NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
KỸ NĂNG VIẾT ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
PHẦN I. LÝ THUYẾT
Mục tiêu
- Ôn tập kiến thức về cách làm đoạn văn nghị luận xã hội.
- Thực hành, củng cố kĩ năng về cách viết một đoạn văn nghị luận xã hội.
- Ý thức tìm hiểu, câp nhật thông tin về đời sống xã hội; học tập, phê phán những
hiện tượng xã hội tốt/ xấu.
- Năng lực giao tiếp, tự học, năng lực thẩm mĩ.
1/ Vị trí của NLXH trong các đề thi:
- Đứng độc lập (sau phần Đọc hiểu)
- Đi kèm với phần Đọc hiểu
2/ NLXH là gì: Là kiểu bài văn nghị luận yêu cầu trình bày, suy nghĩ, quan điểm,
tư tưởng về một vấn đề xã hội.
a. Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống:
- Là bàn về một sự việc, hiện tượng có ý nghĩa đối với xã hội, đáng khen, đáng chê
hay có vấn đề đáng suy nghĩ như:
+ Ô nhiễm môi trường, sự nóng lên của trái đất, nạn phá rừng, thiên tai lũ lụt…
+ Bạo hành gia đình, Bạo lực học đường, tai nạn giao thông…
+ Tiêu cực trong thi cử, bệnh thành tích trong giáo dục…
+ Phong trào tiếp sức mùa thi, giúp đỡ đồng bào lũ lụt, tấm gương người tốt, việc
tốt, nếp sống đẹp…
b. Nghị luận về một tư tưởng, đạo lý: là bàn về một vấn đề thuộc lĩnh vực tư
tưởng, đạo đức, quan điểm nhân sinh (như các vấn đề về nhận thức; về tâm hồn
nhân cách; về các quan hệ gia đình xã hội, cách ứng xử; lối sống của con người
trong xã hội…).

1

c. Nghị luận về 1 vấn đề xã hội đặt ra trong tác phẩm: là bàn về 1 vấn đề có thể
rút ra từ một tác phẩm văn học đã học trong chương trình hoặc từ 1 câu chuyện
chưa học.
d. Nghị luận về một vấn đề được gợi ra từ một hình ảnh/bức tranh.
e. Nghị luận kết hợp 2 mặt tốt-xấu trong một vấn đề.
…..
3/ Các kiến thức cơ bản cần trang bị.
a/ Kiến thức về đời sống xã hội
- Có hiểu biết về các vấn đề tư tưởng, đạo lý, quan tâm đến các vấn đề, hiện
tượng đời sống ảnh hưởng đến cuộc sống của con người.
- Nắm bắt thông tin qua nhiều kênh: báo, đài,…
b/ Kiến thức về đoạn văn:
- Diễn dịch
- Quy nạp
- Tổng – phân – hợp
- Móc xích
- Song hành
c/ Đoạn văn nghị luận xã hội
- Là một phần của bài văn nghị luận xã hội
- Đoạn văn NLXH là đơn vị trực tiếp tạo nên bài văn NLXH=> Đề viết đoạn văn
hay là đề văn chỉ tập trung vào một khía cạnh của bài văn NLXH.
4. Kỹ năng tạo dựng đoạn văn nghị luận xã hội
a. Yêu cầu chung
* Hình thức:
2

- Đảm bảo dung lượng (số câu, số chữ: 200 chữ=2/3 trang giấy=15 dòng=20-25
phút)
- Không được ngắt xuống dòng.
- Diễn đạt lưu loát, không mắc lỗi chính tả.
- Đảm bảo hình thức tổ chức một đoạn văn.
* Nội dung:
- Xác định đúng vấn đề nghị luận
- Diễn đạt mạch lạc, lôgic
b. Các bước làm
Bước 1. Đọc kỹ đề và xác định các yêu cầu của đề
- Gạch chân các từ quan trọng.
- Chú ý: Vấn đề nghị luận thường nằm sau các cụm từ lệnh: trình bày về…….,
suy nghĩ về…………
- Vấn đề nghị luận mang tính khái quát hay là khía cạnh của vấn đề.
VD:
+Viết đoạn văn nghị luận trình bày suy nghĩ của em về tình mẫu tử (mang tính
khái quát )
+Viết đoạn văn nghị luận trình bày suy nghĩ của em về vai trò của tình mẫu tử
(Khái cạnh của vấn đề)
- Xác định đúng cách diễn đạt của đề: trực tiếp hay gián tiếp.
VD:
Trực tiếp

Gián tiếp

Viết một đoạn văn bàn về ý nghĩa của Viết một đoạn văn..ý nghĩa của lối sống
niềm tin vào bản thân
“Uống nước nhớ nguồn”
3

Bước 2: Lập dàn ý
NGHỊ LUẬN VỀ SỰ VIỆC, NGHỊ LUẬN VỀ TƯ
HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG
TƯỞNG, ĐẠO LÍ
Mở đoạn

Câu 1

Giới thiệu sự vật, hiện tượng
- Dẫn dắt
- Nêu sự vật, hiện tượng

Giới thiệu vấn đề nghị
luận
- Dẫn dắt vào vấn đề nghị
luận
- Nêu vấn đề nghị luận

Thân
đoạn

Câu 2- 1.Thực trạng (biểu hiện)
1.Giải thích:
9
- Giải thích từ ngữ, khái niệm. Giải thích nghĩa đen,
(nếu có)
nghĩa bóng
- Xuất hiện ở đâu? Thời gian => Biểu hiện
nào?
- Mức độ, phạm vi diễn ra như
thế nào?
- Dẫn chứng, số liệu
2. Nguyên nhân

2. Triển khai và bàn
luận vấn đề

- Khách quan

- Vấn đề đúng hay sai

- Chủ quan

- Lí lẽ và dẫn chứng để
chứng minh
3. Tác động, ảnh hưởng

3. Đánh giá, mở rộng

- Tác động tích cực

- Phê phán biểu hiện sai
lệch, ca ngợi biểu hiện
đúng

- Tác động tiêu cực
+ xã hội

- Mở rộng vấn đề
4

+ cá nhân
4. Giải pháp:

4. Rút ra bài học

- Phát huy sự việc tích cực

- Nhận thức

- Ngăn chặn sự việc tiêu cực

- Hành động

+ Chung
+ Cá nhân
+ Bài học
Kết đoạn

Câu
10

- Khẳng định, khái quát vấn đề - Khẳng định, khái quát
cần nghị luận
vấn đề cần nghị luận
- Gửi gắm thông điệp

- Gửi gắm thông điệp

SO SÁNH CÁCH LÀM 2 DẠNG BÀI NGHỊ LUẬN

Mở đoạn
Thân đoạn

Kết đoạn

Nghị luận về 1 sự việc, hiện
tượng đời sống

Nghị luận vê 1 vấn đề tư tưởng
đạo lí

Giới thiệu vấn đề cần nghị luận

Giới thiệu vấn đề cần nghị luận

1. Thực trạng

1. Giải thích

2. Nguyên nhân

2. Khẳng định, chứng minh

3. Tác động

3. Bàn luận, đánh giá

4. Giải pháp

4. Rút ra bài học

Khái quát lại vấn đề

Khái quát lại vấn đề

5

CÁC ĐOẠN VĂN CỤ THỂ
ĐỀ SỐ 1
Mở đoạn  Đạo Phật có dạy “Thế gian đau buồn bởi cái chết và sự tan rã. Nhưng
người khôn ngoan không đau buồn vì ở tim họ có tình người ngự trị”.Thân
đoan Giải thích  Vậy tình người là gì? Tình người là tình cảm thân ái, cao
quý giữa con người với con người được thể hiện bằng sự quan tâm, chia sẻ, yêu
thương, đùm bọc lẫn nhau; hoàn cảnh khó khăn là những nhân tố khách quan
không thuận lợi tác động đến suy nghĩ, hành động của con người; thử thách là tình
huống khó khăn, nguy hiểm để qua đó thấy rõ tinh thần, khả năng của con người.
Vậy sức mạnh của tình người trong hoàn cảnh khó khăn và thử thách là thứ sức
mạnh được tạo nên bởi sự quan tâm, chia sẻ, yêu thương giữa con người với con
người trong tình huống bất lợai, từ đó khẳng định bản lĩnh, những phẩm chất tốt
đẹp ở con người. Triển khai, bàn luận vấn đề 1  Trong hoàn cảnh khó khăn thử
thách, tình người là động lực giúp con người vượt qua khó khăn, thử thách. Nó là
sự yêu thương, chia sẻ, giúp xoa dịu, trấn tĩnh tâm hồn ta, nó là động lực khiến con
người dám đối diện với thử thách, sẵn sàng giúp đỡ nhau để vượt qua khó khăn, là
điểm tựa vững chắc nhất trong hành trình cố gắng giải quyết vấn đề của con người.
Dẫn chứng Khi một đất nước, một con người có tình yêu thương sâu sắc, từ yêu
tổ quốc, yêu đồng bào, sống chan hòa với mọi người. Tại sao nước ta lại không
ngăn cấm nhập cảnh đối với những kiều bào ở vùng có dịch về nước? Vì chúng ta
không để ai ở lại phía sau. Chúng ta có hàng trăm cây ATM trên khắp cả nước,
hàng ngàn chiếc xe nối đuôi nhau từ 2 miền Bắc Nam về với miền Trung đang
hứng chịu những cơn bão lịch sử... Triển khai, bàn luận vấn đề 2 Hơn nữa
trong hoàn cảnh khó khăn, tình người tạo nên những sức mạnh phi thường hay có
khi là khả năng khơi dậy những điểm mạnh, tiềm năng vốn có trong con người.
Dẫn chứng Vào cuối tháng 2/ 2021 chúng ta không thể nào quên hình ảnh người
hùng Nguyễn Ngọc Mạnh cứu bé gái 2 tuổi rơi từ tầng 12 của chung cư Linh
Đàm. Và ngày 30/04/2021 chúng ta một lần nữa lại trân quý trước sự hy sinh quên
mình cứu 3 bạn nữ bị đuối nước khi tắm biển của anh Nguyễn Văn Nhã (23 tuổi,
sinh viên năm 4, Trường ĐHKH Huế) ,…Những hành động đẹp ấy là minh chứng
cho hai chữ tình người. Mở rộng  Thế nhưng trong xã hội hiện nay vẫn còn đâu
đó một số người lối sống ích kỉ, vụ lợi cá nhân, nhỏ nhen, một bộ phận người sống
thờ ơ, vô cảm, không chỉ thiếu tình thương mà còn lợi dụng tình thế khó khăn của
người khác để trục lợi.…Thiết nghĩ cần lên án gay gắt. Bài học Bản thân em là
học sinh, khi còn ngồi trên ghế nhà trường, em vô cùng tự hào về những gì mà dân
tộc ta đã làm được, thật ngưỡng mộ với những con người phi thường ấy, em càng ý
6

thức được hơn là bản thân mình cần phải rèn luyện đức tính quý báu đấy và lan tỏa
tỏa hơi ấm của tình thương ấy đến mọi ngõ ngách của đời sống. Kết đoạn Tóm
lại, không có gì đáng quý hơn tình yêu thương giữa con người với con người. Bởi
đó là một trong những giá trị làm nên một tinh thần dân tộc Việt Nam, con người
Việt Nam.
……………………………………………………………………………………
ĐỀ SỐ 2.
Viết đoạn văn (200 chữ) theo cấu trúc tổng - phân - hợp, trình bày suy nghĩ của em
về sự cống hiến của thế hệ trẻ ngày nay.
Mở đoạn“Đừng hỏi Tổ quốc đã làm gì cho ta/Mà hãy hỏi ta đã làm gì cho Tổ
quốc hôm nay”. Câu hát đã gợi cho ta nhiều suy ngẫm về sự cống hiến của thế hệ
trẻ ngày nay. Thân đoạn  Vậy sự cống hiến là gì và vai trò của nó là gì? Giải
thíchCống hiến là tự nguyện dâng hiến công sức của mình, đóng góp sức mình
cho cộng đồng, xã hội. Triển khai và bàn luận vấn đề Đối với thời đại hiện
nay, sự cống hiến của các thế hệ, đặc biệt là của thế hệ trẻ là vô cùng quan trọng.
Ta có thể thấy được sự cống hiến của thế hệ trẻ ở mọi lúc mọi nơi. Dẫn
chứngTrong thời chiến, họ là những thanh niên xung phong xả thân mình vì
độc lập tự do của Tổ quốc. Đó là mười cô gái ở ngã ba Đồng Lộc, là chị Võ Thị
Sáu, anh Nguyễn Văn Trỗi và hàng triệu, hàng triệu thanh niên trẻ khác trên khắp
đất nước. Trở lại thời bình, thế hệ trẻ lại miệt mài học tập, rèn luyện đem lại
những tấm huy chương sáng giá, không ngừng khám phá, tìm tòi sáng tạo những
cái mới góp phần xây dựng đất nước. Họ là những người trẻ, sẵn sàng từ bỏ phố thị
phồn hoa, tấp nập đến với những bản làng, những miền quê xa xôi để đem con chữ,
đem ánh sáng tri thức đến cho những người dân vùng cao. Họ là những người
không quản ngại xa xôi, vất vả để thực hiện những chương trình tình nguyện, giúp
đỡ những số phận, hoàn cảnh khó khăn. Họ còn là những chiến sĩ trẻ tuổi, chấp
nhận hi sinh tình yêu, hạnh phúc sum vầy bên gia đình để làm nhiệm vụ bảo vệ đất
nước, bảo vệ Tổ quốc nơi hải đảo xa xôi hay những vùng biên hẻo lánh. Tất cả, tất
cả những con người như thế đã nguyện cống hiến tất cả cho đất nước, cho nhân
dân, những hành động của họ thật đẹp, thật ý nghĩa biết bao. Ý nghĩaViệc làm
ấy không chỉ giúp thế hệ trẻ có những hiểu biết sâu rộng, làm nền tảng để bước vào
tương lai, thể hiện một phong cách sống cao đẹp mà còn giúp đất nước ngày càng
phát triển, hòa nhập với thế giới một cách bình đẳng, khẳng định vị thế trước toàn
thế giới. Bài học 1  Chính vì những lợi ích to lớn như vậy mà thế hệ trẻ phải biết
cách gìn giữ và phát huy hơn nữa, cống hiến nhiều hơn nữa để giúp đất nước ngày
càng phát triển. Mở rộngTuy nhiên, bên cạnh những người trẻ đang ngày đêm
cố gắng, nỗ lực cống hiến để làm giàu đẹp thêm cho quê hương, đất nước thì đâu
7

đó vẫn còn những con người sống thờ ơ, vô tâm, ích kỉ, luôn nghĩ đến quyền lợi
của cá nhân mà quên đi trách nhiệm đối với cộng đồng, xã hội và những người
xung quanh. Thật đáng buồn, đáng chê trách biết bao trước những con người có lối
sống như thế. Đó là những người đáng bị cả xã hội lên án, chấn chỉnh và bài trừ để
xã hội được phát triển tốt hơn. Bài học 2  Là học sinh, là thế hệ trẻ của đất nước,
tôi cũng như các bạn hãy học tập, rèn luyện bản thân để góp một phần nhỏ bé của
mình cống hiến cho quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh. Kết
đoạnTóm lại, lối sống cống hiến là một lối sống cao đẹp và cần có ở mỗi người
nhất là thế hệ trẻ bởi lẽ nó không những giúp mỗi người phát huy được giá trị của
bản thân mà còn góp phần làm giàu đẹp thêm cho quê hương, đất nước như nhà
thơ Tố Hữu đã từng nhắn nhủ:
“Nếu là con chim, chiếc lá
Thì con chim phải hót, chiếc lá phải xanh
Lẽ nào vay mà không có trả
Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình”
……………………………………………………………………………………
ĐỀ SỐ 3.
Viết đoạn văn (200 chữ) theo cấu trúc tổng - phân - hợp, trình bày suy nghĩ của em
về sự hi vọng.
Mở đoạnTôi rất thích câu nói của Helen Keller: “Bạn chẳng thể làm gì mà thiếu
đi hi vọng” và coi đó là kim chỉ nam cho những quyết định của mình. Thân đoạn
 Vậy hy vọng là gì? Người ta thường nói nhiều đến “niềm hi vọng”, “tia hi
vọng”, “hi vọng mong manh”… và rất nhiều những ngôn từ khác nhau để nói về hi
vọng. Nhưng chúng ta thấy đấy, hi vọng dù lớn lao hay chỉ là một đốm lửa, tia lửa
đi nữa thì nó vẫn chứa đựng trong đó là cả một chờ đợi, mong mỏi mãnh liệt. Giải
thíchHi vọng là niềm tin, sự tin tưởng vào những điều tốt đẹp sẽ xảy đến, sống
lạc quan, không ngừng nỗ lực trong cuộc sống và công việc để có được cuộc sống
tốt đẹp hơn. Triển khai và bàn luận vấn đề Bởi thế, hi vọng mang đến cho cuộc
sống này nhiều ý nghĩa. Hi vọng tạo cho con người động lực để sống, để tồn tại.
Nó cũng tạo cho con người niềm tin, sự lạc quan hướng đến thế giới của tương lai.
Bởi “cuộc sống luôn cho bạn cơ hội thứ hai – đó gọi là ngày mai”. Một ngày nào
đó, bất chợt một biến cố lớn trong đời bạn xảy ra, bạn trở nên tuyệt vọng, không có
ý chí vươn lên. Cuộc sống bạn tràn ngập màu đen như bóng tối của đường hầm. Và
khi một cái đầu đầy nỗi sợ hãi thì còn chỗ trống nào cho những ước mơ. Khi đó,
bạn hãy bình tĩnh đánh thức bản ngã, thức dậy bản lĩnh, đốt lửa hi vọng, thắp sáng
8

niềm tin. Bạn sẽ thấy cuối đường hầm tối tăm kia là ánh sáng, dù nhỏ, nhưng bạn
tiến tới càng gần thì càng thấy con đường sáng hiện ra. Hi vọng luôn mang đến cho
chúng ta cuộc sống lạc quan, sự an yên trong tâm hồn, tìm thấy niềm vui trong bất
hạnh khổ đau. Bởi vậy đừng từ bỏ hi vọng dù là rất nhỏ. Dẫn chứng Gần đây,
chúng ta không khỏi cảm phục trước diễn viên Quốc Tuấn – người cha không từ bỏ
hi vọng, đồng hành cùng con suốt mười lăm năm ròng rã. Để rồi, sau tất cả, hạnh
phúc đã thực sự mỉm cười với anh và gia đình. Con của anh bây giờ đã là 1 cậu bé
rắn rỏi, chơi piano rất hay, học rất giỏi. Hay hình ảnh đội tuyển U23 Việt Nam, dù
bị dẫn trước trong những trận đấu ở giải U23 Châu Á nhưng chưa bao giờ từ bỏ hy
vọng của mình. Những phút giây cuối cùng của trận đấu, hy vọng giúp các anh
bùng cháy, hy vọng giúp các anh vững đôi chân và giữ được “cái đầu lạnh”. Để rồi,
chúng ta có những trận đấu lộn ngược dòng ngoạn mục trong chuyến hành trình kỳ
diệu đến với ngôi vị Á quân. Mở rộngTuy nhiên trong cuộc sống không phải ai
cũng tìm được ngọn lửa hi vọng để thắp sáng tương lai của chính mình. Vẫn còn
đâu đó một số người bi lụy trước khó khăn, từ bỏ ước mơ và sống một cuộc đời mờ
nhạt; một số khác thì lại cứ lao theo những ảo vọng xa vời, những mộng tưởng phù
phiếm mà dần lãng quên giá trị đích thực của cuộc sống và cuối cùng họ trở thành
cái bóng mờ nhạt trên chính cuộc đời của mình. Bài học  Là học sinh, mỗi
chúng ta hãy lựa chọn cho mình những hi vọng đúng đắn và sống hết mình từng
giây từng phút để thực hiện những giấc mơ của bản thân, hãy luôn giữ lấy sự lạc
quan, niềm hi vọng và hướng về phía trước, đến những điều tốt đẹp. Kết đoạn 
Tóm lại, hi vọng chính là nguồn sức mạnh giúp con người vượt qua những khổ đau
bế tắc để chạm tới thành công.
……………………………………………………………………………………
ĐỀ SỐ 4.
Viết đoạn văn (200 chữ) theo cấu trúc tổng - phân - hợp, trình bày suy nghĩ của em
về ý nghĩa của việc đọc sách.
Mở đoạnTổng thống Barack Obama từng phát biểu: “Việc đọc rất quan trọng.
Nếu bạn biết cách đọc, cả thế giới sẽ mở ra cho bạn”. Thân đoạn  Vậy, đâu là ý
nghĩa của việc đọc sách? Trước hết, đối với bản thân con người, đọc sách là quá
trình tiếp thu kiến thức. Sách là quyển nhật kí từ thuở hồng hoang của nhân loại.
Nào cần tới một tấm vé máy bay hay cỗ máy nào đó, chỉ cần chăm chú vào những
trang sách bé nhỏ là cả quá khứ, hiện tại và tương lai sẽ ngay lập tức hiện ra chờ ta
khám phá. Hơn thế, đến với sách ta còn có thể giải khuây cho tâm hồn hay còn có
thể tìm được chính mình. “Cuộc gặp gỡ tình cờ với một cuốn sách có thể thay đổi
hẳn số phận một con người”. Một sự “cứu rỗi” diệu kì! Kế đến, đối với gia đình,
nhà trường hay xã hội, đọc sách là cách gắn kết và giáo dục con người.
9

Hơn thế nữa đọc sách giúp ta có thêm tri thức, mở rộng hiểu biết, thu thập thông
tin một cách nhanh nhất. Nó bồi dưỡng tinh thần, tình cảm cho chúng ta, để chúng
ta trở thành người tốt. Sách là người bạn động viên, chia sẻ làm vơi đi nỗi buồn.
Nếu không đọc sách: Hạn hẹp về tầm hiểu biết, tâm hồn cằn cỗi. Dẫn chứngCó
lẽ vì thế mà thứ luôn hiện diện trong mỗi căn nhà người Do Thái chính là những tủ
sách. Còn gì tuyệt vời hơn một người cha ân cần dạy con đọc sách? Còn gì đáng
nhớ hơn những câu chuyện mẹ kể hằng đêm? Đòn roi hay đồ chơi đẹp ư? Không,
hãy đặt vào tay con trẻ những quyển sách và dạy chúng khám phá, chúng sẽ trở
thành những thiếu niên thông tuệ, đạo đức mà xã hội vẫn cần. Mở rộngVậy nên,
thật đáng buồn cho những ai không hiểu được giá trị của việc đọc sách. Họ sẽ lớn
khôn về hình thể đấy nhưng trí tuệ, tâm hồn cứ mãi nhỏ bé, yếu ớt và bị đào thải
mà thôi. Liên hệThật may mắn khi tôi vẫn tìm được niềm vui trong sách và vẫn
tận hưởng những giờ đọc quý giá. Còn bạn thì sao, liệu đã thấu suốt ý nghĩa của
việc đọc sách chưa? Kết đoạn  Hãy cầm sách lên và tự vấn “Hôm nay, tôi đã
đọc được những gì?”, bạn nhé!
……………………………………………………………………………………
ĐỀ SỐ 5.
Viết đoạn văn (200 chữ) theo cấu trúc tổng - phân - hợp, trình bày suy nghĩ của em
về tinh thần tự học.
Mở đoạnXã hội đang hướng đến nền kinh tế của tri thức. Mà để có được tri thức
vững chắc, thì tinh thần tự học lại là yếu tố quyết định. Thân đoạn Vậy tự học
là gì? Giải thíchTự học là sự chủ động, tích cực tìm hiểu kiến thức qua hướng
dẫn của thầy cô. Tự học mà không cần người khác nhắc nhở mình. Triển khai bàn
luận vấn đềTự học giúp chúng ta tiếp nhận kiến thức bằng niềm đam mê, hứng
thú, chủ động. Còn giúp chúng ta có thói quen không dựa dẫm vào những thứ có
sẵn, mà còn giúp ta sáng tạo, linh hoạt hơn trong mọi việc. Muốn thực hiện ước
mơ, thì tự học là con đường giúp ta biến ước mơ trở thành hiện thực. Chúng ta cần
lĩnh hội được những kiến thức trọng tâm, sáng tạo trong cách học.... không chỉ tiếp
nhận kiến thức trong trường học mà còn cả trong gia đình và xã hội. Dù ở hình
thức nào thì tự học vẫn là yếu tố quan trọng nhất, có vậy thì chúng ta mới thành
công. Dẫn chứng Lịch sử Việt nam đã ghi dấu biết bao con người nhờ tự học
mà tên tuổi của họ được tạc vào lịch sử. Hồ Chí Minh với đôi bàn tay trắng ra đi từ
bến cảng nhà Rồng, nhờ tự học mà Người biết nhiều ngoại ngữ và đã tìm được
đường đi cho cả dân tộc Việt Nam đến bến bờ hạnh phúc.Thần đồng Lương Thế
Vinh nhờ cố gắng chủ động tự học cộng với phẩm chất thông minh trời ban mà sau
10

đỗ trạng, chế ra bảng cửu chương còn lưu truyền mãi đến ngày nay... Trạng nguyên
lừng danh Mạc Đinh Chi, lúc nhỏ nhờ biết chủ động tự học, sáng tạo cách học bắt
đom đóm bỏ vỏ trứng mà sau đỗ trạng, đi xứ làm rạng danh nước nhà, được phong
"Lưỡng Quốc Trạng Nguyên" vang danh hai nước, ghi vào sử sách nhân loại về
những tấm gương tự học sáng ngời. Và còn rất nhiều những tấm gương khác nữa:
Lê Quý Đôn, , Nguyễn Hiền… Nhờ tự học họ đã trở thành những bậc hiền tài, làm
rạng danh cho gia đình, quê hương, xứ sở. Mở rộng Bên cạnh những tấm gương
sáng ngời về học tập, thì thế hệ trẻ hiện nay một số đông đang có tính ỷ lại, học
tập một cách bị động, học gạo, không mang lại hiệu quả cao. Các em học tập
theo một cách đối phó, chỉ để đối phó với cha mẹ, thầy cô, hoặc để có thành tích
tốt, bảng điểm đẹp, nhưng kết quả thực chất lại không có gì. Lý do bởi các em đâu
có đam mê, đâu có hứng thú, chỉ học cho có, vì trách nhiệm mà thôi. Cũng có
những người lại tự mãn, quá tin vào bản thân. Họ cho rằng những gì họ biết đã
là quá đủ, đủ để phục vụ cho cuộc sống, nhưng họ đâu biết rằng, đến một ngày
cuộc sống, cũng như xã hội thay đổi, những gì họ biết đã không còn là đủ. Khi đó,
họ sẽ trở thành những con người đi chậm lại so với xã hội, dẫn đến tình trạng chán
nản, mất niềm tin vào cuộc sống. Bài học  Là học sinh, chúng ta nên tự rèn
luyện cho mình tinh thần tự học để việc học tập luôn có được hiệu quả tốt nhất. Có
như vậy, mới có thể tiếp nhận đầy đủ kiến thức để vươn tới những ước mơ của
mình. Kết đoạn Tóm lại, tự học là con đường ngắn nhất và duy nhất để hoàn
thiện bản thân và biến ước mơ thành hiện thực. Có lẽ bởi vậy mà sinh thời Lênin
đã từng dạy: “Học, học nữa, học mãi”.
……………………………………………………………………………………
ĐỀ SỐ 6.
Viết đoạn văn (200 chữ) theo cấu trúc tổng - phân - hợp, trình bày suy nghĩ của em
về sức mạnh của tình yêu thương.
Mở đoạn “Nơi lạnh nhất không phải là Bắc Cực mà là nơi thiếu vắng tình yêu
thương” . Thân đoạn Vậy ta hiểu tình yêu thương là gì? Giải thíchTình yêu
thương là cái gốc của nhân loại, là sợi dây vô hình gắn kết con người với con
người. Triển khai và bàn luận vấn đêf  Biểu hiện Tình yêu thương được
biểu hiện ở sự đồng cảm, thấu hiểu, sẻ chia và gắn bó giữa con người với con
người, từ suy nghĩ và còn thể hiện qua cả hành động tương thân tương ái, giúp đỡ
nhau trong lúc khó khăn hoạn nạn. Vai trò  Tình yêu thương có sức mạnh vô
11

cùng to lớn. Nó cho ta chỗ dựa tinh thẩn để niềm vui được nhân lên, nỗi buổn được
giải tỏa; cho ta sự giúp đỡ khi cần. Nhờ được yêu thương, ta có cảm giác mình
không đơn độc, một mình, có đủ dũng khí để vượt qua những điều tưởng như
không thể.Tình yêu thương giúp con người biết cảm thông, thấu hiểu, vị tha; để
con người có thêm nhiều cơ hội hiểu nhau, sống tốt đẹp, thân ái với nhau hơn. Tình
yêu thương có thể cảm hóa cái xấu, cái ác; xóa bỏ những ngăn cách, hận thù, làm
cho cuộc sống ngày càng tốt đẹp, nhân văn.Dẫn chứngNhững giọt nước mắt
nóng hổi lăn trên gò má khi xem một bộ phim khiến ta xúc động, có khi đó là nỗi
niềm trắc ẩn trước số phận bất hạnh của những cảnh đời éo le, một ánh mắt trìu
mến cảm thông, một cái nắm tay siết chặt tình bạn bè hay những hành động cử chỉ
giản đơn hơn... Tất cả là minh chứng cho lòng yêu thương. Bài học  Bản thân là
học sinh chúng ta hãy thể hiện tình yêu thương từ những việc làm nhỏ nhất, hãy
dắt tay một em nhỏ, một cụ già qua đường, động viên các bạn khi gặp những khó
khăn, dành phần tiền ăn sáng của mình tạo quỹ thập đỏ trong nhà trường, giúp đỡ
những bạn có hoàn cảnh gia đình khó khăn biết vượt khó học giỏi… Mỗi khi làm
việc đó ta sẽ thấy vui hơn, hạnh phúc hơn và thấy tâm hồn mình cao đẹp hơn được
mọi người tin yêu và kính trọng. Mở rộng Tuy nhiên, nếu thiếu tình yêu thương
cuộc sống con người sẽ trở nên trống rỗng, cằn cỗi, tâm hồn con người bị xơ cứng,
ích kỉ, hẹp hòi, đó là những con người cả đời chỉ lo đến quyền lợi cá nhân, thờ ơ vô
cảm trước nỗi đau bất hạnh của người khác, đó là biểu hiện của lối sống ích kỉ, hẹp
hòi đi ngược với đạo lí “thương người như thể thương thân” họ đáng bị xã hội lên
án. Bài học Và chúng ta đừng bao giờ như họ, hãy yêu thương chân thành không
vụ lợi, thậm chí ngay cả bản thân phải sống trong hoàn cảnh bất hạnh, nghèo khổ
cũng cần phải yêu thương người khác. Kết đoạn Như vậy, tình yêu thương là
một tình cảm cao đẹp của con người bởi lẽ "Con người sống không có tình yêu
thương cũng giống như vườn hoa không có ánh nắng mặt trời” (Vích-to Huy-gô)
……………………………………………………………………………………
ĐỀ SỐ 7.
Viết đoạn văn (200 chữ) theo cấu trúc tổng - phân - hợp, trình bày suy nghĩ của em
về ý nghĩa của sự đồng cảm sẻ chia trong cuộc sống.
Mở đoạn “Sống trong đời sống cần có một tấm lòng. Để làm gì em biết không?
Để gió cuốn đi...” (Trịnh Công Sơn). Lời bài hát trên đã nói lên được ý nghĩa, vai
12

trò của sự đồng cảm và sẻ chia trong cuộc sống.Thân đoạn Vậy đồng cảm là gì?
Sẻ chia là gì? Giải thíchĐồng cảm là biết rung cảm trước những vui buồn của
người khác, đặt mình vào hoàn cảnh của người khác để hiểu và cảm thông với họ.
Còn sẻ chia là cùng người khác san sẻ vui buồn, những khó khăn về vật chất, giúp
nhau trong hoạn nạn. Triển khai và bàn luận  Biểu hiệnNgười ta có thể
quyên góp, ủng hộ, giúp đỡ bằng vật chất hoặc biết lắng nghe, mở lòng để thấu
hiểu đối với những người gặp khó khăn hoạn nạn. Ý nghĩa Và kết quả thì người
nhận sẽ thấy vui, thấy được an ủi, được quan tâm và sẻ chia phần nào còn người
cho thì cảm thấy được an lòng, nhẹ nhàng, thanh thản và sống tốt hơn. Dẫn
chứngBằng chứng là các chương trình thiện nguyện như “Trái tim cho em”,
“Lục lạc vàng” , rồi những việc tử tế giúp đỡ đồng bào bị lũ lụt, người nghèo,
người khuyết tật và gần đây là giúp đỡ đồng bào chống dịch Covid 19,…đã minh
chứng cho điều đó. Mở rộngBên cạnh, những người sống sẵn sàng “cho” đi mà
không cần “nhận” lại ta lại thấy đâu đó một số người sống vô cảm, ích kỉ, thiếu
trách nhiệm với đồng loại, với cộng đồng. Những năm gần đây, một số phong trào
thiện nguyện không đúng với bản chất của nó như quảng cáo, đánh bóng tên tuổi
hay trục lợi cá nhân cũng mọc lên nhiều. Thiết nghĩ cần lên án gay gắt. Bài học
Bản thân em là học sinh, em nhận thức rằng đồng cảm và sẻ chia là một hành
động đẹp cần phát huy, lan tỏa. Vì thế khi còn ngồi trên ghế nhà trường, em sẽ cố
gắng rèn đức luyện tài, tập cho mình thói quen lắng nghe để đồng cảm, sẻ chia để
cuộc sống ngày càng tươi đẹp hơn. Kết đoạn Tóm lại, cuộc sống của mỗi chúng
ta sẽ tốt đẹp hơn nhiều nếu chúng ta biết đồng cảm, sẻ chia cùng nhau vì vốn dĩ
“Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình”.
……………………………………………………………………………………
ĐỀ SỐ 8.
Viết đoạn văn (200 chữ) theo cấu trúc tổng - phân - hợp, trình bày suy nghĩ của em
về ý nghĩa của tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái của nhân dân ta trong việc
phòng chống đại dịch Covid 19.
Mở đoạnTinh thần đoàn kết, tương thân tương ái của nhân dân ta trong việc
phòng chống đại dịch Covid 19 là một nét đẹp trong hành động và trong văn hóa
ứng xử. Thân đoạn Vậy đoàn kết và tương thân tương ái là gì? Giải
thíchĐoàn kết là kết thành một khối thống nhất, cùng hoạt động vì một mục
đích chung, không chia rẻ còn tương thân tương ái là tinh thần thương yêu lẫn
nhau. Triển khai bàn luận  Đây là những hoạt động văn hóa ứng xử tốt đẹp
của nhân dân ta. Vai trò Đoàn kết tạo nên sức mạnh chung thống nhất, giúp đất
13

nước vượt qua khó khăn, giúp những người bị cách ly hoặc mắc Covid 19 nhận
được những ấm áp về tinh thần và vật chất, góp phần lan tỏa tình yêu thương trong
xã hội để tạo nên một xã hội tốt đẹp hơn. Dẫn chứngTa dễ dàng nhận thấy điều
đó qua đại dịch Covid 19 khi cả hệ thống chính trị, người dân vào cuộc cùng chung
tay chống giặc bằng những hành động cụ thể như ủng hộ những chai nước rửa tay
khô, những chiếc khẩu trang y tế, lương thực, thực phẩm, những bữa ăn miễn phí
cho vùng bị cách ly…Đoàn kết và tương thân tương ái đều là những biểu hiện của
tình yêu nước. Bàn luận, mở rộngTuy nhiên trong xã hội hiện nay khi cả nước
đang oằn mình chống dịch thì vẫn còn đâu đó những hạng người với những biểu
hiện sai trái, tung tin giả, trục lợi cho cá nhân. Những hành động này cần lên án
gay gắt. Bài học Bản thân em là học sinh khi đang ngồi trên ghế nhà trường phải
ra sức học tập và rèn luyện thật tốt bên cạnh đó cũng rèn cho mình đức tính đoàn
kết, tương thân tương ái trong cuộc sống từ những việc nhỏ nhất, góp phần vào
vườn hoa đẹp để cùng cả nước chống dịch. Kết đoạn Tóm lại, với tinh thần
đoàn kết, tương thân tương ái trong thời gian tới, nhất định dịch Covid 19 sẽ được
ngăn chặn và đẩy lùi.
……………………………………………………………………………………
ĐỀ SỐ 9.
Viết đoạn văn (200 chữ) theo cấu trúc tổng - phân - hợp, trình bày suy nghĩ của em
về ý nghĩa của sự cống hiến cho cuộc đời trong cuộc chiến chống đại dịch Covid
19 hiện nay.
Mở đoạn“ Đừng hỏi Tổ quốc đã làm gì cho ta/ Mà hãy hỏi ta đã làm gì cho Tổ
quốc hôm nay”- câu hát trên đã gợi cho ta nhiều suy ngẫm về sự cống hiến của mỗi
người cho cuộc đời đặc biệt là trong đại dịch Covid 19 hiện nay. Thân đoạn
Vậy theo bạn cống hiến là gì? Giải thíchTheo tôi cống hiến là sự hi sinh lợi
ích của bản thân, làm việc hết mình, dốc lòng, dốc sức đóng góp cho công việc
chung của tập thể. Triển khai và bàn luận  Cống hiến sẽ giúp cho con người
khẳng định được giá trị của bản thân và phát huy vai trò trách nhiệm của mình với
mọi người và xã hội. Cống hiến sẽ làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn, lan tỏa yêu
thương đến cộng đồng. Người cống hiến sẽ được mọi người yêu quý, ngưỡng mộ,
ca ngợi và trân trọng. Ta có thể bắt gặp sự cống hiến của mọi người ở khắp mọi
nơi, mọi thời điểm. Dẫn chứngTrong đại dịch Covid 19 thì sự cống hiến của
14

mọi người càng được thể hiện rõ hơn, sâu sắc hơn. Sẻ chia những chai sát khuẩn,
những chiếc khẩu trang, những cây gạo ATM, những bó rau, những con cá, những
bữa cơm không đồng,…đã làm ấm lòng đồng bào để vượt qua đại dịch. Những
thiên thần áo trắng, các lực lượng công an, bộ đội…cũng căng mình chiến đấu vì
Covid. Kết quả của sự cống hiến đó là Việt Nam đã từng bước kiểm soát tốt dịch
bệnh và trở thành điểm sáng trên bản đồ thế giới về chống dịch. Mở rộngThế
nhưng bên cạnh những người cống hiến quên mình vì đất nước thì vẫn còn đâu đó
những thành phần vô cảm, ích kỉ không có tinh thần cống hiến thiết nghĩ đáng lên
án. Bài học Bản thân em là học sinh, là thế hệ trẻ của đất nước vậy nên ngay từ
bây giờ phải ra sức rèn đức luyện tài và góp một phần nhỏ bé của mình vào xây
dựng quê hương đất nước và trước hết hãy cùng nhau chống dịch bằng những việc
làm nhỏ nhất. Kết đoạn Tóm lại sự cống hiến có vai trò, ý nghĩa vô cùng quan
trọng trong cuộc sống của con người ở mọi thời đại.
ĐỀ SỐ 10.
“Phải chăng lắng nghe là một biểu hiện của yêu thương”. Em hãy viết đoạn văn
ngắn (khoảng 200 chữ) để trả lời câu hỏi trên.
Mở đoạnCó rất nhiều cách để chúng ta có thể biểu lộ tình yêu thương của mình
và phải chăng lắng nghe là một biểu hiện của yêu thương. Thân đoạn  Vậy , tại
sao biết lắng nghe lại là một biểu hiện của sự yêu thương ? Trước khi trả lời câu
hỏi này , ta phải hiểu được lắng nghe là gì, yêu thương là gì ? Giải thích Lắng
nghe là quá trình chủ động, tập trung tiếp nhận những âm thanh, vang động bên
ngoài lẫn đời sống nội tâm của người khác; Yêu thương là tình cảm gắn bó tha
thiết, quan tâm hết lòng với người khác. Triển khai và bàn luận Việc lắng nghe
người khác là một biểu hiện của yêu thương vì lắng nghe thể hiện sự quan tâm,
đồng cảm, sẻ chia và thấu hiểu với những tâm tư, tình cảm của người khác, giúp
cho người nói giải tỏa căng thẳng, buồn bực, muộn phiền và cảm thấy thoải mái,
thanh thản hơn; lắng nghe thể hiện mong muốn giúp đỡ, cưu mang người khác
trong hoàn cảnh khó khăn. Nếu thiếu đi sự lắng nghe trong cuộc sống, con người
sẽ dần xa cách nhau, trở nên chai sạn trong cảm xúc, thờ ơ, vô cảm với chính bản
thân và mọi người xung quanh. Dẫn chứngKhi ta lắng nghe được lời tâm sự của
một gia đình có hoàn cảnh khó khăn , ta lại cảm thấy muốn giúp đỡ họ , để họ bớt
cực khổ , vất vả hơn trong cuộc sống . Đó chẳng phải là biểu hiện của sự yêu
thương sao ? Ta biết lắng nghe là ta biết tiếp nhận từ người khác , ta cũng cảm
nhận được sự vất vả , khó khăn phần nào của những hộ nghèo , những gia đình khó
khăn . Vai trò  Và khi ta biết cách lắng nghe , mọi người sẽ tôn trọng , quý mến
15

ta . Lòng yêu thương của ta cũng từ đó mà lan tỏa . Bàn luận, mở rộ...