https://thuviensach.vn

KỲ BÍ DÒNG SÔNG SÔI TRONG LÒNG AMAZON
---❊ ❖ ❊--Tác giả: Andrés Ruzo
Dịch thuật: Chung Quý
Nhà xuất bản NXB Lao Động
Thể loại: Văn hóa - Xã hội
Nguồn text: Internet
Đóng gói: @nguyenthanh-cuibap
ebook©vctvegroup

https://thuviensach.vn

  CHƯƠNG   


  1        
KHÁM PHÁ TRONG BÓNG ĐÊM

Tôi đang đứng trên một tảng đá giữa dòng sông. Bóng đêm rừng già đổ
xuống quanh tôi. Theo bản năng, tôi với lên tắt đèn soi trên trán. Giờ hoàn
toàn là bóng tối và tôi dừng lại, chờ đợi. Tôi từng bỏ lỡ bóng tối. Tôi hít
vào. Không khí đặc quánh và nóng bất thường, ngay cả đối với Amazon.
Khi mắt đã quen với bóng tối, đường nét của khu rừng dần dần nổi bật
trong đêm: đen, xám, xanh đậm, thậm chí trắng bạc. Những gì chúng ta bỏ
lỡ khi ánh sáng chiếu rọi thật đáng kinh ngạc. Trăng mới chỉ là một dải bạc,
vô số vì sao chiếm ngự bầu trời phía trên, chiếu sáng khu rừng mênh mông,
tắm ánh sáng mềm mại lên từng chiếc lá, từng tảng đá. Xung quanh tôi, hơi
nước bốc lên như những bóng ma trong ánh sao. Một số là những dải sương
mù mỏng, một số là những đám mây lớn cuồn cuộn lững lờ trôi.
Tôi nằm xuống tảng đá và nằm yên, ngắm nhìn hơi nước bốc lên trong
đêm. Mỗi khi có làn gió mát thổi tới, sương mù dày hơn và cuộn lên, tạo
thành những cơn lốc xoáy xanh-xám nhợt nhạt trên không trung. Tảng đá
dưới cơ thể tôi lờ mờ sáng trắng trong ánh sáng yếu ớt. Nơi lưng và chân
tôi chạm vào mặt đá, mồ hôi đang rịn ra. Một dòng nước chảy xiết, đủ nóng
để giết chết tôi, rộng hơn cả một con đường hai làn, chảy ngang tảng đá tôi
nằm, phát ra tiếng gầm rú lấn át cả điệp khúc đêm của rừng. Các giác quan
của tôi căng ra và mọi chuyển động đều được cân nhắc thận trọng.
Tôi đang ở giữa rừng Amazon trên địa phận Peru. Những thành viên
khác trong nhóm ngủ tại một xóm nhỏ gần đó, nhưng tôi không tài nào ngủ
được – không thể ngủ trước những gì tôi nhìn thấy đây. Tim đập thình thịch

https://thuviensach.vn

nhưng tôi hoàn toàn bình tĩnh. Mắt tôi dõi theo hơi nước của dòng sông khi
chúng bốc lên và tan vào không trung. Dải Ngân Hà vắt ngang trời giống
như hình ảnh phản chiếu của dòng sông bên dưới. Người Inca gọi dải Ngân
Hà là Thiên Hà, con đường dẫn tới thế giới khác, nơi cư ngụ của các linh
hồn. Vì vậy, ở đây, hơi nước kết nối hai dòng sông vĩ đại với nhau. Đó cũng
là lý do những người sống ở vùng này coi khu rừng là nơi có sức mạnh tâm
linh. Những lời của pháp sư lại vang lên trong đầu tôi: “Dòng sông sẽ chỉ
cho chúng ta thấy điều cần thấy.”
Đây đang trở thành một trong những cuộc phiêu lưu vĩ đại nhất trong
cuộc đời tôi. Nó sẽ là câu chuyện tôi kể cho con cháu mình nghe – và mỗi
hành động của tôi trong khoảnh khắc này sẽ thêm một mảnh ghép mới vào
câu chuyện ấy. Giờ đây, mỗi phút giây trôi qua dường như đều hàm chứa
một ý nghĩa lớn lao hơn. Nước nóng bỏng bắn lên cánh tay phải của tôi. Tôi
ngồi dậy, thu cánh tay về phía ngực, thoát khỏi suy nghĩ miên man. Tôi nhớ
tới lời của vị giáo sư dạy tôi môn núi lửa học: “Những người chết trên núi
lửa, một là những kẻ thiếu kinh nghiệm, không biết gì về sự nguy hiểm, hai
là những chuyên gia quên đi rằng núi lửa nguy hiểm.”
Tôi đứng dậy, chắc chắn mình đã đặt chân thật vững rồi nhảy vào mép
bờ gần nhất. Nhìn lại dòng sông sôi sùng sục, tôi không thể kìm lại tiếng thì
thầm sung sướng: “Nơi này có thật. Nơi này thực sự tồn tại”. Tôi nhớ ngài
pháp sư từng nói dòng sông có lý do để gọi tôi tới đây và tôi cảm thấy một
nhiệm vụ lớn lao hơn sắp diễn ra. Đêm nay, tôi khó mà ngủ được.
Hơi nước nhảy múa trong ánh sao lúc tôi quay lại lều, tâm trí miên man
nghĩ về dòng sông, về rừng rậm bao quanh nó và câu chuyện sẽ được viết
ra. Đó là câu chuyện bắt đầu với một truyền thuyết được nghe từ thời thơ
ấu của tôi – câu chuyện về phiêu lưu và khám phá, được thôi thúc bởi nhu
cầu tìm hiểu điều lúc đầu có vẻ khó tin. Đó là câu chuyện nơi khoa học
hiện đại và thế giới quan truyền thống gặp gỡ – không dữ dội mà tôn trọng
nhau – cùng giống nhau ở sự kinh ngạc dành cho thế giới tự nhiên.
Khi mọi thứ dường như đã được đo lường, lập bản đồ và hiểu rõ, dòng
sông này thách thức những gì chúng ta nghĩ mình đã biết. Nó đã buộc tôi

https://thuviensach.vn

phải đặt câu hỏi về ranh giới giữa biết và chưa biết, cổ xưa và hiện đại,
khoa học và tâm linh. Nó là lời nhắc nhở rằng vẫn còn những kỳ quan tuyệt
vời để khám phá. Chúng ta tìm ra chúng không chỉ trong khoảng trống
thăm thẳm những điều chưa biết mà còn trong những điều bình dị của đời
sống hằng ngày – trong những điều chúng ta hiếm khi chú ý tới, những điều
chúng ta gần như lãng quên, thậm chí nằm trong một chi tiết của một câu
chuyện.

https://thuviensach.vn

  CHƯƠNG   


  2        
TRUYỀN THUYẾT CỦA ÔNG TÔI

Tiếng nước nóng chảy vào chén trà tràn ngập không gian se lạnh của
phòng bếp. Tôi ngó ra ngoài cửa sổ hướng tới chân núi Andes, sừng sững
dưới bầu trời mùa đông xám xịt của Lima. Mùa đông ở Lima luôn có sự
tĩnh lặng nhất định và tháng Tám này cũng không là ngoại lệ. Lúc đó, tôi
12 tuổi, đang ngồi trong bếp nhà cô, nóng lòng đợi ông đến.
Trong lúc tôi sốt ruột nhìn đồng hồ chằm chằm, Dioni, bà bếp của cô tôi,
đang đứng ở bồn rửa, gọt những củ cà rốt Peru mập mạp. Bà giống như bà
tôi vậy. “Thật vui là con đã đến đây chơi,” bà nói, vẫn không rời mắt khỏi
công việc của mình. Bà Dioni nói tiếng Tây Ban Nha đặc sệt giọng
Quechua, thứ ngôn ngữ của người Inca, được nói theo kiểu sít miệng, thận
trọng – người ta thường nói cái lạnh ở vùng núi cao Andes đã tạo nên đặc
điểm này. Giọng của bà Dioni nhắc nhở tôi rằng hơn bốn trăm năm sau
cuộc chinh phạt của Tây Ban Nha, ngôn ngữ của người Inca vẫn còn rất
sống động.
Bà tiếp tục: “Cô con kể bố và các chú, các bác đã đưa con lên
Marcahuasi một tuần. Ở đó quá cao, mà con lại nhỏ quá!”
Tôi ngồi trên ghế bar ở cuối bếp và tự pha mate de coca (trà từ lá côca),
trút những chiếc lá xanh nhỏ tơi vào nước nóng cho tới khi nó chuyển sang
màu vàng nhạt.
“Con mang chúng từ Marcahuasi về à?” bà Dioni hỏi. Tôi gật đầu. “Đó
mới là những lá côca núi thực sự – chúng có vị ngon hơn nhiều so với thứ
chúng ta mua trong siêu thị”.

https://thuviensach.vn

Tôi nhấp ngụm trà đầu tiên, thưởng thức vị thảo mộc đậm đà. Chỉ mới
tuần trước thôi, trên vùng cao nguyên Marcahuasi lạnh giá, tôi đã bị suy
nhược vì say độ cao. Uống mate de coca là điều duy nhất khiến tôi thấy đỡ
hơn.
Cuối cùng, ông tôi cũng bước qua cánh cửa với hai tay dang rộng. Tôi
chạy tới ôm chầm lấy ông và cười ngặt nghẽo khi ông làm mặt xấu với tôi.
Một số người luôn bộc lộ cảm xúc thật của mình, ông luôn thể hiện cảm
xúc của mình trên gương mặt.
Cô Lydia cũng đi cùng với ông. “Bố uống gì ạ?” cô hỏi. “Chúng con có
trà”. Ông lắc đầu. “Cà phê?”Ông vẫn lắc đầu. “Kola Inca? Nước trái cây?
Nước?” Cuối cùng: “Pisco?”
Giờ thì cả người ông duỗi thẳng và một nụ cười tinh quái hiện ra trên
mặt ông. “Tuuyyệt, nếu con có...”
Cô mang ra chiếc khay bạc tuyệt đẹp có khăn ăn bằng vải gấp gọn gàng,
một chai pisco tuyệt hảo với cái nút được đậy nhẹ vào miệng chai, cùng ly
thủy tinh hình hoa tuylip. Ông rót ra và chúng tôi nâng ly, ông dùng pisco,
tôi uống trà coca.
Ông bắt đầu kể lể về chuyến đi Marcahuasi và tất cả những cách ông có
thể đã làm tốt hơn, thông minh hơn, hiệu quả hơn nếu ông có mặt ở đó. Tôi
lơ đễnh, giọng nói của ông trở nên xa xôi.
Bốp! Cuốn tạp chí cuộn tròn đánh vào đầu đã kéo sự chú ý của tôi trở lại.
“Guanaco*! Nghe này! Ông đang nói với con những điều quan trọng đấy!”
ông mắng, khiến tôi cau có. Tôi bất ngờ khi thấy vẻ mặt thiếu kiên nhẫn
của ông dịu lại thành một nụ cười hãnh diện.
1 Con lạc đà Guanaco
“Mặt con cũng sinh động y như mặt ông!” ông nói. “Ông rất vui vì con
không đánh mất gien của ông”. Tôi vẫn cau có.
“Thôi được, cangrejo*, để ông kể cho con một câu chuyện làm con vui
nhé”. Tôi ngẩng lên chờ đợi. Tôi yêu những câu chuyện của ông.
1 Con cua.

https://thuviensach.vn

“Đây là một câu chuyện phiêu lưu. Câu chuyện về cuộc chinh phục Peru
của người Tây Ban Nha, lời nguyền của người Inca và một thành phố mất
tích ẩn sâu trong lòng Amazon – làm toàn bằng vàng”. Tôi chằm chằm nhìn
ông, say mê, trong lúc ông nhấp thêm một ngụm pisco. “Đây là truyền
thuyết về Paititi”.
“Paititi?”
“Đừng để ai nói với con rằng cuộc chinh phục đó là vì Chúa”, ông tiếp
tục. “Chắc chắn, những kẻ đi chinh phục cũng mang theo một vài giáo sĩ,
nhưng thứ họ thực sự muốn là vàng và vinh quang”. Bắt chéo chân trên
sàn, tôi ngồi yên lặng tuyệt đối khi ông nội bắt đầu.
Năm 1532, Francisco Pizarro cùng tùy tùng đổ bộ vào Peru, tại biên giới
phía bắc của Đế chế Inca. Inca đang vướng vào một cuộc nội chiến đẫm
máu và có gián điệp ở khắp nơi. Từ lúc đó, những người Tây Ban Nha đã bị
người Inca bí mật theo dõi – mọi động tĩnh và thói quen của chúng đều bị
theo dõi và tố giác.
Người Inca biết những kẻ chinh phục kia không phải là Chúa, nhưng có
một điều đặc biệt họ không thể hiểu được – nỗi ám ảnh với vàng của những
kẻ đó. Người Inca kể những câu chuyện về đám người Tây Ban Nha tràn
vào các ngôi làng, chẳng thèm chào hỏi mà chỉ có câu: Vàng đâu? Chúng
khủng bố dân làng cho tới khi đạt được mục đích. Nỗi thèm khát vàng của
chúng vô độ đến mức nhiều người Inca tin chúng phải ăn vàng để sống.
Với người Inca, những người coi vàng là sự hiển hiện của thánh thần, lòng
tham kia thật khó hiểu.
Atahualpa, vua của người Inca, băn khoăn làm sao đối phó với những kẻ
ngoại quốc đang sách nhiễu thần dân của ngài. Một cận thần mong ngài bắt
và thiêu sống chúng. Nhưng Atahualpa tò mò nhiều hơn là sợ hãi. Một trăm
bảy mươi gã đàn ông da trắng trộm cắp này có thể gây ra đe dọa gì chứ?
Ngài là Atahualpa, chúa tể của triệu người, lãnh đạo một đội quân hùng
mạnh hơn 25 vạn người. Ngài là vị á thần quyền năng nhất trái đất, con trai
của mặt trời, chủ nhân của những cơn gió kì diệu.

https://thuviensach.vn

Atahualpa cử sứ giả tới mời những người ngoại quốc đến Cajamarca gặp
ngài. Những kẻ xâm lược đồng ý. Rồi sau đó chúng phục kích Atahualpa
trong cuộc họp hòa bình. Người Tây Ban Nha – quân số ít hơn rất nhiều
nhưng được trang bị tốt hơn – đã tàn phá Inca.
Atahualpa, giờ là một tù nhân, trừng trừng nhìn vào mắt những kẻ bắt
cóc ngài. Không kẻ nào có thể nhìn vào mắt ngài, người ta nói nhìn vào đó
như nhìn mặt trời. Ngài trịnh trọng bước tới bức tường gần nhất, với tay lên
cao nhất có thể và vạch một nét ngang. Ngài gọi một tùy tùng, người này
cúi sát xuống khi Atahualpa thì thầm vào tai anh ta. Viên tùy tùng đứng dậy
và nói với người Tây Ban Nha: “Đức vua nói ngài sẽ trả các ngươi vàng
bạc đầy tới vạch này, một lần bằng vàng và hai lần bằng bạc, nếu các người
bảo toàn tính mạng cho ngài và để ngài đi.”
Người Tây Ban Nha bàn bạc với nhau. Vàng bạc nhiều thế kia sẽ khiến
chúng giàu có hơn cả chúng từng mơ. Bọn chúng đồng ý. Atahualpa bắt
chúng thề độc trước vị thần của chúng, người đã khiến Atahualpa rơi vào
tay những người Tây Ban Nha.
Trong hai tháng tiếp theo, những kẻ xâm lược Tây Ban Nha chứng kiến
vàng bạc, đá quý đổ về từ khắp vương quốc để đáp ứng tiền chuộc
Atahualpa. Cuối cùng, Atahualpa cũng hoàn tất phần thỏa thuận của mình.
Ngài sẽ được thả ra , bị hạ nhục nhưng còn sống.
Nhiều tháng trôi qua, những kẻ bắt Atahualpa không giết ngài mà giam
giữ ngài ở một nơi tương đối thoải mái và ngài vẫn là một tù nhân. “Họ sẽ
không bội ước lời thề với vị thần của mình,” ngài tự nhủ.
Một đêm, viên tùy tùng tới gặp Atahualpa và thì thầm với ngài: “Thuộc
hạ tình cờ nghe người Tây Ban Nha nói rằng để đức vua sống thì quá nguy
hiểm. Những kẻ bắt cóc sẽ phá vỡ lời thề của chúng và xét xử đức vua vào
ngày mai”. Một tên lính gác Tây Ban Nha đi ngang qua và yêu cầu viên tùy
tùng cho biết mình đang làm gì. “Tôi chỉ đưa cho đức vua một ít lá coca
tươi để ngài uống trà vào buổi sáng”, anh ta trả lời, trao cho Atahualpa một
chiếc túi vải nhỏ đựng lá coca tươi. Tên lính gác nhìn thấy những chiếc lá
và đuổi viên tùy tùng đi. Atahualpa chuẩn bị cho buổi sáng.

https://thuviensach.vn

Tôi uống ngụm trà lá coca cuối cùng, tưởng tượng ra Atahualpa khi ngài
biết mình bị phản bội.
“Ngày hôm sau,” ông tôi tiếp tục, “Atahualpa thức dậy và biết mình sẽ bị
đưa ra xét xử dưới sự hộ tống của binh lính có vũ trang”.
Atahualpa không có bất kỳ vũ khí tự vệ nào. Khi những kẻ bắt cóc lại
gần hơn, ngài với lấy cái túi vải, hai tay cầm ba chiếc lá và bắt đầu hét lên:
“Với những chiếc lá này, ta nguyền rủa các ngươi, những kẻ da trắng! Đức
Mẹ Coca, hãy ghi nhớ sự độc ác của chúng. Trời chu đất diệt xứ sở của
chúng và trả thù cho ta!” Ông ném những chiếc lá vào người Tây Ban Nha,
kết thúc lời nguyền mà những lá coca kia sẽ mang tới bọn chúng.
Atahualpa bị hành quyết nhưng người Inca vẫn chiến đấu. Phải mất bốn
mươi năm nữa, người Tây Ban Nha mới hoàn tất cuộc chinh phục của họ.
Cuộc đấu tranh cuối cùng kết thúc năm 1572, khi Túpac Amaru, Chúa tể
của các loài Rắn, vị vua cuối cùng của Inca, bị treo cổ tại quảng trường
chính của Cusco trước mười lăm nghìn thần dân của ông.
Inca bị chinh phục và vàng thiêng của họ – biểu tượng của sự sống – bị
nấu chảy để thoả mãn những kẻ xâm chiếm.
Làn sóng những kẻ chinh phục tương lai ùa đến, nóng lòng học noi
gương Cortés và Pizarro. Khi họ hỏi người Inca nơi có thể tìm thấy một nền
văn minh khác để chinh phục, người Inca trả lời: “Đi về phía Đông, bên kia
dãy Andes, trên vùng đất của cây cối. Ở đó, các người sẽ tìm thấy Paititi –
thành phố lớn được làm toàn bằng vàng”.
Người Tây Ban Nha bắt đầu những chuyến thám hiểm vào rừng già
Amazon, người Inca đứng nhìn với vẻ mặt thờ ơ, biết rằng họ sắp có được
điều mình mong muốn nhất – sự trả thù.
Một vài người Tây Ban Nha từ Amazon trở về đã kể những câu chuyện
khủng khiếp. Họ gặp những người Inca chạy thoát khỏi cuộc xâm lược
trước, bắt người Tây Ban Nha phải uống vàng nóng đun chảy để dập tắt
cơn cuồng vàng. Họ cũng gặp những người Amazon: các pháp sư siêu
phàm có thể sai khiến được cả khu rừng chiến đấu, những chiến binh mạnh
mẽ, tẩm thuốc độc vào những mũi tên để giết người trong tích tắc.

https://thuviensach.vn

“Họ tiến sâu vào vùng đất cây cối cao lớn che khuất cả mặt trời,” ông tôi
thì thầm. “Họ hành quân trong bóng đêm bất tận. Ruồi muỗi hút cạn máu
họ. Rừng rậm khiến họ phát điên với màu xanh đơn điệu, chế giễu họ với
những âm thanh của trò chơi họ chưa bao giờ gặp và các hồ nước ngọt đầy
bệnh tật. Đói khát, điên rồ là bạn đồng hành duy nhất của họ. Họ kể về
những con rắn có thể nuốt chửng cả người, những con nhện ăn thịt chim –
thậm chí cả một dòng sông sôi sùng sục.”
“Họ không bao giờ tìm thấy Paititi và khu rừng tưởng là ẩn giấu Vườn
Địa Đàng, hoá ra lại là địa ngục sống.”
Ông thở ra và lại ngồi thưởng thức pisco. Tôi ngước lên, không thể thốt
nên lời, trí tưởng tượng của tôi bay bổng với những suy nghĩ về khu rừng,
Paititi huyền bí, hình ảnh các pháp sư siêu phàm, những con rắn khổng lồ
và về dòng sông sủi bọt, bốc hơi nghi ngút. Tôi gần như không nhận thấy
cô tôi bước vào.
Cô bĩu môi trong lúc nhận xét: “Con thấy bố đã uống đủ rồi đó” và mang
đi chai pisco chỉ còn một nửa cùng chiếc khay.
Ông cười lớn khi cô bước khỏi cửa. Ông quay lại phía tôi, vẫn cười và
nói: “Ôi, papachito, thế giới thật rộng lớn. Họ vẫn đang tìm kiếm Paititi với
tên gọi đó và nhiều tên gọi khác. Nhưng hãy nhớ rằng: rừng giữ bí mật của
nó rất tốt và rừng chẳng ngần ngại giữ lại những kẻ theo đuổi bí mật đó
đâu.”

https://thuviensach.vn

  CHƯƠNG   


  3        
NHỮNG CÂU HỎI NGỚ NGẨN

Một dòng sông sôi?” nhà địa chất học lão làng giễu cợt. Trong bộ comple
đắt tiền, với mái tóc xám được chải chỉn chu, ông nhíu mày. Ông là đại diện
của Peru hiện đại – một sự pha trộn giữa người bản địa và người châu Âu.
Ông nói với sự tự tin và uy quyền có được sau nhiều thập kỷ khám phá các
vùng đất hoang dã tại Peru. Văn phòng công ty rộng rãi nói lên sự thành đạt
của ông: huacos (hiện vật), các mẫu đất đá, các tác phẩm văn hóa từ khắp
Peru nằm giữa các cuốn sách bọc da đặt trên giá được làm bằng thứ gỗ
Amazon sậm màu, đắt tiền. Tôi chỉ có thể nghĩ mình đang ở trong phòng
làm việc của một nhà chinh phạt thế kỷ XXI, nơi trưng bày bằng chứng từ
các cuộc chinh phạt của ông.
“Vâng”, tôi đáp “truyền thuyết có nhắc tới 'một con sông sôi' ở giữa
rừng Amazon tại Peru. Cháu biết các câu chuyện được phóng đại, nhưng
cháu vẫn tò mò muốn biết liệu điều đó có thật không.”
Ông ném cho tôi cái nhìn khinh khỉnh từ chiếc bàn làm việc bệ vệ của
mình. Đó là vào tháng 5 năm 2011 và tôi đang là nghiên cứu sinh 24 tuổi
của Đại học Southern Methodist (SMU), Dallas. Ngành của tôi là địa chất
học, chuyên nghiên cứu địa nhiệt. Tôi đang ở Lima để bắt đầu nghiên cứu
thực địa cho luận án tiến sĩ. Mục tiêu của tôi – trọng tâm nghiên cứu– là tạo
ra một bản đồ địa nhiệt chi tiết đầu tiên của Peru, cũng được gọi là “bản đồ
dòng nhiệt”. Đây là loại bản đồ định lượng nhiệt năng dịch chuyển qua lớp
vỏ tới bề mặt trái đất với ba chức năng chính. Thứ nhất, các bản đồ địa
nhiệt xác định các khu vực tiềm năng có năng lượng tái tạo, địa nhiệt. Thứ

https://thuviensach.vn

hai, chúng giúp cho ngành công nghiệp dầu mỏ và khí đốt “xanh hơn” bằng
việc cung cấp thông tin để thăm dò và khoan chính xác hơn (đồng nghĩa
với việc có ít giếng khoan không cần thiết hơn). Cuối cùng, bản đồ địa
nhiệt là công cụ cần thiết để hiểu hơn về quá trình kiến tạo, núi lửa, địa
chấn và các lĩnh vực khác trong khoa học địa lý.
Nhưng rất khó để tạo ra các bản đồ địa nhiệt. Tại mỗi “điểm dòng nhiệt”,
bạn cần có dữ liệu nhiệt độ chính xác và các mẫu đá từ sâu trong lòng đất.
Các nhà nghiên cứu địa nhiệt thường nhận ra có hàng kilomet đất đá ngăn
cách chúng ta với các phép đo hoặc các mẫu cần thiết. Thêm vào đó, khoan
một giếng mới rất tốn kém và thường ảnh hưởng tiêu cực tới môi trường.
Các rào cản này chính là lý do tại sao tôi bắt đầu gặp gỡ các công ty khai
thác mỏ, khí đốt và dầu khí; nếu có thể, tôi hi vọng sẽ tái sử dụng các giếng
khai thác mỏ, khí đốt và dầu khí hiện có để phục vụ các nghiên cứu nhiệt
địa của mình, sử dụng các lỗ khoan này để có được dữ liệu nhiệt độ sâu
trong lòng đất mà không cần khoan thêm giếng mới nào.
Nhà địa chất này thích ý tưởng đó của tôi nhưng lại không mấy ấn tượng
bởi câu hỏi về truyền thuyết của ông tôi.
“Andrés, cậu là một chàng trai sáng dạ,” ông nói. “Nghiên cứu làm bản
đồ của cậu rất thú vị và việc sử dụng cơ sở hạ tầng có sẵn là một ý tưởng
tuyệt vời, rất sáng tạo. Nhưng tại sao niềm đam mê ngẫu nhiên này lại gắn
với một truyền thuyết xa xưa? Tôi không biết bất kỳ dòng sông sôi Amazon
nào. Peru có tất cả các đặc tính địa nhiệt, nhưng một con sông sôi ở trong
rừng thì thật khó tin. Cậu nên biết rằng – cậu đang làm luận án tiến sĩ.”
Tôi đã hoàn toàn quên béng truyền thuyết kia cho tới năm ngoái, khi tôi
tới thăm các đồng nghiệp của mình tại INGEMMET (Viện Địa chất, khai
thác mỏ, luyện kim của Chính phủ Peru). Họ chuẩn bị một bản đồ về các
đặc tính địa nhiệt đã được biết đến của Peru – như suối nước nóng và lỗ
phun khí. Nhìn vào đó, ký ức ngủ yên bấy lâu về câu chuyện huyền thoại
của ông tôi và hình ảnh “sông sôi” lại thức dậy.
Khi tôi hỏi các đồng nghiệp, họ nói đã bắt gặp những đặc tính địa nhiệt
trong rừng nhưng không có thứ gì lớn như một con sông sôi cả. Tất cả đều

https://thuviensach.vn

đồng ý một dòng sông như thế là không thể có và có lẽ đó chỉ là một câu
chuyện phóng đại. Ông tôi giờ bị chứng mất trí nhớ nên không thể giúp tôi
tìm được nguồn gốc câu chuyện. Tôi hỏi các nhà địa chất khác, từ các công
ty năng lượng và khai thác mỏ đến các trường đại học, các viện chính phủ,
liệu họ đã từng nghe nói tới một “dòng sông sôi” ở Amazon hay không. Họ
luôn trả lời không – nhưng không ai quả quyết như nhà địa chất lớn tuổi
này.
“Hãy nói cho tôi biết, điều cần thiết để tạo ra một dòng sông sôi là gì?
Phải có một lượng nước đáng kể và một nguồn nhiệt khổng lồ. Thế giới có
sông sôi, nhưng mỗi người kể cho tôi nghe đều nói nó liên quan tới một núi
lửa hoạt động hoặc một hệ thống mắc-ma – những thứ chúng ta chưa từng
nghe đến ở Amazon. Cậu nói cậu hi vọng bản đồ địa nhiệt này sẽ giúp
chúng ta hiểu tại sao hầu hết các núi lửa ở Peru “đã tắt” từ hai triệu năm
trước. Chính cậu, không phải ai khác, nên biết truyền thuyết này không có
bất cứ sự thật nào.”
“Tôi xin nhắc lại, cậu là một chàng trai sáng dạ. Nhưng đây là một lời
khuyên chân thành: Ngừng hỏi những câu ngớ ngẩn đi. Nó khiến cậu trông
thật ngu ngốc.”
Tôi bước ra khỏi tòa nhà văn phòng với tất cả lòng tự trọng và vẫy một
chiếc taxi.
Hẳn là mình nói nghe có vẻ ngờ nghệch, tôi nghĩ. Nhà địa chất học già
đã đúng: Nếu muốn trở thành một nhà khoa học được tôn trọng, tôi không
thể đi lòng vòng hỏi những câu hỏi ngớ ngẩn. Tôi không thể tìm được
huyền thoại trong bất kỳ văn bản nào, khoa học làm nó không thể xảy ra,
các chuyên gia chưa bao giờ nghe về nó, đã đến lúc quên chuyện này đi.
Đôi khi, một câu chuyện chỉ là một câu chuyện.

https://thuviensach.vn

  CHƯƠNG   


  4        
CHI TIẾT TRONG MỘT CÂU CHUYỆN

Đó là đầu tháng 6 năm 2011. Tôi ở Lima khoảng hai tuần cùng Sofía, vợ
mình, chuẩn bị cho mấy tháng thực địa tiếp theo tại các mỏ dầu tại sa mạc
Talara, phía tây bắc Peru, nơi chúng tôi sẽ đo nhiệt độ của các giếng dầu bị
bỏ hoang cho bản đồ địa nhiệt của Peru. Chúng tôi ở nhà chú Eo và dì
Guida, tối nay họ có một bữa tiệc nhỏ để chia tay. Tôi ngồi cạnh dì Guida.
“Andrés yêu quý!” dì nói, tiếng Tây Ban Nha của người Brazil bản ngữ.
“Cứ như con chỉ vừa mới tới ấy!” Tôi khẳng định với dì rằng mấy tháng
nữa, chúng tôi sẽ trở lại Lima.
Dì Guida hỏi tôi: “Nghiên cứu được hai năm rồi, con có tìm thấy điều gì
thật sự khiến con ngạc nhiên chưa?”
Tôi nhấp một ngụm pisco. Câu trả lời chuyên nghiệp sẽ là cái gì đó về
việc lập bản đồ năng lượng địa nhiệt tiềm năng của Peru. Nhưng cuộc gặp
gỡ tuần trước với nhà địa chất già vẫn còn trong tâm trí tôi. Có thể vì pisco
hay niềm kiêu hãnh vẫn còn bị tổn thương của tôi, nhưng điều gì đó khiến
tôi cởi mở với dì về những nỗ lực tìm ra sự thật trong câu chuyện của ông
và những câu hỏi ngớ ngẩn tôi đã đặt ra cho các nhà khoa học có tiếng.
“Có lẽ nó chỉ là một câu chuyện thôi dì ạ,” tôi kết luận. “Nhưng con vẫn
tò mò về nó.”
Dì Guida bối rối. Dì nói một cách chậm rãi: “Andrés, nhưng có một con
sông nước nóng rộng trong rừng. Dì từng ở đó. Dì đã bơi ở đó.”
Tôi biết dì Guida nói đùa. “Thôi nào, dì” tôi nói và cười.
“Thật đấy,” dì khẳng định với vẻ mặt nghiêm túc.

https://thuviensach.vn

Chú Eo, ngồi phía bên kia dì Guida, xen vào: “Dì con không đùa đâu.
Con chỉ có thể bơi ở đó sau một cơn mưa lớn và ở các khúc có nước mát
hơn.”
Tôi choáng váng. Chú Eo là một nhà phân tâm học nổi tiếng. Chú nói
một cách chính xác, chú sẽ không thêm thắt vì một câu chuyện.
“Dì nghiêm túc chứ?” Tôi hỏi lại.
“Nó là một nơi linh thiêng, được bảo vệ bởi một pháp sư siêu phàm,” dì
Guida bảo.
“Dì là bạn của vợ vị pháp sư đó, bà ấy là một y tá,” chú Eo nói tiếp.
Dì Guida gật đầu: “Họ có một trung tâm chữa bệnh tên là Mayantuyacu
và con sông chảy ngay phía trướ