MÔN: NGỮ VĂN 8

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI CHUYÊN SÂU

CHUYÊN ĐỀ 6: THAM KHẢO MỘT SỐ ĐỀ- HƯỚNG DẪN LÀM BÀI TRONG KỲ
THI HỌC SINH GIỎI
ĐỀ SỐ 1:
Câu 1 ( 8,0 điểm):
Danh họa Vincent Van Gogh (1853 - 1890) từng chiêm nghiệm:
“ Chúng ta càng tiến bước trên đường đời, càng có nhiều thử thách hơn, nhưng chính trong
khi chống lại gian khổ mà sức mạnh nội tâm của con tim được hình thành”.
(Theo Tudiendanhngon.vn)
Hãy viết một bài văn để trình bày suy nghĩ của em về ý kiến trên.
Câu 2 ( 12,0 điểm):
Bàn về thơ, nhà nghiên cứu Trần Thanh Đạm cho rằng:
«  Thơ là ý lớn, tình sâu trong lời hay, tiếng đẹp ». Lh Fb, Zalo, sđt 0383902079.
Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Phân tích bài thơ sau của Nguyễn Trãi để làm sáng
tỏ: 
Thuật hứng
Công danh đã được hợp về nhàn,
Lành dữ âu chi thế ngợi khen.
Ao cạn vớt bèo cấy muống,
Trì thanh phát cỏ ương sen.
Kho thu phong nguyệt đầy qua nóc,
Thuyền chở yên hà nặng vạy then.
Bui có một lòng trung liễn hiếu,
Mài chăng khuyết, nhuộm chăng đen.
( Thuật hứng- bài 24 – Nguyễn Trãi )
* CHÚ THÍCH:
- Hợp: đáng, nên.
- Yên hà: khói sông.
- Bui: duy, chỉ có.
- Chăng: chẳng, không.

------------------------ Hết----------------------TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN PHƯƠNG ANH - 0383902079

Page 1

MÔN: NGỮ VĂN 8

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI CHUYÊN SÂU

HƯỚNG DẪN LÀM BÀI
NỘI DUNG

Điểm
8,0

Câu 1:
a. Mở bài:
Ai đó đã từng nói: “Hạnh phúc không chỉ là điểm đến mà là hành trình
chúng ta đang đi”. Câu nói này vô cùng đúng đắn và mang nhiều ý nghĩa sâu xa.
Trong cuộc sống, chúng ta sẽ phải trải qua nhiều khó khăn, gian khổ, khi chúng ta
vượt qua những thử thách đó, ta sẽ đến được bến bờ của hạnh phúc. Bởi vậy có thể
nói: đời người là cuộc hành trình vượt qua những thử thách. Nhưng thử thách cũng
đem đến cho bạn những cơ hội và sức mạnh mà nhiều khi, chính bạn phải ngạc
nhiên. Bàn về vấn đề này, Danh họa Vincent Van Gogh từng chiêm nghiệm:
“Chúng ta càng tiến bước trên đường đời, càng có nhiều thử thách hơn, nhưng
chính trong khi chống lại gian khổ mà sức mạnh nội tâm của con tim được hình
thành”.
b. Thân bài:
*. Giải thích:
- Thử thách: là những yếu tố gây khó khăn, cản trở đến việc thực hiện một mục tiêu
nào đó của con người.
- Sức mạnh nội tâm: Sức mạnh được hình thành từ ý chí, nghị lực, quyết tâm của
con người khi vượt qua khó khăn, thử thách.
=> Ý kiến khẳng định ý nghĩa của việc con người dám đối mặt với những thử
thách trong cuộc sống.
*. Bàn luận:
*.1. Vì sao Chúng ta càng tiến bước trên đường đời, càng có nhiều thử thách
hơn?
- Cuộc sống luôn vận động không ngừng, tiềm ẩn nhiều bất trắc, rủi ro. Hành
trình sống của con người do đó cũng là hành trình trải ngày càng nhiều những thử
thách, khó khăn.
- Tiến bước trên đường đời không phải chỉ là biểu hiện của tồn tại, mà còn là
quá trình con người nỗ lực vươn lên tự hoàn thiện mình. Vì thế những khó khăn
thử thách con người gặp phải, ngoài lý do khách quan còn có thể nảy sinh từ chính
những ước mơ - khát vọng - mục tiêu lớn lao mà con người tự đặt ra cho mình.
*.2. Vì sao chính trong khi chống lại gian khổ mà sức mạnh nội tâm của con tim
được hình thành?
- Chỉ khi chống lại gian khổ, thử thách lớn; con người mới thực sự phát huy tận
độ năng lực tiềm ẩn, nguồn sức mạnh nội tâm bên trong mình.
- Sự gian khổ, khắc nghiệt của hoàn cảnh là môi trường rèn luyện, giúp con
người đúc rút kinh nghiệm, hình thành kĩ năng để vững vàng hơn trong cuộc
sống.
- Dẫn chứng:…..
TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN PHƯƠNG ANH - 0383902079

Page 2

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI CHUYÊN SÂU

MÔN: NGỮ VĂN 8

*. Mở rộng, nâng cao:
- Đã có rất nhiều người mạnh mẽ vượt qua thử thách để đến với thành công,
góp phần thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Ngược lại, trong cuộc sống vẫn còn
không ít người run sợ, đầu hàng, chán nản, buông xuôi trước những thử thách trong
cuộc sống.
- Không phải hoàn cảnh thử thách nào cũng giúp con người trở nên mạnh mẽ
hơn. Mỗi cá nhân cần tự lượng sức mình, không liều lĩnh thử thách bản thân bởi
những điều vượt quá giới hạn cho phép.
- Để vượt qua những khó khăn thử thách trong cuộc sống, con người cần lắng
nghe nội tâm mình; đồng thời cũng cần biết đón nhận sự động viên, khích lệ, yêu
thương, giúp đỡ của những người xung quanh.
c. Kết bài:
Nhà văn Helen Keller từng nói: "Một cánh cửa đóng lại không bao giờ là một
cái kết, chỉ là một con đường mới mở ra. Chúng ta phải tìm ra nó”. Có thể nói,
việc vượt qua khó khăn và thử thách còn giúp chúng ta trở nên mạnh mẽ hơn, kiên
cường hơn trong cuộc sống. Đó là những phẩm chất quan trọng để chúng ta có thể
đối mặt với những tình huống khó khăn, giải quyết những vấn đề phức tạp và đạt
được mục tiêu của mình. Không ai có thể tránh khỏi những thử thách và khó khăn,
nhưng chúng ta có thể chọn cách đối mặt với chúng và vượt qua chúng một cách tốt
nhất có thể. Ý kiến của Vincent Van Gogh giúp chúng ta nhận ra những bài học
vô cùng sâu sắc và ý nghĩa để bản thân trưởng thành. Tôi và bạn, hãy nhìn
nhận những thử thách và khó khăn là cơ hội để phát triển bản thân, rèn luyện
kỹ năng và học hỏi kinh nghiệm. Đừng sợ thất bại hay nản chí trước những khó
khăn, hãy cố gắng và kiên trì, vì chỉ có như vậy chúng ta mới có thể đạt được
thành công, bạn nhé!
Câu 2: Bàn về thơ, nhà nghiên cứu Trần Thanh Đạm cho rằng:
12,0
«  Thơ là ý lớn, tình sâu trong lời hay, tiếng đẹp ».
Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Phân tích bài thơ “ Thuật hứng” (24 )của
Nguyễn Trãi để làm sáng tỏ.
a. Mở bài:
Nghĩ về thơ, Tố Hữu từng chiêm nghiệm: “Đọc một câu thơ hay không
thấy câu thơ mà chỉ thấy tình người ở trong đó”. Nhận định của Tố Hữu đã khẳng
định giá trị của thơ là những tư tưởng, tình cảm, cảm xúc mãnh liệt, cao cả được biểu
hiện trong câu chữ. Tình cảm, cảm xúc càng mãnh liệt, lớn lao, cao đẹp càng khiến
thơ rung động được lòng người. Trong dòng chảy của thơ, con người được đắm chìm
mình trong tình cảm cửa nhà thơ và của chính mình. Thơ thấm vào lòng người, bởi
những cảm xúc trực tiếp và nhiều mối liên tưởng kín đáo, bằng ý tứ sâu xa, sức
quyến rũ của tiết tấu và thanh điệu. Tất cả những yếu tố ấy ùa vào lòng người đọc,
xoá đi hay khắc sâu thêm những tình cảm, tạo nên ấn tượng khó phai mờ. Chính vì
vậy, khi bàn về vẻ đẹp của thơ, nhà nghiên cứu Trần Thanh Đạm cho rằng: « 
TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN PHƯƠNG ANH - 0383902079

Page 3

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI CHUYÊN SÂU

MÔN: NGỮ VĂN 8

Thơ là ý lớn, tình sâu trong lời hay, tiếng đẹp ». Nhận định ấy có đúng với bài thơ
«  Thuật hứng » ( 24) của nhà thơ Nguyễn Trãi ?
b. Thân bài:
- Dẫn dắt: Từ xa xưa, con người đã biết dùng thơ ca để thể hiện những cảm xúc
mạnh mẽ trong tâm hồn. Thơ đến với chúng ta bằng sự đồng điệu của những tấm
lòng, bằng mối giao cảm của tiếng nói tri âm, tri kỉ. Thơ là “chuyện đồng điệu” là
"tiếng nói đồng ý, đồng tình”, về việc định nghĩa thư Lê Quý Đồn đã có những nhận
định về thơ khá sắc sảo: “Thơ phát khởi từ trong lòng người ta”, còn Nguyễn Đình
Thi cho rằng: “ Thơ là tiếng nói đầu tiên, tiếng nói thứ nhất của tâm hồn khi
động chạm tới cuộc sống”.Vậy tựu chung lại, thơ là gì mà có sức mạnh kì diệu
như thế?
*. Giải thích:
- Thơ: Là một hình thức sáng tác văn học nghiêng về thể hiện cảm xúc thông
qua tổ chức ngôn từ đặc biệt, giàu nhạc tính, giàu hình ảnh và gợi cảm.
- Thơ là ý lớn, tình sâu: Thơ là tiếng nói của đời sống tình cảm con người trước
cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ là thứ tình cảm mãnh liệt, có tính cá thể nhưng
mang tầm phổ quát lớn lao. Đặc biệt với những thi sĩ vĩ đại, nội dung thơ trữ tình của họ
thường thể hiện những vấn đề và nhu cầu bức thiết của thời đại, mang tính nhân văn cao
đẹp. Những vui buồn, sướng khổ của nhà thơ hòa với những thăng trầm của dân tộc, thời
đại, kiếp người. Đây là đặc trưng của thơ về phương diện nội dung.
- lời hay, tiếng đẹp: Đây là đặc trưng về hình thức của thơ, cụ thể hơn là đặc trưng về
ngôn ngữ. Ngôn ngữ là yếu tố thứ nhất của văn học (Mácxim Gorki). Ngôn ngữ thơ
là thứ ngôn ngữ của cảm xúc, được tinh luyện, lạ hóa, mang tính biểu tượng, đa
nghĩa, gợi hình, gợi cảm, giàu nhạc tính... Nhà thơ tài năng phải tạo nên được
những thần cú, nhãn tự, ẩn chứa những lớp trầm tích ý nghĩa sâu xa. Sáng tạo ngôn
từ là sự khổ công, dày vò ghê gớm đối với nhà thơ (Đỗ Phủ, Ngữ bất kinh nhân tử
bất hưu).
-> Ý kiến bàn đến đặc trưng của thơ: Sự gắn bó chặt chẽ giữa những đặc trưng
về nội dung (tình cảm mãnh liệt, sâu sắc, phổ quát của chủ thể trữ tình) và hình
thức (ngôn từ cách điệu, lạ hoá, hàm súc, giàu nhịp điệu...) của thơ ca.
*. Phân tích bài thơ Thuật hứng ( 24 ) của Nguyễn Trãi để làm sáng tỏ ý kiến:
- Tác giả, tác phẩm:
+ Nét tiêu biểu về vị trí của Nguyễn Trãi trong cuộc đời và trong thơ ca…
+ "Thuật hứng" là chùm thơ gồm 25 bài trong "Quốc âm thi tập" của Nguyễn Trãi.
Bài thơ số 24 được viết trong những ngày tác giả về ở ẩn Côn Sơn hòa mình vào với
thiên nhiên. Qua đó, người đọc có thể cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn
TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN PHƯƠNG ANH - 0383902079

Page 4

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI CHUYÊN SÂU

MÔN: NGỮ VĂN 8

Trãi.
* .1. Thuật hứng ( 24) là bài thơ chứa đựng “ ý lớn, tình sâu”:
- Thi nhân bỏ lại công danh để trở về với cuộc sống nơi thôn quê, hài lòng với sự
lựa chọn của mình:
"Công danh đã hợp về nhàn
Lành dữ âu chi thế nghị khen"
Ở thời đại Nguyễn Trãi đang sống thì công danh là điều mà bất cứ ai
cũng muốn đạt được. Có những người dành cả cuộc đời mình để chạy theo những cái
xa hoa, phù phiếm bên ngoài. Nhưng xã hội bấy giờ mục nát, thật - giả lẫn lộn. Vậy
nên thi nhân lựa chọn gạt bỏ công danh để "hợp về nhàn". Ông quyết định từ bỏ chốn
quan trường đầy thị phi để hòa mình vào thiên nhiên. Quan niệm sống "nhàn" này
cũng được bắt gặp trong bài thơ "Ngôn chí" (bài 3) của chính Nguyễn Trãi. Ông
không quan tâm "lành dữ" những lời dèm pha của nhân gian mà chọn cho mình cuộc
sống an yên, tự tại. Qua đây, người đọc có thể cảm nhận được Ức Trai là người
không màng công danh, phú quý, luôn giữ một tâm hồn thanh sạch.
- Những thú vui chốn quê nhà:
Ở hai câu thơ tiếp theo, độc giả cảm nhận được cuộc sống giản dị, dân dã của
Nguyễn Trãi nơi quê nhà:
"Ao cạn vớt bèo cấy rau muống
Đìa thanh phát cỏ ương sen"
Hình ảnh Nguyễn Trãi hiện lên trong hai câu thơ vô cùng chân thực, giản dị và gần
gũi. Hàng ngày, thi nhân vớt bèo và cấy rau muống rồi phát cỏ trồng sen. Dù cho bữa
ăn chỉ có rau muống thì thi nhân vẫn cảm thấy hạnh phúc, mãn nguyện. Trong "Ngôn
chí" (bài 3), Nguyễn Trãi cũng thể hiện quan niệm của mình về cuộc sống dân dã nơi
thôn quê "Cơm ăn dầu có dưa muối/Áo mặc nài chi gấm là". Từ đó, người đọc lại
càng cảm nhận rõ hơn tâm hồn thanh cao, không màng công danh phú quý của người
quân tử.
- Sự rung động, suy tư và nỗi niềm tâm sự mang ý lớn, tình sâu của Ức Trai:
+ Yêu thiên nhiên: Không chỉ có lối sống giản dị, Nguyễn Trãi còn mang tâm hồn
nhạy cảm, luôn yêu và gắn bó tha thiết với thiên nhiên:
"Kho thu phong nguyệt đầy qua nóc
Thuyền chở yên hà nặng vậy then"
Ở chốn quê hương, Ức Trai lấy "phong", "nguyệt" làm bạn. Trăng như người bạn tri
âm tri kỉ, đồng hành cùng người nghệ sĩ. Và đó cũng là nguồn cảm hứng sáng tác
TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN PHƯƠNG ANH - 0383902079

Page 5

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI CHUYÊN SÂU

MÔN: NGỮ VĂN 8

cho rất nhiều tác gia trung đại khác. Sự xuất hiện của hình ảnh trăng khiến độc giả
cảm nhận rõ hơn bức tranh cuộc sống nên thơ, diễm lệ. Hai từ "yên hà" đã gợi lên
tưởng tượng về sự thanh bình chốn làng quê. Dường như ở nơi đây hoàn toàn tách
biệt với những bộn bề ngoài kia, chỉ có thiên nhiên bầu bạn với thi nhân. Vậy nên,
lúc này nhà thơ như đang mở rộng tâm hồn mình để cảm nhận những vẻ đẹp bình dị
của cuộc đời.
+ Tấm lòng ưu ái với dân với nước: Mặc dù "lánh đục tìm trong", từ bỏ chốn quan
trường để lui về ở ẩn nhưng Nguyễn Trãi vẫn luôn dành trọn vẹn tấm lòng lo cho
dân, cho nước:
"Bui có một lòng trung lẫn hiếu
Mài chăng khuyết, nhuộm chăng đen".
-> Hai câu thơ cuối khép lại như một lời khẳng định chắc nịch cho tấm lòng
trung quân, ái quốc của tác giả. Về ở ẩn, nhưng Nguyễn Trãi vẫn luôn trăn trở,
âu lo cho cuộc sống của nhân dân. Câu kết của bài thơ là một câu lục ngôn ngắn
gọn thể hiện sự dồn nén cảm xúc của cả bài: “Mài chăng khuyết, nhuộm chăng
đen”. Điều đó chứng tỏ tấm lòng thủy chung của nhà thơ không gì có thể thay
đổi được, có nhuộm màu cũng chẳng thể đen, chẳng thể vẩn đục
*.2. Thuật hứng ( 24 ) là bài thơ có “ lời hay, tiếng đẹp”:
- Nguyễn Trãi đã việt hóa thể thơ Đường luật bằng việc sáng tạo những câu thơ lục
ngôn xen lẫn câu thơ thất ngôn; nghệ thuật đối cân chỉnh; biện pháp đảo trật tự cú
pháp... Những sáng tạo nghệ thuật này làm cho ý thơ chắc khỏe, tạo sự mới lạ về
nhạc điệu, nhạc tính cho bài thơ.
- Dùng những từ Việt thô sơ, mộc mạc, đưa ngôn ngữ đời sống, ngôn ngữ dân gian
vào thơ một cách linh hoạt và đầy sáng tạo, giàu sức gợi: ao cạn, bèo, muống...
*. Đánh giá, nâng cao vấn đề:
- Ý kiến bàn về thơ của Trần Thanh Đạm đã phần nào chỉ rõ những đặc trưng cơ bản
của thơ so với các thể loại văn học khác.
- «  Thuật hứng » ( 24 ) của Nguyễn Trãi chính là minh chứng cho nhận định
của Trần Thanh Đạm. Với ý lớn, tình sâu, Nguyễn Trãi đã thể hiện cảm xúc thư
thái, thanh nhàn, giao hoà với thiên nhiên thanh sơ mà phong phú, đẹp đẽ, nhưng
đồng thời cũng chứa chan nỗi niềm ưu ái của tác giả với đát nước, nhân dân.
* Bài học cho sáng tác và tiếp nhận:
- Ý kiến trên đã đặt ra yêu cầu đối với người sáng tạo thi ca: Nhà thơ cần mang vào
tác phẩm của mình những ý lớn, tình sâu. Muốn vậy, người làm thơ cần sống gắn bó, sâu
sắc với cuộc đời để có những xúc cảm chân thật xuất phát từ những vấn đề bản chất nhất
của hiện thực, tránh đề cập tới những vấn đề quá nhỏ bé, vụn vặt. Bởi nếu như vậy sẽ khó
TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN PHƯƠNG ANH - 0383902079

Page 6

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI CHUYÊN SÂU

MÔN: NGỮ VĂN 8

đến được trái tim người đọc, không bao giờ tạo thành những tác phẩm lớn, những tác giả
vĩ đại. Mặt khác, người làm thơ cũng cần tâm niệm Trót nợ cùng thơ phải chuốt lời
(Nguyễn Công Trứ), phải sáng tạo nên lời hay, tiếng đẹp để truyền tải được ý lớn, tình
sâu. Điều đó vừa là thiên chức, vừa là trách nhiệm của nhà thơ, là yêu cầu thiết
yếu, sống còn của sáng tạo nghệ thuật.
- Sự tiếp nhận ở người đọc thơ: Cần thấy Thơ là ý lớn, tình sâu trong lời hay,
tiếng đẹp. Từ việc khai thác các yếu tố hình thức ngôn từ độc đáo, đặc sắc, người
đọc sẽ khám phá và lĩnh hội được những tình ý sâu kín mà nhà thơ gửi gắm qua tác
phẩm.
c. Kết bài :
Hoàng Đức Lương đã từng nhận xét: “ Thơ là sắc đẹp ở ngoài sắc, vị
ngọt ở ngoài vị, không thể trông bằng mắt thường được, chỉ có thi nhân trông
thì mới thấy đẹp, nếm mới thấy ngon”... Hay như Sóng Hồng đã viết: “ Thơ là
nghệ thuật kỳ diệu bậc nhất của trí tưởng tượng”. Một bài thơ hay không dễ gì ta
cảm nhận được ngay, có khi chỉ bằng linh cảm mà nhận ra. Đọc rồi, đọc nữa, suy
ngẫm, liên tưởng ta mới nhận ra thứ ánh sáng, màu sắc, hương thơm man mác bên
trong hình tượng thơ. Theo đuổi thơ ca là một hành trình gian nan, chính vì vậy chỉ
khi hội tụ đủ cái tâm, cái tài, thi sĩ mới có thể viết nên những tác phẩm có giá trị.
Nhận định của Trần Thanh Đạm «  Thơ là ý lớn, tình sâu trong lời hay, tiếng đẹp »
không chỉ đúng đắn, gửi gắm một bài học hữu ích cho quá trình sáng tác thơ, mà còn
hướng người đọc đến cách cảm nhận, khám phá một tác phẩm thơ ca chân chính. Vì
lẽ đó, bạn hãy lắng nghe “ ý lớn”, “ “tình sâu”, “lời hay”, “ tiếng đẹp” của bài
thơ “ Thuật hứng” (24) bạn sẽ cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp của tâm hồn thi nhân
và cũng là hành trình bạn khám phá, phát hiện chính những xúc cảm đẹp đẽ
trong trái tim mình!
ĐỀ SỐ 2 :
I. ĐỌC – HIỂU (4,0 điểm):
Đọc đoạn trích sau trả lời các câu hỏi
(1) “Thật tiếc là chúng ta không có một lễ trưởng thành như Nhật Bản và Hàn Quốc. Mười
bốn tuổi, chúng ta có quyền làm chứng minh thư (1). Mười tám tuổi, được đi bầu cử và có
đầy đủ quyền công dân. Mặc dù vậy, không ai nghiễm nhiên được công nhận là đã trưởng
thành vào tuổi mười tám. Cũng không ai làm lễ cho ngày nhận chứng minh thư hay lần đầu
tiên đi bầu cử cả. Có phải vì không có dấu mốc rõ rệt nên chúng ta không có sự khao khát
trưởng thành cũng như khao khát khẳng định sự trưởng thành của mình? Và vì thế mà có
không ít thanh niên đến kỳ thi đại học vẫn không biết mình muốn học ngành gì. Tốt nghiệp
xong vẫn không biết mình có ưa thích nghề này không. Bị công an giao thông phạt thì thưa
TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN PHƯƠNG ANH - 0383902079

Page 7

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI CHUYÊN SÂU

MÔN: NGỮ VĂN 8

rằng em không biết luật quy định như vậy. Và rất nhiều người khác dù đã vượt xa cái tuổi
mười tám mà vẫn hành xử như trẻ con.
(2) Để chứng tỏ sự trưởng thành, bạn có thể học cách hành xử giống như người trưởng
thành. Tuy nhiên, trưởng thành không phải là để chúng tỏ. Thật ra, trưởng thành không
phải là một thành tích có thể đạt được qua một đêm, mà là quá trình diễn ra suốt cuộc đời.
Chúng ta đạt đến sự trưởng thành ở từng khía cạnh khác nhau vào một thời điểm khác nhau
trong cuộc sống. Có thể bạn trưởng thành trong chi tiêu ở tuổi lên mười, khi biết trân trọng
từng đồng bạc mẹ cho. Có thể bạn trưởng thành trong ứng xử ở tuổi mười lăm, khi biết tôn
trọng người đối diện. Nhưng có thể đến năm ba mươi tuổi, bạn vẫn chưa trưởng thành về
tình cảm, nếu còn tin rằng tình yêu không thể chỉ được cảm nhận mà luôn cần phải được
chứng minh…”
(Theo Phạm Lữ Ân, Nếu biết trăm năm là hữu hạn, trang 60,61, Nxb Hội nhà văn)
Câu 1. (1,0 điểm). Đoạn trích trên bàn luận về vấn đề gì? Tìm trong đoạn (2) câu văn thể
hiện rõ quan điểm của người viết về vấn đề đặt ra?
Câu 2. (1,0 điểm). Tìm và nếu tác dụng của một biện pháp tu từ trong câu văn sau: “Có thể
bạn trưởng thành trong chi tiêu ở tuổi lên mười, khi biết trân trọng từng đồng bạc mẹ cho.
Có thể bạn trưởng thành trong ứng xử ở tuổi mười lăm, khi biết tôn trọng người đối diện.” ?
Câu 4. (1,0 điểm). Em có đồng tình với ý kiến của tác giả: “Để chứng tỏ sự trưởng thành,
bạn có thể học cách hành xử giống như người trưởng thành” hay không? Vì sao?
II. LÀM VĂN
Câu 1 ( 6,0 điểm): Từ nội dung của phần Đọc Hiểu, em hãy viết một đoạn văn ( khoảng
200 chữ) trình bày suy nghĩ về điều bản thân cần thay đổi để trưởng thành.
Câu 2 (10,0 điểm):
“ Nội dung chủ yếu trong văn học viết từ thế kỷ thứ X đến thế kỷ XV là tinh thần yêu nước
thương dân, tinh thần quật khởi chống ngoại xâm”.
Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Bằng hiểu biết của bản thân về các tác phẩm Văn
học Trung đại Việt Nam, hãy làm sáng tỏ.
------------------------ Hết-----------------------

ĐỀ SỐ 3:
I. ĐỌC – HIỂU ( 4,0 điểm):
Đọc văn bản sau đây và trả lời câu hỏi bên dưới:

TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN PHƯƠNG ANH - 0383902079

Page 8

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI CHUYÊN SÂU

MÔN: NGỮ VĂN 8

Hi vọng là một thứ rất tuyệt diệu. Hi vọng cong, xoắn, thỉnh thoảng nó khuất đi, nhưng
hiếm khi nó tan vỡ… Hi vọng duy trì cuộc sống của chúng ta mà không có gì có thể thay thế
được… Hi vọng cho chúng ta có thể tiếp tục, cho chúng ta can đảm để tiến lên phía trước,
khi chúng ta tự nhủ là mình sắp bỏ cuộc…
    Hi vọng đặt nụ cười lên gương mặt chúng ta khi mà trái tim không chủ động được điều
đó…
      Hi vọng đặt đôi chân chúng ta lên con đường mà mắt chúng ta không nhìn thấy
được…
      Hi vọng thúc giục chúng ta hành động khi tinh thần chúng ta không nhận biết được
phương hướng nữa… Hi vọng là điều kỳ diệu, một điều cần được nuôi dưỡng và ấp ủ, đổi
lại nó sẽ làm cho chúng ta luôn sống động… Và hi vọng có thể tìm thấy trong mỗi chúng ta,
nó có thể mang ánh sáng vào những nơi tăm tối nhất…
          Đừng bao giờ mất hi vọng!
(Trích, Luôn mỉm cười với cuộc sống - NXB Trẻ)
Câu 1 (0,5 điểm). Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên?
Câu 2 (1,5 điểm). Chỉ ra và nêu tác dụng của một biện pháp tu từ đặc sắc được sử trong văn
bản trên?
Câu 3 (1,0 điểm). Em có đồng tình với quan điểm của tác giả qua câu:“Hi vọng duy trì cuộc
sống của chúng ta mà không có gì có thể thay thế được” không? Vì sao?
Câu 4 (1,0 điểm). Qua văn bản trên, em rút ra được thông điệp tâm đắc nhất là gì? Vì sao?
II. LÀM VĂN (16,0 điểm)
Câu 1 (6,0 điểm). Từ văn bản trong phần đọc hiểu, em hãy viết đoạn văn nghị luận
(khoảng 200 chữ) nêu suy nghĩ về ý nghĩa của hi vọng đối với mỗi người trong cuộc
sống.
Câu 2 (10,0 điểm): Thơ trào phúng Việt Nam đã có hơn 1 thế kỉ hình thành và phát
triển, nhiều tác giả tài danh đã ghi tên mình vào lịch sử văn học dân tộc với những tác
phẩm đặc sắc. Em hãy vận dụng tri thức ngữ văn về thơ (nói chung) và thơ trào phúng
(nói riêng) để phân tích bài thơ sau:
Năm mới chúc nhau
Lẳng lặng mà nghe nó chúc nhau
Nó lại mừng nhau cái sự giàu
Chúc nhau trăm tuổi bạc đầu râu
Trăm nghìn vạn mở để vào đâu
 Phen này ông quyết đi buôn cối
Phen này ắt hẳn gà ăn bạc
Thiên hạ bao nhiêu đứa giã trầu.
Đồng rụng đồng rơi lọ phải cầu.
Lẳng lặng mà nghe nó chúc sang

Nó lại mừng nhau sự lắm con

TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN PHƯƠNG ANH - 0383902079

Page 9

MÔN: NGỮ VĂN 8

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI CHUYÊN SÂU

Đứa thì mua tước đứa mua quan
 Phen này ông quyết đi buôn lọng
Vừa chửi, vừa la cũng đắt hàng.

 Sinh năm đẻ bẩy được vuông tròn
Phố phường chật hẹp người đông đúc
Bồng bế nhau lên nó ở non.
(Trần Tế Xương, theo thivien.net)

------------------------ Hết----------------------Câu 1 (8,0 điểm):
Suy nghĩ của em về câu nói:
“ Đừng thở dài hãy vươn vai mà sống.
Bùn dưới chân nhưng nắng ở trên đầu”.
(https://baophapluat.vn/ nhung-cau-danh-ngon-sau-sac-ve-cuoc-song)
Câu 2 (12,0 điểm):
Nhà thơ nổi tiếng người Đức Bertold Brecht cho rằng: “ Cái đẹp của thơ không nên chỉ
làm nên ánh sáng kỳ bí của ma trơi hay ánh sáng nhân tạo rực rỡ của pháo hoa, của đèn
màu cầu kỳ nhuộm hàng trăm sắc. Ðẹp nhất là khi anh tạo nên được ánh sáng ban ngày,
thứ ánh sáng tưởng như không màu, không sắc nhưng đó chính là ánh sáng mạnh mẽ và
hữu ích nhất cho con người” . 
Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Hãy làm sáng tỏ cách hiểu đó qua bài thơ sau:
Quanh năm buôn bán ở mom sông,
Nuôi đủ năm con với một chồng.
Lặn lội thân cò khi quãng vắng,
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.
Một duyên hai nợ, âu đành phận,
Năm nắng mười mưa, dám quản công.
Cha mẹ thói đời ăn ở bạc:
Có chồng hờ hững cũng như không.
( Thương vợ- Trần Tế Xương )
* CHÚ THÍCH:
- Trần Tế Xương  tên khai sinh là Trần Duy Uyên tự Tử Thịnh, Mặc Trai, hiệu Mộng Tích,
sau khi thi đậu Tú tài có bút danh Tú Xương, sinh ngày mùng 10 tháng 8 năm Canh Ngọ
(ngày 5 tháng 9 năm 1870), ở làng Vỵ Xuyên, huyện Mỹ Lộc, sau là phố Hàng Nâu,  nay là
phố Minh Khai, phường Vỵ Xuyên, thành phố Nam Định. Ông là một nhà thơ trào phúng –
trữ tình nổi tiếng trong nền văn học Việt Nam. Cuộc đời của ông không mấy thuận lợi trong
thi cử, trải qua 8 khoa thi đều hỏng thế nhưng ông vẫn lựa chọn kiên trì đến cùng. Sự nghiệp
văn học của ông đã để lại cho đất nước nhiều tác phẩm có giá trị đến ngày nay.

TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN PHƯƠNG ANH - 0383902079

Page 10

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI CHUYÊN SÂU

MÔN: NGỮ VĂN 8

- Vợ ông là Phạm Thị Mẫn, quê ở Hải Dương. Là người vợ hiền thảo. Bà có với ông 8
người con. Trong hoàn cảnh sống nghèo khổ, thấ