UBND HUYỆN BA VÌ
PHÒNG GDĐT
ĐỀ CHÍNH THỨC

ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2023 - 2024

Môn thi: Giáo dục công dân
Ngày thi: 28/9/2023
Thời gian làm bài: 150 phút
(Đề thi gồm 02 trang)

Câu 1 (3,0 điểm)
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Phải để việc công, việc nước lên trên,
lên trước việc tư, việc nhà”. Lời dạy của Bác nói đến phẩm chất đạo đức nào mà
em đã được học trong chương trình Giáo dục công dân lớp 9? Nêu hiểu biết của
em về phẩm chất đó?
Câu 2 (3,5 điểm)
Từ đầu năm 2023 đến nay, trên địa bàn thành phố Hà Nội đã xảy ra nhiều vụ
cháy, nổ gây thiệt hại lớn về người và tài sản. Em hãy cho biết pháp luật nước ta đã
có những quy định như thế nào về phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất
độc hại? Theo em, học sinh cần phải làm gì để phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ
và các chất độc hại? Khi gặp sự cố cháy, nổ chúng ta cần phải xử lí như thế nào?
Câu 3 (3,5 điểm)
Mọi công dân Việt Nam phải “Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp
luật”. Bằng hiểu biết của mình em hãy cho biết:
a. Hiến pháp là gì? Pháp luật là gì?
b. Vì sao phải sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật?
c. Có ý kiến cho rằng: “Pháp luật và kỉ luật là phương tiện để quản lí con
người, nó chỉ có lợi cho xã hội chứ không mang lại lợi ích gì cho con người, trái
lại nó còn làm cho con người gò bó, mất tự do”.
Em có tán thành với ý kiến trên không? Vì sao?
Câu 4 (4,0 điểm)
Thế nào là quyền sở hữu tài sản của công dân? Quyền sở hữu tài sản của
công dân bao gồm những quyền nào? Quyền nào là quan trọng nhất?
Tình huống: Anh Long mượn xe máy của anh Hà để chở người nhà đi bệnh
viện. Khi đem xe đi trả, anh Long đã gặp chị Hoa ở đường; anh Long đã cho chị
Hoa mượn xe của anh Hà. Biết chuyện, anh Hà không bằng lòng và đã trách anh
Long tự ý cho mượn xe khi chưa có sự đồng ý của anh.
Theo em, anh Hà trách anh Long có đúng không? Vì sao?
Câu 5 (3,5 điểm)
Tệ nạn xã hội là gì? Tại sao nói: “Tệ nạn xã hội là con đường ngắn nhất dẫn
đến tội ác”?
Tình huống: An là con út trong một gia đình giàu có. An được mẹ cưng
chiều cho ăn học và cung cấp đầy đủ những gì theo yêu cầu của cô. An đua đòi, ăn
chơi và bị bạn bè rủ rê sử dụng ma túy. Lần đầu chỉ để thử cho biết, rồi An nghiện
nặng lúc nào không hay. Mặc dù hiểu rõ sự nguy hiểm của ma túy, nhưng An vẫn
sử dụng vì muốn tỏ ra sành điệu và nghĩ mình sẽ có thể dừng lại khi cần thiết. An
thường xuyên chích hê rô in chung với bạn bè và cho rằng chích chung như thế
Trang 1/2

mới bày tỏ được sự chân thành cùng bạn nghiện, mới chứng tỏ bản lĩnh của mình.
An đã chết khi vừa bước sang tuổi 20, cô đã bị AIDS.
a. Vì sao An rơi vào cạm bẫy của ma túy?
b. Theo em, An có những suy nghĩ và hành động sai lầm như thế nào?
c. Học sinh cần làm gì để phòng, chống tệ nạn xã hội?
Câu 6 (2,5 điểm)
Bàn về trách nhiệm của cha mẹ trong việc nuôi dưỡng và giáo dục con cái,
người xưa quan niệm rằng: “Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà”. Em có đồng tình với
điều đó không? Tại sao? Nhà nước ta quy định như thế nào về quyền và trách
nhiệm của cha mẹ, ông bà đối với con cái trong gia đình?
----------HẾT------------(Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm)

Họ tên thí sinh……………………………………………………………….………………
Số báo danh………………………………………………………..…………..……………

Trang 2/2

UBND HUYỆN BA VÌ
PHÒNG GDĐT

HƯỚNG DẪN CHẤM BÀI THI HSG LỚP 9 CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2023 - 2024

Môn thi: Giáo dục công dân
Ngày thi: 28/9/2023
Câu

Ý

Đáp án

Điểm

- Lời dạy của Bác thể nói đến phẩm chất: Chí công vô tư.

0,5

- Hiểu biết của em về phẩm chất đó. HS nêu được các ý
sau:

1
(3,0
điểm)

2
(3,5
điểm)

+ Khái niệm: Chí công vô tư là phẩm chất đạo đức của
con người, thể hiện sự công bằng, không thiên vị, giải
quyết công việc theo lẽ phải, xuất phát từ lợi ích chung và
đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân.
+ Ý nghĩa: Chí công vô tư đem lại lợi ích cho tập thể và
cộng đồng xã hội góp phần làm cho đất nước giàu mạnh,
xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Người có phẩm chất
chí công vô tư sẽ được mọi người tin cậy, kính trọng.

1,0

1,0

+ Học sinh cần có thái độ ủng hộ, quý trọng người chí
công vô tư, đồng thời phê phán những hành động vụ lợi cá
nhân, thiếu công bằng khi giải quyết mọi công việc.

0,5

- Pháp luật nước ta quy định:

1,5

+ Cấm tàng trữ, vận chuyển buôn bán sử dụng trái phép
các loại vũ khí, các chất nổ, chất cháy, chất phóng xạ và
chất độc hại.
+ Chỉ những cơ quan, tổ chức, cá nhân được Nhà nước
giao nhiệm vụ và cho phép được giữ, chuyên chở và sử
dụng vũ khí, các chất nổ, chất cháy, chất phóng xạ và chất
độc hại.
+ Cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm bảo quản,
chuyên chở và sử dụng vũ khí, các chất nổ, chất cháy, chất
phóng xạ và chất độc hại phải được huấn luyện về chuyên
môn, có đủ phương tiện cần thiết và luôn tuân thủ quy
định về an toàn.
Trang 3/2

(Mỗi ý được 0,5 điểm)
- Học sinh cần:
+ Thực hiện đúng quy định về phòng ngừa tai nạn vũ khí,
cháy, nổ và các chất độc hại.
+ Không sử dụng hóa chất độc hại để chế biến thực phẩm.

1,0

+ Tố cáo những hành vi vi phạm quy định của pháp luật.
+ Tuyên truyền vận động gia đình, bạn bè và mọi người
xung quanh thực hiện tốt các quy định về phòng chống tai
nạn vũ khí cháy, nổ và các chất độc hại.
(HS trả lời được từ 3 ý trở lên cho điểm tối đa)
- Khi gặp sự cố cháy, nổ chúng ta cần:
+ Bình tĩnh
+ Cắt cầu dao điện.
+ Thông báo cho những người xung quanh
+ Sử dụng các phương tiện chữa cháy tại chỗ.
+ Nhanh chóng tìm cách bảo vệ cơ thể và chạy thoát khỏi
đám cháy, nổ và có thể hỗ trợ người khác tùy theo khả
năng cuả mình.
+ Gọi điện thông báo tới số 114…
(HS nêu được từ 3 ý trở lên được 1,0 điểm)
3

a

(3,5
điểm)

b

1,0

- Hiến pháp là luật cơ bản của Nhà nước, có hiệu lực pháp
lí cao nhất trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Mọi văn
bản pháp luật khác đều được xây dựng, ban hành trên cơ
sở các quy định của Hiến pháp, không được trái với Hiến
pháp.

0,75

- Pháp luật là quy tắc xử sự chung, có tính bắt buộc, do
Nhà nước ban hành, được Nhà nước đảm bảo thực hiện
bằng các biện pháp giáo dục, thuyết phục, cưỡng chế.

0,75

- Vì:

1,0

+ Nhà nước ta là của dân, do dân và vì dân.
+ Nhà nước ta quản lí xã hội bằng pháp luật, không ngừng
tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa.
Trang 4/2

+ Mọi công dân đều có quyền và nghĩa vụ như nhau trước
pháp luật.
-> Vì vậy mỗi công dân cần phải tuân theo Hiến pháp,
pháp luật và bắt buộc sống và làm việc theo Hiến pháp và
pháp luật.
(Mỗi ý được 0,25 điểm)
c

- Em không tán thành với ý kiến trên.

0,25

Vì:
+ Những quy định của pháp luật, kỉ luật giúp con người có
chuẩn mực chung để rèn luyện và thống nhất trong mọi
hoạt động.

0,75

+ Đảm bảo quyền và nghĩa vụ của công dân.
+ Tạo điều kiện cho mỗi cá nhân và toàn xã hội phát triển
theo một định hướng chung…
(Mỗi ý được 0,25 điểm)
- Quyền sở hữu tài sản của công dân là quyền của công
dân (chủ sở hữu) đối với tài sản thuộc sở hữu của mình.
- Quyền sở hữu tài sản bao gồm 3 quyền:
+ Quyền chiếm hữu là quyền trực tiếp nắm giữ, quản lí tài
sản.
4

0,5
0,75

+ Quyền sử dụng là quyền khai thác giá trị sử dụng tài sản
và hưởng lợi từ các giá trị sử dụng tài sản đó.

(4,0
điểm)

+ Quyền định đoạt là quyền quyết định đối với tài sản như
mua bán, tặng cho, để lại thừa kế, phá hủy, vứt bỏ…
(Mỗi ý được 0,25 điểm)
- Quyền định đoạt là quyền quan trọng nhất.
0,75
Tình
huống

- Anh Hà trách anh Long là đúng.

0,5

- Vì:
Trang 5/2

+ Chỉ có anh Hà là chủ chiếc xe máy mới có đủ 3 quyền:
chiếm hữu, sử dụng và định đoạt đối với chiếc xe.
+ Theo quy định của pháp luật dân sự, người không phải
chủ sở hữu chỉ có đủ 3 quyền này trên cơ sở cho phép của
chủ sở hữu. Anh Long đã sai khi tự ý cho mượn xe mà
không hỏi ý kiến của anh Hà.
- Tệ nạn xã hội là hiện tượng xã hội bao gồm những hành
vi sai lệch chuẩn mực xã hội, vi phạm đạo đức và pháp
luật, gây hậu quả xấu về mọi mặt đối với đời sống xã hội.
Có nhiều tệ nạn xã hội, nhưng nguy hiểm nhất là các tệ
nạn cờ bạc, ma túy, mại dâm.

0,75
0,75

0,5

- Sở dĩ nói: Tệ nạn xã hội là con đường ngắn nhất dẫn
đến tội ác" bởi vì:
+ Tệ nạn xã hội hủy hoại sức khỏe tinh thần và đạo đức
của con người.

5
(3,5
điểm)

+ Làm tiêu tán của cải vật chất và tan vỡ hạnh phúc gia
đình.

0,25

-> Những hậu quả này khiến con người rơi vào tuyệt
vọng, không làm chủ được chính mình và dễ dàng sa vào
con đường tội ác.

0,25
0,5

Tình
huống
a

- An rơi vào cạm bẫy của ma túy vì:

0,5

+ Cha mẹ nuông chiều, thỏa mãn mọi nhu cầu của An mà
không cần biết lí do có chính đáng hay không.
+ Bản thân An đua đòi, ăn chơi, muốn tỏ ra sành điệu.

b

- An có những suy nghĩ và hành động sai lầm:

0,5

+ Sử dụng ma túy.
+ Hiểu rõ sự nguy hiểm của ma túy mà vẫn dùng vì nghĩ
là mình có thể dừng lại được đúng lúc.
+ Chích chung ma túy với bạn nghiện vì cho rằng như thế
mới chân tình.
c

- Học sinh cần:

1,0

Trang 6/2

+ Có ý chí nghị lực, làm chủ bản thân.
+ Tuân theo những quy định của pháp luật.
+ Sống giản dị lành mạnh, biết giữ mình, giúp nhau để
không sa vào tệ nạn xã hội.
+ Tích cực tham gia cá hoạt động phòng chống tệ nạn xã
hội ở nhà trường, địa phương.
+ Tuyên truyền bạn bè, người thân trong gia đình có ý
thức phòng chống tệ nạn xã hội….
(HS nêu được từ 3 ý thì cho điểm tối đa)

6
(2,5
điểm)

- Em không đồng tình với quan niệm đó.

0,5

+ Quan niệm trên cho rằng người phụ nữ là người chịu
trách nhiệm chính khi con cái hư.

0,25

+ Quan niệm trên phủ nhận vai trò của người đàn ông
trong việc giáo dục con cái.

0,25

+ Trong xã hội hiện nay vợ chồng có nghĩa vụ và quyền
hạn như nhau trong việc nuôi dưỡng và giáo dục con cái;
ông bà cũng có trách nhiệm chung.

0,5

(HS có thể có cách diễn đạt khác nhưng phù hợp,
giám khảo vẫn cho điểm).
- Pháp luật quy định:
+ Cha mẹ có quyền và nghĩa vụ nuôi dạy con thành người
công dân tốt bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con,
tôn trọng ý kiến của con; không được phân biệt, đối xử
giữa các con, không được ngược đãi, xúc phạm con, ép
con làm những điều trái pháp luật, trái đạo đức.

0,5

+ Ông bà nội, ông bà ngoại có quyền và nghĩa vụ trông
nom, chăm sóc, giáo dục cháu, nuôi dưỡng cháu chưa
thành niên hoặc cháu thành niên bị tàn tật nếu cháu không
có người nuôi dưỡng.
0,5

Trang 7/2

Trang 8/2