HiÖu qu¶ tõ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS
Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam
§éc lËp- Tù do- H¹nh phóc

§Ò tµi s¸ng kiÕn kinh nghiÖm
I. S¬ yÕu lý lÞch
Hä vµ tªn: Doãn Thị Hợi
Sinh ngµy: 08 th¸ng 11 n¨m 1983
N¨m vµo ngµnh: 2007
Chøc vô: Giáo viên
Đơn vÞ c«ng t¸c: Trêng THCS S¬n §µ - Ba V× - Hµ Néi
Tr×nh ®é chuyªn m«n: Đại học Sư phạm Địa lí
HÖ ®µo t¹o: Chính Quy
Bé m«n gi¶ng d¹y: Địa lí 6 + 8 + 9 – công dân 6C,B
Tổ khoa học xã hội.

MỤC LỤC

1

HiÖu qu¶ từ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS
TT
1
2
3

4

5
6
7

NỘI DUNG
Sơ yếu lí lịch.
Mục lục.
A. Mở đầu.
I . Lí do chọn đề tài.
II. Phạm vị nghiên cứu.
III. Phương pháp nghiên cứu.
B. Nội dung.
I. Cơ sở lí luận.
II. Cơ sở thực tiễn.
III.Giải pháp thực hiện.
C. Kết quả thực hiện.
C. Kết luận.
Tài liệu tham khảo
Đánh giá của hội đồng khoa học

TRANG
01
02
03
03
04
05
05
05
06
06
06
07
08
08

§Ò tµi
HiÖu qu¶ cña viÖc tæ chøc trß ch¬i
2

HiÖu qu¶ từ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS

trong d¹y häc GIÁO DỤC CÔNG DÂN
ë trêng thcs
PHẦN A: MỞ ĐẦU

I. Lý do chọn đề tài:
Giáo dục công dân(GDCD) là môn học rất quan trọng trong việc hình thành nên
những thế hệ công dân trong tương lai. Môn GDCD là nền tảng để người công dân
làm người thực hiện bổn phận đối với bản thân, gia đình, nhà trường, cộng đồng và
môi trường tự nhiên. Thông qua đó, không chỉ trang bị cho người học những tri
thức đạo đức, pháp luật mà điều quan trọng là rèn luyện cho học sinh thói quen, kỹ
năng và thực hiện hành vi, quan hệ giao tiếp, ứng xử phù hợp với chuẩn mực đạo
đức chung của xã hội.
Thế nhưng hiện nay, chất lượng và hiệu quả dạy học môn GDCD vẫn chưa
cao, vẫn còn tình trạng học sinh chán học môn GDCD. Vậy, vấn đề đặt ra là giáo
viên dạy môn GDCD như thế nào để học sinh học, thích học, không chán học môn
này. Theo tôi, vấn đề cốt lõi là ở chỗ phương pháp dạy học (PPDH) của người giáo
viên. PPDH môn GDCD rất đa dạng, phong phú bao gồm các PPDH truyền thống
và hiện đại như: Đàm thoại, vấn đáp, thảo luận nhóm, đóng vai, trò chơi, động não,
giải quyết tình huống…Tùy từng nội dung bài học, từng phần, từng điều kiện dạy
học của nhà trường mà giáo viên lựa chọn và sử dụng các PPDH một cách hợp lý và
có hiệu quả cao nhất. Trong đó, theo tôi nghĩ sử dụng phương pháp trò chơi sẽ tạo
được sự hứng thú cho học sinh, làm cho tiết học trở nên nhẹ nhàng, vì thế mà nâng
cao hiệu quả dạy học. Do đó, tôi mạnh dạn chọn đề tài: “HiÖu qu¶ từ viÖc tæ chøc
trß ch¬i trong d¹y häc GDCDë trêng THCS ” để làm sáng kiến kinh nghiệm làn
này.
Đề tài không sao tránh khỏi những thiếu sót, mong Hội đồng khoa học và bạn
bè đồng nghiệp góp ý thêm để đề tài hoàn thiện hơn và áp dụng rộng trong dạy học.
3

HiÖu qu¶ từ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS
II. Phạm vi nghiên cứu:
Đề tài xoay quanh việc nghiên cứu giảng dạy và học tập với việc: “ HiÖu qu¶
từ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS” Đối tượng nghiên
cứu mà tôi áp dụng cho đề tài này là học sinh khối 8 của Trường THCS .
( Trong năm học 2017 – 2018).
III. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu:
- Trên cơ sở đưa ra cách tiến hành sử dụng phương pháp trò chơi trong dạy học
môn GDCD nhằm nâng cao chất lượng dạy học, tạo hứng thú cho học sinh trong
quá trình học tập, làm cho tiết học trở nên nhẹ nhàng, không bị khô khan, nhàm
chán nhưng cũng không làm ảnh hưởng tới mục tiêu của bài học. Đồng thời nâng
cao hơn nữa vị thế của môn GDCD trong nhà trường THCS.
- Để làm được điều đó cần:
+ Hiểu rõ bản chất của phương pháp trò chơi, cách tiến hành trò chơi học tập…
+ Thực trạng của việc dạy học môn GDCD ở trường THCS, cũng như việc vận
dụng các PPDH hiện đại vào dạy học.
+ Nguyên nhân và hướng khắc phục để nâng cao hiệu quả dạy học môn GDCD
IV. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện tốt đề tài nghiên cứu bản thân phải thực hiện các nhiệm vụ:
- Nghiên cứu các tài liệu về “Phương pháp dạy học Giáo dục công dân”
- Thao giảng, dự giờ đồng nghiệp trao đổi rút kinh nghiệm qua từng tiết dạy.
- Nghiên cứu tài liệu gây hứng thú về dạy học Giáo dục công dân
- Nghiên cứu tài liệu: Tâm lí học
- Sách giáo khoa, sách giáo viên Giáo dục công dân lớp 7, 8.
Sử dụng các trò chơi có thể đáp ứng được đầy đủ các yêu cầu của việc đánh giá
khả năng lĩnh hội kiến thức của học sinh trong việc giảng dạy môn GDCD, để khắc
phục nhược điểm trong phương pháp kiểm tra đánh giá cần phối hợp các phương

4

HiÖu qu¶ từ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS
pháp hiện đại. Trong đó có phương pháp trò chơi học tập, học sinh được trực tiếp
trải nghiệm nên sẽ giáo dục cho các em những kĩ năng sống cơ bản, cần thiết.
PHẦN B: NỘI DUNG
II. Cơ sở lí luận:
Trong nhiều năm qua, ngành giáo dục đã tổ chức nhiều Hội thảo, chuyên đề
về “ Phương pháp dạy học tích cực”. Trong đó dạy học tích cực là học sinh tích cực
hóa trong các hoạt động học tập của mình thông qua sự tổ chức, điều khiển, hướng
dẫn của giáo viên: Học sinh chủ động tìm tòi, phát hiện, giải quyết nhiệm vụ nhận
thức có ý thức và vận dụng linh hoạt, sáng tạo các kiến thức, kỹ năng đã thu nhận
được.
Khác với các bộ môn khoa học khác. Đặc thù của bộ môn Giáo dục công dân là
môn học hết sức quan trọng và cần thiết ở trường THCS. Nó có nhiệm vụ cung cấp
cho học sinh một hệ thống các chuẩn mực giá trị đạo đức và pháp luật cơ bản, cần
thiết đối với người công dân ở mức độ phù hợp với lứa tuổi. Qua đó, học sinh được
trang bị những phương thức ứng xử cần thiết có đạo đức, có văn hóa phù hợp với
những quy định của pháp luật, giúp học sinh biết sống hòa nhập trong đời sống xã
hội hiện đại với tư cách là một chủ thể tích cực, năng động và làm một công dân có
ích trong tương lai.
Dạy học môn Giáo dục công dân trước đây thường thiên về giới thiệu cho học
sinh hiểu khái niệm, các giá trị và chuẩn mực, sau đó buộc các em phải chấp nhận.
Cách làm đó cho thấy hiệu quả rất hạn chế. Các em biết các chuẩn mực nhưng
không hành động theo các chuẩn mực, vì những hiểu biết chưa chuyển thành niềm
tin hay giá trị của chính các em để có thể là kim chỉ nam hướng dẫn hành động.
Để một giá trị biến thành hành động trước tiên phải có vị thế trong chính hệ
thống giá trị bản thân của mỗi người, trở thành tình cảm, niềm tin của mỗi người. Vì
5

HiÖu qu¶ từ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS
vậy, để hình thành và phát triển nhân cách người công dân cho thế hệ trẻ, để thực
hiện được mục tiêu của môn Giáo dục công dân không thể bằng sự thuyết lý, rao
giảng đạo đức của giáo viên mà phải thông qua các hoạt động và giao lưu của chính
các em. Nói cách khác, quá trình dạy học môn Giáo dục công dân cho học sinh phải
là quá trình tổ chức cho các em hoạt động và giao lưu với thầy, với bạn và với
những người khác; để thông qua đó các em có thể phát hiện và chiếm lĩnh nội dung
bài học.
Phương pháp dạy học thông qua hoạt động trò chơi là phương pháp giúp cho
tiết học trở nên nhẹ nhàng, sinh động, không khô khan, nhàm chán. Thông qua trò
chơi, ý nghĩa của nội dung bài học được truyền tải đến người học một cách nhẹ
nhàng nhưng sâu sắc, dễ hiểu. Học sinh được lôi cuốn vào quá trình luyện tập một
cách tự nhiên, hứng thú và có tinh thần trách nhiệm, đồng thời giảm bớt được sự
căng thẳng, mệt mỏi trong học tập.
Thông thường con người chỉ nhớ: 10% những gì họ đọc, 20% những gì họ nghe,
30% những gì họ thấy, 50% những gì họ nghe và thấy, 80% những gì họ nói và
90% những gì họ nói và làm- tức là tự họ khám phá. Vì vậy, nếu người thầy tạo
được cảm xúc, sự ham thích thì động cơ và sự thay đổi của học sinh sẽ được kích
thích và thúc đẩy. Trò chơi không những giúp học sinh gần gũi, cởi mở với thầy,
với bạn, với người khác và tạo sự hứng thú của học sinh đối với nội dung bài học
mà còn khuyến khích học sinh tiếp thu bài học một cách tự nhiên, không gượng ép,
khô cứng. Từ đó, thúc đẩy học sinh linh động, áp dụng bài học vào thực tiễn cuộc
sống.
II. Cơ sở thực tiễn.
1. Thuận lợi:
Được sự quan tâm chỉ đạo của ban giám hiệu nhà trường, tổ chuyên môn tạo
mọi điều kiện cho việc dạy và học ở nhà trường.
2. Khó khăn:
6

HiÖu qu¶ từ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS
Hiện nay, mặc dù đã được Nhà nước và các địa phương quan tâm đầu tư xây
dựng cơ sở vật chất khang trang, phương tiện dạy học được mua sắm đầy đủ hơn,
tuy nhiên chất lượng bộ môn Giáo dục công dân nói riêng còn thấp.
Mặc dù bộ môn Giáo dục công dân đóng một vai trò quan trọng nhưng ở
cấp THCS, trong thực tế, hầu hết học sinh chưa ham học, chưa thực sự yêu thích bộ
môn Giáo dục công dân, chỉ đối phó tức thời, không chú ý và xem đó như một môn
phụ, đã có rất nhiều em không thích học môn này. Hơn nữa năng lực tiếp thu của
các em cũng còn hạn chế. Các em chưa xác định được động cơ học tập, học như thế
nào? học cho ai? học để làm gì? Điều kiện học tập còn chưa đáp ứng được với yêu
cầu nội dung và đổi mới phương pháp giáo dục hiện nay.
Trong các giờ dạy GDCD ở các trường học hiện nay một bộ phận giáo viên
chưa thực sự tâm huyết, nhiệt tình. Một số giáo viên năng lực còn có phần hạn chế,
phương pháp dạy học chưa phù hợp đối tượng học sinh hoặc áp dụng các phương
pháp dạy học rất máy móc thiếu sự linh hoạt và sáng tạo. Do đó trong các giờ học
chưa sôi nổi. Một bộ phận giáo viên còn nặng về truyền thụ kiến thức một chiều,
hoặc áp đặt học sinh theo chủ quan của mình, chưa chú ý đến khả năng tư duy sáng
tạo cũng như không cho học sinh trình bày quan điểm của mình về một vấn đề gì
đó, tức là không có sự tương tác giữa người dạy và người học
Vậy vấn đề đặt ra là làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn
Giáo dục công dân? Muốn nâng cao chất lượng dạy học môn Giáo dục công dân
phải làm như thế nào? Phải làm gì để học sinh không nhàm chán và có hứng thú học
môn GDCD ? Ph¶i t×m ph¬ng ph¸p nào để có hiệu quả cho các giờ học Giáo dục
công dân? Đây không đơn thuần chỉ là những câu hỏi mà đó là cả một vấn đề giáo
viên cần phải giải quyết.
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn GDCD, theo sát công cuộc đổi mới
của Ngành từ chương trình, sách giáo khoa đến phương pháp dạy học… Trước thực
tế đó, tôi thiết nghĩ cần phải tìm ra hướng đi mới trong việc sử dụng phương pháp
7

HiÖu qu¶ từ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS
trò chơi vào dạy học GDCD sao cho hợp lý và có hiệu quả nhất. Với sự trăn trở, tìm
tòi trong quá trình giảng dạy, tôi cũng đã rút ra được một số kinh nghiệm và đã áp
dụng vào quá trình giảng dạy và thấy có những hiệu quả nhất định. Đề tài này tôi đã
từng trăn trở và khảo cứu thực trạng từ những năm học trước. Đến năm học này
(năm học 2017 -2018 ), qua nghiên cứu và thực nghiệm, đối chiếu kết quả thu được
từ học sinh của những năm học trước, tôi đã tìm được hướng khai thác mới trong
việc áp dụng phương pháp trò chơi vào dạy học.
3. Điều tra cụ thể.
Sau khi kÕt thóc n¨m häc 2016- 2017, t«i lµm mét cuéc ®iÒu tra nhanh ®Ó th¨m
dß ý kiÕn cña häc sinh trong c¸c giê Giáo dục công dân víi mét sè lo¹i c©u hái
th¨m dß, ch¼ng h¹n nh: Trong c¸c giê Giáo dục công dân em cã thÊy høng thó häc
kh«ng ? Em cã thÝch häc bé m«n Giáo dục công dân kh«ng ?,...
Đa số học sinh đều trả lời là không thích học môn Giáo dục công dân, v× trừu
tượng, khã nhí, khô khan . Trong các giờ học không thấy hứng thú l¾m v× thÇy c«
thêng nãi nhiÒu, ghi chép còn dài. Thậm chí một vài trường hợp còn trả lời rằng:
Em học giáo dục công dân vì sợ thầy-cô vµ cha mÑ..., đó thực sự là một điều đáng
buồn cho giáo viên. Nhưng đó chính là thực trạng của nhiều trường học, nhiều địa
phương hiện nay.
Vì vậy dẫn đến hệ quả là học sinh không có hứng thú học môn Giáo dục công
dân, nên hiệu quả giờ dạy đạt kết quả chưa cao; kết quả xếp loại của học sinh còn
thấp .
* Kết quả kh¶o s¸t chÊt lîng m«n Giáo dục công dân ,®Çu năm häc 2017-2018 như
sau:
Giỏi

Khá

Tb

Yếu-Kém

Lớp

SLHS

SL

%

SL

%

SL

%

SL

%

8A

38

5

13,5

12

32,4

17

44,7

4

10,8

8

HiÖu qu¶ từ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS
8B

39

3

7,7

11

28,2

20

51,3

5

12,8

8C

40

4

10

13

32,5

18

45

5

12,5

4. Nguyên nhân:
Như vậy, nhìn vào kết quả kh¶o s¸t chÊt lîng môn Giáo dục công dân ®Çu n¨m
học 2017-20118 chưa cao (nếu không muốn nói là cßn thấp) so với thế mạnh và
tiềm năng của bộ môn. Vậy thì, những nguyên nhân nào làm cho kết quả thấp như
trên? Có rất nhiều nguyên nhân (cả chủ quan lẫn khách quan), nhưng theo bản thân
tôi những nguyên nhân cơ bản dẫn đến thực trang trên, đó là:
Một là: Trong các giờ dạy Giáo dục công dân Giáo viên chưa có các phương pháp
dạy học gây được hứng thú cho Học sinh.
Hai là: Giáo viên chưa thực sự đầu tư cho giờ dạy (chuẩn bị giáo án chưa chu đáo,
phương tiện trợ giảng chưa đầy đủ, phương pháp chưa phù hợp,...)
Ba là: Học sinh chưa nhận thức đúng tầm quan trọng của bộ môn
Bốn là: Bài dạy của Giáo viên chưa lôi cuốn được học sinh, chưa có sự tương tác
giữa thầy và trò.
Năm là: Thiết bị dạy học chưa đảm bảo theo yêu cầu .
Sáu là: Giáo viên sử dụng các phương pháp một cách máy móc, thiếu sự linh hoạt,
chưa dựa vào đối tượng của mình để đưa ra phương pháp phù hợp nhất.
III. Giải pháp thực hiện:
Xuất phát từ nguyên nhân trên, trong quá trình dạy học của mình tôi thấy cần
tạo ra không khí học tập sôi nổi, thân thiện giữa thầy và trò, tạo sự hứng thú cho
người học, gi¸o viªn kịp thời nắm bắt được tâm sinh lí của học sinh. Có như vậy,
học sinh mới yêu thích và có hứng thú học bộ môn Giáo dục công dân, hiệu quả giờ
dạy thu được sẽ cao hơn.
Việc tổ chức “trò chơi” trong các giờ dạy GDCD không nhằm mục đích giải trí
cho học sinh mà điều quan trọng là thông qua các trò chơi sẽ tạo nên một không khí
hăng say học tập, một không khí làm việc nghiêm túc để đi tìm cái phải hướng đến,
9

HiÖu qu¶ từ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS
đó là những kiến thức GDCD. Qua các trò chơi các em vừa có thể độc lập suy nghĩ,
tìm tòi đồng thời vừa rèn luyện kỹ năng hoạt động nhóm để có đáp án vừa nhanh
vừa chính xác hay thể hiện những hành động, những thái độ, những việc làm thông
qua một trò chơi học tập nào đó. Bản chất của phương pháp trò chơi là dạy học
thông qua tổ chức hoạt động cho HS dưới sự hướng dẫn của giáo viên,  HS được
hoạt động bằng cách tự chơi trò chơi trong đó mục đích của trò chơi chuyển tải mục
tiêu của bài học. Luật chơi (cách chơi) thể hiện nội dung và phương pháp học, đặc
biệt là phương pháp học tập có sự hợp tác và sự tự đánh giá.
    Sử dụng trò chơi học tập để hình thành kiến thức, kỹ năng mới hoặc củng cố kiến
thức, kỹ năng đã học. Trong thực tế dạy học, GV thường tổ chức trò chơi học tập để
củng cố kiến thức, kỹ năng. Tuy nhiên việc tổ chức cho học sinh chơi các trò chơi
để hình thành kiến thức, kỹ năng mới là rất cần để tạo hứng thú học tập cho học
sinh ngay từ khi bắt đầu bài học mới
1 . Quy trình thực hiện:
Bước 1: Giáo viên( hoặc GV cùng HS) lựa chọn trò chơi, giới thiệu trò chơi và mục
tiêu.
Bước 2: Chuẩn bị các phương tiện, điều kiện cần thiết cho trò chơi. Bước này bao
gồm những việc làm sau:
- Tổ chức người tham gia trò chơi: số người tham gia, số đội tham gia (mấy đội
tham gia)
- Các dụng cụ cần thiết dùng để chơi (nếu có).
Bước 3: Hướng dẫn chơi. Bước này bao gồm những việc làm sau:
- GV nêu cách chơi (luật chơi): Từng việc làm cụ thể của từng người chơi hoặc
đội chơi, thời gian chơi, những điều người chơi không được làm.
- Cách xác nhận kết quả và cách tính điểm chơi…

10

HiÖu qu¶ từ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS
- Cách chơi: Từng việc làm cụ thể của người chơi hoặc đội chơi, thời gian chơi,
những điều người chơi không được làm…
- Cách xác nhận kết quả và cách tính điểm chơi, cách giải của cuộc chơi. (nếu có)
Bước 4: Thực hiện trò chơi
Bước 5: Đánh giá sau trò chơi. Bước này bao gồm những việc làm sau:
- GV hoặc trọng tài là học sinh nhận xét thái độ tham gia trò chơi của từng đội,
của cá nhân, những việc làm chưa tốt để rút kinh nghiệm.
- Công bố kết quả của từng đội, cá nhân và tuyên dương, ghi điểm, trao phần
thưởng(nếu có).
Bước 6: Thảo luận về ý nghĩa giáo dục của trò chơi. HS nêu kiến thức, kĩ năng
trong bài học mà trò chơi đã thể hiện.
Bước 7: GV kết luận, định hướng cho HS về cách ứng xử tích cực qua trò chơi.
2. Ưu điểm của phương pháp trò chơi.
- Qua trò chơi, HS có cơ hội để thể nghiệm thái độ, hành vi. Chính nhờ sự thể
nghiệm này sẽ hình thành được ở các em niềm tin vào những thái độ, hành vi tích
cực, tạo ra động cơ bên trong cho những hành vi ứng xử trong cuộc sống.
- Qua trò chơi, HS sẽ được rèn luyện khả năng ra quyết định lựa chọn cho mình
cách ứng xử đúng đắn, phù hợp trong tình huống; HS hình thành được năng lực
quan sát, được rèn luyện kĩ năng nhận xét, đánh giá hành vi. Trò chơi có nhiều HS
tham gia sẽ tạo cơ hội rèn luyện kĩ năng học tập hợp tác cho các em.
- Bằng trò chơi, việc học tập được tiến hành một cách nhẹ nhàng, sinh động,
không khô khan, nhàm chán. HS được lôi cuốn vào quá trình luyện tập một cách tự
nhiện, hứng thú và có tinh thần trách nhiệm, đồng thời giảm sự căng thẳng, mệt mỏi
trong học tập cho HS.
- Trò chơi còn tăng khả năng giao tiếp, tạo mối quan hệ gần gũi, thân thiện giữa
HS với HS, giữa GV với HS.
3. Lưu ý.
11

HiÖu qu¶ từ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS
Khi sử dụng phương pháp này, GV cần chú ý một số điểm sau:
- Lựa chọn hoặc tự thiết kế trò chơi đảm bảo những yêu cầu:
+ Mục đích của trò chơi phải thể hiện mục tiêu của bài học hoặc một phần của
chương trình.
+ Hình thức chơi đa dạng giúp HS được thay đổi các hoạt động học tập trên lớp,
giúp HS phối hợp các hoạt động trí tuệ với các hoạt động vận động.
+ Luật chơi đơn giản để HS dễ nhớ, dễ thực hiện. Cần đưa ra các cách chơi có nhiều
HS tham gia để tăng cường kỹ năng học tập hợp tác.
+ Các dụng cụ chơi cần đơn giản, dễ làm hoặc dễ tìm kiếm tại chỗ
- Chọn quản trò chơi có năng lực phù hợp với yêu cầu của trò chơi.
- Tổ chức chơi vào thời gian thích hợp của bài học để vừa làm cho học sinh hứng
thú học tập vừa hướng cho học sinh tiếp tục tập trung các nội dung khác của bài học
một cách có hiệu quả.
4. Một số ví dụ cụ thể khi sử dụng phương pháp trò chơi vào dạy học
a. Sử dụng trò chơi để củng cố kiến thức kĩ năng đã học.
Trong dạy học nói chung và dạy học môn GDCD nói riêng, không nhất thiết
giờ học nào cũng bắt buộc phải sử dụng phương pháp trò chơi. Tùy từng bài, từng
phần, từng điều kiện dạy học của nhà trường, khả năng của HS, năng lực và sở
trường của GV mà lựa chọn và sử dụng các PPDH một cách hợp lí. Sử dụng
phương pháp trò chơi trong dạy học môn GDCD nhằm:
+ Hình thành kiến thức, kĩ năng mới.
+ Củng cố kiến thức, kĩ năng đã học.
Để đạt được điều đó, chúng ta cần phải chú ý đến thời điểm áp dụng trò chơi.Thời
điểm áp dụng trò chơi hiệu quả, tăng hứng thú cho HS là:
- Sử dụng trò chơi vào đầu giờ học để kiểm tra bài cũ và giới thiệu bài mới.
- Sử dụng trò chơi để hình thành kiến thức, kĩ năng mới( áp dụng sau khi tìm
hiểu xong phần đặt vấn đề hay phần thông tin, sự kiện).
12

HiÖu qu¶ từ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS
- Sử dụng trò chơi để củng cố kiến thức, kĩ năng đã học.
a. Trò chơi: “Tiếp sức” ?
* Giới thiệu trò chơi:
Trò chơi này nhằm huy động tính tích cực của hầu hết học sinh trong lớp, em
nào cũng phải động não suy nghĩ và hoạt động kể cả học sinh yếu kém..Trò chơi áp
dụng khi giáo viên nêu yêu cầu học sinh tìm những chuẩn mực đạo đức hay pháp
luật; biểu hiện của chuẩn mực đạo đức hay pháp luật trong cuộc sống hàng ngày rất
nhiều, vì thế các em có thể thảo luận và nêu ra những biểu hiện đó. Trò chơi này có
thể áp dụng vào nhiều bài dạy khác nhau, có thể sử dụng ở phần tìm hiểu nội dung
chính của bài học hoặc sử dụng vào phần bài tập củng cố. Trong khoảng thời gian
nhất định nếu đội nào hoàn thành trong thời gian sớm nhất với kết quả chính xác
nhất sẽ là đội thắng cuộc.
* Cách tổ chức trò chơi:
* Bước 1: Chuẩn bị bảng phụ và phiếu học tập cá nhân; giáo viên treo bảng phụ.
* Bước 2: Giáo viên chia nhóm
* Bước 3: Mỗi nhóm lần lượt từng người lên dán phiếu vào bảng phụ cho phù
hợp hai cột của nhóm mình. Trò chơi diễn ra 3 phút, nhóm nào tìm được nhiều biểu
hiện hơn thì thắng cuộc ( Học sinh lên lần lượt từng người, người trước dán xong
người sau mới được lên).
* Bước 4: Giáo viên tuyên bố kết thúc cuộc chơi: Giáo viên cùng các đội chơi
lần lượt nhận xét về kết quả của từng đội, sau đó thống nhất chọn đội chơi nào hoàn
thành trong thời gian sớm nhất và chính xác nhất là đội thắng cuộc.
Khi dạy bài 1: Tôn trọng lẽ phải và bài pháp luật và kỉ luật ( GDCD8)
Mỗi nhóm học sinh được phát một tập phiếu trắng, sau đó, suy nghĩ và ghi lại
những biểu hiện của hợp tác và những biểu hiện ngược lại với hợp tác trong cuộc
sống vào phiếu
13

HiÖu qu¶ từ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS
Câu hỏi

Đội 1

Đội 2

Tìm biểu hiện tôn trọng

- Chấp hành tốt mọi nội

- Tôn trọng nội quy mà

lẽ phải

quy nơi mình sinh sống,

nhà trường đề ra

làm việc và học tập

Tìm những biểu hiện
hành vi tôn trọng pháp
luật

- Không quay cóp trong

- Bỏ dép ngoài cửa trước

thi cử

khi vào chùa

- ..........................

- .....................................

- Đi xe lề đường bên phải

- Không đi ngược chiều xe

- Đội mũ bảo hiểm khi - Người buôn bán đóng
tham gia giao thông

nộp thuế đầy đủ.

- ...................................

- ..................................

* Lưu ý: Giáo viên nên khuyến khích điểm cho đội thắng cuộc, còn những đội hoàn
thành trong thời gian muộn hơn hoặc đáp án chưa đầy đủ thì cả lớp cho một tràng
pháo tay khuyến khích, động viên các em.
Qua trò chơi này, chúng ta thấy được tính hiệu quả trong hoạt động nhóm đồng
thời cũng thấy được sự mạnh dạn của một số đối tượng học sinh nhút nhát, sự tích
cực tham gia của các đối tượng chay lười. Nói tóm lại khi tổ chức trò chơi này hầu
hết các đối tượng đều chủ động tham gia vì nó mang đến một không khí thoải mái
không gò ép, tạo được sự húng thú cho các em.
b. Trò chơi: “ Giải ô chữ”.
 Giới thiệu trò chơi:
Đây là một trong những trò chơi tương đối phổ biến trong dạy học Giáo dục công
dân . khi soạn bài, tôi thiết kế hệ thống ô chữ dưới dạng các ô chữ hàng ngang và
một ô chữ hàng dọc. Mỗi ô chữ hàng ngang là một đơn vị kiến thức trong bài học,
14

HiÖu qu¶ từ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS
còn ô chữ hàng dọc là một từ chìa khóa liên quan đến nội dung trong các chữ hàng
ngang. Sau khi giải hết các ô chữ hàng ngang với các chữ cái xuất hiện, học sinh sẽ
tìm được ô chữ hàng dọc (từ chìa khóa). Từ chìa khóa sẽ là nội dung kiến thức cơ
bản nhất của bài học. Trong quá trình giảng dạy của mình, tôi thường áp dụng trò
chơi này vào mục củng cố, kiến thức, kĩ năng đã học.
 Cách tổ chức trò chơi:
Tùy thuộc vào đối tượng học sinh theo từng lớp cụ thể mà người giáo viên tổ
chức trò chơi sao cho phù hợp. Đồng thời còn tùy thuộc dung lượng kiến thức của
từng tiết, từng bài mà giáo viên định lượng thời gian hợp lí. Trong thực tế giảng dạy
của mình, tôi thường tổ chức trò chơi này theo hai cách sau:
Bước một: Giáo viên đóng vai trò là người dẫn chương trình của trò chơi.
Bước hai: Giáo viên giới thiệu về luật chơi cho học sinh nắm.
Bước ba: Giáo viên cho học sinh tự lựa chọn ô chữ hàng ngang tùy thích, sau đó
giáo viên đọc câu hỏi và học sinh trả lời.
Bước bốn: Sau khi học sinh lần lượt tìm ra các ô chữ hàng ngang, các chữ cái ở ô
hàng dọc sẽ xuất hiện; giáo viên cho học sinh đọc chính xác từ chìa khóa của ô hàng
dọc và yêu cầu học sinh trình bày hiểu biết của mình về từ chìa khóa đó.
Bước năm: Giáo viên nhận xét mức độ tham gia của lớp đồng thời tuyên dương
những học sinh tham gia nhiệt tình và làm tốt phần thi. Giáo viên có thể khuyến
khích điểm cho học sinh làm tốt.
*Cách tạo ô chữ: Đối với cách chơi thứ nhất này, giáo viên nên tạo ô chữ như sau:
Chẳng hạn khi tiến hành củng cố bài: Phòng chống HIV/AIDS ( Bài 15 –
GDCD 8), t«i ®· tạo ô chữ như sau:
Ô chữ gồm 7 ô hàng ngang và một ô chữ hàng dọc (7 chữ cái)
15

HiÖu qu¶ từ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS

* Hàng ngang:
1, Gồm có 7 chữ cái : Đây là một quan niệm sai lầm cho rằng khi bị ………… cũng
bị HIV/AIDS? (một loại côn trùng)
2, Gồm 8 chữ cái: Căn bệnh này bùng phát mạnh mẽ trên khắp thế giới trong thời
gian gần đây ?
3, Gồm có 6 chữ cái: Tên của một chất bột trắng dùng làm thuốc giảm đau, gây
khoái cảm và gây nghiện?
4, Gồm có 6 chữ cái: Đây là một trong các tệ nạn xã hội nguy hiểm mà khả năng
lây truyền HIV rất cao?
5, Gồm 8 chữ cái: HIV tấn công vào cơ thể sẽ làm mất khả năng gì ở cơ thể con
người ?
6, Gồm 5 chữ cái: Cho biết tên một loại cây có chứa chất gây nghiện?
7, Gồm 6 chữ cái: Làm thế nào để biết một người bị nhiễm HIV??
* Hàng dọc:

Gồm có 7 chữ cái:

Để có thành công trong nghiên cứu và phát minh cần phải có yếu tố này ?

M U
C O
U
H E R
M A
M I E N
16

IM
O
I
D

Đ
A
I
D
I
C

Ô
H
N
A
C

T
1 N 1

M
H
A N S

A

HiÖu qu¶ từ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS

T

H U M A U

* Đáp án :Ô chữ hàng dọc: ĐẠI DỊCH
Gv: HIV/AIDS là đại dịch nguy hiểm cho cá nhân và xã hội, là thảm họa cho các
dân tộc trên thế giới. AIDS rất nguy hiểm nhưng không đáng sợ nếu tất cả chúng ta
đều hiểu biết , đều biết cách bảo vệ mình.
Như vậy, qua trò chơi này không những củng cố được kiến thức trong bài cho
học sinh mà còn rút được bài học kinh nghiệm rất thiết thực cho học sinh. Đó là
muốn làm được những việc có ích, muốn thành công trong nghiên cứu khoa học
cũng như trên nhiều lĩnh vực khác: Con người cần phải có tri thức. Muốn có tri thức
không còn con đường nào khác ngoài cố gắng học tập thật tốt.
c. Trò chơi “đóng vai”:


Giới thiệu trò chơi:

Việc đóng vai giúp học sinh liên hệ đến các vấn đề liên quan một cách cụ thể để
các em phát huy vốn kinh nghiệm sống của bản thân để phân tích, lí giải, tranh luận
các tình huống, các sự kiện thực tế từ đó các em tự rút ra bài học và khắc sâu kiến
thức.
Đóng vai là phương pháp giáo viên tổ chức cho học sinh thực hành làm thử một số
cách ứng xử trong một tình huống đạo đức hoặc pháp luật giả định
 Cách tổ chức trò chơi:
Phương pháp đóng vai có thể thực hiện dưới dạng hoạt cảnh tình huống để giới
thiệu bài hay để tìm hiểu mục đặt vấn đề. Phương pháp đóng vai có thể xây dựng
thành tiểu phẩm để củng cố bài học. Nghĩa là ở mỗi phần của bài học chúng ta đều
có thể sử dụng phương pháp đóng vai tuỳ theo nội dung và mục đích của bài dạy.
Để phương pháp đóng vai thực sự có hiệu quả ta cần tiến hành theo các bước:
Bước 1. Giáo viên giới thiệu tình huống vào cuối tiết học tuần trước để học sinh các
tổ nhóm xây dựng kịch bản và phân công sắm vai.
Bước 2. Thể hiện kịch bản (tình huống)
17

HiÖu qu¶ từ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS
Bước 3. Học sinh nhận xét rút ra bài học.
Bước 4: Giáo viên nhận xét đánh giá.
* Lưu ý: Khi sử dung trò chơi đóng vai trong bộ môn giáo dục công dân, một bộ
môn có nhiều tình huống đạo đức, pháp luật sẽ có những tác dụng sau:
Thứ nhất: Trò chơi đóng vai gây được hứng thú và sự chú ý cho người học.
Thứ hai: Rèn cho học sinh tính mạnh dạn, tự tin khi đứng trước đông người.
Thứ 3: Đóng vai giúp học sinh thực hành những kĩ năng trong môi trường an toàn,
được giám sát trước khi xảy ra các tình huống thực.
Thứ 4: Đóng vai khích lệ thay đổi thái độ, hành vi của người học theo hướng định
trước. Ta có thể thấy ngay tác động và hiệu quả của lời nói hoặc việc làm của các
vai diễn.
Thứ 5: Trò chơi sắm vai buộc giáo viên và học sinh phải dành thời gian để chuẩn bị
bài trên lớp. điều đó sẽ nâng cao được hiệu quả giờ dạy, học bộ môn.
Khi dạy bài: Bài 12: Quyền và nghĩa vụ công dân trong gia đình ( GDCD 8)
- HS thể hiện tình huống
TH: Ông nội Minh ở quê ra chơi, cả nhà vui vẻ đón tiếp ông. Bố mẹ mua quần áo,
thức ăn ngon và đưa ông đi thăm cảnh đẹp ở nhiều nơi. Riêng Minh rất khó chịu vì
luôn phải nhắc nhỡ ông: Bỏ dép ngoài cửa, không nói to, không tắt điện, mở xem
tivi chương trình mà mình không thích…..
- Giáo viên đặt câu hỏi:
? Em có nhận xét gì về cách ứng xử của bố mẹ Minh đối với ông nôi?
? Thái độ của Minh đối với ông nội như thế nào? Đúng hay sai? Vì sao?
? Nếu em là Minh em sẽ làm gì?
? Quyền và nghĩa vụ của con cháu đối với ông bà là gì?
HS trả lời và nhận xét
GV nhận xét kết luận và ghi nội dung bài
- Khi dạy bài: Bài 13: Phòng, chống tệ nạn xã hội ( GDCD 8)
18

HiÖu qu¶ từ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS
- HS thể hiện tình huống
TH: Thắng và Hòa chơi với nhau từ bé. Mẹ Hòa là người ghi lô đề nên rủ Thắng
chơi . Trúng vài lần thấy ham, Thắng dùng tiền học phí để chơi, khi không còn tiền,
Thắng lấy đồ gia đình đem bán lấy tiền chơi đề. Bố mẽ Thắng biết đã cấm và trách
mẹ Hòa, đồng thời báo với nhà trường và chính quyền để có biện pháp giáo dục
? Hòa và mẹ đã vi phạm như thế nào?
? Việc làm của bố mẹ Thắng đúng hay sai? Vì sao?
? Nếu là Thắng em sẽ xử lý như thế naò? Vì sao?
HS trả lời và nhận xét
GV nhận xét kết luận và ghi nội dung bài.
Qua việc theo dõi tình huống , học sinh tự rút ra bai học cho bản thân mình. Đây
là một cách để học sinh tiếp cận kiến thức, vận dụng một cách nhẹ nhàng không gò
bó ép buộc nhưng kết quả thật tuyệt vời để đi đến hành động đúng trong cuộc sống
nhờ vậy mà giờ hoc GDCD trở nên hấp dẫn. Bên cạnh đó, các em học sinh tham gia
đóng vai rất phấn khởi tự tin và lôi cuốn nhiều em khác xung phong nhận vai diễn
cho tình huống ở các giờ học tiếp theo.
d- Trò chơi “Thử làm phóng viên”
* Giới thiệu trò chơi:
Đây là trò chơi để củng cố thêm những kiến thức, hay học sinh bày tỏ những
ước mơ những tương lai, nguyện vọng của các em, … Qua đó giúp các em mạnh
dạn hơn trước đám đông. Giúp giáo viên biết cách điều chỉnh những hành vi,
những suy nghĩ sai lệch. Hướng cho các em “Thắp sáng ước mơ”.
* Cách tổ chức trò chơi:
Một vài học sinh trong lớp thay phiên nhau đóng vai phóng viên Đài truyền
hình, đài phát thanh, hoặc Báo thiếu niên tiền phong…và phỏng vấn các bạn theo
các câu hỏi( câu hỏi có thể các em tự nghĩ ra hoặc GV gợi ý trước cho các em):

19

HiÖu qu¶ từ viÖc tæ chøc trß ch¬i trong d¹y häc GDCD ë trêng THCS
- Học sinh được phỏng vấn đứng dậy...