SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TỈNH BÀ RỊA – VŨNG TÀU
ĐỀ THI THAM KHẢO 1
(Đề thi có 02 trang)

ĐỀ THI CHỌN HSG CẤP TỈNH LỚP 9
NĂM HỌC 2023 - 2024
MÔN THI: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 150 phút
(không kể thời gian phát đề)

Chủ đề: THÔNG ĐIỆP CỦA CUỘC SỐNG
Câu 1: Đọc hiểu văn bản (4,0 điểm)
Em hãy đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
HỎI
Tôi hỏi đất:
- Đất sống với nhau như thế nào?
- Chúng tôi tôn cao nhau.
Tôi hỏi nước:
- Nước sống với nhau như thế nào?
- Chúng tôi làm đầy nhau.
Tôi hỏi cỏ:
- Cỏ sống với nhau như thế nào?
- Chúng tôi đan vào nhau làm nên những chân trời.
Tôi hỏi người:
- Người sống với nhau như thế nào?
Tôi hỏi người:
- Người sống với nhau như thế nào?
Tôi hỏi người:
- Người sống với nhau như thế nào?
(Trích trong tập thơ “Thư mùa đông”, Hữu Thỉnh, NXB Hội Nhà văn, 1994)

Câu 1.1. (0,5 điểm): Đoạn trích được viết theo thể thơ nào?
Câu 1.2. (0,5 điểm): Các từ ngữ “tôn cao”, “làm đầy”, “đan vào”, “làm nên” cùng
có chung nét nghĩa gì?
Câu 1.3. (1,0 điểm): Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được tác giả sử dụng
ở sáu dòng thơ cuối bài.
Câu 1.4. (2,0 điểm): Dường như câu hỏi của nhân vật trữ tình “Tôi” với người chưa
có câu trả lời. Bằng việc chiêm nghiệm lại bản thân và lắng nghe những thông điệp từ cuộc

sống, em hãy trả lời câu hỏi: “Người sống với người như thế nào?”
Câu 2: Nghị luận xã hội (6,0 điểm)
Quan sát các hình ảnh trong cuộc sống, chúng ta lắng nghe những thông điệp quý giá:
Hình ảnh 1: Trứng gà, đập vỡ từ bên ngoài là thức ăn, đập vỡ từ bên trong là sinh
mạng. Con người cũng thế, đập vỡ từ bên ngoài là áp lực, đập vỡ từ bên trong là trưởng
thành.
Hình ảnh 2: Một người thấy con bướm non đang cố gắng vươn mình ra khỏi chiếc
kén. Vì muốn giúp con bướm kia, người ấy đã tách đôi cái kén cho nó chui ra. Nhưng ngờ
đâu, con bướm không chui ra được và mãi là con sâu.
Hình ảnh 3: Than đá vốn xấu xí xù xì và rẻ tiền, nhưng nếu nó được mài dưới áp lực
cực mạnh, nó sẽ biến thành thứ đáng giá và tuyệt đẹp nhất trên trần thế - Kim Cương.
Lựa chọn một trong ba hình ảnh trên làm điểm nhìn, hãy viết bài văn nghị luận với
nhan đề: Thư gửi những ai đang nỗ lực…
Câu 3: Nghị luận văn học (10,0 điểm)
Trong truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa”
(Nguyễn Thành Long), nhân vật người hoạ sĩ nghĩ
rằng: “Ông biết rất rõ sự bất lực của nghệ thuật
(…) trong cuộc hành trình vĩ đại là cuộc đời.”
Em có đồng ý với suy nghĩ trên không? Bằng
những hiểu biết về mối quan hệ giữa nghệ thuật (nói
chung) và văn học (nói riêng) với hiện thực cuộc
sống, em hãy viết bài văn đối thoại với nhân vật
người hoạ sĩ.

--------- HẾT --------Họ và tên thí sinh: ……………………………
Số báo danh: ………………………………….

Chữ ký CBCT số 1: ……………………………
Chữ ký CBCT số 2: ……………………………

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TỈNH BÀ RỊA – VŨNG TÀU
ĐỀ THI THAM KHẢO 2
(Đề thi có 02 trang)

ĐỀ THI CHỌN HSG CẤP TỈNH LỚP 9
NĂM HỌC 2023 - 2024
MÔN THI: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 150 phút
(không kể thời gian phát đề)

Câu 1: Đọc hiểu văn bản (4,0 điểm)
Đây là lời của một bà mẹ Việt Nam (trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước) nói
với con trai mình:
Con là lửa ấm quanh đời mẹ mãi
Con là trái xanh mùa gieo vãi
Mẹ nâng niu. Nhưng giặc Mĩ đến nhà
Nắng đã chiều… vẫn muốn hắt tia xa!
(Trích bài thơ “Mẹ”, Phạm Ngọc Cảnh)

Câu 1.1. (1,0 điểm): Xác định đối tượng trữ tình trong đoạn thơ trên.
Câu 1.2. (1,0 điểm): Chỉ rõ biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ.
Câu 1.3. (1,0 điểm): Phân tích dấu chấm câu giữa câu thơ 3 và từ nhưng. Tác dụng
của hai dấu hiệu ấy với nội dung như thế nào?
Câu 1.4. (1,0 điểm): Có bạn cho rằng khổ thơ này có hai ý đối lập nhau. Em có đồng
ý với nhận xét trên không? Ý kiến của em như thế nào?
Câu 2: Nghị luận xã hội (6,0 điểm)

Trong hình trên, phải chăng người thanh niên không thể vượt qua bức tường vì chưa
đủ số thang?
Từ việc trả lời câu hỏi ấy, em hãy rút ra bài học cho bản thân mình.

Câu 3: Nghị luận văn học (10,0 điểm)
“Thơ ca với muôn vàn những quan niệm khác nhau, luôn được cải biến hoàn thiện,
phong phú cùng với thời gian, tựa như cây lớn trong trời rộng tỏa thêm nhiều cành nhánh.
Mỗi cá thể sáng tạo đều chọn cho mình con đường riêng biệt, nhưng mọi nhà thơ đều chung
một đích đến là khám phá và tôn vinh cái Đẹp”.
(Trích “Vẻ đẹp và quyền năng của thơ ca” – Mai Văn Phấn – Tham luận tại Liên hoan thơ châu Á-Thái Bình Dương lần
thứ nhất – tháng 2/2012 tại TP. Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh)

Bằng việc phân tích các tác phẩm thơ, em hãy làm sáng tỏ nhận định trên.
--------- HẾT --------Họ và tên thí sinh: ……………………………
Số báo danh: ………………………………….

Chữ ký CBCT số 1: ……………………………
Chữ ký CBCT số 2: ……………………………

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TỈNH BÀ RỊA – VŨNG TÀU
ĐỀ THI THAM KHẢO 3
(Đề thi có 02 trang)

ĐỀ THI CHỌN HSG CẤP TỈNH LỚP 9
NĂM HỌC 2023 - 2024
MÔN THI: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 150 phút
(không kể thời gian phát đề)

Câu 1: Đọc hiểu văn bản (4,0 điểm)
Em hãy đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
Câu chuyện thứ nhất: Năm 1950, Florence Chadwich trở thành người phụ nữ đầu
tiên bơi qua eo biển Manche ở cả hai chiều đi và về. Hai năm sau, cô quyết định bơi từ
Cadelina sang bờ biển Califonia với mong muốn lập một kỷ lục mới. Hôm ấy, bầu trời đầy
sương, còn nước biển thì lạnh buốt. Sau khi đã bơi 16 tiếng đồng hồ, môi cô thầm lại vì lạnh,
toàn thân run rẩy. Cô ngẩng đầu nhìn lên, trước mắt chỉ toàn sương mù dày đặc. Cô có cảm
giác như mình còn cách bờ rất xa. Cô cảm thấy kiệt sức và yêu cầu người bạn trên thuyền
kéo mình lên. Dù người bạn động viên: Cố lên, chỉ còn một hải lý nữa thôi! Nhưng cô không
tin và nhất quyết lên thuyền. Đến khi lên bờ, cô biết người bạn đã không lừa mình, cô thực
sự hối hận vì đã không cố gắng thêm chút nữa
Câu chuyện thứ hai: Một người đàn ông có cơ hội được tham gia nhóm chinh phục
đỉnh Everest. Tuy nhiên, vì sức khỏe không tốt lắm nên ông đành dừng lại ở độ cao 6.400
mét. Khi ông kể lại chuyện này, những người bạn đều thấy tiếc cho ông. Ông trả lời: Tôi thì
không thấy tiếc về điều đó, bởi tôi biết rất rõ độ cao 6.400 mét là điểm cao nhất trong sự
nghiệp leo núi của mình.
(Trích “Góc nhìn diệu kỳ của cuộc sống”, Nhiều tác giả, NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, 2013)

Câu 1.1. (0,5 điểm): Xác định phép liên kết về hình thức có trong câu chuyện I:
“Dù người bạn động viên: Cố lên, chỉ còn một hải lý nữa thôi! Nhưng cô không tin và
nhất quyết lên thuyền. Đến khi lên bờ, cô biết người bạn đã không lừa mình, cô thực sự hối
hận vì đã không cố gắng thêm chút nữa”
Câu 1.2. (0,5 điểm): Dựa vào câu chuyện II, hãy cho biết tại sao người đàn ông
“không thấy tiếc” về việc “dừng lại ở độ cao 6.400 mét”.
Câu 1.3. (1,0 điểm): Xác định thông điệp của cả hai câu chuyện.
Câu 1.4. (2,0 điểm): Trong cả hai câu chuyện trên, điểm dừng có phải là tín hiệu của
sự thất bại. Trả lời trong khoảng nửa trang giấy thi.

Câu 2: Nghị luận xã hội (6,0 điểm)
Trong trái tim thế hệ trẻ một thời, “…những người đẹp nhất, thông minh, can đảm và
cao thượng nhất là những người mặc quân phục, có ngôi sao trên mũ.” (lời nhân vật Phương
Định trong truyện ngắn “Những ngôi sao xa xôi” của nhà văn Lê Minh Khuê).
Hôm nay, trong trái tim em, ai là người đẹp nhất?
Câu 3: Nghị luận văn học (10,0 điểm)
Rất thèm người nhưng nhân vật anh thanh niên trong tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa (Nguyễn
Thành Long) lại xung phong lên làm việc trên đỉnh Yên Sơn cao hai nghìn sáu trăm mét
không một bóng người, để rồi vẫn luôn khao khát được gặp người.
Rất yêu thương con nhưng nhân vật anh Sáu trong tác phẩm Chiếc lược ngà (Nguyễn
Quang Sáng) lại dứt khoát từ giã gia đình đi chiến đấu, để rồi khôn nguôi thương nhớ con.
Qua cảm nhận về những hành động nghịch lí của hai nhân vật trên, em hãy chỉ ra
những thông điệp mà các tác giả gửi gắm.
--------- HẾT --------Họ và tên thí sinh: ……………………………
Số báo danh: ………………………………….

Chữ ký CBCT số 1: ……………………………
Chữ ký CBCT số 2: ……………………………

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TỈNH BÀ RỊA – VŨNG TÀU

ĐỀ THI CHỌN HSG CẤP TỈNH LỚP 9
NĂM HỌC 2023 - 2024
MÔN THI: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 150 phút
(không kể thời gian phát đề)

ĐỀ THI THAM KHẢO 4
(Đề thi có 02 trang)

Chủ đề: CON ĐƯỜNG
Câu 1: Đọc hiểu văn bản (4,0 điểm)
Em hãy đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
Có một câu nói là: “Con đường dài nhất là con đường từ cái đầu đến bàn tay”. Ý
tưởng nhiều vô kể. Nhiều người có được ý tưởng rất tốt. Nhưng có rất ít người biến được ý
tưởng thành hiện thực. Một người bạn của tôi từng nói: “Khi ai đó tâm sự với tôi về ý tưởng
này khác, tôi chỉ bảo: Nghe tuyệt lắm, hãy làm đi. Tôi không bảo khó, bảo sẽ thất bại hay
bàn lùi. Cứ để họ thực hiện. Hành động chứng minh tất cả.”
Nhà văn Trung Quốc Lỗ Tấn có câu: “Trên mặt đất vốn làm gì có đường. Người ta đi
mãi thì thành đường thôi”. Nếu không đi thì đường ở đâu mà có.
Cho nên, câu khẩu hiệu của Nike là: “Just do it”. Hãy làm đi. Làm bất cứ điều gì. Vì
tuổi trẻ chỉ có một lần. Thời gian trôi qua là không quay trở lại. Thay vì chần chừ, đắn đo, sợ
hãi, tại sao không bước ra ngoài và làm điều có ích. Còn nói theo cha ông ta ngày trước thì
học đi đôi với hành. Đi học, đọc sách, tiếp thu kiến thức là một chuyện, phải hành động, phải
thực hành mới khiến kĩ năng của ta khá lên.
Việc thiếu sót năng lực hành động có thể hạn chế người trẻ hòa nhập vào thế giới. Mà
để phát triển khả năng hành động không cần phải làm gì lớn lao, mở nhà trọ hay mở công ty.
Chỉ cần bắt đầu từng bước nhỏ một.
Hãy làm gì đó. Đừng ngồi yên.
(Theo “Tuổi trẻ đáng giá bao nhiêu?”, Rosie Nguyễn, NXB Hội nhà văn, 2018)

Câu 1.1. (0,5 điểm): Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích.
Câu 1.2. (0,5 điểm): Tác giả khuyên người trẻ “Hãy làm đi. Làm bất cứ điều gì” vì
những lí do nào?
động?

Câu 1.3. (1,0 điểm): Đoạn trích cho thấy những ích lợi gì của việc tích cực hành

Câu 1.4. (2,0 điểm): Bài học tâm đắc nhất mà em rút ra từ văn bản trên là gì?
Câu 2: Nghị luận xã hội (6,0 điểm)
Bàn về mối liên hệ giữa các hình tượng con đường và con người trong cuộc sống, có
ba ý kiến sau:
Con đường 1: “Trên đời này làm gì có đường, người ta đi mãi thì thành đường thôi”
(Lỗ Tấn).
bước.

Con đường 2: Không có con đường nào là không thể đi, chỉ có con người không dám

Con đường 3: Đôi khi bạn chọn nhầm con đường nhưng nếu kiên trì đi tiếp, bạn có
thể tạo ra một con đường mới.
Ở góc nhìn tuổi trẻ, em sẽ chọn bước đi trên con đường nào trong ba con đường trên?
Câu 3: Nghị luận văn học (10,0 điểm)
Có ý kiến cho rằng: “Mỗi nghệ sĩ có thể đến với văn chương và cuộc đời bằng con
đường riêng của mình. Nhưng tư duy nghệ thuật dù có đổi mới đến đâu đi nữa thì cũng
không thể vượt ra ngoài các quy luật của chân, thiện, mỹ, quy luật nhân bản. Nhà văn chân
chính có sứ mệnh khơi nguồn cho dòng sông văn học đổ ra đại dương nhân bản mênh
mông”.
Từ ý kiến trên và từ những trải nghiệm văn học, em hãy viết bài văn thảo luận về “con
đường riêng” của mỗi người nghệ sĩ.
--------- HẾT --------Họ và tên thí sinh: ……………………………
Số báo danh: ………………………………….

Chữ ký CBCT số 1: ……………………………
Chữ ký CBCT số 2: ……………………………

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TỈNH BÀ RỊA – VŨNG TÀU
ĐỀ THI THAM KHẢO 5
(Đề thi có 02 trang)

ĐỀ THI CHỌN HSG CẤP TỈNH LỚP 9
NĂM HỌC 2023 - 2024
MÔN THI: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 150 phút
(không kể thời gian phát đề)

Câu 1: Đọc hiểu văn bản (4,0 điểm)
Em hãy đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
“The Pursuit of Happyness” (Mưu cầu hạnh phúc) kể về cuộc đời của Chris Gardner
(Will Smith). Anh sinh ra trong một gia đình khó khăn, thậm chí từng phải sống trong trại tế
bần. Lớn lên, Chris lấy vợ sinh con nhưng cái nghèo vẫn đeo bám khiến cho cuộc hôn nhân
này cũng sớm kết thúc.
Chris cùng con trai lang thang khắp nơi, vạ vật từ ga tàu, công viên, thậm chí là nhà vệ
sinh công cộng. Ngay cả trong những tháng ngày tăm tối đó, anh vẫn không mất đi phẩm giá,
niềm tin và nỗ lực vươn tới một tương lai tươi sáng. Kết quả Chis đã tạo nên kì tích của riêng
mình, khi từ kẻ vô gia cư dưới đáy xã hội trở thành một trong những nhà môi giới thành công
nhất trong giới chứng khoán.
Chúng ta lớn lên với vô vàn câu hỏi về khởi điểm và đích đến. Liệu không có bằng đại
học có thể thành đạt? Liệu xuất phát điểm nghèo khó có thể chỉ bằng nỗ lực mà sống sung
túc, giàu có trong tương lai? Thất bại, phá sản, hôn nhân tan vỡ, liệu đời ta có thể một lần
nữa hồi sinh từ đống hoang tàn đổ nát đó…
Nếu bạn để ý, chữ “Happyness” trong tựa đề phim đã bị viết sai chính tả. Đây là một
lỗi sai có dụng ý, rằng không có một khuôn mẫu, định nghĩa chung nào cho Hạnh phúc.
Hạnh phúc dù vuông hay tròn, hợp với tiêu chuẩn xã hội hay đi ngược chiều số đông thì miễn
nó là lựa chọn của riêng ta và phù hợp với ta nó vẫn xứng đáng được tôn trọng. Như Chris đã
nói: “Khi thực hiện các lựa chọn đúng đắn, số mệnh sẽ tự tìm đến với ta”.

(Nguồn: Internet)

Câu 1.1. (0,5 điểm): Nếu được đặt nhan đề cho đoạn trích, em sẽ đặt như thế nào?
Nêu rõ lí do vì sao em đặt nhan đề như vậy.
Câu 1.2. (0,5 điểm): Chỉ ra một phép liên kết được sử dụng trong đoạn văn thứ hai.
Câu 1.3. (1,0 điểm): Những câu hỏi trong đoạn văn thứ ba gợi thông điệp gì về “khởi
điểm và đích đến”.
Câu 1.4. (2,0 điểm): Em có đồng ý với ý kiến cho rằng: “Hạnh phúc dù vuông hay
tròn, hợp với tiêu chuẩn xã hội hay đi ngược chiều số đông thì miễn nó là lựa chọn của riêng
ta và phù hợp với ta nó vẫn xứng đáng được tôn trọng.” Trả lời trong khoảng nửa trang giấy
thi.

Câu 2: Nghị luận xã hội (6,0 điểm)
Bàn về chữ Hán tự “Nhân” (Nghĩa tiếng
Việt: Người):
Chữ “Nhân” (Hán tự: 人 ) viết hai nét
thì dễ, nhưng viết đẹp mới khó. Để viết được
chữ này, ta có một kỹ thuật trong thư pháp gọi
là nghịch phong lạc bút (Hán tự: 逆鋒落筆):
Khi khởi bút, ta hướng bút ngược lại chiều
muốn kéo gọi là nghịch phong (ngược ngọn
bút).
Nét chữ “Nhân”, từ đầu đến cuối ngòi
bút, ẩn chứa ý nghĩa nhân sinh trong từng nét
bút. Một chữ “Nhân” tuy đơn giản nhưng diễn
giải sâu sắc cái khôn của đạo làm người.
“Chữ như người, chữ như đời”.
Hãy nắm rõ tổng thể nội dung, ý nghĩa
của bức tranh bên cạnh và viết một bài văn
phản ánh cách hiểu và cách đánh giá, nhận
định và lựa chọn của mình, đồng thời phản ánh
suy nghĩ của giới trẻ trong thời đại mới.
Câu 3: Nghị luận văn học (10,0 điểm)
Nhà thơ Chế Lan Viên, trong bài “Sổ tay thơ” có viết:
Anh chỉ là một giọt nước thôi như các giọt
Chỉ vì ở trong bể thôi nên anh đã mặn như đời
Em hiểu hai câu thơ trên như thế nào? Hãy chia sẻ những suy nghĩ em về vấn đề Chế
Lan Viên đặt ra trong những câu thơ ấy.
--------- HẾT --------Họ và tên thí sinh: ……………………………
Số báo danh: ………………………………….

Chữ ký CBCT số 1: ……………………………
Chữ ký CBCT số 2: ……………………………

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TỈNH BÀ RỊA – VŨNG TÀU
ĐỀ THI THAM KHẢO 6
(Đề thi có 02 trang)

ĐỀ THI CHỌN HSG CẤP TỈNH LỚP 9
NĂM HỌC 2023 - 2024
MÔN THI: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 150 phút
(không kể thời gian phát đề)

Câu 1: Đọc hiểu văn bản (4,0 điểm)
Em hãy đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
Ôi những cánh đồng quê chảy máu
Dây thép gai đâm nát trời chiều
Những đêm dài hành quân nung nấu
Bỗng bồn chồn nhớ mắt người yêu
(Trích “Đất nước” – Nguyễn Đình Thi, Ngữ văn 12,
tập một, NXB Giáo dục, 2013, tr. 125)

thơ.

Câu 1.1. (0,5 điểm): Xác định những phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn

Câu 1.2. (0,5 điểm): Tìm và gọi tên thành phần biệt lập trong đoạn thơ trên.
Câu 1.3. (2,0 điểm): Hai câu thơ đầu của đoạn thơ sử dụng biện pháp tu từ gì? Nêu ý
nghĩa biểu đạt của nó.
Câu 1.4. (1,0 điểm): Ý nghĩa tu từ của các từ: nung nấu, bồn chồn trong đoạn thơ.
Câu 2: Nghị luận xã hội (6,0 điểm)
“Tôi nhìn lên bầu trời đêm và cảm thấy vô
cùng hoảng sợ.
Nếu trái đất mất đi lực hấp dẫn, tôi sẽ trở
thành một ngôi sao băng, trôi dạt trên bầu trời
mà không có bất kỳ chấp trước* nào.
Ôi không! Để từ chối sự “tự do” này, tôi
xin trở thành một cái rễ cây cắm sâu vào lòng
đất.”
(Phỏng theo ý thơ của nhà thơ Cố Thành)
*: Từ “chấp” có nghĩa là cầm, nắm giữ, trong khi “trước” có nghĩa là bị vướng mắc hoặc giữ chặt. Chấp trước là hành
động bám chặt vào một ý tưởng hoặc niềm tin, cho rằng nó là thật sự và vĩnh cửu.

Từ những suy nghĩ của nhân vật “tôi”, em hãy viết bài văn nghị luận bày tỏ quan điểm
của bản thân về sự lựa chọn trở thành “một ngôi sao băng trôi dạt trên bầu trời” hay là “một
cái rễ cây cắm sâu vào lòng đất”.

Câu 3: Nghị luận văn học (10,0 điểm)
Đọc tác phẩm văn học, ta luôn bắt gặp những khoảnh khắc vô tận: ngắn ngủi về thời
gian vật lí nhưng vô tận về ý nghĩa nhân sinh.
Đó là khoảnh khắc người cha cố kìm nén những vang vọng ngân rung trong trái tim
mình khi con bày tỏ tình yêu thương: “Không ghìm được xúc động và không muốn cho con
thấy mình khóc, anh Sáu một tay ôm con, một tay rút khăn lau nước mắt, rồi hôn lên mái tóc
con.” (Chiếc lược ngà, Nguyễn Quang Sáng)
Đó là khoảnh khắc đau thương của lão Hạc khi bán cậu Vàng mà lão cưng nựng như
con đẻ. (Lão Hạc, Nam Cao)
Đó là khoảnh khắc Thúy Kiều “Bẽ bàng mấy sớm đèn khuya,/ Nửa tình nửa cảnh như
chia tấm lòng.” (Truyện Kiều, Nguyễn Du)
Đó là khoảnh khắc về những biến chuyển của thiên nhiên và con người theo bước đi
của thời gian. (Sang Thu, Hữu Thỉnh)
Từ những gợi ý trên và từ những trải nghiệm khi đọc các tác phẩm văn học yêu thích,
em hãy viết bài văn với nhan đề: “Những khoảnh khắc vô tận”.
--------- HẾT --------Họ và tên thí sinh: ……………………………
Số báo danh: ………………………………….

Chữ ký CBCT số 1: ……………………………
Chữ ký CBCT số 2: ……………………………

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TỈNH BÀ RỊA – VŨNG TÀU
ĐỀ THI THAM KHẢO 7
(Đề thi có 02 trang)

ĐỀ THI CHỌN HSG CẤP TỈNH LỚP 9
NĂM HỌC 2023 - 2024
MÔN THI: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 150 phút
(không kể thời gian phát đề)

“LATE BLOOMERS” - “NHỮNG ĐÓA HOA NỞ MUỘN”1
Hôm qua mình và anh bạn thân, trong cuộc trò chuyện như thường lệ, bỗng dưng đề
cập với nhau về “late bloomers” - “những đóa hoa nở muộn”. Nó làm mình nhớ đến cái
triết lý mà mình đã theo đuổi trong nhiều năm nay: Những điều tốt đẹp sẽ đến với những
người biết chờ đợi. [...] Cho đến tận thời điểm này, được làm việc là một loại hạnh phúc kì
lạ, tận hưởng niềm vui trong công việc càng là một xúc cảm đáng trân trọng. Mình đã thấy
những nụ hoa bắt đầu nở sau cả một hành trình. Dù không biết nó nở trong bao lâu và có
thể sẽ vẫn bị bão táp vùi dập thêm nhiều nữa. Nhưng may mắn thay, nó đã nở.
Late bloomers làm mình nhớ tới Mozart. Không ai phủ nhận tài năng của ông được
nữa nhưng suốt cả thời kỳ thiếu niên cho tới giai đoạn những năm 20 tuổi ông đã chỉ chơi
đàn ở Salzburg để kiếm sống qua ngày, bị trả lương thấp, không đạt yêu cầu và ràng buộc
bởi những hợp đồng rẻ mạt. Dù thế, mong muốn cống hiến nhiều hơn và tích lũy nhiều năng
lượng cho công việc nghệ thuật nhưng không được chấp nhận khiến ông dũng cảm bỏ việc,
bắt tay vào những gì ông muốn, mở một cửa hàng ở Vienna. Ông cũng không ngờ được đó
chính là bước ngoặt đánh dấu thời kỳ năng suất và sáng tạo nhất trong cuộc đời.
Cuốn sách Late Bloomers của Rich Karlgaard mình đọc cách đây hai năm cũng là
động lực để mình thoát khỏi nỗi ám ảnh về thành tích trong nền văn hóa của con người.
Những nỗi ám ảnh rằng phải thành công trước 30 tuổi, phải có vị trí chỗ đứng trong xã hội
khiến mình không dám từ bỏ để nghỉ việc và làm những gì mình muốn. Những nỗi ám ảnh về
sự nghiệp an toàn, ổn định, tài chính vững chắc và đâu đó có nhiều người có thể xuất sắc về
chuyên môn nhưng thật ra không cảm thấy thỏa mãn ý chí cá nhân. Họ đánh mất chính mình
trong quá trình này.
Có lẽ không quan trọng ở thời điểm này mình đã kiếm được bao nhiêu tiền hay đã là
người có ảnh hưởng hay chưa. Mà quan trọng mình đang được làm công việc “là chính
mình” và sống được với những gì mình làm. [...] Mỗi người đều là một bông hoa. Không
bao giờ là quá muộn để trở thành chính mình. Và những đóa hoa sẽ luôn nở nếu đủ những
điều kiện cần, dù có muộn. 2

Nhan đề được đặt dựa theo nội dung đoạn trích.
Văn bản trong đề bài dựa theo bài viết “Mỗi người là một đóa hoa, không bao giờ là quá muộn để bung nở”, báo điện tử Hoa Học Trò,
ngày 27/07/2021.
1
2

Câu 1: Đọc hiểu văn bản (4,0 điểm)
Từ việc đọc văn bản trên, em hãy thực hiện các yêu cầu bên dưới:
Câu 1.1. (1,0 điểm): Em có đồng ý với ý kiến: “Những điều tốt đẹp sẽ đến với những
người biết chờ đợi” không? Vì sao?
Câu 1.2. (0,5 điểm): Dựa vào văn bản, hãy cho biết đâu là những “nỗi ám ảnh về
thành tích trong nền văn hóa của con người”?
bản.

Câu 1.3. (0,5 điểm): Chỉ ra thành phần biệt lập được sử dụng trong đoạn cuối của văn

Câu 1.4. (2,0 điểm): Ở góc nhìn tuổi mười lăm, thông điệp có ý nghĩa nhất mà đoạn
trích trên gửi đến em là gì? (Trả lời trong khoảng nửa trang giấy thi)
Câu 2: Nghị luận xã hội (6,0 điểm)
Từ những suy nghĩ mà văn bản trên gợi ra và từ những trải nghiệm cuộc sống, em hãy
viết bài văn trả lời câu hỏi sau:
Là một người trẻ, theo em, nên chọn cho mình cách sống như những đóa hoa nở sớm
hay là những đóa hoa nở muộn?
Câu 3: Nghị luận văn học (10,0 điểm)
Trong sáng tạo nghệ thuật, vấn đề “đôi mắt” được xem là một trong những đặc điểm
cơ bản của chủ thể sáng tạo.
Bằng hiểu biết và trải nghiệm văn học, em hãy làm sáng tỏ điều đó. Qua đó, trả lời câu
hỏi: “đôi mắt” có phải là “điều kiện cần” để tác phẩm “nở hoa” trong lòng người đọc?
--------- HẾT --------Họ và tên thí sinh: ……………………………
Số báo danh: ………………………………….

Chữ ký CBCT số 1: ……………………………
Chữ ký CBCT số 2: ……………………………

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TỈNH BÀ RỊA – VŨNG TÀU
ĐỀ THI THAM KHẢO 8
(Đề thi có 02 trang)

ĐỀ THI CHỌN HSG CẤP TỈNH LỚP 9
NĂM HỌC 2023 - 2024
MÔN THI: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 150 phút
(không kể thời gian phát đề)

Câu 1: Đọc hiểu văn bản (4,0 điểm)
Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
Tôi chẳng muốn kỷ niệm về tôi là một điệu hát buồn
Bao bài ca xáo trộn trong tôi
Có tiếng khóc của con chim gẫy cánh
Tiếng đau rên của ngôi nhà đổ sập
Tiếng con thuyền không về được bờ quen
Tiếng mưa rơi trên ngọn cỏ yếu mềm..
Nhưng đêm hội này, chỉ một lần tôi được hát
Chỉ sống một cuộc đời giữa vô cùng năm tháng
Chỉ một lần gặp bạn, bạn yêu thương
Chẳng muốn kỷ niệm về tôi là một điệu hát buồn

Tôi chọn bài ca của mùa hạ nắng
Tôi chọn bài ca của người gieo hạt
Hôm nay là mầm, mai sẽ thành cây
Khổ đau dẫu nhiều, tôi chọn niềm vui
Là suối mát lòng tôi gửi bạn
Một cuộc đời - một bài ca duy nhất
Tôi chẳng muốn điệu hát buồn là kỷ niệm về tôi.
(Trích “Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi”, Lưu
Quang Vũ, NXB Hội Nhà văn, 2010, tr.185)

Câu 1.1. (0,5 điểm): Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?
Câu 1.2. (1,0 điểm): Chỉ ra những chi tiết diễn tả về những nỗi buồn của nhà thơ.
Câu 1.3. (1,0 điểm): Em hiểu gì về nhan đề bài thơ: Tôi chẳng muốn kỷ niệm về tôi là
một điệu hát buồn?
Câu 1.4. (1,5 điểm): Nội dung câu thơ Một cuộc đời - một bài ca duy nhất có ý nghĩa
như thế nào với em?
Câu 2: Nghị luận xã hội (6,0 điểm)
Tư liệu 1: Nó bị đám mây ngũ sắc trên trời
thu hút. Nó dùng hết sức bay vút lên. Rét,
đói, mưa gió không ngăn được nó. Nó kiên
quyết bay lên. Lên đến đỉnh núi, nó kiệt sức,
trên người đầy những vết sẹo. Một thanh âm
hỏi: “Đáng giá sao?” Trời đất bao la, mây
ngũ sắc vây quanh, trong lòng tràn đầy thỏa
mãn, nó thì thào nói: “Ta nguyện ý.”

Tư liệu 2: Đối diện bàn làm việc của cha có
một chiếc ghế nhỏ, người con trai ngồi đó để
chờ người cha về nhà cắt báo. Trước bàn làm
việc, hai cha con không nói chuyện, chỉ lặng
lẽ đối mặt với nhau. Người con trai nhìn
khuôn mặt ôn hòa của cha, trong lòng tràn
ngập niềm hạnh phúc và sự bình yên: “Cha,
cha đã vất vả rồi, con thật nguyện ở bên cha
như thế này.”
Dựa vào hai tư liệu trên, kết hợp với cảm nhận, suy nghĩ của bản thân, hãy chọn góc
nhìn, lập chủ đề và viết một bài văn nghị luận.

Câu 3: Nghị luận văn học (10,0 điểm)
Có ý kiến cho rằng: “Hình tượng con người vô danh trong tác phẩm thường được các
nhà văn xây dựng một cách chỉn chu, có số phận, có cá tính, tâm lý và đôi khi hội tụ đầy đủ
mọi phẩm hạnh. Tuy nhiên nhà văn không định danh, và vì không định danh nên nhân vật
mãi mãi là những ám ảnh day dứt trong tâm hồn bạn đọc.” (Mạc Ngôn - Nhà văn đạt giải
Nobel văn học của Trung Quốc)
Bằng những trải nghiệm trong quá trình đọc tác phẩm văn chương, em hãy viết bài văn
trình bày suy nghĩ của bản thân về ý kiến trên.
--------- HẾT --------Họ và tên thí sinh: ……………………………
Số báo danh: ………………………………….

Chữ ký CBCT số 1: ……………………………
Chữ ký CBCT số 2: ……………………………

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TỈNH BÀ RỊA – VŨNG TÀU
ĐỀ THI THAM KHẢO 9
(Đề thi có 02 trang)

ĐỀ THI CHỌN HSG CẤP TỈNH LỚP 9
NĂM HỌC 2023 – 2024
MÔN THI: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 150 phút
(không kể thời gian phát đề)

Câu 1: Đọc hiểu văn bản (4,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau đây và trả lời các câu hỏi bên dưới:
Nếu như những loại đá quý khác vì trầm tích lâu ngày trong các lớp địa chất mà thành,
như nàng công chúa ngủ trong rừng, mặc kệ thế sự đẩy đưa, thì ngọc trai được hình thành từ
sự chủ động chiến thắng nghịch cảnh, như nàng tiên cá quyết đổi giọng hát để có được đôi
chân con người, tìm mọi cách để tiếp cận tới hạnh phúc đời mình. “Ngọc” chính là tâm hồn
đẹp của nàng, đó là thứ ngọc sáng trong nhất, đẹp đẽ nhất.
Ngọc trai cũng được hình thành từ cuộc chiến chống lại thương tổn sâu xa trong lòng
mình, cũng cay đắng, xót xa, đau đớn để tựu thành ngọc. Cả một quá trình tưởng chừng như
quy luật bình thường của tự nhiên, nhưng là một chuỗi đau đớn không ngừng mới có thể tạo
nên điều quý giá cho nhân loại.
Chính vì vậy mà ngọc trai đại diện cho những phẩm chất tốt đẹp của con người: nhân
ái, khiêm tốn, dũng cảm, công bằng và thông thái.
(Trích “Ngọc trai – khi nỗi đau viên thành”, Nhà văn Trương Huỳnh Như Trân, 2018)

Câu 1.1. (0,5 điểm): Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản.
Câu 1.2. (0,5 điểm): Thái độ của tác giả đối với “cuộc chiến chống lại thương tổn sâu
xa trong lòng ngọc trai” được đề cập trong đoạn trích trên?
Câu 1.3. (1,0 điểm): Hãy tìm trong đoạn trích một biện pháp tu từ nổi bật và phân tích
giá trị biểu đạt của nó?
Câu 1.4. (2,0 điểm): Từ câu chuyện về loại trai làm ngọc, em hãy chọn một trong
những phẩm chất tốt đẹp của con người mà ngọc trai đại diện, để viết đoạn văn ngắn với
nhan đề:
Ngọc trai – khi nỗi đau viên thành [phẩm chất được chọn]
Ví dụ: Ngọc trai – khi nỗi đau viên thành lòng dũng cảm…

Câu 2: Nghị luận xã hội (6,0 điểm)
Anh là tháp Bayon bốn mặt
Giấu đi ba, còn lại đấy là anh
Chỉ mặt đó mà nghìn trò cười khóc
Làm đau ba mặt kia trong cõi ẩn hình.
(Theo “Tháp Bay-on bốn mặt”, Chế Lan Viên)

Hình tượng “tháp Bay-on bốn mặt” gợi
cho em những nghĩ suy gì về con người
và cuộc sống?
Câu 3: Nghị luận văn học (10,0 điểm)
Có một giai thoại về thi sĩ, thiền sư Basho (Nhật Bản), đồng thời cũng là một nhà thơ
haiku lỗi lạc: Một nhà thơ trẻ mang bài thơ mới sáng tác tới gặp Basho để nhờ ông góp ý. Bài
thơ như sau:
Con chuồn chuồn đỏ
Ngắt đi đôi cánh
Quả ớt
Về mặt kỹ thuật, thì đây là một bài haiku hoàn chỉnh, nhưng Basho nghe xong không
nói gì. Để cho nhà thơ kia sốt ruột gặng hỏi ông mới thủng thẳng góp ý: “Anh hãy thử đặt
các câu thơ ngược lại.”
Quả ớt
Chắp thêm đôi cánh
Con chuồn chuồn đỏ
Vẫn ngần ấy câu chữ, nhưng khi thay đổi trật tự, và đổi từ “ngắt đi” bằng “chắp
thêm” ta đã có một bài thơ haiku cực hay. Con chuồn chuồn bị biến thành quả ớt làm sao có
thể so sánh với quả ớt biết cất cánh bay! Cái hay nằm ở chỗ, nếu ta chưa tạo thêm sự nảy nở,
sinh sôi cho cuộc đời, thì cũng đừng lấy đi những gì nó có. “Thêm vào” mà không “bớt đi”
đôi khi chỉ giản dị như vậy thôi.

(Trích “Thêm vào và bớt đi”, Hữu Việt, Báo Nhân dân, 2015)

Từ hành động “ngắt đi” – “chắp thêm” trong câu chuyện trên và từ những trải nghiệm
văn học, hãy viết bài văn trình bày suy nghĩ và khám phá của em về “những phát hiện diệu
kì của văn học”.
--------- HẾT --------Họ và tên thí sinh: ……………………………
Số báo danh: ………………………………….

Chữ ký CBCT số 1: ……………………………
Chữ ký CBCT số 2: ……………………………

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TỈNH BÀ RỊA – VŨNG TÀU
ĐỀ THI THAM KHẢO 10
(Đề thi có 02 trang)

ĐỀ THI CHỌN HSG CẤP TỈNH LỚP 9
NĂM HỌC 2023 – 2024
MÔN THI: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 150 phút
(không kể thời gian phát đề)

Câu 1: Đọc hiểu văn bản (4,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau đây và trả lời các câu hỏi bên dưới:
Giữa thế kỉ 20, nhà toán học cũng đồng thời là nhà khí tượng học Edward Norton
Lorenz đã nhập các chỉ số thời tiết vào máy tính theo kiểu làm tròn con số. Ví dụ chỉ số
0,56123 được ông nhập tròn lại thành 0,56 với suy nghĩ những con số còn lại là những phần
trăm li ti bé nhỏ, không đáng kể gì. Ấy vậy mà một tập hợp những dữ liệu được làm tròn sau
đó đã cho ra một kết quả dự báo hoàn toàn khác so với dữ liệu gốc, dù giá trị làm tròn của
mỗi dữ liệu là không đáng kể. Từ đây, Lorenz kết luận: việc cố gắng dự báo thời tiết xa hơn
một tuần là vô tác dụng, bởi những diễn biến cụ thể của thời tiết với hệ thống dữ liệu ban đầu
có độ nhạy cảm rất cao. Sau đó, Lorenz phát biểu điều này bằng câu nói nổi tiếng: “Chỉ cần
một con bướm đập cánh ở Brazil có thể gây ra một cơn lốc xoáy ở Texas.”
(Trích “Tại sao một cánh bướm có thể tạo nên một cuộc cách mạng?”, Phan Đăng, 39 câu hỏi dành cho người trẻ,
NXB Kim Đồng, 2021, tr. 214)

Câu 1.1. (1,0 điểm): Hãy đặt nhan đề thật ngắn gọn cho đoạn trích. Lý giải tại sao lại
chọn cách đặt nhan đề như thế.
Câu 1.2. (0,5 điểm): Đoạn trích trên sử dụng phương thức biểu đạt nào là chủ yếu?
Câu 1.3. (1,0 điểm): Hiệu ứng cánh bướm được đề cập trong đoạn trích trên gợi cho
em liên tưởng đến sự vật/hiện tượng/phẩm chất/hình ảnh… gì trong cuộc sống? Điều gì gợi
cho em có sự liên tưởng đó?
Câu 1.4. (1,5 điểm): Bằng những hiểu biết từ sách vở và trải nghiệm trong thời đại
4.0, hãy trình bày suy nghĩ của em về hiện tượng “hiệu ứng cánh bướm”.
Câu 2: Nghị luận xã hội (6,0 điểm)
“Đồ long chi kỹ” (kỹ thuật giết rồng) là một tích cổ Trung Quốc mang tính ngụ ngôn:
có người bỏ ngàn vàng của nhà, để đi học nhiều năm thuật giết rồng, song rồi không biết
dùng cái kỹ thuật ấy để làm gì bởi vì có rồng đâu để mà giết.
Đó là ý người xưa chê việc bỏ công sức học tập những điều vô ích. Nhưng có lẽ cũng

cần xét xem vô ích cho ai, và thực dụng cho ai, bởi vì cái “kỹ thuật giết rồng” này vô ích cho
xã hội nhưng thực dụng cho người dạy nếu như người đó được hưởng ngàn vàng.
(Trích “Kỹ thuật giết rồng”, GS. Bùi Trọng Liễu, Tạp chí Tia Sáng, 2006)

Từ câu chuyện trên, hãy viết bài văn bàn về việc lựa chọn sự học trong thời đại trí tuệ
nhân tạo (ChatGPT, Robot, AI,…) phát triển như vũ bão.
Câu 3: Nghị luận văn học (10,0 điểm)
Từ đất tới bình
(Nhan đề một bài thơ trong “Chế Lan Viên - Tác phẩm chọn lọc”, NXB Giáo ...