MỤC LỤC BỘ ĐỌC HIỂU THƠ TRỮ TÌNH VÀ ĐOẠN TRÍCH TRUYỆN
( LỚP 9 MỚI THEO CT – GDPT 2018 )
BỘ ĐỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC LỚP 9
PHẦN 1 : ĐỌC HIỂU VỀ THƠ TRỮ TÌNH
1

“Con nợ mẹ”- Nguyễn Văn Chung - Trích lời bài hát

2

Trích “Khoảng trời, hố bom” của Lâm Thị Mỹ Dạ

3

Cảm ơn đất nước - Huỳnh Thanh Hồng

4

Mái ấm ngôi nhà”- Trương Hữu Lợi

5

Trích “Giá từng thước đất” – Chính Hữu

6

Trích “Không có gì tự đến” – Nguyễn Đăng Tấn

7

Đỗ Trung Quân, Mẹ, 1986

8

Nguyễn Duy, trích từ tập thơ Cát trắng

9

Thích Nhật Tử

10

Nguyễn Duy, Cát trắng, NXB Quân đội nhân dân

11

Trích lời bài hát Con nợ mẹ, Nguyễn Văn Chung

12

Áo cũ - Lưu Quang Vũ, Thơ tình, NXB Văn học, 2002

13

Cảm ơn con nhé, Quốc An, thoidai.com.vn

14

Trích Bài học đầu cho con, Đỗ Trung Quân

15

Trích Nằm trong tiếng nói yêu thương - Huy Cận, Trời mỗi ngày tại sáng

16

Trích Tổ quốc là tiếng mẹ - Nguyễn Việt Chiến

17

Trích “Khóc giữa chiêm bao”, Vương Trọng

18

Trích “Sáng tháng năm”- Tố Hữu

19

Ta yêu quê ta, Lê Anh Xuân Thơ Thiếu nhi chọn lọc

20

Trích lời bài hát “Gánh mẹ” – Quách Beem

21

Trích “Người con gái Việt Nam”- Tố Hữu

22

Trích Tre Việt Nam trong tập Cát trắng, Nguyễn Duy
1

23

Trích Mẹ vẫn luôn ở đây để ôm con,… Nguyễn Phong Việt

24

Trích lời bài hát Khát Vọng – Phạm Minh Tuấn

25

Trích Nằm trong tiếng nói yêu thương - Huy Cận

26

Trích “Hạnh phúc” – Thanh Huyền

PHẦN 2: ĐỌC HIỂU VỀ ĐOẠN TRÍCH TRUYỆN HIỆN ĐẠI , ĐOẠN VĂN
NGHỊ LUẬN
1.

Trích Hai mẹ con cùng hiến thận, Lan Anh, Báo Tuổi trẻ, ngày 31/5/2018

2.

Trích bản tổng hợp về rác thải nhựa trên báo Tuổi trẻ, Thanh Niên, Thời nay

3.

Trích Tinh hoa xử thế, Lâm Ngữ Đường, Ngữ văn 7, tập 2, NXB Giáo dục, 2015

4.

Theo Thu Thương, Baomoi.com

5.

Phong cách sống của người đời, nhà báo Trường Giang, theo nguồn Internet

6.

Câu chuyện của hai hạt mầm – Hạt giống tâm hồn

7.

Thời gian là vàng, Ngữ văn 9, tập 2, NXB Giáo dục Việt Nam

8.

Trích Cô Tô – Tuyển tập Nguyễn Tuân, tập 2, trang 460

9.

Trích Mùa giáp hạt…, Nguyễn Trung Thành, Báo Giáo dục và Thời đại số 100

10.

Dẫn theo “Dạy trẻ làm việc nhà tốt hơn cho con đi học múa, võ …

11.

Phạm Lữ Ân, Nếu biết trăm năm là hữu hạn…, NXB Hội nhà văn, 2016

12.

Trích “Tiếng vọng rừng sâu” – Qùa tặng cuộc sống, NXB Trẻ

13.

Cánh diều tuổi thơ – Tạ Duy Anh, Tiếng Việt 4, tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam

14.

Bài viết “Hoàng tử xiếc” Việt Nam và cú nhảy sinh tử của tác giả Hải Yến

15.

Những dòng nước huyền thoại, Ngàn năm dưới bóng quê nhà, trang 81-82, NXB
Quân đội Nhân dân

16.

Trích Biển đẹp, Vũ Tú Nam, Ngữ văn 6, tập 2

17.

Theo Cho đi là mãi mãi, Azim Jamal & Harvey McKinnon

18.

Mẹ, Trần Quốc Minh, Theo Thơ chọn với lời bình
2

19.

Quà tặng cuộc sống – Thu Quỳnh, Hạnh Nguyên dịch

20.

Trích Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa, Nguyễn Duy

21.

Lược trích Vài nét về lời ăn tiếng nói Quảng Bình – Nguyễn Tú.

22.

Sách kể chuyện hay … sách ca hát – M. Gorki

23.

Bàn tay yêu thương - Mai Hương, Vĩnh Thắng – Quà tặng cuộc sống

24.

Sức mạnh của một bức thư cảm ơn - http://songtrongtinhyeu.blogsport.com

25.

Trích Bản thân chúng ta là giá trị có sẵn – Phạm Lữ Ân

26.

Trích “Họa sĩ tài giỏi nhất” - Pritchi.in

27.

Trích Tuyển tập các câu chuyện Giáo dục nhân cách, NXB Văn hóa – Thông tin

28.

Lòng người mênh mang, NXB Văn hóa thông tin

29.

Trích văn bản "Giáo dục - chìa khóa của tương lai”, Phê-đê-ri-cô May-o

30.

Theo báo Giáo dục thời đại, Nghĩ về tinh thần dân tộc trước dịch bệnh COVID 19

31.

Lỗi lầm và sự biết ơn - Trích Ngữ văn 9, tập 2, NXB Giáo dục

32.

Theo http://thanninhd.pgcdhauthanh.edu.vn

33.

“Chia sẻ từng chiếc khẩu trang” - Trích Câu chuyện về tình dân tộc Việt mùa đại
dịch từ virus Corona

34.

Hai biển hồ - Theo Qùa tặng cuộc sống

35

Thái độ quyết định thành công, NXB Tổng hợp TPHCM

36

Phương Thảo, Bệnh lề mề, Ngữ văn 9

37

Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016

38

Theo sách giáo khoa Ngữ Văn 9, tập 1, trang 40

39

Trích Bí quyết thành công của Bill Gates, Khâm Sài Nhân

40

Theo Nghiêm Toản, Luận văn thị phạm. Dẫn theo Ngữ văn 8

41

Trích Chương 23 “Những tấm lòng cao cả” của Ét-môn-đô-đơ A-mi-xi

42

Mẹ vắng nhà ngày bão - Tiếng Việt 3
3

43

Trích “Cà phê” trên Sao Hỏa, Stephen Petranck, NXB Lao động

44

Mèo xù, Bơ đi mà sống, NXB Văn học

45

Bài phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Trái Đất tại Rio de Janneiro

46

Câu chuyện “Chiếc bát vỡ” – Qùa tặng cuộc sống

47

Báo Gia đình và xã hội – Xuân Đinh Dậu 2017, trang 16

48

Trích Tư duy tích cực, Theo Tony Buổi sáng, trên đường băng

49

Trích “Hạnh phúc” – Thanh Huyền

50

Theo Băng Sơn, Dẫn theo Ngữ văn 11 Nâng cao

51

Theo duonggcv.wordpress.com

52

Trích Lũy tre, Tam ca, tr 9 10, NXB Hội nhà văn

53

Trích Đi về – Phạm Hải Bằng – Thơ Tình Du Mục

54

Trích “Đi qua hoa cúc” – Nguyễn Nhật Ánh

55

“Có những giấc mơ về lại tuổi học trò” - Đăng Tâm

56

Trích bức tâm thư của cô giáo Chu Ngọc Thanh, giáo viên trường THCS
Vương

57

Theo Câu chuyện về những hạt muối- vietnamnetVm, 17/06/2015

58

Trích bài Cái giá của khẩu trang, Bác sĩ Võ Xuân Sơn trên báo vnexpressnet

59

Quà tặng cuộc sống - Thu Quỳnh và Hạnh Nguyên dịch

60

Phạm Lữ Ân, Nếu biết trăm năm là hữu hạn, NXB Hội Nhà văn năm 2012

61

Theo Tuốc-ghê-nhép, Ngữ văn 9, tập 1, trang 22 NXB Giáo dục

62

Bà Tôi - Kao Sơn, dẫn theo nguồn http://baohinhbinh.org.vn

63

Theo Quà tặng cuộc sống. NXB Trẻ, 2013

64

Nguyên Hương, Trò chuyện với bạn trẻ, Ngữ văn 9, tập hai

65

Phạm Lữ Ân, Nếu biết trăm năm là hữu hạn

66

“Có những giấc mơ về lại tuổi học trò” - Đăng Tâm

67

M.Gorki, Dẫn theo Tạ Đức Hiền, Tập làm văn THPT
4

Hùng

68

Bản thân chúng ta là giá trị có sẵn - Phạm Lữ, Nếu biết trăm năm là hữu hạn

69

Cánh diều tuổi thơ - Tạ Duy Anh, Tiếng Việt 4, tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam

70

Theo Cho đi là còn mãi, Azim Jamal & Harvey McKinnon

71

Theo Quà tặng cuộc sống. NXB Trẻ, 2002

72

Mẹ, Trần Quốc Minh, Theo Thơ chọn với lời bình

73

Trích Mùa giáp hạt..., Nguyễn Trung Thành

74

Y Phương, Tôi đến đây và tôi ở lại, Văn học và tuổi trẻ

75

Trích Lối sống tối giản của người Nhật, Sasaki Fumio

76

Trích bài Tiếng Việt - Lưu Quang Vũ

77

Phạm Lữ Ân, Nếu biết trăm năm là hữu hạn, NXB Hội Nhà văn năm 2012

78

Trích thư của thầy giáo Văn Như Cương - Hiệu trưởng Trường THPT Lương Thế
Vinh, Hà Nội

79

Cánh diều tuổi thơ - Tạ Duy Anh, Tiếng Việt 4 tập 1

80

Những mẩu chuyện thiếu nhi chọn lọc – NXB Kim Đồng, 2009

81

Trích lời bài hát Khát Vọng – Phạm Minh Tuấn

82

Quà tặng cuộc sống, theo nguồn Internet

83

Trích Hạ đỏ, Nguyễn Nhật Ánh, Nxb Trẻ, 2019

84

Ga tàu tuổi thơ, báo Tài hoa trẻ Theo tác giả Vũ Thị Huyền Trang

85

Trích Cha tôi, Sương Nguyệt Minh

86

Chiều dày của bức tường, Trần Hoài Dương tuyển chọn, Tuyển tập truyện ngắn
hay

87

Áo Tết, Nguyễn Ngọc Tư, in trong Bánh trái mùa xưa

88

Tuyển Tập Thạch Lam. XXB văn học, 2018

89

Tạ Duy Anh, báo điện tử vnexpress.net, đăng ngày 14/08/2004

90

Trích Hiu hiu gió bấc, Nguyễn Ngọc Tư

91

Nguyễn Nhật Ánh. Mắt biếc, Nxb Trẻ, 2021
5

92

Nguyễn Ngọc Tư, Đảo ( tập truyện ngắn), NXB Trẻ, 2014

93

https://tuoitre.vn -1200-tu-thien-1210210.htm

94

Theo “Câu chuyện về những hạt muối”- vietnamnet.vn

95

Theo Võ Quảng “Những truyện hay viết cho thiếu nhi”, NXB Kim Đồng

96

Theo “Sân nhà” - Nguyễn Ngọc Tư, Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn 4-11-2004)

97

Trích Mùa giáp hạt - Phan Đức Lộc, Nguồn: https://baoquangbinh.vn/van-hoa

98

Trích Nhà mẹ Lê - Truyện ngắn Thạch Lam

99

Theo Songdep.xitrum.net – Sống đẹp tập II NXB. Giáo dục

100

Hạt giống tâm hồn và ý nghĩa cuộc sống

101

Muối của rừng, Nguyễn Huy Thiệp, Tập truyện Tình yêu, tội ác và trừng phạt

102

Xuân Quỳnh, Thầy giáo dạy vẽ của tôi, Trần Hoài Dương tuyển chọn

103

Đâu phải thứ gì cũng mua được , Tuyển tập truyện ngắn

104

Thuốc tiên , Tuyển tập truyện ngắn dành cho thiếu nhi

105

” - Dương Hằng - Trích trong “65 truyện ngắn hay dành cho thiếu nhi”

106

Xuân Quỳnh, Bầu trời trong quả trứng, NXB Kim Đồng, 2005

107

Con gái người lính đảo, Truyện đọc thêm môn Giáo dục công dân

108

Theo Những truyện hay viết cho thiếu nhi của Trần Hoài Dương

109

Truyện ngắn Phan Thị Vàng Anh, NXB Trẻ, 2011

110

Thái Chí Thanh, Người ở, https://vanvn.vn

111

Theo báo điện tử https://toancanh60s.com

112

Chuyến tàu vé ngắn, NXB Trẻ, trang 49

113

Trích tác phẩm Món quà sinh nhật, Trần Hoài Dương

PHẦN 1 : ĐỌC HIỂU THƠ TRỮ TÌNH
1.Lí thuyết
6

ST

Câu hỏi

Hướng dẫn làm bài

T
1

Thể thơ

+ Căn cứ vào số chữ và đặc điểm cơ bản của từng thể thơ để xác định
+ Một số thể thơ thường gặp

2

Nhân vật

+ Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ

trữ tình

rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình
nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không
hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
+ Nhân vật trữ tình có thể là tác giả (Mùa xuân nho nhỏ), là người cha
(nói với con), người lính Trường Sơn (Lá đỏ)...

3

Đối tượng

Trong văn học, đặc biệt là thơ ca, "đối tượng trữ tình" là đối tượng mà

trữ tình

nhà thơ hoặc người viết dành tình cảm, cảm xúc của mình vào. Đây có
thể là con người, cảnh vật, sự việc, hoặc bất kỳ điều gì mà nhà thơ muốn
thể hiện cảm xúc.

4

Xác định từ

HS dựa vào ngữ liệu để xác định
7

5

ngữ, hình

(Không ghi lại máy móc cả câu/ đoạn thơ nếu đề chỉ hỏi từ ngữ, hình

ảnh, chi tiết

ảnh, chi tiết)

Nội dung

* Làm ra nháp

chính

+ Xác định đối tượng chính (1)
+ Xác định khía cạnh của đối tượng (2)
+ Xác định tình cảm tác giả gửi gắm(3)
* Làm vào bài: Đoạn thơ trên viết về (2) của (1) để từ đó thể hiện tình
cảm ... dành cho... (3)

6

Cảm hứng

+ Cảm hứng chủ đạo là tình cảm sâu sắc, mãnh liệt chi phối toàn bộ

chủ đạo

cách thể hiện đời sống, con người và sự lựa chọn hình thức nghệ thuật
trong tác phẩm. 
+ Hiểu đơn giản: Cảm hứng chủ đạo là tình cảm chính được tác giả thể
hiện trong bài thơ
Ví dụ:
+ Cảm hứng chủ đạo của bài thơ “Bếp lửa”: Tình cảm yêu mến, trân
trọng, biết ơn đối với bà, với gia đình và với quê hương đất nước
+ Cảm hứng chủ đạo trong bài thơ Lá đỏ: ngợi ca tinh thần yêu nước,
những đóng góp lớn lao của những người anh hùng chưa biết tên để tạo
nên sức mạnh dân tộc, góp phần làm nên chiến thắng trong những cuộc
kháng chiến chống giặc ngoại xâm.

7

8

Ý nghĩa của Bài làm cần đạt được những ý chính sau:
một / một

+ Giới thiệu được câu thơ/ hình ảnh/ chi tiết

vài câu thơ/

+ Xác định được nội dung chính của câu thơ/ giải thích nghĩa của từ ngữ/

từ ngữ/

hình ảnh/ chi tiết

hình ảnh/

+ Xác định được dụng ý của tác giả khi viết câu thơ/ lựa chọn từ ngữ,

chi tiết

hình ảnh, chi tiết đó: thể hiện tình cảm gì? nhắc nhở người đọc điều gì?

Bài học rút

- Dẫn dắt giới thiệu và nêu bài học chung (bài học về điều gì?)(1)
8

ra từ đoạn

- Nêu bài học nhận thức và lí giải(2)

thơ

- Nêu bài học hành động và lí giải (3)
- Nêu ý nghĩa của bài học (4)
Ví dụ:
DÂNG CHA
Tết này nhà lại vắng cha
Thuốc không thơm nữa ấm trà hết ngon
Cha đi về phía vuông tròn
Trần gian lấm láp mãi còn nắng mưa
Đời người mới đấy thành xưa
Nhìn lên nhân ảnh ảo mờ khói hương
Con không tin có thiên đường
Nhưng tin có thật nỗi buồn, cha ơi!
Con tìm đâu giữa chơi vơi
Cha đi về phía xanh lời cỏ hoa
Cách người thước đất mà xa
Rót mời cha một chén trà hư không
Rưng rưng tàn thuốc quặn vòng
Thương cha khói cũng nặng lòng không bay.
( Trích, trong tập thơ Viếng tặng những mùa xưa, Trương Nam Hương,
NXB Thanh niên, 1999)
Gợi ý:
(1)Qua đoạn trích trên, tác giả đã đem đến cho người đọc những bài học
có ý nghĩa vô cùng to lớn. Đó là bài học về tình phụ tử, tình cảm gia đình.
(2)Từ đoạn thơ, chúng ta cần nhận thức được rằng cha mẹ đã dành cả
cuộc đời để yêu thương và hi sinh cho con cái. Cha mẹ không chỉ là
người sinh ra mà còn nuôi dưỡng ta khôn lớn trưởng thành. Ho sẵn sàng
9

hi sinh cả cuộc đời cho con. (3) Chính vì thế, chúng ta hãy trân trọng, biết
ơn và yêu thương cha mẹ của mình khi còn có thể. Đừng đợi đến khi họ
mất đi rồi mới ân hận khóc thương bởi khi ấy dù có khóc thương họ cũng
chẳng thể trở về với chúng ta được nữa. (4)Những bài học ngày có ý
nghĩa bởi nó không chỉ tác động đến nhận thức và hành động của mỗi
người, giúp chúng ta có những suy nghĩ và lối sống đẹp hơn mà nó còn
góp phần làm cho xã hôi ngày càng trở nên tốt đẹp.
9

Câu hỏi
thông điệp

- Dẫn dắt giới thiệu và nêu thông điệp chung (thông điệp về điều
gì?)(1)
- Nêu thông điệp thứ nhất và lí giải (2)
- Nêu thông điệp thứ hai và lí giải(3)
- Nêu ý nghĩa của thông điệp (4)
(áp dụng dạng bài tập về bài học để diễn đạt 4 ý của bài tập này)

10

Câu hỏi về

+ Giới thiệu được đoạn thơ (1)

tình cảm

+ Đoạn thơ khơi gợi trong ta tình cảm gì?(2)

của người

+ Vì sao ta lại có tình cảm như vậy?(3)

đọc

Ví dụ:
Cho đoạnn thơ sau:
Hạt gạo làng ta

Hạt gạo làng ta

Có vị phù sa

Có bão tháng bảy

Çủa sông Kinh Thầy

Có mưa tháng ba

Có hương sen thơm

Giọt mồ hôi sa

Trong hồ nước đầy

Những trưa tháng sáu

Có lời mẹ hát

Nước như ai nấu

Ngọt bùi đắng cay…

Chết cả cá cờ
Cua ngoi lên bờ
Mẹ em xuống cấy… 
10

(1)Đoạn thơ trên được trích từ bài thơ “Hạt gạo làng ta của nhà thơ
Trần Đăng khoa.(2) Đoạn thơ khiến ta càng thêm yêu mến, trân trọng và
biết ơn đối với những người đã làm ra hạt gạo. (3)Họ chính là những
người nông đã phải vất vả quanh năm, chân lấm tay bùn để làm nên được
hạt gạo như lời ca " dẻo thơm từng hạt- đắng cay muôn phần". Hạt gạo là
hạt ngọc của trời, kết tinh những gì tinh túy nhất của thiên nhiên, của đất
trời và cả công sức của người lao động. Không ai khác, chính những
người nông dân làm ra hạt gạo đã làm nên nét đẹp trong văn hoá ẩm thực
của người Việt và họ cũng là những người tạo nên một nền văn minh lâu
đời ở nước ta: nền văn minh lúa nước.
11

Câu hỏi về

Một số từ ngữ thể hiện thái độ, tình cảm của tác giả: Yêu, thương, tự hào,

tình cảm

biết ơn, xót xa, thương cảm, tin tưởng, căm ghét...

của tác giả?

+ Câu trả lời cần trả lời đc 2 ý:
- Qua đoạn thơ/ đoạn trích trên, người đọc cảm nhận được tình
cảm ... của tác giả... dành cho... (1)
- Tình cảm ấy được bộc lộ như thế nào?(2)
+ Tình cảm ấy trước hết được bộc lộ trực tiếp qua các từ ....(từ ngữ diễn
tả tình cảm), các từ cảm thán...., câu cảm thán.... (nếu có)
+ Tình cảm ấy được bộc lộ gián tiếp qua các biện pháp nghê thuật được
tác giả sử dụng trong đoạn thơ/ đoạn trích (các BPTT – phân tích các
BPNT để thấy được tình cảm của tác giả)
-Có thể mở rộng thêm 1 ý để nói về tình cảm của bản thân (3)
Ví dụ:
Cảm nhận của em về tình cảm của tác giả qua đoạn thơ sau:
“Ôi Tổ quốc, ta yêu như máu thịt
11

Như mẹ cha ta, như vợ như chồng
Ôi Tổ quốc, nếu cần, ta chết
Cho mỗi ngôi nhà, ngọn núi, con sông”
(Sao chiến thắng, Chế Lan Viên)
Đoạn văn tham khảo:
(1) Đoạn thơ trên được trích từ bài thơ “Sao chiến thắng” của tác giả
Chế Lan Viên. (2)Đọc đoạn thơ này, người đọc có thể cảm nhận được
tình yêu tha thiết và khát vọng được hi sinh hết mình cho Tổ quốc của
nhà thơ. Tình cảm ấy trước hết được bộc lộ một cách trực tiếp qua
những từ cảm thán “ôi” được đặt ở đầu câu và tiếng “yêu” đầy thân
thương trìu mến. Trong cái “yêu như máu thịt” ấy không chỉ là tình yêu
mà còn là sự trân trọng, niềm tự hào của Chế Lan Viên về đất nước của
mình. Song không chỉ được bộc lộ trực tiếp, tình cảm của tác giả dành
cho quê hương đất nước còn được bộc lộ một cách gián tiếp qua các
biện pháp tu từ được tác giả sử dụng trong đoạn thơ. Nhà thơ đã so sánh
tình yêu của mình với đất nước với tình yêu bản thân, tình yêu gia đìnhthứ tình cảm có thể nói là thiêng liêng, sâu đậm nhất. Phép điệp ngữ
cũng đã được tác giả sử dụng, Chế Lan Viên nhắc lại 2 lần cụm từ “ôi
Tổ quốc” Tất cả đã góp phần thể hiện tình yêu và niềm tự hào của tác
giả đối với đất nước của mình cũng như khát vọng được hi sinh cho tổ
quốc. (3) Và dường như tình cảm đó còn lan sang cả trái tim bạn đọc
khiến ta càng thêm yêu, thêm trân trọng và tự hào về quê hương đất
nước của mình.

2. ĐỀ LUYỆN TẬP
Đề 1: Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi từ câu 1 đến câu 5:
12

Cảm ơn mẹ vì luôn bên con
Lúc đau buồn và khi sóng gió
Giữa giông tố cuộc đời
Vòng tay mẹ chở che khẽ vỗ về.
Bỗng thấy lòng nhẹ nhàng bình yên
Mẹ dành hết tuổi xuân vì con
Mẹ dành những chăm lo tháng ngày
Mẹ dành bao hi sinh để con chạm lấy ước mơ.
Mẹ là ánh sáng của đời con
Là vầng trăng khi con lạc lối
Dẫu đi trọn cả một kiếp người
Cũng chẳng hết mấy lời mẹ ru…
(Trích lời bài hát “Con nợ mẹ”- Nguyễn Văn Chung)
Câu 1 (0,5 điểm): Đối tượng trữ tình trong bài thơ là ai?
Câu 2 (0,5 điểm): Theo em khi viết đoạn thơ này, tác giả đã cảm nhận được điều
gì ở mẹ?
Câu 3 (1,0 điểm): Biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong hai câu thơ sau có
tác dụng gì?
Mẹ là ánh sáng của đời con
Là vầng trăng khi con lạc lối
Câu 4 (1,0 điểm): Em hiểu thế nào về ý nghĩa của lời ru trong hai câu thơ:
Dẫu đi trọn cả một kiếp người
Cũng chẳng hết mấy lời mẹ ru…
Câu 5: (1 điểm) Theo em trong thời đại ngày nay, khi cuộc sống đã ngày càng
hiện đại thì lời ru của mẹ còn cần thiết hay không? Vì sao?
Câu Nội dung

Điểm
13

1
2

- Đối tượng trữ tình: người mẹ

0,5

- Khi viết đoạn trích này, tác giả đã cảm nhận được sự hi sinh, tình yêu 0,5
thương của người mẹ dành cho con
- Biện pháp tu từ: So sánh (Mẹ là ánh sáng, là vầng trăng)

0,25

- Tác dụng:
+ Làm cho lời thơ trở nên sinh động, gợi cảm, lời cảm ơn của người

0,25

con thêm tha thiết, chân thành.
3

+ Biện pháp so sánh khẳng định vai trò không thể thiếu của người mẹ

0,25

trong cuộc đời người con, cũng như mặt trời, mặt trăng không thể thiếu
đối với sự tồn tại của nhân loại.
+ Qua đó tác giả bộc lộ tình cảm yêu mến, kính trọng, biết ơn dành cho

0,25

mẹ
Lý giải được ý nghĩa lời ru trong 2 câu thơ:
+ "lời mẹ ru" không chỉ là lời ca và giai điệu để dỗ dành con ngủ ngon 0,25
mà còn thể hiện tâm hồn, tấm lòng, tình yêu thương vô bờ bến của
người mẹ.

0,25

+ Tiếng ru của mẹ còn gửi gắm bao ước mong, hi vọng, nhắn nhủ, 0,25
khuyên răn, dạy bảo …dành cho con.
4

+ Qua hình ảnh lời hát ru, tác giả ca ngợi vai trò lớn lao của mẹ đối với
những người con. Dù con có đi đến chân trời góc biển nào cũng không
thể hiểu thấu được hết những tình cảm to lớn, thiêng liêng mà mẹ dành 0,25
cho con.
+ Nhắc nhở người con cần thấu hiểu, biết ơn, kính yêu, hiếu thảo với
cha mẹ của mình.
(Học sinh có thể diễn đạt khác nhưng đưa ra những nội dung hợp lí,
người chấm căn cứ bài làm cho điểm phù hợp)

14

+ Lời ru của mẹ vẫn là một điều vô cùng cần thiết trong thời đại hiện
đại ngày nay, dù có sự thay đổi về môi trường sống và các yếu tố xã hội
vì:
 Lời ru của mẹ thể hiện sự quan tâm, yêu thương và sự chăm sóc
đặc biệt từ mẹ đối với con cái.
 Lời ru của mẹ thường mang những thông điệp về đạo đức, phẩm
5

hạnh và nhân văn, giúp con cái hiểu về giá trị tình người, sự biết
ơn và tôn trọng.
 Lời ru của mẹ thường mang trong đó những giá trị truyền thống
và văn hóa, giúp con cái tiếp nhận và kết nối với nguồn gốc của
mình.
=> Dù cuộc sống có hiện đại thì lời ru của mẹ vẫn là một phần không
thể thiếu trong cuộc đời của mỗi người

Đề số 2:
Đọc kĩ đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi
Chuyện kể rằng: em, cô gái mở đường
Để cứu con đường đêm ấy khỏi bị thương
Cho đoàn xe kịp giờ ra trận
Em đã lấy tình yêu tổ quốc của mình thắp lên ngọn lửa
Đánh lạc hướng thù, hứng lấy những luồng bom…
Đơn vị tôi hành quân qua con đường mòn
Gặp hố bom nhắc chuyện người con gái
Một nấm mộ, nắng ngời bao sắc đá
Tình yêu thương bồi đắp cao lên…
(Trích “Khoảng trời, hố bom” của Lâm Thị Mỹ Dạ)
Câu 1 (0,5 điểm). Đoạn thơ trên thuộc thể thơ gì?
15

Câu 2 (0,5 điểm). Nhân vật trữ tình “em” trong đoạn thơ là ai?
Câu 3: (0,5 điểm) Hình ảnh “ngọn lửa” trong câu thơ “Em đã lấy tình yêu tổ quốc
của mình thắp lên ngọn lửa” có ý nghĩa như thế nào?
Câu 3 (1,0 điểm). Từ đoạn thơ em có cảm nghĩ gì về con người và dân tộc Việt
Nam?
Câu 4 (1 điểm). Đoạn thơ thể hiện tình cảm nào của nhà thơ dành cho nhân vật
trữ tình “em”?
Câu Nội dung
1
2

Điểm

- Thể thơ tự do

0.5

- Nhân vật trữ tình “em” trong bài thơ là một cô gái thanh niên xung phong 0,5
làm nhiệm vụ mở đường
Hình ảnh “ngọn lửa” trong câu thơ “Em đã lấy tình yêu tổ quốc của mình
thắp lên ngọn lửa” là một hình ảnh giàu ý nghĩa

3

+ Đó là ngọn lửa thực từ ngọn đuốc mà cô gái mở đường đã thắp lên để đánh
lạc hướng quân thù

0,25

+ Đó còn là một hình ảnh ẩn dụ - ngọn lửa của lòng yêu nước, của ý chí 0,25
quyết tâm giải phóng Miền Nam thống nhất nước nhà
- Cảm nhận về con người VN qua đoạn thơ:
+ Qua đoạn thơ trên ta thấy con người Việt Nam là những con người anh 0,5
dũng, bất khuất , kiên cường.
+ Tiêu biểu trong đoạn thơ trên là những cô gái thanh niên xung phong mảnh
4

mai, giàu nữ tính nhưng ý chí và lòng yêu nước của họ thì không hề nhỏ bé. 0,5
Họ sẵn sàng đi trước mở đường, sẵn sàng hi sinh để mang lại sự tự do, độc
lập cho dân tộc. Người Việt Nam không bao giờ chịu cúi đầu trước khó khăn,
gian khổ. Càng trong những hoàn cảnh khắc nghiệt, khó khăn, dân ta càng
kiên cường, thông minh và can đảm. Đó chính là một trong những phẩm chất
đáng quý ở con người Việt Nam. Và đây chính là cội nguồn của chiến thắng.
16

+ Đoạn thơ thể hiện tình cảm kính trọng, ngưỡng mộ và biết ơn sâu sắc của

0,25

nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ dành cho nhân vật trữ tình “em” - hình tượng của
các cô gái thanh niên xung phong trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.

0,25

+ Nhà thơ ca ngợi sự dũng cảm, lòng yêu nước và tinh thần hy sinh cao cả
của những cô gái này, những người đã lấy tình yêu Tổ quốc để bảo vệ con
đường, giúp đoàn xe kịp giờ ra trận.Sự hy sinh của “em” hiện lên với hình

02,5

ảnh cao đẹp, anh dũng, lấy thân mình hứng chịu bom đạn để bảo vệ con
5

đường và đồng đội.

02,5

+ Đoạn thơ còn chứa đựng nỗi tiếc thương và sự tri ân đối với sự hy sinh ấy,
được thể hiện qua hình ảnh “một nấm mộ, nắng ngời bao sắc đá” – nơi “tình
yêu thương bồi đắp cao lên”.
+ Nhà thơ không chỉ tôn vinh sự hy sinh của “em” mà còn ghi nhớ và trân
trọng những giá trị tình yêu và lòng yêu nước của thế hệ thanh niên xung
phong trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

ĐỀ SỐ 3: Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu:
CẢM ƠN ĐẤT NƯỚC
..Thời gian qua
Xin cám ơn đất nước
Bom đạn mấy mươi năm vẫn lúa reo, sóng hát
Còn vọng vang với những câu Kiều
Trong từng ngần ấy những thương yêu
Tiếng mẹ ru hời
Điệu hò thánh thót
Mang hình bóng quê hương tôi lớn thành người
17

Đất nước của tôi ơi!
Vẫn sáng ngời như vầng trăng vành vạnh.
 

(Cảm ơn đất nước - Huỳnh Thanh Hồng)

Câu 1 (0.5 điểm). Xác định thể thơ của đoạn thơ trên.
Câu 2 (0.5 điểm). Nêu cảm hứng chủ đạo của đoạn thơ
Câu 3 (1.0 điểm). Chỉ ra và cho biết tác dụng của biện pháp tu từ nhân hoá được
sử dụng trong hai câu thơ sau:
“Bom đạn mấy mươi năm vẫn lúa reo, sóng hát.”
Câu 4 (1.0 điểm). Thông điệp nào được gửi gắm trong câu thơ: “Mang hình bóng
quê hương tôi lớn thành người.”?
Câu 5: (1,0 điểm) Ghi lại cảm xúc của em khi đọc đoạn thơ trên bằng một đoạn
văn từ 7 đến 10 câu.
Phần

Câu

Hướng dẫn chấm

Điểm

I. Đọc 1

- Thể thơ: Tự do

hiểu

- Cảm hứng chủ đạo trong đoạn thơ trên là lòng biết ơn và 0,5
2

0,5

niềm tự hào về đất nước. Đoạn thơ thể hiện lòng tri ân đối
với quê hương đã trải qua nhiều năm bom đạn nhưng vẫn giữ
được nét đẹp văn hóa và tinh thần kiên cường bất khuất.

3

- Biện pháp tu từ nhân h