ Thời Số Thời
(%) gian (%) gian
(%) gian (%) gian
câu gian
(phút)
(phút)
(phút)
(phút) hỏi (phút)
1
Đọc hiểu
15 10
10 5
5
5
0
0
04 20
30
2

3

Viết đoạn
văn
nghị 5
luận xã hội
Viết
bài
nghị
luận 20
văn học

Tổng

40

Tỉ lệ %
Tỉ lệ chung

40
70

5

5

5

5

5

5

10

01

25

20

10

15

10

10

20

5

35

01

75

50

25

30

20

20

30

10

45

06

120

100

30

20
30

10

Lưu ý: - Tất cả các câu hỏi trong đề kiểm tra là câu hỏi tự luận.

100
100

- Cách tính điểm của mỗi câu hỏi được quy định chi tiết trong Đáp án và hướng dẫn chấm.
Để sở hữu 50 bộ đề chuẩn cấu trúc minh họa TNTHPT do BGD công bố xin hãy liên hệ
Zalo O937-351-107
HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT
Phần Câu
I
1
2
3

4

Nội dung
ĐỌC HIỂU
Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích trên: nghị
luận
Theo đoạn trích, người anh hùng phải chiến thắng những thử thách trong
mình và thử thách ngoài mình.
- Biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn trích:
Điệp cấu trúc “thắng những …..đã khó…thắng….còn …”
- Tác dụng
+ Tăng sức hấp dẫn, thuyết phục cho lời văn
+ Nhấn mạnh sự khó khăn trong cuộc đấu tranh để chiến thắng những
thử thách trong mình.
+ Nhắn nhủ mọi người cần nỗ lực vượt lên những khó khăn, thử thách
để chiến thắng chính mình.

Điểm
3,0
0,75
0,75
1,0

(Thí sinh thể rút ra các thông điệp khác miễn sao hợp lí)
0,5
Gợi ý:
- Chiến thắng chính mình là chiến thắng khó khăn nhất.
Để sở hữu 50 bộ đề chuẩn cấu trúc minh họa TNTHPT do BGD
công bố xin hãy liên hệ Zalo O937-351-107
-

II

1

LÀM VĂN
Viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) nêu suy nghĩ về điều bản thân
cần làm để chiến thắng những lời mời mọc đầy cám dỗ trong mình
a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn
Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng –
phân – hợp, móc xích hoặc song hành.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Điều bản thân cần làm để chiến thắng những lời mời mọc đầy cám dỗ
trong mình
c. Triển khai vấn đề nghị luận
Thí sinh có thể lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề
nghị luận theo nhiều cách nhưng phải làm rõ ý nghĩa của những chuyến đi
trong cuộc sống.
Có thể theo hướng:
- Xác định mục tiêu cho bản thân từ đó xây dựng kế hoạch cụ thể và
không ngừng nỗ lực để thực hiện từng bước trong kế hoạch đã đặt ra.
- Nhận thức rõ về bản thân và sẵn sàng chịu trách nhiệm về những sai lầm

7,0
2,0
0,25
0,25
1,0

2

mình mắc phải trong cuộc sống, không trốn tránh, không chối bỏ.
- Luôn cố gắng thử thách bản thân hàng ngày, hình thành thói quen làm
mỗi ngày một việc mà trước đây bạn không thể làm được, dần dần ta sẽ
chiến thắng được những thói xấu, những cám dỗ quen thuộc để có nếp
sống khoa học.
- Chăm chỉ làm việc với ý chí quyết tâm để chiến thắng sự lười biếng
luôn hiện hữu cám dỗ ta.
- Dùng trái tim bao dung, nhân hậu để chiến thắng những nghi ngờ, hận
thù…
d. Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.
e. Sáng tạo
Thể hiện sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.
Phân tích hình tượng sông Hương trong một đoạn trích của “Ai đã
đặt tên cho dòng sông”. Từ đó nhận xét về phong cách nghệ thuật
của Hoàng Phủ Ngọc Tường
a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái
quát được vấn đề.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Phân tích hình tượng sông Hương ở một đoạn trích trong “Ai đã đặt tên
cho dòng sông”
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các
thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lý lẽ và dẫn chứng; bảo đảm các
yêu cầu sau:
*Giới thiệu khái quát về tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường, bút kí “Ai đã đặt
tên cho dòng sông” và đoạn trích
* Phân tích hình tượng sông Hương trong đoạn trích
- Sông Hương khi gặp thành phố Huế:
+ Với hình ảnh nhân hóa “sông Hương vui tươi hẳn lên” vì “tìm đúng
đường về” và “nó đã nhìn thấy chiếc cầu trắng của thành phố in ngần trên
nền trời”, nhà văn vừa thể hiện được tâm trạng vui tươi của dòng sông khi
nhận ra những tín hiệu của người tình mong đợi vừa vẽ nên bức tranh Huế
với vẻ đẹp thanh thoát, nhẹ nhàng.
+ Nhân hóa “kéo một nét thẳng thực yên tâm” làm cho con sông trở nên
có hồn, có tâm trạng, mang cái náo nức, rạo rực, nôn nao, khao khát của
một cô gái chuẩn bị gặp người mình yêu.
+ So sánh khúc quanh của dòng sông “như tiếng “vâng” không nói ra của
tình yêu” mới lạ, độc đáo; cái hữu hình so sánh với tâm trạng nên lột tả
được cái e thẹn, ngượng ngùng, xấu hổ của người con gái. Qua đó, sông
Hương hiện lên như một thiếu nữ Huế trong niềm vui hân hoan của hội

0,25
0,25
5,0
0,25
0,5

0,5
2,5

ngộ mà phải đến “hàng thế kỷ qua đi” nàng mới được gặp người mình
yêu, nhưng nàng vẫn không đánh mất vẻ dịu dàng, e lệ, tình tứ vốn có của
mình. (Tailieuchuan.vn)
- Sông Hương khi chảy qua thành phố
+ Dòng sông còn được liên tưởng để so sánh với các dòng sông đẹp nổi
tiếng trên thế giới:
. Sông Xen chảy vào thành phố Paris.
. Sông Đa - nuýp chảy vào thành phố Budapet.
Giống với các dòng sông ấy, sông Hương nằm trong thành phố yêu quý
của mình. Điều này thể hiện niềm tự hào của tác giả về vẻ đẹp sông
Hương cũng như thành phố Huế.
+ Cảm nhận và lí giải dòng chảy chậm thực chậm của sông Hương dưới
góc nhìn địa lí: do những nhánh sông đào tỏa ra khắp phố thị. Với niềm
hoài cổ của một nhà văn hoá, Hoàng Phủ Ngọc Tường hướng cái nhìn
trầm tư và mơ mộng tới những cây đa, cây cừa cổ thụ toả vầng lá u sầm
xuống những xóm thuyền xúm xít, tới ánh lửa thuyền chài lập loè trong
đêm sương- những hình ảnh khiến dòng sông vừa gần gũi với cuộc sống
đời thường, vừa xa xăm trong cõi miên viễn của cổ thi…
+ Cảm nhận về dòng sông qua lăng kính tình yêu và góc nhìn hội họa
. Trong sự liên tưởng tới dòng chảy hùng vĩ của sông Nê Va với hình ảnh
giàu chất thơ: “sông Nê va cuốn trôi những đám băng lô xô, nhấp nháy
trăm màu dưới ánh sáng của mặt trời mùa xuân” hay sự liên tưởng tới nhà
triết học Hê –ra-clít đã khóc suốt đời vì những dòng sông trôi qua quá
nhanh, tác giả đưa người đọc trở lại sông Hương trong nỗi nhớ da diết,
chảy bỏng: “tôi lại nhớ con sông Hương của tôi”.
. “Sông Hương là bản slow tình cảm dành riêng cho Huế”. Hình ảnh so
sánh thú vị làm tấm tình của sông Hương với Huế trở nên da diết, đắm
say. Tình yêu với Huế của sông Hương của tác giả cũng vì thế mà trở nên
rất đỗi sâu nặng.
. Điệu slow ấy gắn với văn hoá tâm linh của Huế: “có thể cảm nhận bằng
thị giác qua trăm nghìn ánh hoa đăng bồng bềnh từ những đêm hội rằm
tháng bảy từ điện Hòn Chén trôi về, qua Huế bỗng ngập ngừng như muốn
đi muốn ở, chao nhẹ trên mặt nước như những vấn vương của một nỗi
lòng”.
Để sở hữu 50 bộ đề chuẩn cấu trúc minh họa TNTHPT do BGD công bố xin hãy liên hệ
Zalo O937-351-107