ĐỀ KIỂM TRA
QUÀ CỦA BÀ
Bà tôi bận lắm, cặm cụi công việc suốt ngày. Nhưng chả lần nào đi chợ mà bà không tạt vào
thăm hai anh em tôi, cho chúng tôi khi thì tấm bánh đa, quả thị, khi thì củ sắn luộc hoặc mớ táo. Ăn
quà của bà rất thích, nhưng ngồi vào lòng bà nghe bà kể chuyện còn thích hơn nhiều.
Gần đây, bà tôi không được khỏe như xưa nữa. Đã hai năm nay, bà bị đau chân. Bà không đi
chợ được, cũng không đến chơi với các cháu được. Thế nhưng lần nào chúng tôi đến thăm bà, bà
cũng vẫn có quà cho chúng tôi: khi thì mấy củ dong riềng, khi thì cây mía, quả na, hoặc mấy khúc
sắn dây, toàn những thứ tự tay bà trồng ra. Chiều qua, đi học về, tôi chạy đến thăm bà. Bà ngồi dậy,
cười cười, rồi tay bà run run, bà mở cái tay nải của bà, đưa cho tôi một gói quà đặc biệt: ô mai sấu!
Bà ơi bà! Ô mai sấu bà cho, cháu sẽ chia cho bố cháu, mẹ cháu và anh cháu… Cháu biết rồi,
bà ơi… Cứ sáng sớm, sau mỗi đêm mưa gió, bà lại lần ra sân, nhặt những quả sấu rụng ở quanh gốc
cây sấu bà trồng từ thời con gái. Rồi bà rửa, bà ngâm muối, bà phơi. Bà gói thành từng gói nhỏ, bà
đợi các cháu đến bà cho…
(Theo Vũ Tú Nam)
Chú thích: Nhà văn Vũ Tú Nam tên khai sinh là Vũ Tiến Nam, còn có bút danh là Tú Nam, sinh
năm (1929 - 2020) quê ở huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định – nơi sinh thành của những danh nhân văn
nghệ sĩ: Trần Huy Liệu, Văn Cao, Văn Ký... Gia đình ông có nhiều người làm văn học nghệ thuật.
Các tác phẩm của ông đều có lối viết tình cảm mộc mạc chân chất, trung hậu, giàu lòng nhân ái.
Ông được đánh giá là một nhà văn lớn, một lãnh đạo văn nghệ đời sống khoan dung, đồng thời
cũng là một cây bút dành nhiều trang viết cho thiếu nhi. Ông đã xuất bản hàng chục tập thơ, truyện
cho thiếu nhi và đã ghi dấu ấn sâu đậm trong mảng văn học này.
Câu 1 (0,5 điểm). Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong truyện trên.
Câu 2 (0,5 điểm). Vì sao bà không còn đi chợ được và đến chơi với các cháu như trước?
Câu 3 (1,0 điểm). Chỉ ra hiệu quả của biện pháp tu từ liệt kê trong câu văn sau:
“Bà ngồi dậy, cười cười, rồi tay bà run run, bà mở cái tay nải của bà, đưa cho tôi một gói quà đặc
biệt: ô mai sấu!”
Câu 4 (1,0 điểm). Em hiểu gì về hình ảnh người bà trong câu:
“Cứ sáng sớm, sau mỗi đêm mưa gió, bà lại lần ra sân, nhặt những quả sấu rụng ở quanh gốc cây
sấu bà trồng từ thời con gái” ?
Câu 5 (1,0 điểm). Qua đoạn trích, em rút ra bài học gì?
II. LÀM VĂN (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm). Từ văn bản ở phần đọc hiểu, em hãy viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích
nhân vật người bà trong truyện ngắn trên.
Câu 2 (4,0 điểm).
Hiện nay, tình trạng học sinh lơ là, chán nản việc học ngày càng nhiều. Em hãy viết bài văn nghị
luận suy nghĩ về vấn đề trên và đề xuất những giải pháp để khắc phục.

HƯỚNG DẪN CHẤM
Phần I
Câu 1.
Câu 2.
Câu 3.

Câu 4.

Câu 5.

Phần II
Câu 1.

Gợi ý đáp án
- Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong truyện trên là : Tự sự
- Bà không còn đi chợ được và đến chơi với các cháu như trước vì : Bà bị đau chân.
- Biện pháp tu từ liệt kê : Bà ngồi dậy, cười cười, rồi tay bà run run, bà mở cái tay
nải của bà..
- Tác dụng :
+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho câu văn, đồng thời giúp người đọc cảm nhận sâu
sắc hơn về đối tượng được miêu tả.
+ Nhấn mạnh sự chậm rãi, yếu ớt trong từng cử động của người bà, đồng thời làm
nổi bật tình yêu thương sâu sắc và sự quan tâm tỉ mỉ mà bà dành cho cháu. Việc liệt
kê các hành động liên tiếp còn giúp người đọc cảm nhận rõ hơn tình cảm trìu mến
và hình ảnh cảm động của người bà già nua nhưng đầy lòng nhân hậu.
+ Qua đó thể hiện tình cảm yêu thương sâu sắc, chân thành mà bà dành cho cháu,
khiến hình ảnh người bà trở nên xúc động và đáng trân trọng hơn trong lòng người
đọc.
- Câu văn khắc họa hình ảnh người bà tảo tần, giàu tình yêu thương và gắn bó sâu
sắc với cuộc sống gia đình. Việc bà dậy sớm, lặng lẽ ra sân nhặt sấu sau những đêm
mưa gió cho thấy sự cần mẫn, chu đáo và lối sống giản dị, giàu tình cảm. Cây sấu
"bà trồng từ thời con gái" còn là biểu tượng cho ký ức, tình yêu thương và sự gắn
bó suốt đời của bà với con cháu và mái nhà thân yêu.
- Qua đoạn trích, em rút ra bài học về tình cảm gia đình thiêng liêng, đặc biệt là tình
yêu thương, sự hy sinh thầm lặng của người bà dành cho con cháu. Chúng ta cần
biết trân trọng, yêu quý những người thân trong gia đình, sống tình cảm, biết ơn và
thể hiện sự quan tâm với ông bà, cha mẹ bằng những hành động nhỏ nhưng chân
thành mỗi ngày.
I. Mở đoạn
Trong hành trình lặng thầm của văn chương, nhân vật là hạt nhân nghệ thuật mang
linh hồn tác phẩm, nơi ánh lên vẻ đẹp con người trong những khoảnh khắc nhỏ bé
mà lay động, mong manh mà vĩnh cửu. Giữa không gian chữ nghĩa của "Quà của
bà" do Vũ Tú Nam kiến tạo, nhân vật người bà hiện ra như một nốt lặng trầm đầy
ám ảnh, gợi trong tôi ấn tượng sâu sắc về sự hi sinh âm thầm và tình yêu thương
vô bờ bến.
II. Thân đoạn
Tỏa sáng giữa những dòng văn giản dị là nhân vật người bà hiện thân cho tình yêu
thương vô điều kiện và sự hi sinh thầm lặng. Điều ấy được thể hiện qua những
món quà giản dị mà bà luôn chuẩn bị cho các cháu, dù cuộc sống vất vả, sức khỏe
yếu. Chẳng hạn như trong những lần đi chợ, dù bận rộn, bà vẫn dành thời gian tạt
qua thăm hai anh em, cho chúng những thứ như tấm bánh đa, quả thị hay mớ táo.
Mỗi món quà đều mang một ý nghĩa sâu sắc, không chỉ là thức ăn, mà là tình cảm
và sự quan tâm mà bà dành cho các cháu. Đặc biệt, khi đối mặt với tình huống bà
bị đau chân, không thể đi chợ hay thăm cháu như trước, bà vẫn luôn tìm cách gửi
đến các cháu những món quà tự tay mình làm – như gói ô mai sấu, mà bà đã tự tay
ngâm, phơi từ những quả sấu trong vườn. Món quà ấy không chỉ thể hiện sự chu
đáo, mà còn là biểu tượng của sự kiên trì và tình yêu thương vượt qua thời gian và
sức khỏe. Phẩm chất của bà không chỉ dừng lại ở những hành động cụ thể mà còn
lan tỏa một triết lý sống sâu sắc về sự hy sinh và tình yêu thương vô điều kiện.
Tình yêu ấy không cần lời nói to tát, mà ẩn trong những hành động giản dị, làm
cho nhân vật người bà trở thành biểu tượng của sự kiên cường và lòng nhân ái.
Nhân vật bà đã khiến tôi nhận ra rằng, tình cảm gia đình, sự yêu thương, dù không
ồn ào, vẫn luôn tồn tại mạnh mẽ và bền bỉ qua thời gian. Thông qua nhân vật
người bà, tác giả đã làm nổi bật nội dung truyện ngắn, đồng thời để lại ấn tượng

sâu sắc trong lòng người đọc về giá trị nghệ thuật của tác phẩm. Với phương thức
biểu đạt tự sự và ngôn ngữ của tác giả rất giản dị, nhưng lại rất giàu cảm xúc, với
những chi tiết mang tính biểu tượng như quả sấu, ô mai hay những món quà bà
chuẩn bị cho các cháu. Cách mà tác giả xây dựng hình ảnh bà qua từng hành động,
cử chỉ, không chỉ giúp người đọc cảm nhận được tình yêu thương sâu sắc mà còn
cho thấy sự quý giá trong những điều tưởng như nhỏ bé, đời thường. Đó là một
trong những điểm mạnh trong nghệ thuật của tác giả, giúp câu chuyện trở nên vừa
gần gũi, vừa thấm thía.
III. Kết đoạn
Khép lại trang sách, nhân vật người bà vẫn neo lại trong tâm trí tôi như một áng
hình nghệ thuật sống động, minh chứng cho bút lực tài hoa và chiều sâu tư tưởng
của Vũ Tú Nam. Cùng đồng hành với bà, tôi không chỉ cảm nhận được tình yêu
thương thầm lặng mà còn nhận ra những bài học về sự hi sinh, lòng kiên trì và sự
bền bỉ trong cuộc sống. Chính lối viết nhẹ nhàng, ngôn ngữ giàu sức gợi và nghệ
thuật xây dựng nhân vật giàu nội tâm đã khiến hình tượng ấy vượt khỏi trang văn,
để lại dư âm sâu lắng trong trái tim người đọc qua bao thế hệ.

Câu 2.

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.
e. Sáng tạo: Thể hiện cảm xúc và suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách
diễn đạt mới mẻ.
Trong xã hội ngày nay, tình trạng học sinh lơ là, chán nản việc học ngày càng trở
nên phổ biến. Điều này có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ yếu
tố tâm lý cá nhân đến môi trường giáo dục và xã hội. Học sinh cảm thấy áp lực lớn
từ việc học hành, bài vở khiến cho họ mất đi hứng thú, đôi khi còn cảm thấy bị bó
buộc, thiếu tự do sáng tạo.
Vậy trước hết chúng ta cần phải hiểu lơ là, chán nản việc học là gì ? Lơ là, chán
nản việc học có thể được hiểu là tình trạng học sinh thiếu sự chú ý, động lực và sự
quan tâm đối với việc học tập. Khi học sinh cảm thấy mệt mỏi, không có hứng thú
hoặc không nhận thấy giá trị của việc học, họ dễ dàng bỏ qua bài học, không hoàn
thành bài tập, hoặc thiếu sự chủ động trong việc tiếp thu kiến thức.
Nguyên nhân đầu tiên có thể là từ phương pháp dạy học truyền thống, quá chú
trọng vào lý thuyết, thiếu sự tương tác giữa giáo viên và học sinh, khiến cho bài
học trở nên nhàm chán, khô khan. Điều này khiến học sinh mất đi động lực học
tập, cảm thấy việc học không có ý nghĩa và khó có thể phát triển bản thân. Thứ
hai, sự ảnh hưởng của môi trường xã hội và các yếu tố bên ngoài như mạng xã hội,
game online, hay sự thiếu thốn sự quan tâm từ gia đình cũng là những yếu tố gây
cản trở lớn đến việc học của học sinh. Những yếu tố này dễ dàng cuốn hút học sinh
vào thế giới ảo, làm cho các em quên đi trách nhiệm và mục tiêu học tập.
Tình trạng lơ là, chán nản trong việc học nếu kéo dài sẽ gây ra nhiều hậu quả
nghiêm trọng. Trước hết, học sinh sẽ gặp khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức,
dẫn đến kết quả học tập giảm sút, không đạt được mục tiêu học tập đề ra. Hệ quả
của việc này là mất cơ hội phát triển bản thân, khó có thể theo kịp chương trình
học và chuẩn bị cho tương lai. Ngoài ra, việc thiếu động lực và không có hứng thú
học hành sẽ tạo ra tâm lý tiêu cực, dễ dẫn đến cảm giác tự ti, thiếu tự tin vào khả
năng của bản thân. Hơn nữa, sự lơ là trong học tập còn ảnh hưởng đến các mối
quan hệ xã hội của học sinh, khi họ không còn kết nối tích cực với bạn bè, thầy cô
và môi trường học tập, tạo ra sự cô lập và không gian sống thiếu thốn động lực.
Tất cả những yếu tố này đều có thể kéo dài và ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển
toàn diện của học sinh trong tương lai.
Ý kiến trái chiều:
Tuy nhiên lại có một số người cho rằng tình trạng lơ là, chán nản trong việc học
không phải là vấn đề nghiêm trọng, vì học sinh có thể chỉ đang trải qua một giai
đoạn tạm thời, hoặc việc học có thể không phải lúc nào cũng là ưu tiên hàng đầu

trong cuộc sống. Họ cho rằng học sinh có thể tự điều chỉnh và tìm lại động lực khi
trưởng thành, hoặc rằng không phải ai cũng cần đạt thành tích cao trong học tập để
thành công trong cuộc sống. Mặc dù một số người có thể cho rằng tình trạng này
chỉ là một giai đoạn tạm thời, nhưng thực tế cho thấy việc lơ là, chán nản học tập
kéo dài sẽ có tác động tiêu cực đến sự phát triển lâu dài của học sinh. Việc thiếu
động lực và không đạt kết quả tốt trong học tập không chỉ ảnh hưởng đến kết quả
học hành mà còn làm suy yếu khả năng tư duy, kỹ năng giải quyết vấn đề và sự tự
tin của học sinh. Hơn nữa, nếu không được giải quyết kịp thời, tình trạng này có
thể tạo ra một vòng luẩn quẩn: học sinh không hứng thú học tập, dẫn đến kết quả
kém, làm họ càng cảm thấy chán nản và mất động lực hơn. Thành công không chỉ
đến từ khả năng làm việc mà còn từ sự nỗ lực và đam mê trong học tập, vì vậy việc
giữ cho học sinh có động lực học tập là một yếu tố quan trọng để chuẩn bị cho
tương lai, giúp họ phát triển toàn diện cả về trí tuệ lẫn nhân cách.
Để khắc phục tình trạng lơ là, chán nản trong việc học, mỗi cá nhân và tổ chức có
thể đóng góp một phần quan trọng. Trước hết, bản thân học sinh cần nhận thức rõ
vai trò của việc học trong việc phát triển tương lai, từ đó chủ động tìm kiếm niềm
đam mê, động lực học tập và xác định mục tiêu rõ ràng. Ngoài ra, học sinh cần rèn
luyện kỹ năng quản lý thời gian, tránh xa các yếu tố gây xao nhãng như mạng xã hội
hay trò chơi điện tử. Bên cạnh đó, gia đình cũng đóng vai trò không nhỏ trong việc
động viên, khích lệ và tạo ra môi trường học tập tích cực tại nhà. Các bậc phụ huynh
nên quan tâm, lắng nghe và tạo điều kiện để con em mình phát triển cả về tinh thần
lẫn trí tuệ, đồng thời tránh tạo áp lực quá lớn. Cuối cùng, nhà trường cần cải thiện
phương pháp giảng dạy, làm cho bài học trở nên sinh động và gần gũi với thực tế,
giúp học sinh cảm thấy hứng thú và tìm thấy giá trị trong việc học. Hơn nữa, nhà
trường cũng nên tổ chức các hoạt động ngoại khóa, tạo cơ hội cho học sinh phát
triển toàn diện, đồng thời xây dựng một môi trường học tập thân thiện và hỗ trợ lẫn
nhau. Tất cả những yếu tố này kết hợp lại sẽ giúp học sinh vượt qua tình trạng chán
nản và tìm lại động lực học tập.
Nói tóm lại , tình trạng lơ là, chán nản trong học tập không chỉ là một khó khăn tạm
thời mà có thể để lại những hậu quả lâu dài nếu không được giải quyết kịp thời. Tuy
nhiên, với sự chung tay của bản thân học sinh, gia đình và nhà trường, chúng ta hoàn
toàn có thể khắc phục được tình trạng này. Việc tạo ra một môi trường học tập tích
cực, khuyến khích sự chủ động và tìm kiếm động lực từ những mục tiêu rõ ràng sẽ
giúp học sinh vượt qua khó khăn và phát triển toàn diện. Chính vì vậy, mỗi người
đều cần nhận thức và có trách nhiệm trong việc duy trì niềm đam mê học tập, để từ
đó mang lại tương lai tươi sáng hơn cho chính mình và xã hội.
d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.
e. Sáng tạo: Thể hiện cảm xúc và suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách
diễn đạt mới mẻ.