CHƯƠNG I : ESTER - LIPID
ESTER

ZALO : 0376675342
I. ĐỊNH NGHĨA, ĐỒNG PHÂN, DANH PHÁP.
Câu 1 : (SGK - KNTT) : Nhiều ester có trong tự nhiên là nguyên liệu để sản xuất hương liệu, mĩ phẩm.
Hãy nhận xét đặc điểm chung về cấu tạo của các ester dưới đây :

..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 2 : ( SGK - CD) : Cho các hợp chất có công thức như sau : CH3COOC2H5 (A), HCOOCH3 (B), CH3COOH
(C), HCOOC2H5(D), C6H5COOCH3(E) và HOCH2CH2CHO (F).
Trong các hợp chất trên, những hợp chất nào là ester? Hãy chỉ ra đặc điểm cấu tạo phân tử của các hợp
chất ester.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 3 ( CTST - SGK ) :

..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
"Trên bước đường thành công, không có dấu chân của kẻ lười biếng"

Page 1

..........................................................................................................................................................................
Câu 4 ( CTST - SGK ) : Carboxylic acid và alcohol nào đã tạo ra ester CH3COOC2H5?
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 5 (SGK - KNTT) : Viết công thức cấu tạo và gọi tên các đồng phân ester có công thức phân tử
C4H8O2.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 6 (SGK - KNTT): Viết công thức cấu tạo của các ester có tên gọi sau đây:
a) methyl formate;
b) isopropyl acetate;
c) ethyl propionate;
d) methyl butyrate.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 7 ( CTST - SGK ) : Isopropyl formate là một ester có trong cà phê Arabica (còn gọi là cà phê chè).
Viết công thức cấu tạo của isopropyl formate.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 8 : Hoàn thành bảng sau :
Ester
Tên thường
Tên thay thế
HCOOCH3
CH3COOC2H5
C6H5COOCH3
CH3COOCH=CH2
CH2=CHCOOCH3
CH3COOCH2CH2CH3

"Trên bước đường thành công, không có dấu chân của kẻ lười biếng"

Page 2

II. TÍNH CHẤT VẬT LÝ
Câu 1 : Một số ester có mùi thơm, không độc như : CH3COOC10H17 (Geranyl axetat : Mùi hoa hồng);
HOC6H4COOCH3 (Metyl salicylat : Dầu gió). Viết công thức cấu tạo của các ester sau :

Benzyl axetat
(Mùi hoa nhài)

Etylbutirat và
etylpropionat
(Mùi dứa chín)

Isoamyl axetat
(Mùi chuối chín)

Etyl isovalerat
(Mùi táo)

..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 2 (SGK - KNTT): Tại sao trong số các hợp chất hữu cơ có phân tử khối tương đương dưới đây,
ester lại có nhiệt độ sôi thấp nhất?
CH3CH2CH2OH

CH3COOH

HCOOCH3

Loại hợp chất
Phân tử khối

Alcohol
60

Carboxylic acid
60

Ester
60

Nhiệt độ sôi (°C)<0

97

118

32

..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 3 (SGK - KNTT): Cho ba hợp chất butan-1-ol, propanoic acid, methyl acetate và các giá trị nhiệt độ
sôi (không theo thứ tự) là: 57 °C; 118 °C; 141 °C). Em hãy gán cho mỗi chất một giá trị nhiệt độ sôi thích
hợp.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 4 : ( SGK - CD) : Cho các chất mạch không phân nhánh có công thức sau: C4H9OH, C3H7COOH,
CH3COOC2H5. Hây sắp xếp các chất trên theo chiều tăng dần nhiệt độ sôi. Giải thích.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
"Trên bước đường thành công, không có dấu chân của kẻ lười biếng"

Page 3

..........................................................................................................................................................................
Câu 5 ( CTST - SGK ) : Sắp xếp theo chiểu tăng dần nhiệt độ sôi của các chất sau: methyl formate,
acetic acid và ethyl alcohol.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 6 : ( SGK - CD) : Cho các ester có công thức như sau:
C2H5COOCH3
(1)
CH3CH2CH2COOC2H5
(2)
CH3COOCH3
(3)
C2H5COOC2H5
(4).
Sắp xếp các ester trên theo thứ tự tăng dần độ tan trong nước. Giải thích.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
Câu 1 (SGK - KNTT): Nghiên cứu phản ứng thuỷ phân ester
Phản ứng thuỷ phân ester đã được tiến hành như sau:
- Cho vào hai ống nghiệm (1) và (2) mỗi ống khoảng 1,0 mL ethyl acetate.
- Thêm khoảng 2 mL dung dịch H2SO4 20% vào ống nghiệm (1) và khoảng 2 mL dung dịch NaOH
30% vào ống nghiêm (2). Quan sát thấy chất lỏng trong cả hai ống nghiệm tách thành hai lớp.
- Đun cách thuỷ ống nghiệm (1) và (2) trong cốc thuỷ tinh ở nhiệt độ 60 - 70 °C. Sau một thời gian,
quan sát thấy:
Ống nghiệm (1): thể tích lớp chất lỏng phía trên giảm.
Ống nghiệm (2): tạo thành hỗn hợp đồng nhất.
Thực hiện các yêu cầu sau:
1. Tại sao ban đầu chất lỏng trong cả hai ống nghiệm lại tách thành hai lớp? Ester thuộc lớp nào?
2. Phản ứng thuỷ phân ester trong môi trường acid hay môi trường kiềm xảy ra tốt hơn?
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 2 (SGK - KNTT): Em hãy so sánh điểm giống nhau và khác nhau của phản ứng thuỷ phân ester
CH3COOCH3 trong môi trường acid và môi trường base.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 3 (SGK - KNTT): Hoàn thành phương trình hoá học của các phản ứng sau:
"Trên bước đường thành công, không có dấu chân của kẻ lười biếng"

Page 4

CH3COOC2H5 + H2O (trong dung dịch H2SO4, đun nóng).
b) HCOOCH3 + NaOH (dung dịch, đun nóng).
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 4 (SGK - CD) : Viết phương trình hoá học của các phản ứng xảy ra khi thuỷ phân ethyl formate
trong môi trường acid và môi trường kiềm. So sánh thành phẩn hỗn hợp sản phẩm của các phản ứng.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 5 (SGK - KNTT): Propyl ethanoate là ester có mùi đặc trưng của quả lê, còn methyl butanoate là
ester có mùi đặc trưng của quả táo.
a) Viết công thức cấu tạo của propyl ethanoate và methyl butanoate.
b) Viết phương trình hoá học của phản ứng thuỷ phân propyl ethanoate và methyl butanoate trong môi
trường acid và môi trường base.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 6 (SGK - KNTT): Aspirin được sử dụng làm thuốc giảm đau, ha sốt. Sau khi uống, aspirin bi thuỷ
nhân trong cơ thể tạo thành salicylic acid. Salicylic acid ức chế quá trình sinh tổng hợp prostaglandin
(chất gây đau, sốt và viêm khi nóng độ trong máu cao hơn mức bình thường).
a)

aspirin
salicylic acid
Trong không khí ẩm và ánh sáng trực tiếp thuốc có thể thủy phân như phản ứng trên làm thuốc có mùi
giấm. Nêu phương pháp bảo quản thuốc khi chưa sử dụng.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 7 (CTST - SGK) Chất X có công thức phần tử C4H8O2. Cho X tác dụng với dung dịch NaOH đun
nóng, thu được chất Y có công thức phân tử C3H5O2Na. X có công thức cấu tạo là
A. HCOOCH2CH2CH3.
B. HCOOCH(CH3)2.
C. CH3COOC2H5.
D. C2H5COOCH3.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
"Trên bước đường thành công, không có dấu chân của kẻ lười biếng"

Page 5

..........................................................................................................................................................................
Câu 8: Đun nóng ester HCOOCH3 với một lượng vừa đủ dung dịch NaOH, sản phẩm thu được là
A. CH3COONa và C2H5OH.
B. HCOONa và CH3OH.
C. HCOONa và C2H5OH.
D. CH3COONa và CH3OH.
Câu 9: Đun nóng ester CH3COOC2H5 với một lượng vừa đủ dung dịch NaOH, sản phẩm thu được là
A. CH3COONa và CH3OH.
B. CH3COONa và C2H5OH.
C. HCOONa và C2H5OH.
D. C2H5COONa và CH3OH.
Câu 10: Thủy phân ester X trong môi trường kiềm, thu được sodium acetate và ethyl alcohol. Công thức
của X là
A. C2H3COOC2H5. B. CH3COOCH3.
C. C2H5COOCH3.
D. CH3COOC2H5.
Câu 11: Đun nóng ester CH2=CHCOOCH3 với một lượng vừa đủ dung dịch NaOH, sản phẩm thu được là
A. CH2=CHCOONa và CH3OH.
B. CH3COONa và CH3CHO.
C. CH3COONa và CH2=CHOH.
D. C2H5COONa và CH3OH.
Câu 12: Đặc điểm của phản ứng thuỷ phân chất béo trong môi trường acid là ?
A. phản ứng thuận nghịch
B. phản ứng xà phòng hoá
C. phản ứng không thuận nghịch
D. phản ứng oxihoá khử
Câu 13: Cho tất cả các đồng phân đơn chức, mạch hở, có cùng công thức phân tử C2H4O2 lần lượt tác
dụng với: Na, NaOH, NaHCO3. Số phản ứng xảy ra là
A. 2.
B. 5.
C. 4.
D. 3.
Câu 14: Cho dãy các chất: HCHO, CH 3COOH, CH3COOC2H5, HCOOH, C2H5OH, HCOOCH3. Số chất
trong dãy tham gia phản ứng tráng gương là
A. 3.
B. 6.
C. 4.
D. 5.
Câu 15: Cho các ester sau: ethyl acetate, propyl fomate, methyl propionate, methyl metacrylate. Có bao
nhiêu ester có phản ứng tráng bạc ?
A.4.
B.3.
C.2.
D.1.
IV. ĐIỀU CHẾ VÀ ỨNG DỤNG
Câu 1 (SGK - CD) : Ethyl propionate có mùi dứa chín. Viết phương trình hoá học của phản ứng điều chế
ester này từ alcohol và carboxylic acid tương ứng. Đề xuất biện pháp để nâng cao hiệu suất của phản
ứng điều chế ester trên.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 2 ( CTST - SGK ) : Em hây cho biết vai trò cùa dung dịch H2SO4đặc trong phản ứng ester hoá.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 3 (SGK - CD) : Ester có những ứng dụng gì trong đời sống và sản xuất?
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
"Trên bước đường thành công, không có dấu chân của kẻ lười biếng"

Page 6

Câu 4 (SGK - KNTT): Isoamyl acetate có mùi thơm đặc trưng của chuối chín nên còn được gọi là dầu
chuối. Khi đun nóng hỗn hợp gồm 16,2 g acetic acid và 15,2 g isoamyl alcohol ((CH 3)2CHCH2CH2OH)
với xúc tác là H2SO4 đặc, thu được 14,16 g dầu chuối. Tính hiệu suất của phản ứng điều chế dầu chuối
trên.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 5 (SGK - CD) : Cho salicylic acid (hay 2-hydroxybenzoic acid) phản ứng với methyl alcohol có
mặt sulfuric acid làm xúc tác, thu dược methyl salicylate (C8H8O3) dùng làm chất giảm đau (có trong
miếng dán giâm đau khi vận động hoặc chơi thê thao).
Viêt phương trình hoá học của phan ứng trên.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Câu 6 (SGK - CTST) :

V. TRẮC NGHIỆM LÝ THUYẾT
PHẦN 1 : ĐỊNH NGHĨA ESTE
Câu1 :Hãy chọn định nghĩa đúng trong các định nghĩa sau
A. Ester là những hợp chất hữu cơ trong phân tử có nhóm chức –COO- liên kết với các gốc R và R'
B. Ester là hợp chất sinh ra khi thế nhóm –OH trong nhóm COOH của phân tử acid bằng nhóm OR'.
C. Ester là hợp chất sinh ra khi thế H trong nhóm COOH của phân tử acid bằng nhóm R'.
D. Ester là hợp chất sinh ra khi cho acid tác dụng với alcohol.
Câu2 :Trong công thức của este RCOOR', Phát biểu nào sau đây đúng ?
A. R phải là gốc hidrocacbon.
B. R' có thể là nguyên tử H hoặc gốc hidrocacbon.
C. R có thể là nguyên tử H hoặc gốc hidrocacbon.
D. RCOOR' và R'COOR là 2 cách viết của cùng 1 este.
Câu3 :CH3COOC2H5 thuộc loại chất
A. amine.
B. cacboxylic acid.
C. ester.
D. chất béo.
Câu4 : Hợp chất nào sau đây là ester?
"Trên bước đường thành công, không có dấu chân của kẻ lười biếng"

Page 7

A. CH3COOH.
B. CH3CHO.
C. CH3COOCH3.
D. CH3COCH3.
Câu5.Chất nào dưới đây không phải là ester ?
A. CH3COOCH3
B. HCOOCH3.
C. HCOOC6H5.
D. CH3COOH.
Câu 6: Cho dãy các chất sau đây: CH3COOH; C2H5OH; CH3COOCH3; CH2=CHCOOCH3; HCOOCH3;
CH3CHO; CH3COOCH=CH2. Số ester trong các chất trên là
A. 3.
B. 4.
C. 7.
D. 5.
PHẦN 2 : PHÂN LOẠI, ĐỒNG ĐẲNG CỦA ESTE
Câu7. Ester no, đơn chức, mạch hở có công thức chung là
A. CnH2nO2 (n ≥ 1).
B. CnH2n+2O2 (n ≥ 2).
C. CnH2n-2O2 (n ≥ 2).
D. CnH2nO2 (n ≥ 2).
Câu8:Công thức chung của ester tạo bởi ancol no, đơn chức mạch hở và axit cacboxylic không no, có
một liên kết đôi C=C, đơn chức mạch hở là
A. CnH2n+1O2.
B. CnH2n-2O2.
C. CnH2nO2.
D. CnH2n+2O2.
Câu9: Công thức phân tử nào sau đây là của ester no, đơn chức, mạch hở?
A. C4H10O2.
B. C4H8O2.
C. C4H6O4.
D. C4H6O2
Câu10: Chất nào sau đây là ester no, đơn chức, mạch hở ?
A. HCOOC2H5
B. CH3COOC6H...