TUẦN 35

1

PHIẾU BÀI TẬP
Họ và tên:……………………………………
LTVC: ÔN TẬP CUỐI NĂM
Câu 1. Chọn một từ ngữ phù hợp trong khung điền vào chỗ trống trong đoạn văn
sau:
(reo vui, rì rầm, ào ạt, thì thầm)
Sóng biển ...................... xô vào bờ cát, tung bọt trắng xóa. Xa xa, hàng dương xanh
...................... trong gió như kể một câu chuyện cổ tích. Lũ trẻ con ...................... trên
bãi biển, tiếng cười nói giòn tan. Đêm về, chỉ còn tiếng sóng ...................... với trăng
sao.
Câu 2. Đọc các câu sau và thực hiện yêu cầu:
(a) Chiếc ba lô này rất nặng, em không thể tự mình mang được.
(b) Ông ấy bệnh rất nặng.
(c) Nghe tin không vui, lòng cô ấy trĩu nặng nỗi buồn.
a. Từ "nặng" trong câu nào mang nghĩa gốc? Từ "nặng" trong (những) câu nào mang
nghĩa chuyển? Giải thích ngắn gọn tại sao.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
b. Tìm thêm ít nhất hai nghĩa chuyển khác của từ "nặng" mà em biết. Với mỗi nghĩa
chuyển đó, hãy đặt một câu ví dụ minh họa.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

TUẦN 35

.......................................................................................................................................
c. Đặt một câu mới (không trùng với các câu trên) với từ "nặng" mang nghĩa gốc và
một câu mới với từ "nặng" mang một trong các nghĩa chuyển em vừa tìm được ở câu
b.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Câu 3. Thực hiện yêu cầu:
. a. Chọn một từ/cụm từ phù hợp trong khung điền vào chỗ trống để liên kết các
câu trong đoạn văn sau:
(do đó, tuy nhiên, nói tóm lại, ví dụ, chú mèo ấy)
Nhà tôi có nuôi một chú mèo tam thể rất xinh. ...................... rất thích nằm phơi nắng
bên cửa sổ mỗi sáng. Hàng ngày, nó thường bắt chuột rất giỏi, giúp nhà tôi sạch sẽ
hơn. ......................, đôi khi nó cũng rất nghịch ngợm, hay làm đổ vỡ đồ đạc.
......................, nó làm vỡ chiếc bình hoa mẹ yêu thích tuần trước. ......................, dù có
chút nghịch ngợm, cả nhà tôi ai cũng yêu quý chú mèo này.
b. Sau khi đã điền từ, hãy chỉ ra ít nhất hai cách liên kết câu đã được sử dụng
trong đoạn văn trên và cho biết từ ngữ nào thể hiện cách liên kết đó.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
Câu 4. Ghép các cặp câu đơn sau thành câu ghép bằng ba cách khác nhau (dùng
dấu phẩy, dùng kết từ, dùng cặp kết từ).
a. Em học bài chăm chỉ. Em đạt được điểm cao trong kỳ thi.
.......................................................................................................................................

2

TUẦN 35

.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
b. Trời mưa to. Đường đến trường rất trơn.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
c. Bạn Lan hát rất hay. Bạn ấy còn múa rất đẹp.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
ĐÁP ÁN
Câu 1.
 Sóng biển ào ạt xô vào bờ cát, tung bọt trắng xóa.
o Giải thích: "Ào ạt" diễn tả âm thanh lớn, mạnh mẽ, dồn dập, phù hợp với
hình ảnh sóng biển xô mạnh vào bờ.
 Xa xa, hàng dương xanh rì rầm (hoặc thì thầm) trong gió như kể một câu chuyện
cổ tích.
o Giải thích: "Rì rầm" diễn tả âm thanh nhỏ, đều đều, kéo dài của lá cây lay
động trong gió. "Thì thầm" cũng có thể chấp nhận được, gợi tả âm thanh
nhỏ nhẹ, kín đáo.
 Lũ trẻ con reo vui trên bãi biển, tiếng cười nói giòn tan.
o Giải thích: "Reo vui" diễn tả âm thanh cao, trong trẻo, thể hiện sự vui
mừng, phấn khởi của trẻ con khi chơi đùa.
 Đêm về, chỉ còn tiếng sóng thì thầm (hoặc rì rầm) với trăng sao.
o Giải thích: "Thì thầm" gợi tả âm thanh rất nhỏ của sóng biển trong không
gian yên tĩnh của đêm, tạo cảm giác gần gũi, tâm tình. "Rì rầm" cũng có
thể chấp nhận, chỉ âm thanh nhỏ, đều đều.
Câu 2.
a.

3

TUẦN 35
o

o


o


Từ "nặng" trong Câu 1 ("Chiếc ba lô này rất nặng, em không thể tự mình mang
được.") mang nghĩa gốc.
Giải thích: "Nặng" ở đây trực tiếp chỉ đặc điểm có trọng lượng lớn, khối lượng
đáng kể của chiếc ba lô, là nghĩa cơ bản, ban đầu của từ.
Từ "nặng" trong Câu 2 ("Ông ấy vừa trải qua một cơn bạo bệnh rất nặng.")
mang nghĩa chuyển.
Giải thích: "Nặng" ở đây không chỉ trọng lượng mà được dùng để diễn tả mức độ
nghiêm trọng, nguy hiểm của căn bệnh, dựa trên sự liên tưởng từ cảm giác khó
chịu, áp lực mà một vật nặng gây ra.
Từ "nặng" trong Câu 3 ("Nghe tin không vui, lòng cô ấy trĩu nặng nỗi buồn.")
mang nghĩa chuyển.
Giải thích: "Nặng" ở đây không chỉ trọng lượng mà được dùng để diễn tả trạng thái
tâm lý tiêu cực, cảm giác đè nén, khó chịu do nỗi buồn gây ra, giống như mang một
gánh nặng tinh thần.

b.
o


o


o
o

o

o


Nghĩa chuyển 1: Chỉ mức độ lớn, nghiêm trọng, khó giải quyết của một vấn đề,
tình hình, hoặc trách nhiệm.
Ví dụ: Công ty đang phải đối mặt với những khó khăn tài chính rất nặng nề.
Ví dụ: Anh ấy phải gánh vác một trách nhiệm nặng nề đối với gia đình.
Nghĩa chuyển 2: Chỉ mùi vị đậm, khó chịu, hoặc nồng gắt.
Ví dụ: Căn phòng có mùi thuốc lá rất nặng.
Ví dụ: Món ăn này có vị hơi nặng, không hợp khẩu vị của tôi.
(Học sinh có thể tìm thêm các nghĩa khác như:)
Nghĩa chuyển 3: Chỉ lời nói, thái độ nghiêm khắc, gay gắt, thiếu nhẹ nhàng.
Ví dụ: Cô giáo đã có những lời lẽ khá nặng khi phê bình học sinh đó.
Nghĩa chuyển 4: Chỉ giá trị lớn, tình cảm sâu sắc (thường đi với "tình",
"nghĩa").
Ví dụ: Tình làng nghĩa xóm ở đây rất nặng.
Nghĩa chuyển 5: Chỉ âm thanh trầm, không thanh thoát.
Ví dụ: Giọng nói của ông ấy nặng và khàn.

c.
Câu với từ "nặng" mang nghĩa gốc:
 Ví dụ: Khối đá này nặng đến nỗi mấy người mới khiêng nổi.
 Ví dụ: Em bé mới sinh chỉ nặng hơn ba kilôgam một chút.
o Câu với từ "nặng" mang nghĩa chuyển (ví dụ với nghĩa "mức độ lớn, khó giải
quyết"):
 Ví dụ: Hậu quả của trận lũ lụt để lại rất nặng nề cho người dân địa phương.
o Câu với từ "nặng" mang nghĩa chuyển (ví dụ với nghĩa "lời nói, thái độ
nghiêm khắc"):
 Ví dụ: Dù giận con, cha mẹ cũng không nên nói những lời quá nặng.
Câu 3.
o

a. Điền từ:
o

Nhà tôi có nuôi một chú mèo tam thể rất xinh. Chú mèo ấy rất thích nằm phơi nắng
bên cửa sổ mỗi sáng.

4

TUẦN 35
o

Hàng ngày, nó thường bắt chuột rất giỏi, giúp nhà tôi sạch sẽ hơn. Tuy nhiên, đôi
khi nó cũng rất nghịch ngợm, hay làm đổ vỡ đồ đạc.

o

Ví dụ, nó làm vỡ chiếc bình hoa mẹ yêu thích tuần trước.

o

Nói tóm lại, dù có chút nghịch ngợm, cả nhà tôi ai cũng yêu quý chú mèo này.

b. Cách liên kết:
o

Cách thay thế từ ngữ: "Chú mèo ấy" thay thế cho "một chú mèo tam thể". "Nó"
thay thế cho "chú mèo ấy"/"một chú mèo tam thể".

o

Cách dùng từ ngữ nối: "Tuy nhiên" (nối ý tương phản), "Ví dụ" (nối ý minh họa),
"Nói tóm lại" (nối ý kết luận).

o

Cách lặp từ ngữ: (Nếu học sinh không dùng "chú mèo ấy" mà vẫn dùng "chú mèo
tam thể" ở câu 2 thì có thể coi là phép lặp, hoặc lặp từ "mèo").

Câu 4.


a. Em học bài chăm chỉ. Em đạt được điểm cao trong kỳ thi.

o

Cách 1 (Dùng dấu phẩy): Em học bài chăm chỉ, em đạt được điểm cao trong kỳ
thi.

o

Cách 2 (Dùng kết từ):



Em học bài chăm chỉ nên em đạt được điểm cao trong kỳ thi.

o

Cách 3 (Dùng cặp kết từ):



Vì em học bài chăm chỉ nên em đạt được điểm cao trong kỳ thi.



Nếu em học bài chăm chỉ thì em sẽ đạt được điểm cao trong kỳ thi.



Do em học bài chăm chỉ mà em đạt được điểm cao trong kỳ thi.

b. Trời mưa to. Đường đến trường rất trơn.
o

Cách 1 (Dùng dấu phẩy): Trời mưa to, đường đến trường rất trơn.

o

Cách 2 (Dùng kết từ):



Trời mưa to nên đường đến trường rất trơn.

o

Cách 3 (Dùng cặp kết từ):



Vì trời mưa to nên đường đến trường rất trơn.



Do trời mưa to mà đường đến trường rất trơn.



Bởi vì trời mưa to cho nên đường đến trường rất trơn.

c. Bạn Lan hát rất hay. Bạn ấy còn múa rất đẹp.
o

Cách 1 (Dùng dấu phẩy): Bạn Lan hát rất hay, bạn ấy còn múa rất đẹp.

5

TUẦN 35
o

Cách 2 (Dùng kết từ):



Bạn Lan hát rất hay và bạn ấy còn múa rất đẹp.



Bạn Lan hát rất hay, hơn nữa bạn ấy còn múa rất đẹp.

o

Cách 3 (Dùng cặp kết từ):

Bạn Lan không những hát rất hay mà bạn ấy còn múa rất đẹp.

6