1. Một số hiểu biết chung về sức bền
Để làm rõ vấn đề “ Phương pháp tập luyện nâng cao sức bền cho học sinh” trước tiên ta tìm hiểu thế nào là sức bền, ý nghĩa của sức bền và một số vấn đề có liên quan.
- Ý nghĩa: Sức bền có một vị trí vô cùng quan trọng trong đời sống, nếu không có sức bền con người vừa mới làm việc, học tập đã mệt mỏi, như vậy sẽ không bao giờ làm được việc gì có kết quả cao.
- Khái niệm: Sức bền là năng lực thực hiện (hoặc duy trì) một hoạt động với cường độ cho trước trong thời gian dài nhất mà cơ thể chịu đựng được.
Do sự phong phú và đa dạng của các hoạt động thể lực ở con người mà người ta phải phân chia ra hai loại sức bền chính là sức bền chung và sức bền chuyên môn.
+ Sức bền chung là khả năng của cơ thể khi thực hiện các công việc nói chung trong một thời gian dài với cường độ thấp và có sự tham gia của phần lớn hệ cơ. Sức bền chung là loại sức bền cần cho mọi người với ý nghĩa là một con người bình thường.
+ Sức bền chuyên môn là khả năng của cơ thể khi thực hiện chuyên sâu một hoạt động lao động, hay bài tập thể thao trong một thời gian dài. Ví dụ: Khả năng leo núi của người vùng cao; khả năng bơi, lặn của người làm nghề chài lưới (đánh bắt cá); khả năng của VĐV chạy 10km; 20km; 42,195km; .v.v…
- Các yếu tố tạo nên sức bền: Gồm có năng lực của tuần hoàn, hô hấp và cơ khớp, khả năng di trì hưng phấn của hệ thần kinh, sự tiết kiệm năng lượng và nguồn dự trữ năng lượng của cơ thể, sự phối hợp giữa các chức năng sinh lí cơ thể, kỹ thuật động tác và ý chí.
Qua kết quả nghiên cứu về đặc điểm tâm sinh lý cho thấy ở lứu tuổi học sinh THCS sức bền của một số em còn rất kém sẽ ảnh hưởng đến kết quả học tập của các em, do đó cần phải biết cách tập luyện phát triển sức bền đúng phương pháp.
2. Yêu cầu của phương pháp tập luyện nâng cao sức bền cho học sinh
- Bài tập phải được thực hiện trong thời gian dài theo kiểu đồng đều liên tục, lặp lại hay biến đổi.
- Dùng các bài tập có chu kỳ, hoạt động trong điều kiện đủ ôxi.
- Tập luyện có hệ thống, thường xuyên và hạn chế nghỉ giữa quãng trong mỗi buổi tập.
- Phối hợp chặt chẽ giữa giờ học thể dục với các hoạt động TDTT ngoài giờ học tại nhà trường và ở gia đình của học sinh, có làm được như vậy mới có khả năng duy trì được sức bền của học sinh. Muốn vậy, giáo viên phải quan tâm đến nội dung và hình thức của hoạt động TDTT trong chế độ sinh hoạt của học sinh tại nhà trường như: thể dục giữa giờ (cần thay đổi luôn luôn các bài tập TDTT cho học sinh đỡ chán), tổ chức các môn bóng, trò chơi vận động kết hợp với ca, múa hát tập thể v.v.. Cuối mỗi tiết học giáo viên phải giao bài tập về nhà cho học sinh bằng những bài tập bổ trợ hoặc trò chơi vận động theo định lượng rõ ràng cho nam, nữ và có biện pháp kiểm tra, đánh giá cụ thể.
- Bảo đảm các nguyên tắc sư phạm và giáo dục thể chất như: tự giác và tích cực, tập phù hợp với sức khỏe của mỗi người(vừa sức), từ đơn giản dến phức tạp, từ nhẹ đến nặng dần, liên tục và hệ thống, an toàn. Cần tránh lặp lại quá nhiều lần, gây mệt mỏi, quá sức, phòng tránh chấn thương.
- Tích cực sử dụng phương pháp dạy đồng loạt xen với phương pháp cá biệt, sử dụng phương pháp trò chơi, thi đấu .v .v… cho sinh động, hấp dẫn. Nên áp dụng dạy




luyện tập sức bền cho học sinh trong phần cơ bản của mỗi giời học theo phương pháp phân nhóm và phân nhóm quay vòng để nâng cao mật độ động cho giờ học.
- Chú ý rèn luyện tính tổ chức kỷ luật, tác phong nhanh nhẹn, gọn gàng .v.v… kết hợp với giáo dục vệ sinh, giáo dục đạo đức cho học sinh trong quá tình tập luyện.
3. Các loại bài tập phát triển sức bền cho học sinh
a) Chạy ngắn và chạy bền
- Vì sao chạy ngắn và chạy bền có tác dụng phát triển sức bền cho học sinh?
Chạy thuộc loại vận động tự nhiên có chu kỳ, có ý nghĩa thực dụng lớn. Trong quá trình chạy, diễn ra sự phối hợp nhịp nhàng giữa