CHƯƠNG 1 : CÂN BẰNG HÓA HỌC
CHỦ ĐỀ 1 : KHÁI NIỆM VỀ CÂN BẰNG HÓA HỌC

ZALO 0376675342
A. TỰ LUẬN
I. PHẢN ỨNG THUẬN NGHỊCH - PHẢN ỨNG MỘT CHIỀU
Câu 1 { SGK – CTST } : Viết phương trình hóa học của một số phản ứng một chiều mà em biết.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 2 { SGK – CTST } : Phản ứng Cl2 tác dụng với H2O có đặc điểm gì khác với phản ứng nhiệt phân thuốc
tím KMnO4 ?
Cl2(g) + H2O(l)
HCl(aq) + HClO(aq)
2KMnO4

K2MnO4 + MnO2 + O2↑

..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 3 { SGK – CTST } : Trên thực tế có các phản ứng sau:
2H2 + O2 →  2H2O (1)
2H2O 

2H2 + O2  (2)

Vậy có thể viết: 2H2 + O2 ⇌ 2H2O được không? Vì sao?
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 4 { SGK – CTST } : Dựa vào phương trình hóa học của phản ứng điều chế khí Oxygen từ KMnO4 :
2KMnO4

K2MnO4 + MnO2 + O2↑

Em hãy cho biết phản ứng có xảy ra theo chiều ngược lại hay không?
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 5 { SGK – CTST } : Quan sát hình sau, nhận xét sự biến thiên nồng độ của các chất trong hệ phản
ứng theo thời gian (với điều kiện nhiệt độ không đổi)

..........................................................................................................................................................................
"Trên bước đường thành công không có dấu của kẻ lười biếng"

Page 1

..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 6 { SGK – CTST } : Quan sát hình dưới đây, nhận xét về tốc độ phản ứng thuận và tốc độ phản ứng
theo thời gian trong điều kiện nhiệt độ không đổi.

..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 7 { SGK – KNTT } :Quá trình hình thành hang động, thạch nhũ là một
ví dụ điển hình về phản ứng thuận nghịch trong tự nhiên. Nước có chứa
CO2 chảy qua đá vôi, bào mòn đá tạo thành Ca(HCO3)2, (phản ứng
thuận) góp phần hình thành các hang động. Hợp chất Ca(HCO 3)2 trong
nước lại bị phân huỷ tạo ra CO 2 và CaCO3 (phản ứng nghịch), hình thành
các thạch nhũ, măng đá, cột đá. Viết phương trình hoá học của các phản
ứng xảy ra trong hai quá trình trên.

..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 8 { SGK – KNTT } :Phản ứng xảy ra khi cho khí Cl 2 tác dụng với nước là một phản ứng thuận
nghịch. Viết phương trình hoá học của phản ứng, xác định phản ứng thuận, phản ứng nghịch.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 9: { SGK – CD }Hãy nêu một số ví dụ về phản ứng thuận nghịch mà em biết.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 10: { SGK – CD }Phản ứng thuận nghịch có xảy ra hoàn toàn được không? Vì sao?
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
"Trên bước đường thành công không có dấu của kẻ lười biếng"

Page 2

Câu 11: { SGK – CD }Khi trộn một lượng hydrogen (chất khí không màu) với một lượng iodine (dạng
hơi, màu tím) trong một bình thủy tinh kín và giữ ở nhiệt độ khoảng 400 oC, hai chất này phản ứng với
nhau để tạo thành hydrogen iodide (HI, chất khí không màu). Hiện tượng quan sát được là màu tím
của hỗn hợp trong bình nhạt dần theo thời gian; nhưng đến một thời điểm nào đó; màu tím của hỗn
hợp khí không bị nhạt thêm nữa.
Quá trình trên được thể hiện qua phản ứng thuận nghịch :
H2(g) + I2(g) ⇌ 2HI(g)
a) Giải thích vì sao màu tím của hỗn hợp khí lại nhạt dần so với lúc mới bắt đầu trộn hai khí H 2 và
l2 với nhau.
b) Sau một khoảng thời gian, màu tím của hỗn hợp không thay đổi, chứng tỏ nồng độ của chất nào không
thay đổi?
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 12: { SGK – KNTT }Hai thí nghiệm sau đều được thực hiện ở cùng một điều kiện (bình kín dung
tích 10 L, nhiệt độ 445°C):
Thí nghiệm 1: Cho 1 mol H2 và 1 mol I2, vào bình kín. Kết quả thí nghiệm cho thấy dù thời gian phản
ứng kéo dài bao lâu thì trong bình vẫn chỉ tạo ra 1,6 mol HI; còn dư 0,2 mol H2 và 0,2 mol l2.
Thí nghiệm 2: Cho 2 mol HI vào bình. Kết quả thí nghiệm cũng cho thấy dù thời gian phản ứng kéo
dài bao lâu thì trong bình vẫn chỉ tạo ra 0,2 mol H2 và 0,2 mol I2; còn dư 1,6 mol Hl.
Thực hiện yêu cầu sau:
a) Viết phương trình hoá học của các phản ứng xảy ra trong thí nghiệm 1 và thí nghiệm 2.
b) Trong cả hai thí nghiệm trên, dù thời gian phản ứng kéo dài bao lâu thì các chất đầu đều còn lại sau
phản ứng. Giải thích.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 13: { SGK – CD }Cho hai đồ thị (a) và (b) dưới đây. Mỗi đồ thị biểu diễn sự thay đổi tốc độ phản
ứng thuận và tốc độ phản ứng nghịch theo thời gian.

1) Hãy cho biết đồ thị nào thể hiện đúng trong phản ứng sau :
H2(g) + I2(g) ⇌ 2HI(g)
2) Đường số (1) trong đồ thị đó biểu diễn tốc độ phản ứng thuận hay tốc độ phản ứng nghịch?
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................

"Trên bước đường thành công không có dấu của kẻ lười biếng"

Page 3

Câu 14: { SGK – KNTT }Xét phản ứng thuận nghịch: H2(g) + I2(g) ⇌ 2HI(g).
Số liệu về sự thay đổi số mol các chất trong bình phản ứng ở thí nghiệm 1 được trình bảy trong bảng dưới
đây:
Bảng : Số mol các chất trong bình phản ứng của thí nghiệm 1 thay đổi theo thời gian
Thời gian (giây)

t0

t1

t2

t3

t4

t5

...

t∞

Số mol H2

1,0

0,6

0,4

0,3

0,2

0,2

0,2

0,2

Số mol I2

1,0

0,6

0,4

0,3

0,2

0,2

0,2

0,2

Số mol HI

0

0,8

1,2

1,4

1,6

1,6

1,6

1,6

Thực hiện các yêu cầu:
a) Vẽ đồ thị biểu diễn sự thay đổi số mol các chất theo thời gian.
b) Từ đồ thị, nhận xét về sự thay đổi số mol của các chất theo thời gian.
c) Viết biểu thức định luật tác dụng khối lượng đối với phản ứng thuận và phản ứng nghịch, từ đó dự
đoán sự thay đổi tốc độ của mỗi phản ứng theo thời gian (biết các phản ứng này đều là phản ứng đơn
giản).
d) Bắt đầu từ thời điểm nào thì số mol các chất trong hệ phản ứng không thay đổi nữa?
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 15: { SGK – KNTT }Cho phản ứng: 2HI (g) ⇌ H2 (g) + I2 (g)
a) Vẽ dạng đồ thị biểu diễn tốc độ của phản ứng thuận và phản ứng nghịch theo thời gian.
b) Xác định trên đồ thị thời điểm phản ứng trên bắt đầu đạt đến trạng thái cân bằng.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 16: { SBT – CD }Quan sát hình sau và ghép mỗi đối tượng ở cột A với một mô tả thích hợp ở cột B

Cột A
a) Đường (a)
b) t1
c) Đường (b)
d) t2

Cột B
1. không phải là thời điểm bắt đầu trạng thái cân bằng.
2. mô tả biến thiên nồng độ chất sản phẩm theo thời gian.
3. là thời điểm phản ứng đạt trạng thái cân bằng.
4. mô tả biến thiên nồng độ chất phản ứng theo thời gian.

"Trên bước đường thành công không có dấu của kẻ lười biếng"

Page 4

II. HẰNG SỐ CÂN BẰNG CỦA PHẢN ỨNG THUẬN NGHỊCH
Câu 17: { SGK – CD }Viết biểu thức hằng số cân bằng KC cho phản ứng thuận nghịch:
a) N2(g) + 3H2(g) ⇌ 2NH3(g)
b) CaCO3(s) ⇌ CaO(s) + CO2(g)
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 18: { SBT – CD }Viết biểu thức hằng số cân bằng cho các phản ứng dưới đây:
a) 2Hg(l) + O2(g)
2HgO(s)
b) CH3COOH (aq) + C2H5OH(aq)
c) CO(g) + H2O(g)

CH3COOC2H5(aq) + H2O(l)

H2(g) + CO2(g)

d) 2FeCl3(s)
2FeCl2(s) + Cl2(g)
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 19: { SGK – CD }Viết biểu thức hằng số cân bằng KC cho phản ứng (*), (**) dưới đây.
H2(g) + I2(g) ⇌ 2HI(g) (*)
H2(g) +  I2(g) ⇌ HI(g) (**)
Theo em, giá trị hai hằng số cân bằng này có bằng nhau không?
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 20: { SGK – KNTT }Viết biểu thức hằng số cân bằng cho các phản ứng sau:
a) Phản ứng tổng hợp ammonia: N2(g) + 3H2(g) ⇌ 2NH3(g)
b) Phản ứng nung vôi: CaCO3(s) ⇌ CaO(s) + CO2(g)
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 21: { SGK – CTST }  Cho hệ cân bằng sau: 
2SO2 (g) + O2 (g) ⇌ 2SO3 (g)
Viết biểu thức tính hằng số cân bằng KC của phản ứng trên.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 22: { SGK – CTST }  Viết biểu thức tính KC cho các phản ứng sau
(1) CaCO3(s) ⇌ CaO(s) + CO2(g)
(2) Cu2O(s) + 

O2(g) ⇌ 2CuO(s)

..........................................................................................................................................................................
"Trên bước đường thành công không có dấu của kẻ lười biếng"

Page 5

..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 23: { SGK – KNTT }Viết biểu thức hằng số cân bằng KC cho các phản ứng sau:
a) 2SO2(g) + O2(g) ⇌ 2SO3(g)
b) 2C(s) + O2(g) ⇌ 2CO(g)
c) AgCl(s) ⇌ Ag+(aq) + Cl− (aq)
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 24: { SGK – CTST }  Viết các biểu thức tính tốc độ phản ứng thuận và tốc độ phản ứng nghịch của
phản ứng thuận nghịch sau, biết phản ứng thuận và phản ứng nghịch đều là phản ứng đơn giản
aA + bB ⇌ cC + dD
Lập tỉ lệ giữa hằng số tốc độ phản ứng thuận và hằng số tốc độ phản ứng nghịch ở trạng thái cân bằng.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 25: { SGK – CD }Vì sao giá trị 

 là một hằng số ở nhiệt độ xác định?

..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 26: { SGK – CD }Methanol (CH3OH) là nguyên liệu quan trọng trong công nghiệp
hoá học. Dựa vào hằng số cân bằng của các phản ứng ở 25°C, hãy lựa chọn phản ứng
thích hợp để điều chế CH3OH. Giải thích.
CO(g) +2H2(g) ⇌ CH3OH(g)                          KC = 2,26.104 (1)
CO2(g) + 3H2(g) ⇌ CH3OH(g) + H2O(g)       KC = 8,27.10−1 (2)
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 27: { SBT – CTST }Dựa vào giá trị hằng số cân bằng của các phản ứng dưới đây, hãy cho biết phản
ứng nào có hiệu suất cao nhất và phản ứng nào có hiệu suất thấp nhất.
(a)

KC = 0,2

(b)

KC = 50

(c)

KC = 0,659

"Trên bước đường thành công không có dấu của kẻ lười biếng"

Page 6

..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 28: { SBT – CD }Điền từ ngữ thích hợp vào các chỗ trống trong mỗi phát biểu sau:
a) Phản ứng thuận nghịch là phản ứng hoá học trong đó ở cùng điều kiện, xảy ra ...(1)... sự chuyển
chất phản ứng thành chất sản phẩm và sự chuyển ...(2)... thành...(3)....
b) Trạng thái cân bằng của mọi phản ứng thuận nghịch luôn có tốc độ phản ứng thuận ...(1)... tốc độ
phản ứng nghịch, các phản ứng thuận và nghịch luôn diễn ra. Như vậy, cân bằng hoá học là ...(2)...
c) Với một phản ứng hoá học, khi hằng số cân bằng rất lớn so với 1 thì ở trạng thái cân bằng, nồng độ
các chất sản phẩm ...(1)... nồng độ ...(2)...
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
III. CHUYỂN DỊCH CÂN BẰNG
Câu 29: { SGK – KNTT }Phản ứng hóa học là quá trình biến đổi các chất đầu thành sản phẩm. Tuy
nhiên, có nhiều phản ứng, các chất sản phẩm sinh ra lại có thể phản ứng với nhau tạo thành chất đầu.
Đối với những phản ứng này làm, thế nào để thu được nhiều sản phẩm hơn là và làm tăng hiệu suất
phản ứng?
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 30: { SBT – CTST }Hãy cho biết sự thay đổi áp suất có gây ra sự chuyển dịch cân bằng của mọi
phản ứng thuận nghịch không. Giải thích.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 31: { SGK – CTST }  Cho phản ứng sau :
2NO2(g)

N2O4(g)

(nâu đỏ) (không màu)
Hãy cho biết chiều nào của phản ứng là chiều thu nhiệt và chiều nào là chiều tỏa nhiệt?
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 32: { SGK – CTST }  Người ta thường sản xuất vôi bằng phản ứng nhiệt phân Calcium carbonate
theo phương trình phản ứn...