I.MA TRẬN

Kĩ
năng

TT

Nội dung/đơn vị kĩ
năng

1

Đọc

Thần thoại.

2

Viết

Viết văn bản nghị
luận phân tích, đánh
giá một tác phẩm văn
học.

Tỉ lệ điểm từng loại câu hỏi
Tỉ lệ điểm các mức độ nhận thức
Tổng % điểm

Nhận
biết
(Số
câu)
TN
K
Q

TL

0

4

0

0

Mức độ nhận thức
Tổn
g
Vận
Vận
Thông
%
dụng
dụng
hiểu
điểm
(Số
cao
(Số câu)
câu)
(Số câu)
TN
K
Q

TN
K
Q

TL

0

3

0

TN
K
Q

TL

TL

0

2

0

1

60

0

0

0

0

1

40

20
15
%
%
20%
15%
35%

0

20 0 45
%
%
20%
45%
65%

100

II. ĐẶC TẢ
TT

1

Kĩ
năn
g

1.
Đọc
hiểu

Đơn vị kiến
thức/Kĩ năng

Mức độ đánh giá

Số câu hỏi theo mức độ
nhận thức
Nhận
biết

Thôn
g
hiểu

Vận
Dụng

3 câu 2 câu
1.Thần thoại: Nhận biết:
4 câu TL
TL
Nữ thần Mặt - Nhận biết được thời gian trong TL
Trời và Mặt truyện thần thoại là cổ xưa
Trăng
không cụ thể.
- Nhận biết được hai nữ thần Mặt
Trời và Mặt Trăng trong truyện
thần thoại Nữ thần Mặt Trời và
Mặt Trăng đều đẹp.
- Nhận biết được nhiệm vụ của
hai thần Mặt Trời và Mặt Trăng
trong truyện.
Thông hiểu:
- Cho học sinh hiểu vì sao ngày
dài, ngắn, trăng rằm, trăng

Vận
dụng
cao

1
câu
TL

khuyết
- Vì sao con người ở trần gian
khổ vì thiên tai.
- Cho học sinh hiểu qua nữ thần
Mặt Trăng khuyên chúng ta điều
gì?
Vận dụng:
+ Học sinh nói lên được mối
xung đột giữa con người với tự
nhiên.
+ Đồng thời thể hiện ước mơ chế
ngự tự nhiên của con người
trong thời đại thần thoại.
Vận dụng cao:
-Học sinh khẳng định được giải
thích hiện tượng thiên nhiên của
người xưa là không đúng với
khoa học.
-Học sinh có cách lí giải của
mình theo khoa học.
2

Viết Viết văn bản:
phân tích, đánh
giá nội dung và
nghệ thuật của
truyện
“Nữ
thần Mặt Trời
và Mặt Trăng”.

Nhận biết:
- Giới thiệu được đầy đủ thông
tin chính về thần thoại nói
chung, thần thoại Nữ thần Mặt
Trời và Mặt Trăng.
- Trình bày được những nội dung
truyện.
Thông hiểu:
- Triển khai nội dung, nghệ
thuật. Phân tích được những đặc
sắc về nội dung, hình thức nghệ
thuật truyện.
- Kết hợp được lí lẽ và dẫn
chứng để tạo tính chặt chẽ, logic
của mỗi luận điểm.
- Đảm bảo cấu trúc của một bài
phân tích, đánh giá truyện thần
thoại; đảm bảo chuẩn chính tả,
ngữ pháp tiếng Việt.
Vận dụng:
- Nêu được thông điệp từ tác
phẩm.
- Thể hiện được sự đồng tình /
không đồng tình với thông điệp

của tác giả (thể hiện trong tác
phẩm).
Vận dụng cao:
- Đánh giá được ý nghĩa, giá trị
của nội dung và hình thức tác
phẩm.
- Thể hiện rõ quan điểm, cá tính
trong bài viết; sáng tạo trong
cách diễn đạt.

III.ĐỀ KIỂM TRA
I. ĐỌC HIỂU (6.0 điểm)
Đọc văn bản sau:
NỮ THẦN MẶT TRỜI VÀ MẶT TRĂNG
(Thần thoại Việt Nam)
Vua trên trời là Ngọc Hoàng có hai cô con gái đẹp. Ngọc Hoàng yêu quý hai nàng
nên cho các nàng hàng ngày luân phiên nhau đi xem xét mọi việc của hạ giới để báo lại cho
nhà Trời.Cô gái đầu tên là Mặt Trời được ngồi kiệu hoa có bốn người khiêng. Bốn người
này chia làm hai tốp: một tốp già và một tốp trẻ. Tốp các cụ già khiêng kiệu luôn luôn lo
làm trọn phận sự, chăm chỉ vào công việc nên cô Mặt Trời thường đi một vòng rất nhanh.
Còn tốp trẻ bản tính la cà nên những lần được phân công khiêng kiệu thường về muộn. Vì
thế, mỗi lần Mặt Trời đi với tốp trẻ thì ngày dài và đi với tốp già thì ngày lại ngắn.Mặt
Trăng là cô em tính tình nóng nảy còn hơn cả cô chị. Sức nóng của cô đã làm hại cho con
người và muôn vật khá nhiều, ấy thế mà cô vẫn cứ chỏng lỏn, đi đâu cũng sà vào khiến cho
người dân vô cùng kinh hãi. Trần gian khổ sở vì cô Mặt Trăng, họ đã kêu ca rất nhiều, tiếng
kêu thấu lên Thượng giới khiến cho bà mẹ đã định lấy tro mà bôi lên mặt cô để giảm bớt
sức nóng đi. Nhưng Ngọc Hoàng chiều con, nên không để cho vợ làm việc ấy.
Bấy giờ ở dưới trần có một chàng trai tên là Quải. Quải là con mổ côi nhưng lại có một thân
thể cực kì to lớn và sức khoẻ tuyệt vời. Trước những hành động tai ác của cô Mặt Trăng,
Quải quyết tâm trị cho một mẻ. Anh ta đón đường cô Trăng trên một đỉnh núi cao và trữ sẵn
một đống cát thật lớn. Hôm ấy, cô Mặt Trăng vẫn quen thói cũ vừa đi vừa sà xuống để nhìn
muôn vật. Quải chờ cho cô ta đến gần rồi bất thình lình bốc cát ném túi bụi vào mắt, vào
mặt mũi cô. Cô Trăng đang rong chơi, bị tấn công đột ngột, nhắm mắt lại nhưng đất đã dính
đầy mặt và chui cả trong mắt. Cô ta hốt hoảng vội vụt bay lên cao, lánh ra xa chỗ Quải
đứng. Từ đó trở đi cô không dám sà xuống gần mặt đất nữa. Mặt mũi cô bị cát dính chặt nên
không còn sáng được như xưa. Sau này tính tình của cô trở nên dịu dàng, hiền lành hơn, ở
dưới trần ai cũng thích. Người ta nói mỗi lần cô ngoảnh mặt xuống nhân gian thì lúc đó là
trăng rằm, cô quay lưng tức là ba mươi, mùng một, còn cô trở sang trái, sang phải tức là thời
kì trăng hạ huyển hoặc thượng huyển. Còn những khi trăng quầng, ấy là lúc cát bụi trát mặt
bị gió thổi bay tung ra.
(Theo Viện Văn học, Tuyển tập văn học dân gian Việt Nam, tập
I: Thần thoại - truyền thuỵểt NXB Giáo dục, 1999, tr.61 - 62)
Dựa vào ngữ liệu trên hãy trả lời những câu hỏi sau:
1. Từ ngữ nào chỉ đặc điểm thời gian trong truyện?
2. Lúc ban đầu Mặt Trời và Mặt Trăng ai đẹp hơn?
3. Trong truyện những nhân vật nào được nói đến?
4. Ngọc Hoàng sai hai cô con gái đẹp hàng ngày làm việc gì?
5. Vì sao Mặt Trời đi với lớp già khiêng kiệu thì đi một vòng rất nhanh, ngày ngắn?
6. “Vì thế, mỗi lần Mặt Trời đi với tốp trẻ thì ngày dài và đi với tốp già thì ngày lại ngắn ”.
Câu văn này giúp Em nhớ câu tục ngữ nào?
7. Qua Nữ thần Mặt Trăng khuyên chúng ta điều gì?

8.Qua hai nữ thần Măt Trời và Măt Trăng, tác giả dân gian đã giải thích các hiện tượng tự
nhiên nào?
9.Theo Em chi tiết Quải ném cát túi bụi vào Mặt Trăng được tác giả dân gian xây dựng
nhằm mục đích gì?
10.Theo Em, cách giải thích hiện tượng tự nhiên trong truyện “Nữ thần Mặt Trời và Mặt
Trăng” có giống với cách giải thích mà Em biết không? Vì sao?
II. VIẾT (4.0 điểm)
Viết một bài luận (khoảng 500 chữ) phân tích, đánh giá nội dung và nghệ thuật của
truyện “ Nữ thần Mặt Trời và Mặt Trăng”.

IV.ĐÁP ÁN:
HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ I
MÔN NGỮ VĂN, LỚP 10
Năm học: 2022 – 2023
Phần Câu
I
ĐỌC HIỂU
1 Bấy giờ.
2
3

Nội dung

Cả hai đều đẹp.
Vợ chồng Ngọc Hoàng và Mặt Trăng, Mặt Trời, Quải và bốn
người khiêng kiệu.
4 Hàng ngày luân phiên nhau xem xét mọi việc của hạ giới.
5 Vì lớp già luôn luôn lo làm tròn bổn phận.
Vì lớp già khiêng kiệu luôn chăm chỉ vào công việc.
6 Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng, ngày tháng mười chưa cười đã
tối.
7 Chăm chỉ trong công việc, không nhiều chuyện, nói xấu người
khác, sống hòa đồng yêu thương mọi người.
8 Giải thích hiện tượng thiên nhiên:
+ Ngày dài, ngày ngắn.
+ Trăng rằm, trăng khuyết.
Hoặc:
+ Mọi hiện tượng tự nhiên xảy ra trong cuộc sống hàng ngày liên
quan đến mặt trời, mặt trăng.
( Nói đúng 2 trong 3 ý trên cho 1.0 điểm, 1 ý cho 0,5đ)
9 + Hành động Quải tìm cách ném cát vào Mặt Trăng là chi tiết
được tác giả dân gian xây dựng nhằm mục đích mô tả mối xung
đột giữa con người với tự nhiên,
+ Đồng thời thể hiện ước mơ chế ngự tự nhiên của con người
trong thời đại thần thoại.
10 + Bằng hiểu biết của bản thân, học sinh trình bày quan điểm cá
nhân vê' việc giải thích hiện tượng tự nhiên trong truyện Nữ thần
Mặt Trời và Mặt Trăng.
+ Trên thực tế, cách giải thích mà học sinh biết chủ yếu dựa trên
kiến thức khoa học, khác hoàn toàn với cách giải thích mang đậm
yếu tố chủ quan, thể hiện trình độ nhận thức còn “ngây thơ”, “non
nớt” của con người trong truyện thần thoại
II

Điểm
6.0
0.5
0.5
0.5
0.5
0.5
0.5
0.5
1.0

1.0

0.5

VIẾT
4.0
a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
0.5
Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài
khái quát được vấn đề
b. Xác định đúng yêu cầu của đề.
0.5
Giải thích hiện tượng tự nhiên xảy ra hàng ngày có liên quan đến
mặt trời, mặt trăng.

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
HS có thể viết bài nhiều cách trên cơ sở kết hợp được lí lẽ và dẫn
chứng để tạo tính chặt chẽ, logic của mỗi luận điểm; đảm bảo các
yêu cầu sau:
- Giới thiệu ngắn gọn về thần thoại nói chung, thần thoại Nữ thần
Mặt Trời và Mặt Trăng nói riêng.
- Đánh giá đặc điểm về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm:
+ Về nội dung: (1,0đ)
Phân tích được các ý:
. Nữ thần Mặt trời và nữ thần Mặt Trăng làm nhiệm vụ Ngọc
Hoàng giao là quan sát trần gian. (0,25đ)
. Lúc đầu nữ thần Mặt Trăng vì có sức nóng vì ăn nói hỗn xược,
nhiều chuyện nên mọi người kinh sợ, xa lánh. Sau bị Quải ném cát
vào mặt tính dịu dàng hiền lành hơn ai cũng thích. (0,25đ)
. Truyện Nữ thần Mặt Trời và Mặt Trăng giải thích nguồn gốc, đặc
điểm, quy luật của các hiện tượng tự nhiên. (0,25đ)
. Truyện còn thể hiện khát vọng chế ngự, chinh phục tự nhiên của
con người thời cổ. (0,25đ)
+ Về nghệ thuật: (1,0đ)
. Không gian: Rộng lớn, không rõ nơi chốn cụ thể. (0,25đ)
. Thời gian: Bấy giờ. (0,25đ)
. Nhân vật: Là thần, hai nữ thần Mặt Trời và Mặt Trăng với khả năng
phi thường chiếu sáng cả thế gian. (0,25đ)
. Cốt truyện: Xoay quanh việc giải thích đặc điểm của thế giới: ngày
dài, ngắn, ánh trăng, mặt trời. (0,25đ)
- HS nêu thông điệp hay ý nghĩa từ câu chuyện: (0,5đ)
+ Mỗi việc xuất hiện trên trái đất đều có nguồn gốc rõ ràng.
(Học sinh có thể nêu ra thông điệp không giống đáp án, GK thấy
đúng thì cho điểm)
d. Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.
e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có
cách diễn đạt mới mẻ.
Tổng điểm

2.5

0.25
0.25
10.0