1

Tài liệu Hoá học 11

BÀI 3: ANKAĐIENEN (CnH2n-2, n>= 3 )
A/ LÝ THUYẾT
I. KHÁI NIỆM
- Ankađien

......................................................................
......................................................................
......................................................................

- CTTQ: ............................................................
II. DANH PHÁP - PHÂN LOẠI
1) Danh pháp:
- Danh pháp quốc tế IUPAC
+ Bước 1: Chọn mạch dài nhất , chứa 2 liên kết C=C làm mạch chính
+ Bước 2: Đánh STT sao cho bắt đầu C=C có STT nhỏ nhất
+ Bước 3 : Gọi tên :
STT nhánh + Tên nhánh
tên mạch chính + a

STT C=C + đien

- Danh pháp thông thường
2) Phân loại
Hai liên kết đôi liền nhau ……………………………………………………………
Hai liên kết đôi cách nhau bởi 1 liên kết đơn ( Ankađien liên hợp)
…………………………………………………………………………………………
Hai liên kết đôi cách xa nhau………………………………………………………….
* Đồng phân
- C3H4 .................................................................................................................................................................
- C4H6 ................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
- C5H8 .................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
1. Phản ứng oxi hóa
a) Oxi hoá hoàn toàn: Cn H 2n  2 

t
O 2 

o

CO 2 

H 2O

..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
b) Oxi hoá không hoàn toàn bằng KMnO4 Hiện tượng: mất màu tím dung dịch KMnO4
2. Phản ứng cộng
a) Cộng X-X
a1. Cộng H2/Ni, to
Sưu tầm & biên soạn: Bùi Đức Minh

2
Tài liệu Hoá học 11
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
a2. Cộng halogen Br2
- Tỉ lệ 1:1 tuỳ vào điều kiện phản ứng mà sinh ra sản phẩm cộng 1,2 hay cộng 1,4
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
- Tỉ lệ 1:2
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
b) Cộng H-X (HCl/HBr)
- Tỉ lệ 1:1..............................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
3. Phản ứng trùng hợp
..............................................................................................................................................................................
Sưu tầm & biên soạn: Bùi Đức Minh

3
Tài liệu Hoá học 11
..............................................................................................................................................................................
VI. ĐIỀU CHẾ
Tách H từ ankan tương ứng
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
Nếu là buta-1,3- đien ..........................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

B/ BÀI TẬP
Dạng 1: Viết đồng phân, đọc tên:
Bài 1:. Số đồng phân ứng với các công thức C3H4, C4H6, C5H8. Gọi tên các đồng phân đó và cho biết đồng
phân nào là akadien liên hợp.
Bài 2: . Tên gọi của chất có cấu tạo sau:
a) CH3 – CH = CH – CH=CH– CH3.
d) CH2 = C = C(C2H5) – CH2 - CH3
b) CH2 = C(CH3) - CH = CH2
e) CH2 = CCl – CCl = C(CH3) - CH2 - CH3
c) CH2 = C(CH3) – C(C2H5) = CH – CH3
f) CH2 = CBr - C(C2H5) = CH2
Dạng 2: Từ tên gọi xác định công thức cấu tạo
Bài 1:. Viết CTCT các chất có tên goi sau :
a) buta-1,3-dien
e) Isopren
b) propađien
f) đivinyl
c) 2-clobuta-1,3-đien
g) 2-metylpenta-1,3-đien
d) hexa-1,4-đien
h) 2,3-đimetylhexa-1,5-đien
Dạng 3 : Viết phản ứng theo yêu cầu
Bài 1: Viết các phương trình phản ứng sau, xác định sản phẩm chính
1. Butadien tác dung H2 ( Ni, toC).
6. Isopren lần lượt tác dụng với: H2(Ni,toC) ; Br2
2. Butadien tác dụng HBr theo kiêu (1,2).
(40°C, 1:1); HBr (40°C, 1:1); H2O (40°C, 1:1).
3. Butadien tác dung HBr ở nhiệt độ cao.
7. Buta-1,3-dien lần lượt tác dụng với: Cl2 (-80C,
4. Butadien tác dung dd Br2( 1:1) ở nhiệt độ thấp.
1:1); HCI (-80°C, 1:1); H2O (40°C, 1:1).
5. Butadien tác dung dd Br2 dư.
Bài 2: Viết phương trình phản ứng trùng hợp các chất sau:
1. Buta-1,3-đien
2. Isopren
Dạng 4: :Lập CTPT ankađien dựa vào tỉ khối hơi, % nguyên tố.
Bài 1. Xác định CTPT, CTCT và gọi tên trong các trường hợp sau:
a. Ankađien A có dA/H2 = 27
b. Ankađien X có tỉ khối hơi so với metan là 4,25.
Bài 2. Ankađien Y có %C = 87,8%. Tìm CTPT của Y và viết các đồng phân có thể có
Bài 3. Ankađien E có %H =11,7647 %. Tìm CTPT của E
Dạng 5: Toán lập CTPT ankađien
*Dựa vào phản ứng cộng brom
Sưu tầm & biên soạn: Bùi Đức Minh

4
Tài liệu Hoá học 11
Bài 1. Cho một ankadien liên hợp B hấp thụ hoàn toàn vào dd brom dư thì thấy khối lượng bình tăng lên 4
gam và khối lượng brom tham gia phản ứng là 32 gam. Tìm CTCT, gọi tên B.
Bài 2. Cho 0,675 gam một ankađien X phản ứng vừa đủ với 20 gam dd Br2 20%. Tìm CTPT, viết CTCT có
thể có và gọi tên X.
Bài 3. Cho 2,025 gam một ankađien X phản ứng vừa đủ với 96 gam dd Br2 12,5%. Sản phẩm thu được chỉ có
liên kết đơn. Tìm CTPT, viết CTCT có thể có và gọi tên X.
Bài 4. Cho 1,89g một ankađien A tác dụng với dd Brom dư thu được 13,09g sản phẩm cộng. Tìm CTPT A.
*Dựa vào phản ứng đốt cháy
Bài 1. Xác định CTPT của ankadien trong các trường hợp sau:
a. Đốt cháy hoàn toàn 0,15 mol ankadien X thu được 26,4 gam CO2.
b. Đốt cháy hoàn toàn 30 cm3 ankadien Y thu được 90 cm3 cacbonic(đktc).
c. Đốt cháy hoàn toàn 2,24 lít ankadien Z rồi dẫn toàn bộ sản phẩm cháy vào dd KOH dư thu được 69
gam muối.
d. Đốt cháy hoàn toàn 3,4 gam điolefin cần dùng vừa đủ 7,84 lít O2(đktc).
Bài 2. Đốt cháy hoàn toàn 5,4 gam một ankadien liên hợp X thu được 8,96 lít CO2 (đkc). Xác định CTCT của
ankadien X
Bài 3. B là một ankadien liên hợp có mạch cacbon phân nhánh. Để đốt cháy hoàn toàn 6,8 gam B cần dùng
15,68 lít O2(đktc).
a/ Xác định CTPT, CTCT và tên B.
b/ Viết phương trình phản ứng của A với Br2, H2O theo tỉ lệ mol 1:1.
Bài 4. Đốt cháy hoàn toàn 10,2 gam một ankadien liên hợp Y thu được 16,8 lít CO2 (đkc). Viết CTCT và gọi
tên Y.
Bài 5. Đốt 3,4g một ankađien liên hợp A có mạch C phân nhánh cần 7,84 lít O2 (đktc). Xác định CTPT và
CTCT A.
Bài 6. Oxi hóa hoàn toàn 0,68g một ankađien X thu được 1,12 lít CO2 (đktc). Tìm CTPT X và viết các CTCT
có thể có của X.
Bài 7. Đốt cháy 5,4g một ankađien liên hợp X thu được 8,96 lít CO2 (đktc). Tìm CTCT X.
Bài 8. Đốt cháy hoàn toàn 6,8g một ankađien A thu được 11,2 lít CO2 (đktc) và m (g) H2O. Dẫn toàn bộ sản
phẩm lần lượt vào bình 1 đựng dd H2SO4 đặc sau đó qua bình 2 đựng nước vôi trong dư.
a. Tìm CTPT, viết CTCT của A.
b. Tính độ tăng khối lượng của bình 1, độ tăng khối lượng của bình 2 và khối lượng kết tủa sinh ra ở bình 2.
Dạng 6. Chuỗi phản ứng
Bài 1. Viết phương trình phản ứng cho chuỗi sau
a.
1,4-đibrombut-2-en
Propan

metan

butan

buta-1,3-dien

1,4-đibrombutan
butan

2-clobutan

cao su Buna
b.
Butan

đivinyl

but-2-en

c.
Sưu tầm & biên soạn: Bùi Đức Minh

butan

metan

andehit fomic

5

Tài liệu Hoá học 11
Caosu isopren
iso pentan

isopren
1,2,3,4- tetrabrom – 2- metylbutan

Sưu tầm & biên soạn: Bùi Đức Minh