Xuất bản theo Hợp đồng sử dụng tác phẩm dịch giữa Chủ sỡ hữu và Nhà xuất bản Kim
Đồng, 8/2/2012
Vẽ bìa: NHÓM CỎ BỐN LÁ
Trình bày bìa: TÔ HỒNG THỦY

Tặng Léon Werth
Anh xin lỗi các em nhỏ vì đã đem tặng sách này cho một người lớn. Anh có một lẽ
đáng kể: ông người lớn này là người bạn tốt nhất của anh trên đời. Anh cố thêm một lẽ
nữa: ông người lớn này cái gì cũng hiểu được, cả sách viết cho trẻ em. Anh cố một lẽ thứ
ba: ông người lớn này là người nước Pháp, ở đây ông ta đói và rét. Ông ta cần được an ủi.
Nếu mà các lẽ ấy vẫn không đủ, anh xin tặng sách này cho em bé là ông người lớn đó
trước kia. Tất cả mọi người lớn đều từng là trẻ con (nhưng ít các ông ấy lại nhớ được như
thế). Vậy anh chữa lại câu đề tặng của anh:
Tặng Léon Werth ngày ông còn là cậu bé
Chia sẽ ebook : http://downloadsachmienphi.com/
Tham gia cộng đồng chia sẽ sách : Fanpage :
https://www.facebook.com/downloadsachfree
Cộng đồng Google :http://bit.ly/downloadsach

MỤC LỤC
Tặng Léon Werth
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
XIII
XIV
XV
XVI
XVII
XVIII
XIX
XX
XXI
XXII

XXIII
XXIV
XXV
XXVI
XXVII

NHÀ VĂN ANTOINE DE SAINT EXUPÉRY
(29.6.1900-31.7.1944)
Nhà văn Antoine de Saint Exupéry sinh tại Lyon, Pháp. Chiến tranh Thế giới lần thứ
nhất ông theo mẹ sang Thụy Sĩ. Năm 1917, trở về Pháp, học trung học tại Paris, sau đó ông
vào trường Mỹ thuật. Trong chiến tranh Thế giới lần thứ hai, ông tham gia không quân.
Ngày 31.7.1944, máy bay của ông mất tích trên bầu trời Địa Trung Hải.
Những tác phẩm chính của Antoine de Saint Exupéry:
Người phi công (Aviateur, 1926)
Chuyến thư miền Nam (Courrier Sud, 1929)
Bay đêm (Vol de nuit, 1931)
Quê xứ con người (Terry des Hommes, 1939)
Phi công thời chiến (Pilote de Guerre, 1942)
Thư gửi một con tin (Lettre à un Otage, 1943)
Hoàng tử bé (Le Petit Prince, 1943)
Cung thành (Citadel le, viết năm 1936, xuất bản sau khi ông mất, 1948)
Hoàng tử bé ngắn mà mãnh liệt... biểu hiện nỗi đau của nhà văn và tư tưởng triết học
của ông về ý nghĩa của sự có mặt ở trên đời, nỗi khát khao không thể nào vơi được về lòng
nhân ái, về sự cảm thông giữa những con người...
Dịch giả Nguyễn Thành Long

H

I
ồi lên sáu, tôi có nhìn thấy một lần, một bức tranh tuyệt đẹp, trong một cuốn sách
về Rừng Hoang nhan đề: "Những câu chuyện có sống qua". Bức tranh vẽ hình một
con trăn đang nuốt một con thú dữ. Đây là bản sao của bức vẽ.

Trong sách, người ta nói: "Loài trăn nuốt chửng cả con mồi, không nhai. Sau chúng
chẳng nhúc nhích gì được nữa và ngủ sáu tháng liền để tiêu hóa con mồi".
Từ đó, tôi hay nghĩ đến các chuyện xảy ra trong rừng rậm, và đến lượt tôi, với một cây
bút chì màu, tôi vẽ được hình vẽ đầu tiên của tôi. Hình vẽ số một của tôi. Nó như thế này:

Tôi đưa cho các người lớn xem kiệt tác của tôi và hỏi họ bức vẽ của tôi có làm cho họ sợ
không.
Họ trả lời: "Sao một cái mũ lại làm cho sợ được?".
Bức tranh của tôi đâu có vẽ một chiếc mũ. Nó vẽ một con trăn đang tiêu hóa một con
voi. Thế là tôi vẽ lại bên trong bụng trăn, để cho các người lớn có thể hiểu được. Đối với
người lớn, bao giờ cũng phải giảng. Bức vẽ số hai của tôi thế này:

Các người lớn khuyên tôi hãy để qua một bên các bức vẽ trăn nhìn bên ngoài hay bổ đôi
kia đi, và hãy để tâm vào môn địa, môn sử, môn toán và môn ngữ pháp. Như vậy đó mà vào
tuổi lên sáu, tôi đã bỏ một cuộc đời họa sĩ tuyệt diệu.
Tôi thất vọng vì bức vẽ số một và bức vẽ số hai của tôi không thành công. Các người lớn
không bao giờ tự mình hiểu được điều gì, và trẻ con lúc nào, lúc nào cũng phải giảng giải
cho các ông, đến nhọc!
Thế là tôi phải chọn một nghề khác, và tôi học lái máy bay. Trên thế giới, đâu tôi cũng
từng có bay một tí. Và môn địa lí, đúng thế, có giúp cho tôi nhiều, chỉ nhìn qua, tôi biết
nhận ra đây là Trung Quốc chứ không phải vùng Arizona. Cái đó cần lắm, nếu ban đêm ta
bị lạc.
Như vậy đấy, trong cuộc đời tôi, tôi có hàng đống những cuộc gặp gỡ với khối người
quan trọng. Tôi đã sống nhiều ở nhà những người lớn. Tôi đã nhìn thấy họ rất gần. Việc này
vẫn chẳng làm tôi đánh giá họ khá hơn bao nhiêu.
Khi gặp một người lớn có vẻ hơi sáng suốt một chút, tôi liền đem bức vẽ số một mà tôi
vẫn giữ, để thử ông ta, ông ta trả lời hoài: "Đây là một cái mũ". Thế là tôi chẳng thèm nói
với ông ta về rắn trăn, rừng hoang hay trăng sao gì nữa. Tôi tự hạ ngang tầm ông ta. Tôi nói
với ông ta về bài bạc, về đấu bóng, về chính trị và về cà vạt. Thế là người lớn rất lấy làm
bằng lòng được gặp một người biết điều như tôi.

N

II

hư vậy đó, tôi đã sống một mình, chẳng có ai thật sự chuyện trò, cho đến một hôm
tôi hỏng máy bay trong sa mạc Sahara cách đây sáu năm. Có cái gì trong máy vỡ.
Nhưng vì tôi đi một mình, không thợ máy, không hành khách, tôi bắt đầu cố chữa
cho được ca hỏng khó khăn này. Đối với tôi, đây là một việc sống chết. Phải dè lắm tôi mới
đủ nước uống tám ngày.
Buổi tối đầu tiên, thế đấy, tôi ngủ trên mặt cát, mọi vùng có người ở đều cách một nghìn
dặm. Tôi còn trơ vơ hơn nhiều so với kẻ đắm tàu ở trên bè giữa biển cả. Vậy mà các bạn
tưởng tượng, tôi ngạc nhiên biết bao khi, mờ sáng hôm sau, có một giọng nói nhỏ nhẻ, lạ
lắm, đánh thức tôi dậy. Giọng ấy nói:
- Ông làm ơn... ông vẽ giúp tôi một con cừu!
- Hả?
- Vẽ giúp tôi một con cừu...
Tôi bật lên như bị sét đánh. Tôi dụi mắt. Tôi nhìn kĩ. Tôi thấy một cậu bé hết sức dị
thường đang nghiêm trang nhìn tôi. Đây, bức chân dung đẹp nhất mà về sau tôi vẽ được về
cậu bé ấy:

Nhưng bức vẽ của tôi hẳn là còn kém đẹp hơn người mẫu rất nhiều. Lỗi đâu phải tại tôi.
Tại người lớn mà tôi nản lòng trong sự nghiệp hội họa, vào lúc lên sáu, và tôi chẳng học vẽ
một tí nào hết, ngoài các con trăn, nhìn bên ngoài hay bổ dọc.

Mắt tròn xoe kinh ngạc, tôi nhìn hình người hiện ra trước mắt. Các bạn chớ quên rằng
lúc bấy giờ tôi đang cách mọi vùng có người ở là một nghìn dặm nhé. Thế mà cậu bé của tôi
không có vẻ gì là bị đi lạc cả, cũng không chết nhọc, chết đói, chết khát, chết sợ. Em không
có bộ tịch gì của một đứa bé bị lạc giữa sa mạc, một nghìn dặm cách mọi nơi có người ở. Sau
cùng, mở được cái miệng tôi hỏi:
- Nhưng... em đang làm cái gì đây?
Thế là em lặp lại câu lúc nãy, rất dịu dàng, như đó là một điều rất hệ trọng:
- Ông làm ơn... hãy vẽ giúp tôi một con cừu.
Khi rõ ràng là bí ẩn quá rồi, ta không dám không tuân theo. Đang bị tai nạn có thể chết,
lại ở một nghìn dặm cách mọi nơi có người, lời yêu cầu đối với tôi lại hết sức vô lí, tôi đành
rút từ trong túi ra một tờ giấy và một cây bút máy. Nhưng tôi liền nhớ ngay rằng mình đã
chỉ học môn địa lí, môn sử, môn toán và môn ngữ pháp nhiều nhất, nên tôi nói với cậu bé
(tôi hơi khó chịu) rằng tôi không biết vẽ. Em trả lời tôi:
- Không hề gì. Ông vẽ cho tôi một con cừu.
Vì tôi chưa hề vẽ một con cừu nào, nên tôi vẽ lại cho em một trong hai bức hình duy
nhất mà tôi có thể vẽ. Hình con trăn bụng kín. Tôi ngạc nhiên nghe cậu bé trả lời:
- Không! Không! Tôi không thích con voi trong bụng con trăn đâu. Con trăn nó thật là
nguy hiểm, mà con voi thì kềnh càng quá! Ở quê tôi, voi bé tẹo kia. Tôi cần một con cừu.
Vẽ cho tôi một con cừu!
Thế là tôi vẽ. Em nhìn chăm chú, rồi nói:
- Không, con ấy ốm quá rồi. Ông hãy làm con khác.
Tôi vẽ:
Cậu bạn tôi mỉm cười dễ thương, giọng khoan dung:
- Ông nhìn xem... không phải cừu, nó là dê. Nó có sừng mà...
Tôi liền vẽ lại bức vẽ một lần nữa. Nhưng bức này cũng bị bác như những bức trước:

- Con ấy nó già quá. Tôi muốn một con cừu sống được lâu cơ.
Không có đủ kiên nhẫn, vì tôi sốt ruột muốn bắt tay vào việc tháo ngay cái máy, thế là
tôi nguệch ngoạc bức vẽ này.

Và tôi nói to:
- Cái này là cái hòm. Con cừu em thích nó ở trong đó.
Nhưng tôi hết sức kinh ngạc thấy khuôn mặt của vị giám khảo trẻ tuổi của tôi sáng rỡ
lên:
- Đúng là tôi muốn như thế này đây! Với con cừu này, có cần nhiều cỏ không ạ?
- Sao em hỏi thế?
- Vì căn nhà tôi, nó bé tí tẹo mà...
- Chắc là đủ, em ạ. Con cừu tôi cho em cũng chỉ bé tí.
Em cúi đầu xuống bức vẽ:
- Chẳng bé quá đâu... Ôi! Nó ngủ rồi đây này!
Và thế đấy, tôi làm quen với hoàng tử nhỏ.

P

III

hải rất lâu, tôi mới hiểu em từ đâu đến. Cậu hoàng tử hỏi tôi nhiều câu mà dường như
không bao giờ chú ý nghe tôi hỏi. Chỉ là những tiếng ngẫu nhiên buột ra dần dần nói
cho tôi hiểu mọi sự. Ví dụ như, khi lần đầu em chợt thấy chiếc máy bay của tôi, (tôi sẽ
không vẽ chiếc máy bay đâu: bức vẽ đó sẽ phức tạp hơn nhiều lắm, so với tài vẽ của tôi) em
hỏi tôi:
- Cái kia là vật gì thế ?
- Không phải vật. Nó bay được đấy. Nó là một chiếc máy bay. Đó là chiếc máy bay của
tôi.
Tôi tự hào nói cho em biết là tôi bay. Em bé liền kêu lên:
- Thế ra ông rơi từ trên trời xuống?
- Phải - tôi nói khiêm tốn.
- Ôi , đã lạ lùng chưa...
Và hoàng tử bật lên một tiếng cười khanh khách rất xinh nhưng làm tôi cáu lắm. Tôi
muốn ai cũng phải đánh giá nghiêm trọng mọi tai nạn của tôi. Cười xong, em nói thêm:
- Thế là cả ông, ông cũng từ trên trời xuống? Ông ở hành tinh nào?
Tức thì tôi thấy lóe lên một tia sáng gì đó, về sự có mặt bí ẩn của em, và đột nhiên tôi
hỏi:
- Thế ra em ở một hành tinh khác tới ?
Nhưng em không trả lời tôi. Em vừa nhìn chiếc máy bay của tôi vừa lắc đầu khe khẽ:
- Nhưng mà, ngồi trên cái đó thì ông cũng chẳng thể tới đây, nếu ông ở xa quá...
Rồi em đắm mình mơ màng rất lâu. Sau đó, móc túi lấy con cừu, em lại ngắm nghía mê
mệt của báu đó của mình.
Các bạn hãy tưởng tượng là tôi bị kích động như thế nào bởi lời tâm sự nửa vời về "các
hành tinh khác" ấy. Vì vậy, tôi cố tìm hiểu rõ hơn:
- Cậu em, em từ đâu đến? "Quê em" là đâu thế? Em muốn mang con cừu của ta về đâu.
Sau một lát im lặng trầm ngâm, em trả lời tôi:

- Thuận lợi nhất, với cái thùng ông cho tôi, là ban đêm, cừu có thể dùng nó làm nhà ở.
- Được chứ. Em mà ngoan, ta còn cho em một sợi dây để buộc cừu ban ngày. Và một cái
cọc nữa.
Lời đề nghị đó có vẻ làm cậu hoàng tử không vừa lòng:
- Buộc? Ôi! Ngộ nghĩnh chưa!
- Nhưng không buộc, nó sẽ đi lung tung, đi lạc...
Rồi người bạn mới của tôi tức thì lại bật cười:
- Nó đi đằng nào được cơ chứ?
- Bất cứ đâu. Cứ đi thẳng...
- Bất cứ đâu. Cứ đi thẳng...
Đến đó, cậu hoàng tử nghiêm trang nhận xét:
- Không hề gì. Quê tôi bé lắm!
Rồi, với một chút xíu ngậm ngùi, có lẽ thế, em nói thêm:
- Nếu mà cứ đi thẳng thì chẳng lấy gì làm xa...

V

IV
ậy đấy, tôi biết được một điều nữa thật quan trọng: Rằng cái hành tinh quê quán của
cậu em chỉ nhỉnh hơn cái nhà có một chút!

Điểu ấy chẳng làm được tôi ngạc nhiên nhiều lắm. Tôi vẫn biết ngoài các hành tinh lớn
như Trái Đất, Sao Kim, Sao Hỏa, Sao Thủy, mà người ta đặt tên cho, có hàng trăm ngôi sao
khác, đôi khi bé đến nỗi người ta lấy kính nhìn xa ra soi cũng khó thấy. Khi một nhà thiên
văn khám phá ra một trong bọn chúng, nhà thiên văn ấy cho nó một con số. Ví dụ ông gọi
nó là "thiên thạch 3251". Tôi có những lí do chính đáng để tin rằng cái hành tinh của cậu
hoàng tử, từ đó cậu đến đây, là thiên thạch B.612. Thiên thạch đó chỉ được trông thấy có
một lần trong kính nhìn xa, năm 1909, bởi một nhà thiên văn Thổ. Ông ta liền lí giải ồn ào
về sự khám phá của mình tại một hội nghị quốc tế về Thiên văn. Nhưng do cách ăn mặc của
ông ta, chẳng ai tin điều ông ta nói. Người lớn là thế mà!
May mắn cho thiên thạch B.612, một nhà độc tài Thổ buộc nhân dân Thổ phải mặc quần
áo người Âu, ai không tuân theo sẽ bị tội chết. Nhà thiên văn làm lại cuộc trình bày năm
1920, trong một bộ quần áo rất lịch sự. Và lần này, tất cả mọi người đồng ý với ông ta.
Nếu tôi kể với các bạn tỉ mỉ về thiên thạch B.612, và nếu tôi rỉ tai với các bạn về con số
của nó, ấy là tại các người lớn. Các người lớn thích chữ số. Khi bạn nói chuyện với họ về một
người bạn mới, không bao giờ họ hỏi bạn về cái chính đâu. Họ không bao giờ hỏi: "Giọng
nói hắn ta thế nào ? Hắn ta thích chơi trò gì ? Hắn ta có tập sưu tầm bươm bướm không?"
Họ chỉ hỏi bạn: "Hắn ta bao nhiêu tuổi? Hắn ta có mấy anh em? Hắn ta bao nhiêu cân? Bố
hắn ta lương bao nhiêu?" Thế. Sau đó, họ cho vậy là họ hiểu hắn ta rồi. Nếu bạn nói với
những người lớn: " Tôi có thấy một cái nhà bằng gạch màu hồng, với hoa phong lữ trên cửa
sổ, và chim bồ câu trên mái..." họ chẳng làm thế nào hình dung nổi nhà ấy như thế nào
đâu. Phải nói với họ: "Tôi có thấy một cái nhà mười vạn đồng". Họ sẽ kêu lên ngay: " - Ôi,
thật là đẹp!".
Như vậy đó, nếu các bạn bảo họ: "Cậu hoàng tử là có thật, chứng cớ là cậu ta rất đẹp, cậu
ta cười và cậu ta thích có một con cừu. Khi người ta thích có một con cừu, thế là có người ấy
chứ!", họ sẽ nhún vai và cho bạn là trẻ con! Nhưng nếu bạn bảo họ: "Cái hành tinh từ đó
cậu ấy đi đến đây là thiên thạch B.612", thế là họ nghe ra ngay, và thôi không phá quấy bạn
với các câu hỏi của họ nữa. Họ là như thế! Không nên giận họ. Trẻ con phải hết sức rộng
lượng đối với người lớn.
Phải, đúng thế. Đối với bọn ta là những người hiểu cuộc sống, chúng ta cóc cần những
con số thứ tự! Giá tôi bắt đầu kể câu chuyện này như cách một câu chuyện thần tiên thì
thích hơn. Thích hơn, giá tôi nói:
"Xưa có một lần, một cậu hoàng tử ở một căn nhà chỉ lớn hơn cậu ấy có một tẹo, cậu ấy
thấy cần có một người bạn thân..." Đối với những ai hiểu cuộc sống, kể như vậy có vẻ thật

hơn nhiều.
Bởi vì tôi không muốn người ta đọc cuốn sách của tôi dễ dãi quá. Khi kể lại các kỉ niệm
này, tôi tủi cực biết bao. Sáu năm đã qua, từ khi cậu bạn thân thiết của tôi đi mất với con
cừu của em. Nếu tôi thử tả lại em ở đây, chính là để tôi không quên em. Một người bạn
thân mà mình lại quên thì buồn quá. Có phải ai cũng có được một người bạn thân đâu. Và
dễ tôi lại trở nên như các người lớn chỉ còn thích thú với các chữ số thôi. Chính cũng vì thế
nữa mà tôi đã mua một hộp mầu nước và bút chì màu. Vào tuổi tôi, bây giờ trở lại nghề vẽ
thật là khó, khi tận hồi lên sáu, ngoài con trăn kín với con trăn bổ dọc, tôi đã chẳng hề thử
vẽ cái gì khác! Tôi sẽ thử, hẳn thế, làm những bức chân dung cố cho thật giống. Nhưng tôi
không tin hoàn toàn là mình thành công. Vẽ bức sau thì bức trước đã không còn giống nó
nữa rồi. Tôi lại có hơi nhầm ở vóc dáng. Cái này thì cậu hoàng tử lớn quá. Cái kia em bé
quá. Tôi cũng do dự ở màu quần áo của em. Tôi phải lần mò hoài, như thế này rồi như thế
kia, linh tinh. Sau tôi còn nhầm ở một vài nét quan trọng hơn. Nhưng về điều này, các bạn
cần tha lỗi cho tôi. Cậu bạn thân tôi không hề giảng giải gì cho tôi. Có lẽ em cho là tôi cũng
như em. Nhưng tôi thật không may, tôi đâu có nhìn thấy được các con cừu xuyên qua
những cái hòm. Có lẽ tôi hơi hơi giống các người lớn. Chắc tôi bắt đầu già.

M

V

ỗi ngày qua, tôi biết thêm một điều về hành tinh, về lúc ra đi, về cuộc đi của cậu.
Biết lần hồi, theo dòng ngẫu nhiên của suy nghĩ. Như vậy đó, ngày thứ ba thì tôi rõ
tấn bi kịch của những cây bao-bá.

Lần này nữa, cũng là nhờ con cừu, vì đột nhiên, cậu hoàng tử hỏi tôi, rất phân vân:
- Có thật đúng là cừu ăn cây con không?
- Phải. Đúng đấy.
- Ôi. Tốt quá!
Tôi không hiểu ngay tại sao những con cừu phải ăn cây con lại quan trọng như thế.
Nhưng cậu hoàng tử nói thêm:
- Cho nên chúng ăn cả những cây bao-bá chứ?
Tôi nói rõ với cậu em rằng cây bao-bá không phải loài cây con, mà là những cây to như
cả cái nhà thờ, và cậu em có mang theo cả một đàn voi, thì cả đàn voi ấy cũng chẳng làm gì
xuể chỉ mỗi một cây bao-bá. Ý nghĩ về đàn voi làm cho cậu hoàng tử bật cười:

- Phải chồng con này lên con kia...
Nhưng rất tinh khôn, cậu em nhận xét:
- Bọn bao-bá, trước khi lớn, cũng từng bé tẹo chứ?
- Đúng thế. Nhưng sao em lại cứ muốn cho các con cừu của em ăn những cây bao-bá?
Em trả lời: "Hi! Thế thôi!" như đó là một chuyện tất nhiên. Tôi phải bắt trí thông minh

của tôi làm việc dữ dội mới tự tôi hiểu được vấn đề ấy.
Nguyên trên hành tinh của cậu hoàng tử, cũng như trên mọi hành tinh khác, đều có
những loại cỏ tốt và những loại cỏ xấu. Do đó, có hạt tốt của cỏ tốt và hạt xấu của cỏ xấu.
Nhưng không nhìn thấy hạt. Chúng ngủ trong huyền bí của đất cho đến khi một cái hạt
nào trong bọn chúng thức dậy... Nó vươn vai, rụt rè nảy ra về phía mặt trời một cái nhánh
con hiền lành tuyệt xinh. Nếu là một nhánh dưa hay một nhánh hồng, ta có thể để nó
muốn mọc thế nào tùy ý. Nhưng nếu là một cây xấu, khi nhận ra cây xấu là phải nhổ ngay.
Mà ngày ấy trên cái hành tinh của cậu hoàng tử thì có nhiều hạt kinh khiếp quá... ấy là
những hạt bao-bá. Mặt đất hành tinh ô nhiễm đầy hạt bao-bá. Mà một cây bao bá, nếu như
ta đối phó muộn màng quá, ta có thể chẳng bao giờ dẫy nó ra được nữa. Nó cho rễ của nó
xói đục hành tinh. Và nếu hành tinh mà bé quá, và nếu cây bao-bá mà nhiều quá, bao-bá
có thể làm vỡ tung hành tinh.

"Đây là một vấn đề kỉ luật - cậu hoàng tử về sau nói với tôi - Khi ta làm vệ sinh cho ta
buổi sáng rồi, ta phải làm kĩ vệ sinh cho hành tinh. Đều đặn phải lo việc nhổ bọn bao-bá từ
lúc ta còn kịp phân biệt chúng với các cây hoa hồng, mà bao-bá hồi còn thơ thì lại giống
cây hoa hồng lắm. Đó là một việc làm chán lắm, nhưng mà dễ làm".
Đến một ngày, cậu em khuyên tôi cố sức vẽ được một bức vẽ đẹp, cho các cậu bé ở quê
hương tôi thật nhớ câu chuyện bao-bá ấy. "Một ngày kia, nếu các bạn ấy lên đường, - cậu
em nói với tôi - câu chuyện ấy sẽ có ích cho họ. Một việc ta hoãn đến hôm sau hãy làm, đôi
khi cũng chẳng hại gì. Nhưng nếu là những cây bao-bá, thì bao giờ cũng tai họa đấy. Tôi có
biết một hành tinh, trên hành tinh ấy là một cậu bé lười. Hắn ta bỏ bẵng ba cái cây con..."

Thế là, theo những điều chỉ dẫn của cậu hoàng tử, tôi đã vẽ cái hành tinh đó. Tôi tuyệt
không thích lên giọng dạy đời. Nhưng cái họa bao-bá còn ít người biết quá, mà những hiểm
nguy một cậu bé một mai lạc vào một thiên thạch gặp phải thì nhiều, nên lần này, ngoại lệ,
tôi không giữ gìn nữa. Tôi nói: "Hỡi các em! Các em phải để phòng bọn bao-bá!". Ấy chính
là để báo trước cho các bạn của tôi về một nguy cơ mà các bạn cũng như tôi vẫn đi gần kể,
mà tôi cặm cụi biết bao để vẽ bức vẽ đó! Bài học mà tôi rút ra đáng cho tôi cố công. Có lẽ
bạn sẽ tự hỏi: Tại sao trong cuốn sách này không có bức vẽ nào to lớn bằng bức vẽ những
cây bao-bá? Câu trả lời giản dị thôi: Tôi có thử vẽ nhưng đã không thành. Khi vẽ cây baobá, ý nghĩ về một cái gì rất khẩn cấp thúc giục tôi.

Ô

VI

i! Cậu hoàng tử ơi, dần dà, như vậy đó, tôi hiểu ra cuộc đời nhỏ nhoi, man mác của
em. Để đùa chơi, bao lâu em chỉ có mỗi ánh dịu dàng khi mặt trời sắp tắt. Vào sáng
ngày thứ tư thì tôi biết được nét mới đó, khi em bảo tôi:

- Tôi rất thích cảnh mặt trời lặn. Ta đi xem mặt trời lặn đi.
- Phải đợi chứ...
- Đợi cái gì?
- Đợi lúc mặt trời nó lặn.
Thoạt tiên em có vẻ rất kinh ngạc, và rồi em cười em. Và em bảo tôi:
- Tôi cứ tưởng còn ở nhà!
Thế đấy. Khi là buổi trưa ở nước Mỹ thì ai cũng biết là mặt trời đang lặn ở nước Pháp.
Chỉ cần đi một phút mà đến được nước Pháp là dự được cảnh mặt trời lặn. Không may là
nước Pháp ở xa quá. Nhưng, trên cái hành tinh bé đến thế của em, em chỉ cần dịch ghế vài
bước. Khi nào em thích là em nhìn thấy mặt trời lặn...
- Có một ngày, tôi thấy mặt trời lặn bốn mươi ba lần!
Một chốc sau đó, em nói thêm:
- Ông biết đấy... khi người ta buồn quá, người ta thích cảnh mặt trời lặn...
- Ngày có bốn mươi ba lần ấy, em buồn đến thế sao ?
Nhưng cậu hoàng tử không trả lời.

N

VII
gày thứ năm, vẫn là nhờ ở con cừu, tôi biết được cái bí mật ấy của cuộc đời cậu
hoàng tử. Không cần mào đầu, em hỏi giật tôi như hỏi đáp số của một bài tính vốn
im lặng suy nghĩ đã lâu rồi:

- Một con cừu, nó ăn cây con, tất nó cũng ăn hoa chứ?
- Cừu thì gặp cái gì nó ăn cái ấy.
- Cả bông hoa có gai nó cũng ăn ư?
- Phải. Cả những bông hoa có gai.
- Thế thì gai dùng để làm gì nào?
Tôi không biết. Tôi bấy giờ đang rất bận tháo một đinh ốc vặn chặt quá trong chiếc máy
của tôi. Tôi lo quá vì thấy cái máy có vẻ hỏng nặng lắm, mà nước uống thì cạn dần, làm cho
tôi sợ xảy ra điều tệ hại nhất.
- Gai, gai thì dùng để làm gì?
Cậu hoàng tử mà đã đặt một câu hỏi nào là không bao giờ chịu bỏ. Đang bực mình vì
chiếc đinh ốc của tôi, tôi trả lời liều:
- Gai, nó chẳng dùng được vào việc gì sất. Nó chỉ là cái áo của loài hoa thôi!
- Ôi chao!
Nhưng sau một lát lặng im, cậu em chảu môi lại phía tôi, vẻ hờn đỗi:
- Tôi không tin! Loài hoa, chúng yếu lắm. Chúng ngây thơ lắm. Chỉ là chúng cố tự làm
cho chúng được vững tâm. Chúng cho là với những cái gai, chúng đã ghê gớm lắm.
Tôi không trả lời gì cả. Lúc ấy, tôi nói thầm: "Cái đinh ốc này, mày mà cưỡng lại ông,
ông quại mày một nhát búa". Cậu hoàng tử một lần nữa làm xao lãng những suy nghĩ của
tôi:
- Ông, ông cho rằng loài hoa...
- Không, không mà! Tôi có cho là gì đâu! Tôi trả lời linh tinh thế thôi. Tôi, tôi đang bận
vì những việc hệ trọng mà!
Cậu nhìn tôi ngạc nhiên:

- Những việc hệ trọng!
Cậu em nhìn thấy tôi tay cầm búa, các ngón đen nhẻm vì dầu máy, cúi xuống một vật
đối với cậu xấu xí lắm.
- Ông lại nói như các người lớn mất thôi!
Cậu ấy có hơi làm cho tôi xấu hổ. Nhưng, không xót thương, cậu em nói thêm:
- Ông lẫn lộn hết... ông xáo trộn hết!
Cậu em thực sự bực tức. Em xõa tung ra trước gió mái tóc vàng óng:
- Tôi có biết một hành tinh, trên đó có một ông mặt mũi đỏ gay. Ông ta không hề hít
một bông hoa. Không hề nhìn một vì sao. Không hề yêu một người nào. Chẳng bao giờ làm
cái gì khác những bài tính cộng. Thế mà suốt ngày, ông ta cứ lặp đi lặp lại như hệt ông: "Tôi
là một người đứng đắn! Tôi là một người đứng đắn!", và cái đó làm ông ta ưỡn ngực ra.
Nhưng, ông ta đâu có phải là người, ông ta chỉ là cái nấm thôi!
- Cái gì?
- Cái nấm!
Bây giờ, mặt cậu hoàng tử tái xanh vì giận dữ.
- Đã hàng triệu năm nay, loài hoa sản xuất nên gai. Hàng triệu năm nay, loài cừu vẫn cứ
ăn hoa. Vậy mà tìm hiểu xem vì sao hoa lại cứ phải gian khổ biết bao sản xuất những cái gai
vô tích sự ấy, tìm hiểu điều ấy, lại là chuyện không đứng đắn hay sao? Chiến tranh giữa loài
cừu và loài hoa là chuyện không quan trọng hay sao? Không đứng đắn hơn, không quan
trọng hơn những bài tính cộng của một cái ông to tướng mặt mũi đỏ gay hay sao? Và tôi
biết một cái hoa duy nhất trên đời không đâu có nó, ngoài cái hành tinh của tôi, thế mà
một con cừu nhỏ có thể táp một cái như thế, và hủy nó, một sáng nào đó, rồi không mảy
may chú ý là mình vừa làm cái gì, chuyện đó không quan trọng hay sao?

Em đỏ mặt nói tiếp:
- Khi một người yêu một đóa hoa, hoa ấy chỉ có một đóa thôi, trong hàng triệu hàng
triệu ngôi sao, chừng ấy đủ làm cho anh sung sướng khi nhìn những ngôi sao. Anh ta nghĩ
thầm: "Đóa hoa của mình nó ở đâu đây..." Nhưng con cừu mà ăn cái hoa đi, thì anh ta sẽ
thấy như là tất cả các ngôi sao bỗng nhiên đều tắt! Và chuyện đó không quan trọng hay
sao?
Cậu em không nói được gì thêm. Thốt nhiên em bật lên nức nở. Đêm đã buông xuống.
Tôi đã bỏ các đồ nghề ra. Tôi cóc cần cái búa của tôi, cái đinh ốc của tôi, cóc cần cái khát,
cóc cần cái chết. Trên một ngôi sao, một hành tinh, hành tinh của tôi, Trái Đất, có một
hành tinh bé nhỏ cần được an ủi! Tôi ôm em trong vòng tay tôi. Tôi ru em. Tôi nói với em:
"Đóa hoa mà em thích không phải đang gặp tai nạn đâu... Tôi sẽ vẽ một cái rọ mõm cho
con cừu của em... Tôi sẽ vẽ một cái áo giáp cho đóa hoa của em... Tôi..." Tôi không biết nói
với em thế nào nữa. Tôi cảm thấy tôi rất vụng về. Tôi không biết làm sao đạt được đến em,
đi đâu thì gặp lại em... Thật huyền bí làm sao, xứ sở của nước mắt.

T

VIII

ôi tìm biết rất nhanh và rõ hơn về đóa hoa này. Trên hành tinh của cậu hoàng tử, vẫn
có những bông hoa rất đơn giản, điểm trang bằng chỉ một hàng cánh, tuyệt chẳng
chiếm nơi chiếm chỗ gì, và chẳng làm phiền ai. Một buổi sáng, chúng lộ ra trong cỏ
rồi lại chết lịm đi vào chiều tối. Nhưng cái hoa ấy, một ngày kia, đã nảy mầm từ một cái hạt,
không biết từ đâu mang tới, và cậu hoàng tử đã chăm sóc rất sít sao cái nhánh con không
giống với các nhánh con nào khác. Nó có thể là một loại bao-bá mới. Nhưng cái cây nhỏ
liền thôi không lớn lên nữa, và bắt đầu sửa soạn để ra hoa. Cậu hoàng tử, chứng kiến sự
xuất hiện một cái nụ, cảm thấy rõ ràng từ cái nụ này sẽ lộ ra một điều kì diệu, nhưng đóa
hoa vẫn cứ điểm trang hoài, nấp kín trong căn buồng xanh của nó. Hoa chọn lựa kĩ màu sắc
của mình. Hoa chậm rãi mặc áo mặc quần, gấp xếp thẳng thớm từng cánh một. Hoa không
muốn đi ra ngoài mà nhàu nát như các chị mồng gà. Hoa chỉ muốn ra đời trong hoàn cảnh
rỡ ràng hương sắc. Ôi chao! Hoa thật là điệu! Cuộc trang điểm huyền bí của nó kéo dài rất
nhiều ngày, rất nhiều ngày. Và rồi tới một sớm mai, đúng giờ mặt trời mọc, nó hiện ra.
Và cô ả, vốn đã chăm chút tỉa tót đến như thế, bây giờ vừa ngáp vừa nói:
- Ôi! Em chỉ vừa thức dậy... Em xin lỗi anh... Tóc tai em còn rũ rượi lắm...
Thế là cậu hoàng tử không nén nổi khâm phục:
- Cô em đẹp thế!
- Thật ư anh - hoa trả lời dịu dàng. - Em sinh cùng lúc với mặt trời, anh biết không...
Cậu hoàng tử đoán biết cô ả không lấy gì làm khiêm tốn lắm nhưng cô thật dễ làm cho
người ta xúc động!

- Đã đến giờ điểm tâm, hình như thế phải không anh, - cô ả nói thêm ngay sau đó, - xin
anh hãy nhớ đến em...
Thế là cậu hoàng tử, xấu hổ quá, đi lấy một chiếc ô-doa nước lã và dọn lên cho bông hoa.
Như vậy đấy, cô ả đã làm cho cậu em lo nghĩ nhiều và nhanh chóng với tính kiêu kì hơi
u ám của cô. Chẳng hạn một hôm, cô đã nói với cậu hoàng tử về bốn cái gai của mình:
- Chúng có thể tới đây, lũ hổ ấy, móng vuốt dễ sợ...
- Trên hành tinh của anh không có hổ - cậu hoàng tử nhận xét. - Vả lại, hổ không ăn cỏ
mà.
- Em có phải là cỏ đâu - bông hoa đáp lại dịu dàng.
- Xin lỗi cô...
- Em chẳng sợ gì hổ, nhưng em khiếp các luồng gió. Anh có một tấm chắn gió nào
không anh?

"Khiếp các luồng gió... đối với một cái cây nhỏ thế là không hay - cậu hoàng tử nhận xét.
Cô ả hoa này khó tính đây..."
- Chiều tối, anh hãy đặt em trong bầu kính nhé. Quê anh rét lắm. Thiếu tiện nghi quá. Ở
chỗ của em ấy ư...
Nhưng cô ả nín bặt. Cô ta quên, cô đến đây lúc cô ấy hãy còn là hạt.
Cô ta chẳng thể hiểu được điều gì về các thế giới khác. Ngượng vì lỡ mà để bị bắt gặp là
mình nói dối đến ngây ngô quá như thế, cô húng hắng ho hai ba lượt, để nhắc lại cho cậu
hoàng tử biết cậu thật không chu đáo:
- Cái chắn gió, anh có không?...
- Anh đã định đi lấy thì em bắt đầu nói!

Tuy vậy cô ả vẫn ho nữa để buộc cậu phải biết lỗi.
Cậu hoàng tử, như vậy đấy, đã ngờ ngay về cô ả mặc dù rất quý cô, cậu vẫn đối xử với cô
rất tốt. Cậu đã suy nghĩ nghiêm trang về những lời tưởng không quan trọng gì của cô, và
khổ lắm.

"Đáng lẽ tôi không nên căn cứ vào những điều mình nghe, không bao giờ nên nghe loài
hoa cả - một hôm cậu em tâm sự với tôi. Chỉ nên nhìn chúng, hít mùi hương của chúng
thôi. Cái hoa của tôi làm thơm ngát hành tinh của tôi, nhưng tôi lại không vui vì thế. Câu
chuyện móng vuốt ấy đáng lẽ làm cho tôi mềm lòng thì tôi lại bực..."
Cậu còn tâm sự với tôi:
- Ngày ấy, tôi chẳng biết cách tìm hiểu gì cả. Đáng lẽ tôi phải xét đoán cô ả trên việc làm
chứ không phải bằng vào lời nói. Cô tỏa thơm tôi, làm cho tôi sáng rực lên. Đáng lẽ tôi
không nên bao giờ bỏ đi cả! Đáng lẽ tôi phải đoán được tình cảm chân thật của cô đằng sau
mọi mánh khóe vặt vãnh ấy. Loài hoa, họ hay trái tính trái nết lắm. Lúc bấy giờ tôi còn trẻ
quá nên chẳng biết quý người.

T

IX

ôi cho rằng cậu em đã đi được nhờ vào một cuộc chuyển vùng của loài chim hoang.
Buổi sáng hôm ra đi, em đã dọn dẹp hành tinh thật ngăn nắp. Em nạo vét kĩ càng các
quả núi lửa đang hoạt động của em. Em có hai quả núi lửa đang hoạt động. Và chúng
rất thuận tiện cho việc thổi nấu bữa sáng. Em cũng có một quả núi lửa đã tắt... Nhưng vì em
thường nghĩ: "Biết đâu đấy!" nên em cũng nạo vét cả quả núi lửa đã tắt nữa. Được nạo vét
kĩ, các quả núi lửa sẽ cháy nhỏ thôi, liu riu thôi, không gây nên động đất đâu. Các cuộc
động đất do núi lửa cũng giống như lửa trong lò sưởi của ta ấy mà. Tất nhiên là trên trái đất
của chúng ta, chúng ta thật bé nhỏ quá, không nạo vét được các quả núi lửa của mình. Vì lẽ
ấy, chúng gây cho ta nhiều điều phiền phức lắm.
Cậu hoàng tử cũng bứt những búp măng vừa nhú của các cây bao-bá, lòng hơi man mác.
Em đã ngỡ rồi đây không bao giờ về nữa. Nhưng mọi việc quen thuộc này vào buổi sáng
hôm nay đối với em thật vô cùng êm đềm. Đến khi em tưới đóa hoa lần sau chót, sắp sửa
cất kĩ nó trong bầu kính, em bắt gặp em muốn khóc.
- Từ biệt, - em nói với hoa.
Nhưng cô ả không đáp.
- Từ biệt, - em lặp lại.
Hoa ho lên. Không phải vì bị viêm họng.
- Em đã dại lắm, - sau cùng cô nói. - Anh tha lỗi cho em. Chúc anh hạnh phúc.
Cậu hoàng tử ngạc nhiên vì không thấy cô trách móc. Em đứng sững, tay cầm nguyên
cái bầu kính. Thái độ dịu dàng bình thản ấy của cô, em không hiểu được.
- Có chứ, em có yêu anh chứ, - hoa nói với cậu hoàng tử. Thế mà anh chẳng biết gì cả, ấy
là lỗi tại em. Điều ấy nào có quan trọng gì. Vì anh, anh cũng vụng dại như em. Chúc anh
hạnh phúc. Thôi, anh hãy để yên cái bầu kính đó. Em chẳng thiết nữa.
- Thế gió nó...
- Em có bị sổ mũi nhiều đâu... Gió mát ban đêm hay cho em chứ. Em là một cái hoa mà.
- Còn bọn thú nữa...
- Em muốn biết bươm bướm là thế nào, em phải chịu đựng vài ba con sâu. Hình như lũ
bướm ấy thật là đẹp. Nếu không, rồi ai sẽ viếng thăm em? Anh thì ở xa. Còn bọn thú dữ, em
có lo gì. Em có móng vuốt của em.

Thực đấy, cô chìa bốn cái gai ra. Và nói thêm:
- Anh chớ có chần chừ thế, khó chịu lắm. Anh đã quyết đi thì hãy đi đi.
Bởi vì cô không muốn cậu em nhìn thấy cô khóc. Đóa hoa ấy nó vô cùng kiêu hãnh.

C

X

ậu em ở vùng có những thiên thạch 325, 326, 327, 328, 329 và 330. Nên em bắt đầu
đi thăm các thiên thạch ấy để tìm một việc gì mê mải và để học tập.

Thiên thạch thứ nhất là do một ông vua ở. Ông vua, mặc quần áo bằng nhung và bằng
lông thú, ngự trên một cái ngai trông giản dị thế nhưng uy nghi lắm.
- Ôi! Đây, một thần dân! - Ông vua kêu lên thế khi nhác thấy cậu hoàng tử.
Cậu hoàng tử nghe liền nghĩ thầm:
"Ông ta chưa gặp mình bao giờ, sao ông ta nhận ra được mình nhỉ?".
Em không rõ rằng đối với các ông vua, thế giới đơn giản lắm. Tất cả ai ai cũng đều là
thần dân cả.
- Ngươi hãy đến gần ta cho ta nhìn ngươi được kĩ! -Ông vua nói với em, ông ta rất đắc
chí vì làm vua mãi, giờ mới có một thần dân.
Cậu hoàng tử đưa mắt tìm chỗ ngồi, nhưng cái áo choàng lông thú tuyệt đẹp choán hết
chỗ của hành tinh. Thế nên em phải đứng, và nhọc quá, em ngáp một cái.
- Đứng trước một bậc đế vương mà ngáp là không đúng lễ - vua phán. - Ta cấm ngươi
ngáp.
- Chỉ là vì tôi không giữ được ạ, - cậu hoàng tử rất ngượng đáp lại. - Tôi từ xa đến đây,
chưa được ngủ...
- Thế thì, - vua lại phán - ta ra lệnh cho ngươi ngáp. Bao nhiêu năm nay, ta chưa được
thấy ai ngáp. Ngáp đối với ta là trò hiếm đấy. Ngươi ngáp nữ...