CHƯƠNG I : CÁC LOẠI HỢP CHẤT VÔ CƠ
CHỦ ĐỀ 1 : OXIDE

TÀI LIỆU DẠY THÊM MÔN HÓA 9 CẢ NĂM LIÊN HỆ QUA ZALO : 0376675342
I. PHÂN LOẠI
1. Oxit axit: ……………………………………………………………………………………………......
2. Oxit bazo: ………………………………………………………………………………………………
3. Oxit lưỡng tính: …………………………………………………………………………………….....
4. Oxit trung tính: …………………………………………………………………………………………
II. TÊN GỌI
- Đối với oxide của kim loại (hướng đến basic oxide - oxit bazơ):
TÊN KIM LOẠI + (HÓA TRỊ) + OXIDE
Ví dụ: Na2O: sodium oxide ( Natri oxit )
MgO: magnesium oxide ( Magie oxit )
Fe2O3 : Iron (III) oxide ( sắt III oxit )
-Đối với oxide của phi kim (hoặc acidic oxide – oxit axit của kim loại):
CÁCH 1: Tên phi kim + (Hóa trị) + Oxide
CÁCH 2: Số lượng nguyên tử + Tên nguyên tố + Số lượng nguyên tử Oxygen + Oxide
Lưu ý: Số lượng nguyên tử/ nhóm nguyên tử được quy ước là mono(1), di(2) , tri (3), tetra(4) , penta (5).
Ví dụ: SO2: sulfur (IV) oxide ( lưu huỳnh IV oxit) hay sulfur dioxide (Lưu huỳnh đioxit).
CO: carbon (II) oxide (Cacbon II oxit ) hay carbon monoxide (Cacbon mono oxit)
P2O5: phosphorus (V) oxide - (Photpho V oxit) hay diphosphorus pentoxide(đi photpho pentaoxit)
CrO3: chromium (VI) oxide (Crom VI oxi) hay chromium trioxide - (Crom trioxit)
Ví dụ 1 :
Điền các thông tin còn thiếu vào bảng sau:
Tên gọi oxit

Tên tiếng anh

CTHH

Phân loại

Natri oxit 

 

 

 

SO2

 

 

Cl2O5

 

Sắt (II) oxit 

 

 

 

Fe2O3

 

Đinito pentaoxit

 

 

Ví dụ 2 :
Cho các oxide sau FeO, MgO, BaO, Cr2O3, N2O5, SO2, SO3, P2O5, Al2O3, Fe2O3, K2O,CO, N2O 
Sắp xếp các oxit tương ứng vào bảng sau và gọi tên :
Oxide Axit

Oxide Bazơ

Oxide lưỡng tính

Oxide trung tính

 

 

 

III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
1. Tính chất của oxit axit
a. Tác dụng với nước
Oxit axit + H2O

Oxit axit

SO2

Axit tương ứng

SO3

CO2

P2O5

N2O5

Tên gọi
Axit tương ứng
PTHH:
1. SO2 + H2O

……………..

4. P2O5 + H2O

……………..

2. SO3 + H2O

……………..

5. N2O5 + H2O

……………..

3. CO2 + H2O

……………..

b. Tác dụng với dung dịch kiềm (dung dịch bazo)
Oxit axit + dd bazo

Muối + H2O

-

Một số dung dịch bazo: NaOH, KOH, Ca(OH)2, Ba(OH)2

-

PTHH:

1. SO2 + NaOH

…………..................

9. CO2 + NaOH

………….........................

2. SO2 + KOH

…………....................

10. CO2 + KOH

…………..........................

3. SO2 + Ca(OH)2

…………...............

11. CO2 + Ca(OH)2

………….....................

4. SO2 + Ba(OH)2

…………................

12. CO2 + Ba(OH)2

………….....................

5. SO3 + NaOH

…………....................

13. P2O5 + NaOH

6. SO3 + KOH

…………..................... 14. P2O5 + KOH

………………………
……………………….....

7. SO3 + Ca(OH)2

…………................

15. N2O5 + NaOH

………………………

8. SO3 + Ba(OH)2

…………................

16. N2O5 + KOH

…………………………

c. Tác dụng với oxit bazo
Oxit axit + Oxit bazo

Muối

* Chú ý: Chỉ có một số oxit bazo có tính chất này. VD: Na2O, K2O, CaO, BaO
PTHH:
1.

CO2 + CaO

………......

3. SO2 + Na2O

……............

2.

CO2 + BaO

………......

4. SO2 + K2O

………..........

2. Tính chất của oxit bazo
a. Tác dụng với nước

Oxit bazo + H2O

Bazo tương ứng

* Chú ý: Chỉ có một số oxit bazo tan trong nước và tác dụng với nước. VD: Na2O, K2O, CaO, BaO
PTHH:
1. Na2O + H2O
2. K2O + H2O

……………
……………

3. CaO + H2O

……………

4. BaO + H2O

……………

b. Tác dụng với dung dịch axit
Oxit bazo + Axit

Muối + H2O

PTHH:
1.

Na2O + HCl

………………………

9.

FeO +

HCl

……………………

2.

Na2O + H2SO4

……………………

10.

Fe2O3 + HCl

……………………

3.

K2O + HCl

………………………

11.

FeO + H2SO4

……………………

4.

K2O + H2SO4

12.

Fe2O3 + H2SO4

…………………

5.

BaO + HCl

………………………

13.

CuO +

HCl

……………………

6.

BaO + H2SO4

……………………

14.

CuO +

H2SO4

…………………

7.

CaO + HCl

……………………

15.

MgO +

HCl

…………………

8.

CaO + H2SO4

16.

MgO + H2SO4

………………………

…………………….

……………………

c. Tác dụng với oxit axit (Tương tự tính chất phần 1c)
IV. ĐIỀU CHẾ
1. Canxi oxit
- Nhiệt phân CaCO3

CaCO3

CaO + CO2

*Chú ý:
- Thành phần chính của đá vôi: ……………….

- Thành phần chính của vôi sống: …………….

- Thành phần chính của vôi tôi: ……………….

- Dung dịch nước vôi trong dư: ……………….

2. Lưu huỳnh đioxit
a. Điều chế trong PTN
- Nguyên tắc:
………………………………………………………………………………………………………………
- PTHH:
1.

Na2SO3 + HCl

2.

Na2SO3 + H2SO4

3.

K2SO3 + HCl

4.

K2SO3 + H2SO4

……………………

5.

BaSO3 +

…………………

6.

BaSO3+ H2SO4

……………………

7.

CaSO3 +

8.

CaSO3 + H2SO4

…………………….

b. Điều chế trong công nghiệp
- Nguyên liệu: từ S (Lưu huỳnh), Quặng pirit sắt ( FeS2)

HCl

HCl

……………………
……………………
……………………
……………………

- PTHH:
……………………………………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………………………….
V. MỘT SỐ DẠNG BÀI TẬP
DẠNG 1:VIẾT PTHH CỦA CÁC PHẢN ỨNG MINH HOẠ TÍNH CHẤT VÀ ĐIỀU CHẾ OXIT
Bài 1: Viết PTHH xảy ra trong các trường hợp sau:
a) Cho CaO, Na2O, BaO, CO2, SO3, P2O5, Cl2O7 hoà tan trong nước;
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................

b) Cho FeO, Fe2O3, MgO, CuO lần lượt tác dụng với dung dịch H2SO4;
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................

c) Cho CO2, SO3 tác dụng với dụng dịch Ca(OH)2 dư;
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
d) P2O5, Cl2O7 tác dụng với dung dịch NaOH dư.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Bài 2: Khí Lưu huỳnh đioxit được tạo thành từ cặp chất nào sau đây:
a) K2SO3 và HCl.

b) Na2SO3 và HCl.
c) Na2SO3 và H2SO4.
d) CuS và O2.
e) FeS2 và O2.
Bài 3: Viết PTHH thực hiện chuỗi biến hoá sau:

S

(1)

SO2
FeS2

(3)

Na2SO3

(4)

SO2

(5)

H2SO3

(2)

..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Bài 4: Viết PTHH thực hiện các sơ đồ chuyển hoá sau:
a) CO2  CaCO3  CaO  Ca(OH)2  Ca3(PO4)3.
b) K2O  KOH  K2SO4.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................

DẠNG 2: NHẬN BIẾT VÀ TÁCH CHẤT
*Phương pháp nhận biết – phân biệt các oxit:
1. Đối với chất khí – oxit axit :
 Khí CO2: Dùng dung dịch nước vôi trong có dư, hiện tượng xảy ra là làm đục nước vôi trong.
 Khí SO2: Có mùi hắc khó ngửi, làm phai màu hoa hồng hoặc Làm mất màu dung dịch nước Brôm
hoặc Làm mất màu dung dịch thuốc tím.
5SO2 + 2KMnO4 + 2H2O -> 2H2SO4 + 2MnSO4 + K2SO4
2. Nhận biết các oxit của kim loại:
* Hỗn hợp oxit: Hoà tan từng oxit vào nước (2 nhóm: Tan trong nước và không tan)
Nhận biết một số oxit:
 (Na2O; K2O; BaO) cho tác dụng với nước --> dd trong suốt, làm xanh quỳ tím.
 (ZnO; Al2O3) vừa tác dụng với dung dịch axit, vừa tác dụng với dung dịch bazơ.
 CuO tan trong dung dịch axit tạo thành đung dịch có màu xanh đặc trưng.
 P2O5 cho tác dụng với nước --> dung dịch làm quỳ tím hoá đỏ.
 MnO2 cho tác dụng với dd HCl đặc có khí màu vàng xuất hiện.
 SiO2 không tan trong nước, nhưng tan trong dd NaOH hoặc dd HF.

Bài tập vận dụng:
Bài 1: Có hỗn hợp khí gồm CO 2 và O2 làm thế nào có thể thu được khí O 2 từ hỗn hợp trên?. Trình bày
cách làm và viết PTHH.
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................... ......
....................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................

Bài 2: Hãy nhận biết từng chất bằng phương pháp hóa học:
a.Các chất rắn: CaO, Na2O, CaCO3.
........................................................................................................................................................... ..............
............................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................... ..............
............................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
b.Các chất rắn: K2O, BaO, P2O5, CuO.
........................................................................................................................................................... ..............
............................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................... ..............
............................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
c.Các chất khí: CO2, O2, H2,N2.
........................................................................................................................................................... ..............
............................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................... ..............
............................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................... ..............
............................................................................................................................................................
Bài 3: Khí CO có lẫn tạp chất là khí CO2 và SO2. Làm thế nào để tách được tạp chất ra khỏi CO?. Viết
PTHH.
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................... ..............
............................................................................................................................................................
Bài 4: Bằng phương pháp hóa học , hãy nhận biết các chất khí sau: NO2, CO2 và SO3. Viết PTHH.
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................... ..............
............................................................................................................................................................

DẠNG 3: TÍNH THEO CTHH VÀ PHƯƠNG TRÌNH HÓA HỌC
Câu 1: Hòa tan 40 gam CuO vào V lít dung dịch HCl 2M vừa đủ.
a) Viết PTHH xảy ra.
b) Tính V.
c) Khối lượng muối thu được sau phản ứng.
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
Câu 2: Hòa tan 40 gam Fe2O3 vào 200 dung dịch HCl xM vừa đủ.
a)
Viết PTHH xảy ra.
b)
Tính x.
c)
Tính nồng độ mol dung dịch muối thu được sau phản ứng.Biết sau phản ứng thể tích dung
dịch không đổi.
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
Câu 3: Hòa tan 23,2 gam FeO và CuO vào 200 dung dịch HCl 3M vừa đủ. Tính khối lượng mỗi oxit
trong hỗn hợp ban đầu và tính tổng khối lượng muối thu được
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................... ..
.........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
Câu 4: Hòa tan 45 gam FeO và Al2O3 vào 1 lít dung dịch HCl 2,2M vừa đủ. Tính khối lượng mỗi oxit
trong hỗn hợp ban đầu và tính tổng khối lượng muối thu được.
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................... ..
.........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
Câu 5: Hòa tan 20 gam hỗn hợp gồm FeO, Fe 2O3, CuO, Al2O3 vào dung dịch H2SO4 1M loãng thấy dùng
hết 200ml. Tính khối lượng muối sunfat thu được sau phản ứng.

...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................... ..
.........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
Câu 6: Hòa tan 30 gam hỗn hợp gồm ZnO, Fe3O4, CuO, Al2O3 vào dung dịch H2SO4 1M loãng thấy dùng
hết 300ml. Tính khối lượng muối sunfat thu được sau phản ứng.
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................... ..
.........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

Câu 7: Hòa tan 15 gam hỗn hợp gồm FeO, Fe2O3, CuO, Al2O3 vào V lít dung dịch H2SO4 1M loãng thấy
thu được 27gam muối sunfat. Tính V.
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................... ..
.........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

Câu 8: Hòa tan 50 gam hỗn hợp gồm FeO, Fe2O3, CuO, Al2O3 vào V lít dung dịch H2SO4 1M loãng thấy
thu được 90 gam muối sunfat. Tính V.
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................... ..
.........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

Câu 9: Hòa tan 15 gam hỗn hợp gồm FeO, Fe2O3, CuO, Al2O3 vào V lít dung dịch HCl 1M loãng thấy thu
được 23,25 gam muối clorua. Tính V.
.....................................................................................................................................................