SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH
TUYÊN QUANG Năm học 2008 - 2009

Môn thi: Ngữ văn
Thời gian làm bài: 180 phút
(Không kể thời gian giao, nhận đề)

Đề này có 01 trang
Câu 1: (6 điểm)
Trong truyện ngắn "Hai đứa trẻ" của Thạch Lam, khi con tàu đã rời xa phố huyện, ông viết:
"...Liên lặng theo mơ tưởng. Hà Nội xa xăm, Hà Nội sáng rực vui vẻ và huyên náo. Con tàu như đã đem một chút thế giới khác đi qua. Một thế giới khác hẳn, đối với Liên, khác hẳn cái vầng sáng ngọn đèn của chị Tí và ánh lửa của bác Siêu. Đêm tối vẫn bao bọc chung quanh, đêm của đất quê, và ngoài kia, đồng ruộng mênh mang và yên lặng."...
(Ngữ văn 11 - tập 1, NXBGD)

Hãy phân tích đoạn văn trên từ đó nêu chủ đề của tác phẩm.

Câu 2: (6 điểm)
Cảm nhận của em về hình ảnh thiên nhiên trong hai đoạn thơ sau:

"Sóng gợn tràng giang buồng điệp điệp,
Con thuyền xuôi mái nước song song,
Thuyền về nước lại, sầu trăm ngả;
Củi một cành khô lạc mấy dòng"...
(Tràng giang - Ngữ văn 11 - tập 2, NXBGD)

"...Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây súng ngửi trời
Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi"...
(Tây Tiến - Ngữ văn 12 - tập 1, NXBGD)

Câu 3: (8 điểm)
Trong bài "Tiếng ru", nhà thơ Tố Hữu có viết:
Một ngôi sao, chẳng sáng đêm
Một thân lúa chín, chẳng nên mùa vàng.
Một người - đâu phải nhân gian?
Sống chăng, một đốm lửa tàn mà thôi!"
Theo em, nhà thơ muốn nói gì qua đoạn thơ? Hãy viết một bài nghị luận ngắn bàn về vấn đề đó.
---------- Hết ----------

sở giáo dục và đào tạo đáp án Đề thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh.
tuyên quang Năm học 2008- 2009.

Môn : Ngữ văn.
Thời gian : 180 phút
(Không kể thời gian giao, nhận đề)
Đáp án này có 03 trang.
Câu 1: (6 điểm)
2.1.Về kĩ năng :
- Học sinh biết cách làm bài nghị luận văn học kiểu bài phân tích, làm rõ một vấn đề văn học.
- Kết cấu chặt chẽ, bố cục rõ ràng, diễn đạt tốt, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, viết câu, chữ viết cẩn thận…
2.2.Về kiến thức :

Nội dung cần đạt.
Biểu điểm

- Giới thiệu nhà văn Thạch Lam, truyện “Hai đứa trẻ” và đoạn văn.
- Phân tích đoạn văn:
1. Dòng mơ tởng của Liên :“Hà Nội xa xăm, vui vẻ và huyên náo…” - Hà Nội trong kí ức tuổi thơ đầy hạnh phúc mà Liên khao khát đợc sống lại dù trong khoảnh khắc. Sống trong cảnh buồn chán tẻ nhạt nơi phố huyện chỉ có sự háo hức đợi tàu mỗi đêm mới giải thoát cho Liên khỏi nỗi buồn.
Khi tàu qua, tất cả là giấc mơ, Liên lại phải quay về với hiện thực đang sống- tù đọng, quẩn quanh (đêm tối bao bọc, ánh sáng nhỏ bé leo lét…)
-> Tâm trạng buồn vui lẫn lộn trớc quá khứ, hiện tại, tơng lai mơ hồ xa xôi.
2. ý nghĩa dòng mơ tởng: Hiện thực, nhân văn, nhân đạo - Cuộc sống tù đọng, những kiếp ngời nhỏ bé, không cam chịu cuộc sống tẻ nhạt buồn chán, khao khát điều tốt