A. PHẦN ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Em hãy đọc văn bản sau:
CHÀNG TRAI LÀNG PHÙ ỦNG
Ông Phạm Ngũ Lão là chàng trai làng Phù Ủng, huyện Đường Hào, tỉnh Hải
Dương. Ông có sức khỏe lạ thường, muôn người không địch nổi.
Phạm Ngũ Lão mặt mũi khôi ngô, văn võ đều giỏi. Nhà vốn chỉ có nghề làm
ruộng, đến ông mới theo nghiệp bút nghiên. Mới hai mươi tuổi ông đã có tính khẳng
khái. Trong làng có người tên là Bùi Công Tiến đỗ tiến sĩ làm lễ ăn mừng, cả làng kéo
đến mừng rỡ, chỉ Ngũ Lão không đến. Thấy vậy, bà mẹ Ngũ Lão nói:
– Con làm thế nào cho bằng người ta thì làm. Nay người ta ăn mừng, cả làng
mừng rỡ, sao con không đến mừng một chút?
Phạm Ngũ Lão thưa rằng:
– Thưa mẹ, con chưa làm nên gì để vui lòng mẹ mà con đi mừng người ta thì
con lấy làm nhục lắm.
Nhà ở bên cạnh đường cái, có một hôm, Phạm Ngũ Lão ngồi vệ đường vót tre
đan sọt. Chợt có Hưng Đạo Vương đi qua để vào kinh, quan quân kéo đi rất đông.
Quân đi mở đường thấy Ngũ Lão ngồi xếp bằng tròn bên cạnh đường, quát lên bắt
phải đứng dậy. Ngũ Lão cứ ngồi nghiễm nhiên như không nghe tiếng. Quân lính cầm
ngọn giáo đâm vào đùi, Ngũ Lão cũng cứ ngồi vững không động mình. Đến lúc xe
Hưng Đạo Vương đến nơi, trông thấy thế lấy làm lạ gọi đến hỏi, bấy giờ Ngũ Lão mới
biết là có quan quân đi qua, và quân lính đã đâm vào đùi mình.
Hưng Đạo Vương hỏi rằng:
– Nhà thầy kia ở đâu, sao ta đi qua đây mà cứ ngồi chễm chệ làm vậy?
Ngũ Lão thưa rằng:
– Tôi đang mải nghĩ một việc, cho nên không biết là ngài đi qua đây.
Hưng Đạo Vương lấy làm kì nhưng khi hỏi đến việc học hành kinh sử thì hỏi
đến đâu nói đến đấy không sót chỗ nào, ứng đối nhanh như nước chảy.
Hưng Đạo Vương bèn sai quân lấy thuốc đắp vào vết đâm, rồi cho Ngũ Lão
ngồi xe đem về kinh và tiến cử lên vua Trần Thánh Tông.
Vua thấy người có sức khỏe, lại có học thức, cho sung chức quản vệ sĩ. Các vệ
sĩ không chịu, xin đấu sức với Ngũ Lão. Ngũ Lão xin vâng, nhưng xin vua cho về nhà
ba tháng để thu xếp việc nhà, rồi sẽ xin đấu sức và nhận chức luôn thể. Vua cho về,
Ngũ Lão về nhà, ra ngoài đồng, tìm chỗ gò cao tập nhảy, cứ cách mười trượng chạy
đến nhảy vọt qua gò. Tập luyện xong xuôi rồi, vào kinh đấu sức.
Khi đấu quyền với các vệ sĩ thì không ai địch nổi. Sau Ngũ Lão thách tất cả các
vệ sĩ cùng ra đấu. Các vệ sĩ xúm xít chung quanh hàng trăm người, Ngũ Lão tay đấm
chân đá, nhảy nhót như bay, chạm phải ai kẻ ấy không ngã đau thì què tay. Các vệ sĩ
không tài gì mà đánh lại được, bấy giờ mới xin chịu phục.
Vua thấy người kiên dũng làm vậy nên cho theo Hưng Đạo Vương đi đánh giặc
Nguyên. Trận nào Ngũ Lão đánh cũng thắng, lập nên công trạng rất nhiều. Hưng Đạo
Vương có lòng yêu mến, gả con gái nuôi là Nguyên quận chúa cho.
Về sau, vua nước Ai Lao đem hơn một vạn quân và voi sang cướp đất Thanh,
Nghệ. Vua sai Ngũ Lão cầm quân đi đánh. Ngũ Lão sai dân chặt tre đực dài độ một
trượng, chồng chất trên các vệ đường. Khi Ngũ Lão kéo quân vào đánh giặc, giặc thúc
voi sấn lên, Ngũ Lão chỉ tay không mà sấn vào gặp đống tre nào thì vớ lấy đống tre
chỗ ấy để đập vào chân voi. Voi bị đau, gầm rống lên chạy trở về, giày xéo lên cả quân
Ai Lao. Lúc này, Ngũ Lão mới thúc quân đánh tràn sang. Cuối cùng quân giặc tan vỡ,
phải trốn về nước.
Vì có những công to ấy, Ngũ Lão được cất lên làm Điện Tiền Thượng Tướng
Quân. Đến khi mất, được phong làm Thượng Đẳng Phúc Thần, và được dân làng Phù
Ủng lập miếu thờ ngay ở chỗ nhà Ngũ Lão.

Câu chuyện Chàng trai làng Phù Ủng – Theo Phan Kế Bính
(Nam Hải dị nhân lược truyện)

Câu 1. Câu chuyện Chàng trai làng Phù Ủng kể về nhân vật nào?
A. Hưng Đạo Vương
C. Bùi Công Tiến
B. Phạm Ngũ Lão
D. Trần Thánh Tông
Câu 2. Từ “khẳng khái” trong câu “Mới hai mươi tuổi ông đã có tính khẳng
khái.” thể hiện điều gi?
A. Người có khí phách cứng cỏi và kiên cường, không chịu khuất phục.
B. Người có tính kiên trì, không chịu khuất phục lại nhân ái, độ lượng.
C. Người luôn tỏ ra mạnh mẽ nhưng không dám đương đầu với khó khăn.
D. Người dũng cảm đối đầu với nghịch cảnh, không dựa dẫm vào người
khác.
Câu 3. Xác định và gọi tên thành phần biệt lập được dùng trong câu văn sau:
Thưa mẹ, con chưa làm nên gì để vui lòng mẹ mà con đi mừng người ta thì con
lấy làm nhục lắm.
A. nhục lắm - Thành phần tình thái.
B. thưa mẹ - Thành phần cảm thán.
C. thưa mẹ - Thành phần gọi đáp.
D. nhục lắm - Thành phần cảm thán.
Câu 4. Tại sao Phạm Ngũ Lão không đến ăn mừng Bùi Công Tiến đỗ tiến sĩ?
A. Vì Phạm Ngũ Lão cảm thấy chưa làm được gì để vui lòng mẹ.
B. Vì Phạm Ngũ Lão cảm thấy ganh tị khi Bùi Công Tiến đỗ tiến sĩ.
C. Vì Phạm Ngũ Lão không có tiền để đi ăn mừng Bùi Công Tiến đỗ tiến
sĩ.
D. Vì Phạm Ngũ Lão bận rộn công việc, phấn đấu để làm vui lòng mẹ.
Câu 5. Xác định đề tài được thể hiện trong văn bản trên.
A. Đề tài về nhân vật trong lịch sử.
C. Đề tài về các triều đại.
B. Đề tài về các cuộc kháng chiến.
D. Đề tài về tình mẫu tử.
Câu 6. Chi tiết nào trong truyện Chàng trai làng Phù Ủng cho thấy Phạm Ngũ
Lão là người có tài cầm quân đánh giặc?
A. Quân lính cầm ngọn giáo đâm vào đùi, Ngũ Lão cũng cứ ngồi vững
không động mình.
B. Ngũ Lão tay đấm chân đá, nhảy nhót như bay, chạm phải ai kẻ ấy
không ngã đau thì què tay.
C. Chất tre trên các vệ đường. Khi giặc thúc voi sấn lên, Ngũ Lão vớ lấy
đống tre đập vào chân voi khiến voi chạy trở về, giày xéo lên cả quân Ai Lao.
D. Ngũ Lão về nhà, ra ngoài đồng, tìm chỗ gò cao tập nhảy, cứ cách mười
trượng chạy đến nhảy vọt qua gò
Câu 7. Câu chuyện Chàng trai làng Phù Ủng dựa trên bối cảnh của sự kiện

lịch sử nào?
A. Thời nhà Trần đánh đuổi quân xâm lược nhà Nguyên ở phía Nam và
đẩy lùi sự xâm lấn của quân Ai Lao ở phương Bắc.
B. Thời nhà Trần đánh đuổi quân xâm lược nhà Nguyên ở phương Bắc
và đẩy lùi sự xâm lấn của quân Ai Lao ở phía Nam.
C. Thời nhà Trần chuẩn bị đánh đuổi quân nhà Nguyên ở phương Bắc
và đẩy lùi sự xâm lấn của quân Ai Lao ở phía Nam.

D. Thời nhà Trần sau chiến thắng chống quân xâm lược nhà Nguyên ở
phương Bắc và đẩy lùi sự xâm lấn của quân Ai Lao ở phía Nam.
Câu 8. Cho các sự kiện sau:
(1) Hưng Đạo Vương tiến cử Phạm Ngũ Lão lên vua Trần Thánh Tông.
(2) Bị quân mở đường lấy giáo đâm vào đùi nhưng không hề nhúc nhich.
(3) Phạm Ngũ Lão được cất lên làm Điện tiền thượng tướng quân.
(4) Buồn lòng, bởi thấy mình chưa nên công trạng gì để mẹ vẻ vang.
(5) Làng Phù Ủng có Phạm Ngũ Lão mặt mũi khôi ngô, văn võ đều giỏi.
(6) Đang ngồi đan sọt thì Hưng Đạo Vương cùng quan quân đi qua.
(7) Ngũ Lão đi theo Hưng Đạo Vương đánh giặc và trận nào cũng thắng.
Trình tự sự kiện nào sau đây là đúng theo văn bản trên?
A. (3) – (1) – (2) – (4) – (5) – (6) – (7).
B. (5) – (4) – (6) – (2) – (1) – (7) – (3).
C. (3) – (7) – (4) – (2) – (5) – (1) – (6).
D. (3) – (2) – (1) – (4) – (5 – (6) – (7).
Từ câu 9 – 10, em hãy ghi câu trả lời vào chỗ trống tương ứng.
Câu 9. (1,0 điểm) Nêu suy nghĩ của em về một chi tiết mà mình ấn tượng nhất
đối với nhân vật trong truyện. Qua chi tiết đó nói lên tính cách gì của nhân vật?
Câu 10. (1,0 điểm) Qua câu chuyện Chàng trai làng Phù Ủng, hãy viết một
đoạn văn ngắn (khoảng 5 – 7 dòng) trình bày cảm nhận của em về tinh thần
chiến đấu, chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta.
II. PHẦN VIẾT (4,0 điểm)
Hãy viết bài văn nghị luận trình bày suy nghĩ của em về câu tục ngữ “Có công
mài sắt có ngày nên kim”.