Truyện ngắn RỪNG XÀ NU của Nguyễn Trung Thành
I. HỆ THỐNG CÂU HỎI TÁI HIỆN KIẾN THỨC (Câu 2,0 điểm)
Câu 1: Trình bày những hiểu biết cơ bản của anh/ chị về nhà văn Nguyễn Trung Thành.
1. Nguyễn Trung Thành (bút danh khác là Nguyên Ngọc)tên khai sinh là Nguyễn Văn Báu. Ông sinh năm 1932, quê ở huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam, Năm 1950, ông vào bộ đội, sau đó làm phóng viên báo Quân đội nhân dân ở liên khu V. Sau hiệp định Giơnevơ, nhà văn tập kết ra Bắc. Năm 1962, ông tình nguyện trở lại chiến trường miền Nam, hoạt động ở Quảng Nam và Tây Nguyên. Sau năm 1975, Nguyễn Trung Thành ra Hà Nội, là Phó tổng thư kí Hội Nhà văn Việt Nam, Tổng biên tập báo Văn nghệ, ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam (khóa III, IV). Năm 2002, ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.
2. Nguyễn Trung Thành gắn bó sâu sắc với mảnh đất Tây Nguyên trong suốt hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mĩ. Miền núi rừng còn xa lạ với rất nhiều người ấy lại chính là nơi lưu giữ bao kỉ niệm đáng nhớ của những năm tháng không thể nào quên trong cuộc đời ông, Ông được xem là người đầu tiên, người góp nhiều công sức nhất trong việc đưa văn chương hiện đại tìm đến Tây Nguyên và đưa Tây Nguyên về với văn chương hiện đại.
Những nhan đề mà Nguyễn Trung Thành đặt cho các tác phẩm tiêu biểu nhất của mình: Đất nước đứng lên (1954), Rẻo cao (1961), Rừng xà nu (1965), trên quê hương những anh hùng Điện Ngọc (1969), Đất Quảng (1971 - 1974)… có thể phần nào giúp chúng ta hình dung ra diện mạo văn chương của bản thân ông một nhà văn chuyên “săn tìm những tính cách anh hùng”. Ngòi bút của ông giàu khuynh hướng sử thi, cảm hứng lãng mạn.
Câu 2: Trình bày hoàn cảnh sáng tác, đặc sắc nội dung và nghệ thuật của tác phẩm.
1. Hoàn cảnh sáng tác
Rừng xà nu ra đời vào đầu năm 1965, ở khu căn cứ của chiến trường miền Trung Trung Bộ. Đây là thời điểm Mĩ ào ạt đổ quân vào Miền Nam nước ta, các chiến dịch càn quét được tổ chức quy mô và rầm rộ hơn. Trong hoàn cảnh ấy, tác phẩm như một bài hịch cổ vũ mọi người đứng lên chiến đấu giành độc lập tự do cho dân tộc.
Rừng xà nu đăng lần đầu trên tạp chí Văn nghệ quân giải phóng Trung Trung Bộ (số 2/1965), sau đó in trong tập truyện và kí Trên quê hương những anh hùng Điện Ngọc.
2. Nội dung
Thông qua việc miêu tả sức sống mãnh liệt của cây xà nu và câu chuyện về cuộc đời Tnú, truyện khẳng định vẻ đẹp tâm hồn, ý chí bất khuất, tinh thần chiến đấu chống Mĩ cứu nước của con người Tây Nguyên. Đồng thời khẳng định chân lí về con đường giải phóng của nhân dân trong giai đoạn cách mạng.
3. Nghệ thuật: Truyện mang đậm tính sử thi, biểu hiện qua.
- Nghệ thuật kể chuyện: ngắn gọn, súc tích. Câu chuyện một đời người, của một buôn làng được kể trong một đêm qua lời kể trầm hùng, xúc động của cụ Mết.
- Cách xây dựng hình tượng, hình ảnh độc đáo, giàu ý nghĩa.
- Ngôn ngữ giàu tính tạo hình, giàu nhạc điệu, mang đậm sắc thái Tây Nguyên.
Câu 3: Tóm tắt truyện? Nhận xét cốt truyện và cách bố cục của truyện.
1.Tóm tắt truyện:
Sau ba năm đi lực lượng quân giải phóng, Tnú được về thăm làng. Già Mết và lũ làng mừng vui khôn xiết. Đêm đó, Dít và lũ làng quây quần bên bếp lửa nghe già Mết kể lại câu chuyện bi tráng về cuộc đời Tnú và gia đình của anh, cùng cuộc nổi dậy của dân làng Xô Man.
Tnú mồ côi cha mẹ sớm, làng Xô Man nuôi anh, anh rất yêu làng, yêu cách mạng. Khi còn nhỏ, anh và Mai đã thay những người già, thanh niên trong làng đi nuôi cán bộ trong rừng. Mặc dù giặc khủng bố rất tàn bạo, giết anh Xút, treo cổ lên cây vả đầu làng, chặt đầu bà Nhan treo lên mũi súng, nhưng Tnú và Mai quyết không sợ. Tnú và Mai được anh Quyết dạy học cái chữ, Một lần đi chuyển thư cho anh cho anh Quyết về huyện, Tnú bị giặc phục bắt, anh nuốt vội lá thư vào bụng. Chúng tra tấn anh vô cùng dã man và hỏi” “Cộng sản ở đâu?”, anh đặt bàn tay lên bụng “ở đây này”.
Sau ba năm ở tù, Tnú vượt ngục về làng, lúc đó anh Quyết đã hi sinh, Tnú nghe lời anh Quyết lãnh đạo dân làng chuẩn bị