ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2021 - 2022
ĐỀ CHÍNH THỨC
MÔN: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 150 phút
Câu 1: (8 điểm)
Khi ta tặng bạn hoa hồng, tay ta còn vương mãi mùi hương.
(Phương ngôn Bun-ga-ri)
Suy nghĩ của em về ý nghĩa câu phương ngôn trên trong giai đoạn hiện
nay đất nước ta đang ra sức phòng chống đại dịch COVID-19. (Bài viết không
quá 02 trang giấy thi)
Câu 2: (12 điểm)
Bàn về văn chương, Hoài Thanh viết:
Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện cho ta những
tình cảm ta sẵn có.
(Trích Ý nghĩa văn chương - SGK Ngữ văn 7, tập hai)
Bằng hiểu biết của em về bài thơ Bếp lửa của nhà thơ Bằng Việt, em hãy
làm sáng tỏ ý kiến trên.
------------- Hết -------------

HƯỚNG DẪN CHẤM
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2021 - 2022
ĐỀ CHÍNH THỨC
MÔN: NGỮ VĂN
Câu

Nội dung

I. Yêu cầu về kỹ năng
HS biết cách xây dựng một bài văn nghị luận xã hội về một tư
tưởng đạo lí. Bài viết cần có luận điểm rõ ràng, luận cứ đầy đủ, lập
luận chặt chẽ, diễn đạt lưu loát.
II. Yêu cầu về nội dung kiến thức: Bài làm cần đạt được những nội
dung cơ bản sau:
1. Giải thích ý nghĩa câu nói:
- Hoa hồng: Biểu tượng cho cái đẹp và những giá trị tinh thần
của con người (niềm vui, niềm hạnh phúc…)
- Khi ta tặng hoa hồng cho ai đó cũng có nghĩa là ta mang đến
cho họ niềm vui, hạnh phúc,… tay ta còn vương mãi mùi hương, niềm
vui không mất đi mà còn đọng mãi trong ta.
Khi mang đến cho người khác niềm vui và những điều tốt đẹp
thì tự bản thân ta cũng cảm thấy hạnh phúc.
2. Phân tích, bàn luận
- Khẳng định sự đúng đắn của câu phương ngôn:
+ Thông thường chúng ta vẫn cho rằng muốn được hạnh phúc
Câu 1
thì trước hết mình phải tạo cho bản thân niềm vui trong đời sống vật
chất lẫn tinh thần. Khi mang lại cho người khác niềm vui thì mình
cũng sẽ hạnh phúc.
+ Sự thật là, khi ta tìm cách mang lại niềm vui cho người khác
thì niềm vui mà ta cảm nhận được đã tự nhân đôi.
Dẫn chứng thực tế khi cả đất nước đang gồng mình phòng
chống đại dịch Covid-19: tiêu biểu là các y bác sỹ tuyến đầu, bộ đội,
công an; toàn thể nhân dân đồng lòng, chung sức bằng những việc
làm cụ thể: ủng hộ tiền, phát gạo, phát khẩu trang miễn phí và còn
nhiều nghĩa cử cao đẹp khác…
- Sự chia sẻ niềm vui và hạnh phúc với mọi người chính là biểu
hiện của ứng xử văn hoá đẹp, một tinh thần vì cộng đồng.
- Phê phán những người chỉ lo vun vén hạnh phúc cho bản thân
mà quên đi những người xung quanh mình.
3. Liên hệ và bài học rút ra cho bản thân
Lưu ý: Thí sinh có thể có quan điểm, cách lập luận, trình bày khác
nhau, giám khảo có thể tùy theo bài viết để đánh giá cho điểm hợp lí.
I. Yêu cầu về kỹ năng
- HS làm được bài văn nghị luận về tác phẩm văn học có gắn
với một nhận định, xác định đúng luận điểm, có khả năng phân tích,
bình luận.
1

Điểm
0.75

2.0

1.0

1.0
1.5

0.5
0.5
0.75
1.0

- Trình bày bố cục mạch lạc, diễn đạt lưu loát, giàu cảm xúc, ít
mắc lỗi.
II. Yêu cầu về kiến thức
1. Mở bài
Giới thiệu ý kiến của Hoài Thanh gắn với nội dung cơ bản của
bài thơ Bếp lửa: Bài thơ thể hiện tình cảm bà cháu thiêng liêng, sâu
nặng.
2. Thân bài:
* Khái quát
Câu 2
- Giải thích nhận định:
+ Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có: tức là
khẳng định các tác phẩm văn chương có khả năng khơi gợi những tình
cảm, rung cảm đẹp đẽ cho mỗi người khi tiếp cận tác phẩm. Văn
chương luyện cho ta những tình cảm ta sẵn có: tức là nhấn mạnh khả
năng văn chương bồi đắp tâm hồn, tình cảm của mỗi người thêm sâu
sắc, thêm đẹp đẽ, bền vững.
+ Nhận định đã khái quát hai vấn đề: quy luật sáng tạo và tiếp
nhận văn chương đều xuất phát từ tình cảm, cảm xúc của tác giả và
bạn đọc; chức năng giáo dục và thẩm mĩ của văn chương đối với con
người.
- Hoàn cảnh tác giả sáng tác bài thơ.
- Khẳng định: Bài thơ khơi dậy, bồi đắp thêm cho tình cảm gia
đình (tình bà cháu thiêng liêng, sâu nặng), tình yêu thương con người,
tình yêu quê hương, đất nước của mỗi con người. Bài thơ là minh
chứng cho nhận định của Hoài Thanh.
* Phân tích, chứng minh
- Bài thơ khơi dậy và làm đẹp thêm tình cảm bà cháu, tình cảm
gia đình cho mỗi người đọc qua dòng hồi tưởng của cháu về kỷ niệm
tuổi thơ bên bà, bên bếp lửa – qua tình cảm bà cháu của nhân vật trữ
tình:
+ Hồi tưởng của cháu bắt đầu từ hình ảnh bếp lửa và hình ảnh
bà. (dẫn chứng)
+ Nhân vật trữ tình hồi tưởng lại những kỷ niệm. (dẫn chứng)
+ Hồi tưởng về bà luôn gắn với hình ảnh bếp lửa. (dẫn chứng)
+ Cháu khôn lớn, trưởng thành thấm thía cuộc đời bà vất vả,
gian khổ, tần tảo, chịu thương chịu khó; công lao của bà mênh mông,
sâu nặng. (dẫn chứng)
+ Cháu tâm nguyện: luôn trân trọng, nhớ bà, biết ơn bà (dẫn
chứng)
+ Trong suy ngẫm, tâm nguyện của cháu cũng vẫn hiện lên
hình ảnh bếp lửa bình dị mà thiêng liêng: Bếp lửa là biểu tượng cho
tình bà cháu, biểu tượng của gia đình, quê hương (dẫn chứng)
- Bài thơ khơi dậy và làm đẹp thêm tình cảm gia đình gắn bó
hài hòa trong tình yêu quê hương đất nước - qua những suy ngẫm của
2

1.0

1.5

3.0

cháu về bà, về đất nước, dân tộc, nhân dân mình:
+ Tình cảm bà cháu là cội nguồn của tình cảm gia đình, tình
cảm với quê hương, đất nước. (dẫn chứng)
+ Người cháu nhớ về bà, biết ơn bà, nhờ hiểu bà mà thêm hiểu
nhân dân, đất nước, dân tộc mình. (dẫn chứng)

1.5

- Khẳng định sự tác động của bài thơ đến tình cảm mỗi người
đọc, sự đồng cảm của người đọc với bài thơ:
+ Với hình tượng bếp lửa và hình tượng người bà, bài thơ bếp
lửa đã khơi dậy trong lòng mỗi người đọc tình cảm bà cháu đẹp đẽ,
tình cảm gia đình thiêng liêng. Tình cảm của nhân vật trữ tình, của tác
giả đã làm sâu sắc, đẹp đẽ, bền vững thêm tình cảm gia đình trong
mỗi người đọc. Điều đó chứng minh nhận định của Hoài Thanh là
đúng đắn.
2.0
+ Bài thơ nhận được sự đồng cảm của bạn đọc, bạn đọc tìm
được sự đồng điệu tâm hồn với tác giả. Bài thơ là một minh chứng
cho quy luật sáng tạo và tiếp nhận văn chương, minh chứng cho vai
trò quan trọng và chức năng của văn chương.
* Đánh giá, mở rộng:
- Bài thơ Bếp lửa với hình tượng thơ độc đáo, ngôn từ biểu
cảm, bình dị mà sâu sắc, sử dụng hồi tưởng và hiện tại trong mạch
cảm xúc, sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật đặc sắc đã thể hiện xúc
động tình bà cháu thiêng liêng, ấm áp, tình cảm yêu gia đình, quê
hương, đất nước trong sáng, đẹp đẽ.
- Bài thơ đã làm sáng tỏ những quy luật sáng tạo và tiếp nhận 1.0
văn chương; minh chứng cho những tác dụng to lớn của văn chương:
Văn chương làm đẹp thêm tình người, hướng con người đến chân,
thiện, mỹ.
- Liên hệ đến các tác phẩm ngợi ca tình cảm gia đình: Tiếng gà
trưa (Xuân Quỳnh), Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ
(Nguyễn Khoa Điềm)...
3. Kết luận
- Khẳng định giá trị, ý nghĩa của bài thơ tác động đến mỗi
người: là lời nhắc nhở mỗi con người luôn biết trân trọng, giữ gìn 1.0
những tình cảm trong sáng, đẹp đẽ.
- Liên hệ nhận thức và hành động của bản thân.
* Lưu ý: Trên đây là những hướng dẫn chung, giám khảo căn cứ vào từng bài
viết của học sinh để cho điểm phù hợp. Điểm toàn bài thi làm tròn đến 0,25.
Khuyến khích những bài viết có tính sáng tạo.
--------------------------------------------

3