Với riêng môn Hoá, hiện nay có rất nhiều phương pháp giải nhanh. Để giúp các bạn học sinh học tốt hơn môn Hoá mặt khác cũng giúp cho môn Hoá ngày càng phong phú hơn, Tôi xin giới thiệu với các bạn một phương pháp giải nhanh, đó là: Sơ đồ (V). Nó rất hữu hiệu, nhanh hơn cả: định luật bảo toàn electron, hạn chế viết phương trình phản ứng .

Sơ đồ (V)
Lê Minh Vương

Sau đây là công thức và các bài tập áp dụng :
Điều kiện: Khi cho một hay nhiều kim loại có hoá trị khác nhau vào dung dịch H 2SO4 , HCl, HNO3 . Kim loại đứng trước H 2 trong dãy điện hoá .

Ta có sơ đồ (V):

HCl :
a H 2 2a Cl –

c R


- H 2SO4 : a H 2 a SO42-

c R

(
- HNO3: b NxOy (5x – 2y)b NO-3

(5x – 2y)R


Riêng trường hợp: HNO3 ( NH4NO3

b NH+4 8b NO


8 R


( với a, c là các hệ số , b là hoá trị chung cho các kim loại ).
Bài tập áp dụng :

Vd 1 : Hoà tan hết 11 gam hỗn hợp kim loại gồm Al , Fe, Zn trong dung dịch H2SO4 loãng thu được 0,4 mol H2 và x gam hỗn hợp muối khan . Tính x ? .
A. 48,6 gam B. 49,4 gam
C. 89,3 gam D. 56,4 gam
Bài làm
Gọi : R là chung cho các kim loại : Al , Fe , Zn . Hoá trị chung là b
Sơ đồ (V) : b H2 b SO42- (banđầu: H 2 SO42- )

2 R
R
(
=
= 0,4 mol
(
= 96 . 0,4 = 38,4 g
m muối = 38,4 + 11 = 49,4 g .

Vd 2 : Đốt cháy hết 2,86 gam hỗn hợp kim loại gồm Al, Fe , Cu được 4,14 gam hỗn hợp 3 oxit . Để hoà tan hết hỗn hợp oxit này, phải dùng đúng 0,4 lít dung dịch HCl và thu được dung dịch X. Cô cạn dung dich X thì khối lượng muối khan là bao nhêu ? .
A. 9,45 gam B.7,49 gam
C.8,54 gam D. 6,45 gam
Bài làm
Gọi : R là chung cho các kim loại : Al , Fe , Cu.Hoá trị chung là b
R ( R b + ( RCl b , n O =
= 0,08 .

Sơ đồ (V) : b H 2O 2b Cl –

2 R b+

( n Cl - = 2 n O = 0,16 mol
( mCl = 0,16 . 35,5 = 5,68 (g)
( m muối = 5,68 + 2,86 = 8,54 (g).

Vd 3 : Đốt cháy x gam hh 3 kim loại Mg , Al , Fe bằng 0,8 mol O2 , thu được 37,4 gam hh rắn B và còn lại 0,2 mol O2 . Hoà tan 37,4 gam hh B bằng y lít dd H 2SO4 2 M ( vừa đủ ) , thu được z gam hh muối khan . Tính x, y,z .
A. 18,2gam, 0,6 lít, 133,4 gam B.98,3gam,0,7lít,122,4gam
C. 23,1gam,0,8lít,123,4gam D.89,5gam,0,5lít,127,1gam
Bài làm
Gọi : R là chung cho các kim loại : Mg , Al , Fe . Hoá trị chung là b
m kim loai = 37,4 – 1,2 .16 = 18,2 (g) = x ( nO
=
nO và ta chứng minh được : mO
= mO )

Sơ đồ (V): bH2O bSO42-

2R b+

( n SO
= nO = 1,2 mol
(
= 1,2 . 96 = 115,2 (g)
n axit = n SO
= 1,2 mol
V = y =
= 0,6 lít
z = 18,2 + 115,2 = 133,4 (g).

Vd 4 : Cho 24,12gam hỗn hợp X gồm CuO , Fe2O3 , Al2O3 tác dụng vừa đủ với 350ml dd HNO3 4M rồi đun đến khan dung dịch sau phản ứng thì thu được m gam hỗn hợp muối khan . Tính m .
A. 77,92 gam B.86,8 gam
C. 76,34 gam D. 99,72 gam
Bài làm
Gọi : Rb+ là chung cho các ion kim loại : Cu 2+ , Al 3+ , Fe 3+ . Hoá trị chung là b
Sơ đồ (V): bH2O 2b NO3-

2R b+
nO =
nNO
=
. 1,4 = 0,7 mol
mO = 11,2 (g)
m kimloại = 24,12 – 11,2 = 12,92 (g)
mNO
 = 1,4 . 62 = 86,8 (g) (nNO
= 1,4 mol)
m muối = 86,8 + 12,92 = 99,72 (g) .

Vd 5 : Cho 16 gam hỗn hợp X gồm một kim loại kiềm và kim loại kiềm thổ tác dụng hết với nước thu đuợc dung dịch B và 3,36 lít khí H2 (đktc) . Nếu cô cạn dung dịch B được m1 gam hỗn hợp rắn , còn nếu trung hoà dung dich B bằng dung dich HCl rồi cô cạn dung dịch sản phẩm thì được m2 gam hỗn hợp muối khan . Tính m1 và m2 .
A. 21,1 gam , 26,65gam B. 12,3gam,36,65gam
C. 54,3gam,76,3gam D. 12,3gam ,67,4gam

Bài làm



Gọi : Rn+là chung cho các ion kim loại kiềm và kiềm thổ . Hoá trị chung là b



Sơ đồ (V1) : b H2 2b OH-

2R b+

( nOH- = 2 nH
= 2 . 0,15 = 0,3 mol
( mOH- = 0,3 .17 = 5,1 (g)
( m1 = 16 + 5,1 = 21,1 (g)

Sơ đồ (V2) :

2bH2O 2bCl- ( Do H2O ( H+ + OH- )

2R b+

nCl- = nOH- = 0,3 mol
mCl- = 0,3 . 35,5 = 10,65 (g)
m2 = 16 + 10,65 = 26, 65 (g) .

Mọi chi tiết xin liên hệ : LÊ MINH VƯƠNG lớp 12A4 ,trường THPT chuyên Thoại Ngọc Hầu , tp.Long Xuyên ,tỉnh An Giang
Địa chỉ : Số nhà 231 ,tổ 14 , ấp Hoà Phú I ,TT.An Châu ,huyện Châu Thành, tỉnh An Giang
Địện thoại : 076.651878