BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI NGỮ VĂN 9 - LUYỆN THI VÀO 10 CHUYÊN
CHUYÊN ĐỀ 5: THAM KHẢO MỘT SỐ ĐỀ- ĐÁP ÁN TRONG CÁC KÌ THI HỌC
SINH GIỎI
ĐỀ SỐ 1:
I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm):
Đọc văn bản và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
(1) Lời khen như tia nắng mặt trời, nó cần thiết cho muôn loài, trong đó có con
người, phát triển. Vậy mà hầu hết chúng ta luôn sẵn sàng sử dụng những làn gió lạnh như
cắt để phê phán và thường ngần ngại khi tặng người thân của mình những tia nắng ấm áp
từ những lời khen tặng. Ngâm nghĩ kĩ, chúng ta sẽ thấy có những lời khen đã làm thay đổi
hắn cuộc đời của một ai đó.
(2) Cách đây nhiều năm, có một cậu bé mười tuổi làm việc trong một xưởng máy ở
Naples. Cậu khao khát trở thành một ca sĩ nhưng ông thầy dạy hát đầu tiên của cậu đã dội
một gáo nước lạnh vào niềm khao khát này. Ông nói: “Cậu không bao giờ có thể hát được
đâu. Cậu chẳng có chất giọng gì hết. Giọng hát của cậu nghe cứ như là tiếng ếch ộp hay
ễnh tương kêu”. Thế nhưng, may mắn thay cho cậu bé khi trong đời cậu còn có một người
mẹ. Người mẹ thương yêu của cậu tay chỉ là một người đàn bà nhà quê nghèo khó nhưng
luôn cổ động, khích lệ cậu. Bà luồn âu yếm bảo rằng bà tin cậu có thể hát được và hát hay
[Người mẹ ấy sẵn sàng đi chân đất để tiết kiệm tiền cho cậu đi học nhạc Sự khích lệ của
người mẹ không được học hành cao nhưng tràn đầy lòng hi sinh, tình thương và niềm tin
tưởng vào con đã làm thay đổi cuộc đời cậu bé, Cậu tên là Enrico Caruso. Sau này, cậu trở
thành ca sĩ hát nhạc kịch vĩ đại và nổi tiếng nhất của thời đại.
(Trích từ Khuyến khích người khác, Đắc nhân tâm, Dale Carnegie,
NXB Tổng hợp TP.HCM, tr.290)
Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn (1). (0.5 điểm)
Câu 2: Enrico Caruso trở thành ca sĩ nổi tiếng nhờ vào những điều gì ở mẹ của cậu? (0.5
điểm)
Câu 3: Xác định một câu văn chứa phép so sánh trong đoạn trích trên và nêu tác dụng của
phép so sánh đó. ( 1,5 điểm)
Câu 4: Em có cho rằng ý kiến của tác giả: Lời khen như tia nắng mặt trời, nó cần thiết
cho muôn loài, trong đó có con người, phát triển” mâu thuẫn với ý kiến của Tuân Tử:
“Người chê ta mà chê phải là thầy ta” không? Vì sao? ( 1,5 điểm)
II. LÀM VĂN ( 16,0 điểm):
Câu 1 ( 6,0 điểm): Từ ngữ liệu của phần Đọc – Hiểu, em hãy viết một đoạn văn bàn về ý
nghĩa của lời khen. Lh Fb, Zalo, sđt 0383902079.
Câu 2 ( 10,0 điểm):
Trong bài thơ “Giấc mộng đêm”, Lưu Quang Vũ có viết:
Anh chớ ngại con đường gian khổ nhất
Đau nỗi đau của mỗi trái tim người
Để thơ anh mang lửa đến cho đời
TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN PHƯƠNG ANH - 0383902079

Page 1

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI NGỮ VĂN 9 - LUYỆN THI VÀO 10 CHUYÊN
Trên chữ “tài”, chữ “tâm” kia phải “lớn”
Bằng hiểu biết văn học của em về tác phẩm “ Truyện Kiều” của Nguyễn Du và đoạn
trích dưới đây, em hãy bình luận ý thơ trên.
Lược dẫn: Trong tiết Thanh Minh, Thúy Kiều cùng với Thúy Vân và Vương Quan đi chơi
xuân, khi trở về, gặp một nấm mộ vô danh ven đường, không người hương khói. Kiều hỏi
thì được Vương Quan cho biết đó là mộ Đạm Tiên, một ca nhi nổi danh tài sắc nhưng bạc
mệnh.
Lòng đâu sẵn mối thương tâm,
Thoắt nghe Kiều đã đầm đầm châu sa.
Đau đớn thay phận đàn bà!
Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung.
Phũ phàng chi bấy hoá công,
Ngày xanh mòn mỏi má hồng phôi pha.
Sống làm vợ khắp người ta,
Hại thay thác xuống làm ma không chồng.
Nào người phượng chạ loan chung,
Nào người tích lục tham hồng là ai ?
Đã không kẻ đoái người hoài,
Sẵn đây ta thắp một vài nén nhang.
Gọi là gặp gỡ giữa đàng,
Họa là người dưới suối vàng biết cho.
Lầm rầm khấn vái nhỏ to,
Sụp ngồi đặt cỏ trước mồ bước ra.
Một vùng cỏ áy bóng tà,
Gió hiu hiu thổi một và bông lau.
Rút trâm giắt sẵn mái đầu,
Vạch da cây vịnh bốn câu ba vần.
Lại càng mê mẩn tâm thần
Lại càng đứng lặng tần ngần chẳng ra.
Lại càng ủ dột nét hoa,
Sầu tuôn đứt nối, châu sa vắn dài.
(Trích Truyện Kiều, Nguyễn Du, Nxb Dân Trí, Hà Nội, 2013 )
------------------------ Hết----------------------TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN PHƯƠNG ANH - 0383902079

Page 2

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI NGỮ VĂN 9 - LUYỆN THI VÀO 10 CHUYÊN
HƯỚNG DẪN LÀM BÀI
NỘI DUNG
I. ĐỌC – HIỂU

Điểm
4,0

1. Phương thức biểu đạt chính của đoạn 1 là: Nghị luận.
2. Cậu bé trở thành ca sĩ nổi tiếng nhờ vào những điều ở mẹ cậu là: bà mẹ luôn cổ
động, khích lệ cậu, bà luôn tin tưởng rằng cậu có thể hát và hát hay.
3. So sánh "Lời khen như....", "những làn gió lạnh như cắt"
Tác dụng:
- Làm cho câu văn trở nên gợi hình gợi cảm, giúp cho câu văn trở nên cuốn hút, bay
bổng hơn.
- Nhằm nhấn mạnh lời khen có sức mạnh mang lại sự sống cho muôn loài, không
chỉ vậy nó còn giúp muôn loài phát triển trong đó có con người.
4. Hai ý kiến trên không mâu thuẫn mà bổ sung cho nhau. Vì:
- Lời khen cần phải là lời khen đúng, không phải là nịnh nọt, dối giá và cần phải
được sử dụng đúng lúc, đúng thời điểm
- Lời chê mà lời chân thành thì mình cần phải tiếp thu và học hỏi.
II. LÀM VĂN
16,0
Câu 1: Em hãy viết một đoạn văn bàn về ý nghĩa của lời khen.
6,0
James M. Barrie từng nói: “Những lời khen ngợi đến từ tình yêu thương
không khiến ta trở nên kiêu căng, mà khiến ta biết tự khiêm hơn”. Điều đó cho
thấy lời khen có ý nghĩa vô cùng quan trong trọng bởi những thành công của con
người không có những lời khen, những lời động viên từ người khác thì sẽ trở nên vô
cùng buồn tẻ, hụt hẫng. Lời khen là những lời nói tốt đẹp nhằm mục đích động viên,
khích lệ con người khi người đó làm được việc tốt hoặc tạo được thành quả cho bản
thân, gia đình, xã hội… để khiến cho con người có động lực làm nhiều việc có ý
nghĩa hơn nữa. Lời khen phải là những lời khen chân thành, không nhằm vụ lợi cho
bản thân mà tâng bốc đối tượng một cách quá đáng. Mục đích của lời khen ấy chỉ là
xuất phát từ việc bày tỏ sự ngưỡng mộ, hay khích lệ người được khen. Khi chúng ta
tạo được thành tích, giá trị, lợi ích cho tổ chức hay xã hội, những lời động viên,
tuyên dương không chỉ giúp thông điệp tốt đẹp đó được lan tỏa mạnh mẽ hơn mà bản
thân ta cũng nhận thức được điều mình làm là hoàn toàn đúng đắn. Ngoài giá trị thúc
đẩy con người, lời khen còn gắn kết con người lại gần nhau hơn. Cùng nhau chia sẻ
niềm vui, khen ngợi, chúc mừng những người thân yêu xung quanh khi họ đạt được
một giá trị tốt đẹp góp phần làm cho mối quan hệ thêm thân thiết, khăng khít hơn.
Tuy nhiên, vẫn còn có nhiều người sử dụng lời khen với mục đích xấu như xu nịnh,
tâng bốc người khác nhằm mục đích tư lợi cá nhân, lấy lòng,… lại có những người
sống phụ thuộc vào lời khen, nếu không được khen sẽ không làm việc đến nơi đến
chốn,… những người này đều đáng bị chỉ trích và cần phải thay đổi bản thân mình
nếu muốn tránh khỏi những trường hợp tiêu cực trên. Học sinh chúng ta cũng cần rèn
luyện cho bản thân mình, nói lời khen đúng lúc đúng chỗ để thúc đẩy người khác
TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN PHƯƠNG ANH - 0383902079

Page 3

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI NGỮ VĂN 9 - LUYỆN THI VÀO 10 CHUYÊN
cũng như chê trách, góp ý cho người khác thẳng thắn và đúng đắn để cùng nhau tiến
bộ hơn. Hãy giữ cho lơi khen đúng ý nghĩa đẹp đẽ của nó và gắn kết con người với
nhau để xã hội phát triển tích cực, tốt đẹp hơn.
Câu 2: Bằng hiểu biết văn học của em về tác phẩm “ Truyện Kiều” của Nguyễn 10,0
Du và đoạn trích dưới đây, em hãy bình luận ý thơ của Lưu Quang Vũ.
a. Mở bài:
Trong tập tiểu luận “Trang giấy trước đèn” Nguyễn Minh Châu có viết đại ý
"Nhà văn tồn tại ở trên đời trước hết để làm công việc giống như kẻ nâng giấc
cho những người cùng đường, tuyệt lộ bị cái ác hoặc số phận đen đủi dồn đến
chân tường; bênh vực cho những con người không còn được ai bênh vực ". Ý
kiến của Nguyễn Minh Châu, người sáng tác, đã đề cập đến một phạm trù đặc biệt
của văn học đó là giá trị nhân đạo. văn học chân chính luôn hướng về con người, vì
con người, hướng con người đến những giáo trị cao đẹp: Chân – Thiện – Mĩ. Đề cập
đến vấn đề này, trong bài thơ “Giấc mộng đêm”, Lưu Quang Vũ có viết:
Anh chớ ngại con đường gian khổ nhất
Đau nỗi đau của mỗi trái tim người
Để thơ anh mang lửa đến cho đời
Trên chữ “tài”, chữ “tâm” kia phải “lớn”.
Ý kiến của Lưu Quang đã đề cập đến yêu cầu của nột nhà văn chân chính trong
quá trình sáng tạo nghệ thuật. Trên hành trình sáng tạo đầy gian khổ đó, tâm
và tài cả người nghệ sĩ góp phần tạo nên những đứa con tinh thầ bất tử. “
Truyện Kiều” của đại thi hào Nguyễn Du là một tác phẩm tiêu biểu, trong đó
đoạn trích dưới đây là minh chứng cho nhận định của nhà thơ:
“Lòng đâu sẵn mối thương tâm,
Thoắt nghe Kiều đã đầm đầm châu sa..”.
b. Thân bài:
* Giải thích ý thơ của Lưu Quang Vũ:
- Những câu thơ của Lưu Quang Vũ đã nêu lên quan niệm về nhà thơ và thơ:
+ Thơ mang lửa đến cho đời: đó là những vần thơ đem tới ánh sáng, hơi ấm cho
cuộc đời; thơ thắp lửa trong tim người đọc, đó là ngọn lửa của tình yêu thương,
của lương tri, của khát khao hướng về chân – thiện – mĩ. Theo Lưu Quang Vũ, đó
chính là sứ mệnh của thơ ca nói riêng và văn chương nói chung.
+ Để sáng tạo được những vần thơ mang lửa đến cho đời, người nghệ sĩ bên cạnh
tài năng, chữ “Tâm” phải lớn – chữ Tâm ấy là tấm lòng yêu thương con người
sâu sắc, đau trước nỗi đau của con người, nâng niu trân trọng vẻ đẹp của con người,
cuộc đời, khao khát đem tới những điều tốt đẹp cho con người; chữ Tâm ấy còn là
bản lĩnh và nhân cách của người nghệ sĩ.
+ Chữ “tâm” phải lớn mới khiến nhà văn can đảm bước lên con đường gian khổ
nhất, đau nỗi đau của mỗi trái tim người. Trong quá trình sáng tạo nghệ thuật,
nhà văn phải dấn thân vào những mảng hiện thực gồ ghề, gai góc, thậm chí là
đau thương nhất, đến gần với những cá nhân con người, để thấy nỗi đau chung
TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN PHƯƠNG ANH - 0383902079

Page 4

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI NGỮ VĂN 9 - LUYỆN THI VÀO 10 CHUYÊN
của con người và cả những niềm đau riêng của họ; đồng cảm sâu sắc cùng với
những nỗi đau ấy. Nhà văn phải cháy lên ngọn lửa của tình yêu thương, niềm tin với
cái đẹp, cái thiện; ngọn lửa căm hờn trước cái xấu, cái ác để viết lên những vần thơ
mang ngọn lửa ấy truyền tới độc giả.
-> Những câu thơ của Lưu Quang Vũ đã đề cao chữ Tâm của nhà thơ và sứ
mệnh cao cả của thơ ca đối với con người và cuộc đời.
* Lí giải - bàn luận về ý thơ của Lưu Quang Vũ:
- Ý thơ của Lưu Quang Vũ đúng đắn và sâu sắc không chỉ riêng đối với nhà thơ
và thơ ca, mà còn đối với người nghệ sĩ và văn chương nói chung:
+ Sứ mệnh của văn chương là mang ngọn lửa của trái tim người nghệ sĩ truyền
tới độc giả, để thắp lên trong lòng họ ngọn lửa của yêu thương, tình người, của niềm
tin, khát vọng…
+ Để thực hiện sứ mệnh cao cả ấy, trước tiên nhà văn cần có cái tâm trong sáng
và tha thiết yêu con người, cuộc đời. Dù có tài năng, nhưng nếu thiếu cái tâm, nhà
văn sẽ không thể viết những tác phẩm chân chính, cho con người và vì con người.
Như Nguyễn Du đã khẳng định: Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài, hay nhà văn T.Sê
khốp nhận định: Một nghệ sĩ chân chính phải là một nhà nhân đạo từ trong cốt tủy.
+ Trên hành trình sáng tạo, người nghệ sĩ phải hòa mình vào cuộc đời, không
chỉ nâng niu, trân trọng niềm hạnh phúc của con người mà còn cần thấu hiểu, đồng
cảm sâu sắc với cuộc đời, với nhiều số phận, cảnh ngộ; dám nói lên nỗi đau và cả
khát vọng chính đáng của con người, lên tiếng tố cáo cái xấu, cái ác. Sự xúc động ấy
phải mãnh liệt thì nhà văn mới có thể cầm bút sáng tạo. Con đường ấy gian khổ, lắm
chông gai, hành trình trên con đường ấy nhọc nhằn, thậm chí cô đơn nhưng người
nghệ sĩ phải dấn bước và đi tới cùng để tìm sự thật, để truyền tới người đọc ngọn lửa
yêu thương, niềm tin, nhiệt huyết và khát vọng đẹp.
(Học sinh có thể bàn về thơ – một thể loại trữ tình, thơ chứa đựng những cảm xúc
mãnh liệt của cá nhân nghệ sĩ, vì thế xúc cảm, tấm lòng của nhà văn có ý nghĩa tối
quan trọng: Thơ phát khởi từ trong lòng người ta (Lê Quý Đôn), Hãy xúc động hồn
thơ cho ngọn bút có thần (Ngô Thì Nhậm)
-> Ý thơ của Lưu Quang Vũ đề cao tấm lòng của người cầm bút, coi đó là là yếu
tố quan trọng bậc nhất trong sáng tạo văn chương, tuy nhiên không có nghĩa hạ
thấp vai trò của tài năng, bởi nhà thơ, nhà văn dù chữ tâm có lớn tới đâu cũng
không thể thiếu tố chất của người nghệ sĩ. Cái tài nhờ có cái tâm để “cháy lên”,
cái tâm nhờ có cái tài mà “tỏa sáng”, đó là hai yếu tố không thể tách rời.
* PHÂN TÍCH- CHỨNG MINH QUA ĐOẠN THƠ CỦA NGUYỄN DU:
- Giới thiệu tác giả và tác phẩm: “Truyện Kiều” của Nguyễn Du là một kiệt tác
trong nền văn học dân tộc, chứa đựng trong nó những tư tưởng vô cùng sâu sắc.
- Đoạn thơ đã thể hiện nổi bật những giá trị tư tưởng của Nguyễn Du.
*.1. Đoạn thơ đã “ mang đến lửa cho đời”, vượt lên cả chữ tài, đó là cái tâm cao
khiết, đó là ngọn lửa của tình yêu thương của đại thi hào Nguyễn Du đối với nỗi
đau khổ, bất hạnh của con người:
TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN PHƯƠNG ANH - 0383902079

Page 5

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI NGỮ VĂN 9 - LUYỆN THI VÀO 10 CHUYÊN
- Thông qua lời nói và tâm trạng của Thúy Kiều, Nguyễn Du đã thể hiện nỗi xót
thương đối với những kiếp người phụ nữ hồng nhan bạc mệnh trong xã hội
phong kiến. Họ là những người con gái đẹp, tài năng. Khi còn nổi danh tài sắc,
họ được yêu chiều, được vây bọc bởi bao trang nam tử. Nhưng khi họ bạc phận,
lại chẳng kẻ đoái hoài:
Đau đớn thay phận đàn bà!
Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung.
Phũ phàng chi bấy hoá công,
Ngày xanh mòn mỏi má hồng phôi pha.
- Cùng với lòng thương cảm những người phụ nữ là thái độ phê phán đối với sự
bạc bẽo, vô tâm của xã hội nam quyền. Họ đến với Đạm Tiên vì tài sắc của nàng,
vì thỏa mãn thú vui của họ. Họ không có một tấm lòng tri âm đối với nàng, và khi
nàng chết, vô vàn những con người trước đó đã đến với nàng, đều đã quay lưng. Họ
chỉ xem nàng như một trò tiêu khiển:
Sống làm vợ khắp người ta,
Hại thay thác xuống làm ma không chồng.
Nào người phượng chạ loan chung,
Nào người tích lục tham hồng là ai ?
- Qua hình ảnh nấm mồ Đạm Tiên, Nguyễn Du cũng cất lên tiếng khóc cho
những kiếp người tài hoa bạc mệnh nói chung. Những kiếp người trời cho tài
hoa nhưng lại đày ải họ trong bao nỗi đau khổ, nhục nhằn. Ở đây, lời khóc cho
Đạm Tiên cũng chính là lời khóc cho chính Nguyễn Du, một người có tài nhưng
lại phải chịu nhiều truân chuyên, chìm nổi. Như vậy, tư tưởng của Nguyễn Du
không chỉ bó hẹp ở người phụ nữ trong xã hội cũ, mà còn nói về con người muôn
thuở, những con người “nhất phiến tài tình thiên cổ lụy”.
- Thông qua tâm trạng xót xa, thương cảm của Thúy Kiều dành cho Đạm Tiên,
đoạn trích thể hiện tấm lòng nhân đạo cao cả của Nguyễn Du: đồng cảm, xót
thương đối với những người phụ nữ hồng nhan, bạc mệnh nói riêng và thân
phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến nói chung:
Lại càng mê mẩn tâm thần
Lại càng đứng lặng tần ngần chẳng ra.
Lại càng ủ dột nét hoa,
Sầu tuôn đứt nối, châu sa vắn dài.
-> Đoạn trích trên đã thể hiện tấm lòng nhân đạo sâu sắc của Nguyễn Du đối
với số kiếp bất hạnh của những người phụ nữ trong xã hội phong kiến nói riêng
và những kiếp người tài hoa bạc mệnh nói riêng. Đoạn trích đã cho ta hiểu hơn
về thân phận người phụ nữ trong xã hội cũ, hiểu hơn về tấm lòng của Nguyễn
Du đối với nhân sinh, từ đó mà biết sống yêu thương, nhân ái hơn đối với con
người.
*.2. Để có những câu thơ “ mang đến lửa cho đời”, cái tâm “ phải lớn”, nhà thơ
Nguyễn Du đã thể hiện thông qua “ cái tài” với những đặc sắc nghệ thuật:
TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN PHƯƠNG ANH - 0383902079

Page 6

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI NGỮ VĂN 9 - LUYỆN THI VÀO 10 CHUYÊN
- Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình đặc sắc: Những câu thơ miêu tả thiên nhiên, cảnh vật
đã thể hiện sự  tài lụi, hiu hắt, héo úa.. Những yếu tố miêu tả cảnh vật, thiên nhiên
trên góp phần biểu đạt cuộc đời bất hạnh của Đạm Tiên: Sống chỉ được chào đón
một thời, chết trong cô đơn, chết rồi chẳng ai đoái hoài nên phần mộ mới ảm đạm
như thế. Đồng thời, qua cảnh vật, người đọc còn cảm nhận được tâm trạng buồn, xót
xa của Thúy Kiều.
- Những nét đặc sắc nghệ thuật của đoạn trích đã thể hiện tài hoa của Nguyễn
Du. Thể thơ lục bát với âm điệu trầm buồn, bi ai, thống thiết; Sự kết hợp giữa yếu tố
tự sự với yếu tố trữ tình khiến cho sự việc được kể tràn đầy cảm xúc; Nghệ thuật
miêu tả nội tâm nhân vật đặc sắc: Qua bút pháp tả cảnh ngụ tình, ngôn ngữ nửa trực
tiếp – lời người kể chuyện chuyển dịch sang lời nhân vật độc thoại nội tâm; Các câu
hỏi tu từ, câu cảm thán.. tạo giọng điệu da diết. Từ ngữ giàu giá trị biểu đạt, các từ
láy vận dụng hiệu quả: Sè sè, dàu dàu, xôn xao, mong manh, đau đớn, phũ phàng,
mòn mỏi, hiu hiu..; kết hợp với các biện pháp tu từ: So sánh, ẩn dụ, các thành ngữ
dân gian…đã làm nên thành công của đoạn trích nói riêng và đoạn thơ nói chung..
-> Góp phần thể hiện giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo của tác phẩm. Giá trị
hiện thực của tác phẩm là phản ánh hiện thực xã hội đương thời với bộ mặt tàn
bạo của giai cấp thống trị. Sức mạnh của đồng tiền và số phận những con người
bị áp bức, nạn nhân của đồng tiền, đặc biệt là người phụ nữ. Phơi bày hiện thực
xã hội phong kiến bất công, phản ánh nỗi khổ đau, bất hạnh của con người, đặc
biệt là người phụ nữ…Thể hiện cái tâm, tài của Nguyễn Du.
* . Đánh giá:
- Ý thơ của Lưu Quang Vũ đã nhấn mạnh tới hai yếu tố quan trọng đối với sáng
tạo nghệ thuật, đó là chữ tâm và chữ tài của người nghệ sĩ; trong đó đặc biệt
nhấn mạnh tấm lòng của người nghệ sĩ phải lớn để sáng tạo những tác phẩm
mang lửa cho đời.
- Các đoạn trích của Nguyễn Du trong“ Truyện Kiều” đã thể hiện tấm lòng
nhân đạo cao cả của Nguyễn Du. Chính tấm lòng nhân đạo cao cả ấy đã tạo nên
sức sống bất diệt cho tác phẩm.
* Ý kiến cũng đặt ra yêu cầu với người sáng tạo và người tiếp nhận:
- Người cầm bút: Phải có cái tâm trong sáng, bản lĩnh vững vàng và yêu thương con
người sâu nặng, phải tiếp cận ở bề sâu cuộc sống, chứng kiến, đồng cảm sâu sắc với
mọi vui buồn, hạnh phúc và đau khổ của con người. Đồng thời, nhà văn phải trau dồi
tài năng để truyền tải được ngọn lửa trong trái tim của mình đến với người đọc.
- Người đọc: Ý kiến trên còn là lời gợi nhắc người đọc trong quá trình tiếp nhận
phải có sự tri âm với người nghệ sĩ, để nhận ra được ngọn lửa ẩn giấu trong mỗi
trang văn và thắp lên ngọn lửa ấy trong trái tim mình.
c. Kết bài:
“Ta nói trời xanh hôm nay nên thơ nhưng chính ra lòng chúng ta mang nỗi
niềm vui buồn mà muốn làm thơ hoặc đọc thơ về trời xanh. Mưa phùn buổi chiều
gợi những câu thơ nào nhớ nhung, nhưng chính nỗi nhớ nhung ấy gặp trời mưa
TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN PHƯƠNG ANH - 0383902079

Page 7

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI NGỮ VĂN 9 - LUYỆN THI VÀO 10 CHUYÊN
mà muốn thì thầm những câu thơ chưa thành hình rõ” (Nguyễn Đình Thi). Điều
đó cho thấy, tình cảm, cảm xúc là đặc trưng cơ bản của thơ. Thơ không phải văn
xuôi, thơ thuộc phạm trù trữ tình, thơ lấy điểm tựa ở sự bộc lộ thế giới nội cảm của
nhà thơ trước cuộc đời. Bạch Cư Dị cũng đã cho rằng: đối với thơ, tình là gốc, lời là
cành, thanh là hoa, nghĩa là quả”. Không có tình, thơ như cây không gốc, thơ không
thể là thơ vì lời, thanh nghĩa của thơ không thể nảy mầm. Tình là nơi nuôi dưỡng thơ
mãi mãi xanh tươi như cây đời. Tình cảm là gốc, là bệ đỡ nuôi dưỡng tài năng để từ
đó, trở thành những áng thơ đẹp, lấp lánh tình cảm yêu thương trong trái tim người
đọc, như ý thơ của Lưu Quang Vũ:
“Để thơ anh mang lửa đến cho đời
Trên chữ “tài”, chữ “tâm” kia phải “lớn”.
Chính vì giá trị nhân văn lấp lánh ấy mà những đoạn trích nói riêng và tác
phẩm “ Truyện Kiều” có sức sống muôn đời, mãi là di sản tinh thần vô giá của
dân tộc và nhân loại.
ĐỀ SỐ 2:
Câu 1 ( 8,0 điểm):
Năm 1764, vào một đêm nọ, Đại học Harvard bỗng nhiên bị cháy. Ngọn lửa phòng phừng
tập hết mọi thứ xung quanh, chỉ phút chốc tòa nhà Harvard trứ danh (tòa thư viện mà sách
trong đó đều do ông Harvard quyên tặng sau khi qua đời) đã bị hủy hoại toàn bộ. Mọi người
ở trường Harvard đều rất đau lòng và nuối tiếc.
Trong tình hình ấy, một sinh viên tên John bắt đầu cảm thấy tiến thoái lưỡng nan. Tại sao
vậy? Thì ra John là người cuồng sách điển hình, bình thường cậu hay ăn ngủ trong thư viện.
Nguồn tri thức phong phủ trong sách đã hấp dẫn cậu nhưng thư viện có một quy định khiến
cậu rất khó xử: sách chỉ được mượn đọc tại chỗ, không được mang về, nếu không sẽ bị đuổi
học.
Năm giờ chiều hôm xảy ra hỏa hoạn chính là lúc thư viện phải đóng cửa, nhưng John vẫn
đang chìm đắm trong một quyển sách, cậu muốn đọc cho xong. Do vậy, cậu lén mang quyển
sách ra ngoài. Cậu không ngờ đêm đó thư viện bị ngọn lửa thiêu rụi, tất cả sách đều không
còn, chỉ sót lại duy nhất quyển sách trong tay cậu.
“Mình có nên mang sách trả lại không? ” John áy náy khó xử. Trải qua một khoảng thời
gian dằn vặt suy nghĩ, John quyết định mang quyển sách đến cho thầy hiệu trưởng. Thầy
hiệu trưởng vừa ngạc nhiên vừa vui mừng, thầy xúc động nhận sách từ John và cảm ơn cậu
đã giúp Havard giữ lại được chút ít di sản quý giả.
Các lãnh đạo khác của Harvard nghe được chuyện này đã đề nghị khen thưởng John. Thế
nhưng, hai ngày sau, thông báo được dán khắp trường với nội dung không thể tin nổi: John
do không tuân thủ quy định của trường nên bị cho thôi học.

TRỊNH THỊ TÚ – NGUYỄN PHƯƠNG ANH - 0383902079

Page 8

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI NGỮ VĂN 9 - LUYỆN THI VÀO 10 CHUYÊN
Đối với John, tin này như sét đánh giữa trời quang. Dù biết thư viện quy định sách chỉ được
mượn tại chỗ, nếu mang về sẽ bị đuổi học, cậu vẫn không tin nổi trước việc mình phải rời
khỏi Harvard.
Nhiều thầy và trò trường Harvard cảm thấy mức phạt này quả nghiêm khắc, họ muốn xin
thầy hiệu trưởng cho John một cơ hội. Theo họ, sai lầm của John có thể thông cảm được bởi
nó đến từ việc cậu đam mê đọc sách.
Thầy hiệu trưởng lại nghĩ khác. Thầy nói: “John đã vi phạm quy định của trường, tôi buộc
phải cho cậu ấy thôi học. Bất cứ lúc nào, đều phải làm theo quy định, phải quản lí được bản
thân. Ngược lại, cho dù vì lí do gì, nếu không thể kiềm chế bản thân thì phải tự chịu trách
nhiệm cho hành vi của mình”.
(Nội dung phần đọc dựa theo Xiu-ying Wei, Harvard bốn rưỡi sáng, NXB Thế giới, 2023)
Từ câu chuyện trên, em hãy viết bài văn trả lời cho câu hỏi:
Liệu những đam mê chính đáng có thể được xem là lí do để biện minh cho sai lầm?
Câu 2 ( 12,0 điểm):
“ Nội dung tư tưởng của tác phẩm văn học không bao giờ chỉ là sự lí giải dửng dưng, lạnh
lùng mà gắn liền với cảm xúc mãnh liệt”.
(Dẫn theo Lí luận văn học – Phương Lựu chủ biên, NXB Giáo dục, tr.268)
Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Hãy làm sáng tỏ cách hiểu của em qua đoạn trích
sau:
Cậy em, em có chịu lời,
Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa.
Giữa đường đứt gánh tương tư,
Keo loan chắp mối tơ thừa mặc em.
Kể từ khi gặp chàng Kim ,
Khi ngày quạt ước, khi đêm chén thề.
Sự đâu sóng gió bất kỳ,
Hiếu tình khôn lẽ hai bề vẹn hai?
Ngày xuân em hãy còn dài,
Xót tình máu mủ, thay lời nước non.
Chị dù thịt nát xương mòn,
Ngậm cười chín suối hãy còn thơm lây.
Chiếc thoa với bức tờ mây
Duyên này thì giữ, vật này của chung.
Dù em nên vợ nên chồng,
Xót người mệnh bạc ắt lòng chẳng quên!
Mất người còn chút của tin,
Phím đàn với mảnh hương n