TRỊNH HOÀI THU (CHỦ BIÊN)
NGUYỄN VĂN QUYẾT – BÙI VIỆT HÙNG
TRỊNH CAO KHẢI – NGUYỄN THỊ HẠNH – PHẠM THỊ NGỌC BÍCH

HƯỚNG DẪN GIÁO VIÊN SỬ DỤNG

MỤC LỤC

PHẦN 1. HƯỚNG DẪN CHUNG

5

I. Căn cứ xây dựng tài liệu

5

II. Quan điểm xây dựng tài liệu

5

III. Mục tiêu xây dựng tài liệu

8

IV. Yêu cầu cần đạt

8

V. Cấu trúc và nội dung tài liệu

10

VI. Hình thức tổ chức dạy học nội dung giáo dục an toàn
giao thông

11

VII. Một số lưu ý về phương pháp dạy học nội dung giáo dục
an toàn giao thông

12

PHẦN 2. HƯỚNG DẪN DẠY HỌC CÁC BÀI CỤ THỂ

2

15

Bài 1. Điều khiển xe đạp chuyển hướng an toàn

15

Bài 2. Phòng tránh tai nạn giao thông nơi tầm nhìn bị che khuất

21

Bài 3. Tham gia giao thông đường hàng không an toàn

26

Bài 4. Ứng xử khi gặp sự cố giao thông

33

Bài 5. Em làm tuyên truyền viên an toàn giao thông

39

LỜI GIỚI THIỆU

Căn cứ Nghị quyết số 12/NQ–CP ngày 19/02/2019 của Chính
phủ về việc thực hiện tăng cường bảo đảm trật tự an toàn giao thông
và chống ùn tắc giao thông giai đoạn 2019 – 2021, Bộ GDĐT đã phối
hợp với Uỷ ban An toàn giao thông Quốc gia và các cơ quan liên quan
biên soạn bộ Tài liệu Giáo dục an toàn giao thông – dành cho học sinh
Tiểu học. Bộ tài liệu đã được Bộ trưởng Bộ GDĐT phê duyệt theo Quyết
định số 4667/QĐ–BGDĐT ngày 24/12/2020 để sử dụng tổ chức giáo
dục ATGT cho học sinh tiểu học và tổ chức Chương trình “An toàn giao
thông cho nụ cười trẻ thơ” từ năm học 2020 – 2021.
Bộ sách Hướng dẫn giáo viên sử dụng tài liệu Giáo dục an toàn giao
thông – dành cho học sinh Tiểu học được biên soạn giúp giáo viên tổ
chức tốt các hoạt động của học sinh, thực hiện được mục tiêu, yêu cầu,
nội dung của bộ tài liệu nêu trên. Giáo viên có thể sử dụng tài liệu này
theo các hình thức như: tổ chức giờ học ATGT theo từng chủ đề, bài học;
thực hiện tích hợp nội dung giáo dục ATGT vào quá trình dạy học các
môn học, hoạt động giáo dục; lựa chọn nội dung giáo dục ATGT để tổ
chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp hoặc hoạt động trải
nghiệm. Bộ sách này tập trung vào việc gợi ý giáo viên xây dựng kế
hoạch bài giảng theo hướng dạy học tích cực, phù hợp với đặc điểm đối
tượng học sinh và đặc điểm địa phương. Trên cơ sở đưa ra các phương
án gợi ý giải quyết những vấn đề cơ bản về an toàn giao thông mà tài
liệu đề cập, giáo viên cần chủ động điều chỉnh cấu trúc, bổ sung các nội
dung, thiết kế các hoạt động dạy học sao cho phù hợp, hiệu quả.
Nhóm tác giả trân trọng giới thiệu và mong đón nhận các ý kiến
đóng góp của bạn đọc để bộ sách ngày càng hoàn thiện.

3

GIẢI THÍCH VIẾT TẮT

ATGT:

an toàn giao thông

GDĐT:

giáo dục đào tạo

GDNGLL:

giáo dục ngoài giờ lên lớp

GV:

giáo viên

HS:

học sinh

4

PHẦN 1.

HƯỚNG DẪN CHUNG

I. CĂN CỨ XÂY DỰNG TÀI LIỆU
Bộ Tài liệu Giáo dục an toàn giao thông – dành cho học sinh Tiểu học (sau
đây gọi tắt là bộ tài liệu) được xây dựng dựa trên các căn cứ sau:
– Nghị Quyết số 12/NQ–CP, ngày 19/2/2019 của Chính phủ về tăng cường
bảo đảm trật tự ATGT và chống ùn tắc giao thông giai đoạn 2019 – 2021, trong
đó giao nhiệm vụ cho Bộ GDĐT “Hoàn thiện chương trình, tài liệu giảng dạy và
đưa nội dung giáo dục pháp luật về bảo đảm trật tự, an toàn giao thông và văn
hoá giao thông vào trong chương trình chính khoá dưới hình thức tích hợp vào
nội dung một số môn học và hoạt động giáo dục từ giáo dục mầm non đến giáo
dục phổ thông trung học, tăng thêm thời lượng thực hành, trải nghiệm thực tế,
đảm bảo thời lượng tối thiểu 5 tiết/học kì đối với học sinh lớp đầu cấp và 3
tiết/1 học kì đối với học sinh các lớp khác…”;
– Kế hoạch số 417/KH–BGDĐT ngày 17/3/2019 về tăng cường công tác
giáo dục ATGT trong trường học giai đoạn 2019 – 2021;
– Kế hoạch số 919/KH–BGDĐT ngày 29/8/2019 về việc khảo sát, đánh giá
thực trạng tài liệu ATGT cấp tiểu học, chỉnh lí, biên soạn tài liệu giáo dục ATGT
đáp ứng yêu cầu Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

II. QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG TÀI LIỆU
Tài liệu Giáo dục an toàn giao thông – dành cho học sinh Tiểu học tuân thủ
các định hướng nêu trong Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018, đồng
thời, nhấn mạnh các quan điểm sau:
– Tài liệu được xây dựng dựa trên lí thuyết hoạt động, lí thuyết về nhân
cách, lí thuyết học tập trải nghiệm và lí luận giáo dục nói chung; các ưu điểm
của chương trình hoạt động GDNGLL; kinh nghiệm trong nước và quốc tế về
xây dựng và phát triển chương trình giáo dục nói chung và giáo dục ATGT
nói riêng.
5

– Chương trình bảo đảm tính chỉnh thể, sự nhất quán và phát triển liên tục
qua các lớp. Chương trình được thiết kế theo hướng vừa đồng tâm, vừa tuyến
tính, xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 5 với các mạch nội dung giáo dục (chủ đề)
thống nhất:
1. Trường học an toàn
2. Chấp hành hiệu lệnh giao thông
3. Đi bộ an toàn
4. Ngồi an toàn trên các phương tiện giao thông
5. Điều khiển phương tiện giao thông an toàn
6. Đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông
7. Phòng tránh tai nạn giao thông
8. Xử lí những tình huống giao thông
– Ma trận các chủ đề và bài học:
STT

1

2

3

TÊN
CHỦ ĐỀ
Trường
học an
toàn

TÊN BÀI HỌC
Lớp 1

Lớp 2

Đường em
tới trường

Cổng
trường an
toàn giao
thông

Chấp hành Đèn tín
hiệu lệnh hiệu giao
giao thông thông

Biển báo Biển báo
hiệu giao hiệu giao
thông
thông
đường bộ đường bộ

Đi bộ an
toàn

Đi bộ trên Đi bộ qua Đi bộ tại
đường an đường an những nơi
toàn
toàn
đường
giao nhau
Những nơi
vui chơi an
toàn

6

Lớp 3

Lớp 4

Lớp 5
Em làm
tuyên
truyền viên
an toàn
giao thông

Hiệu lệnh
của người
điều khiển
giao thông

STT

TÊN
CHỦ ĐỀ

4

Ngồi an
toàn trên
các
phương
tiện giao
thông

5

Điều khiển
phương
tiện giao
thông an
toàn

6

Đội mũ
bảo hiểm
khi tham
gia giao
thông

7

Phòng
tránh tai
nạn giao
thông

TÊN BÀI HỌC
Lớp 1

Lớp 2

Lớp 3

Lớp 4

Lớp 5

Tham gia An toàn Tham gia
giao thông giao thông giao thông
an toàn trên đường
đường
phương
hàng
thuỷ
tiện giao
không an
thông
toàn
công cộng

Ngồi an
toàn
trên các
phương
tiện giao
thông

Làm quen Điều khiển Điều khiển
với xe đạp xe đạp an
xe đạp
chuyển
toàn
hướng
an toàn
Nhớ đội
mũ bảo
hiểm

Chọn và
đội mũ
bảo hiểm
đúng cách
Lên, xuống
xe đạp, xe
máy an
toàn

Phòng
Hậu quả
của tai nạn tránh tai
giao thông nạn giao
thông nơi
tầm nhìn bị
che khuất
Dự đoán để
phòng tránh
tai nạn
giao thông
đường bộ

8

Xử lí
những tình
huống
giao thông

Ứng xử khi
gặp sự cố
giao thông

7

– Tài liệu bảo đảm tính mở, linh hoạt. Các nhà trường và giáo viên chủ
động lựa chọn nội dung, phương thức, không gian, thời gian hoạt động phù
hợp với hoàn cảnh và điều kiện của mình trên nguyên tắc bảo đảm mục tiêu
giáo dục và các yêu cầu cần đạt đối với mỗi lớp học và toàn cấp học.
III. MỤC TIÊU XÂY DỰNG TÀI LIỆU
– Đưa nội dung giáo dục pháp luật về bảo đảm trật tự, ATGT và văn hoá
giao thông vào trong chương trình chính khoá dưới hình thức lồng ghép, tích
hợp vào nội dung một số môn học và hoạt động giáo dục.
– Bước đầu hình thành nhận thức, kĩ năng tham gia giao thông an toàn
cho học sinh tiểu học.
IV. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu
Tài liệu Giáo dục an toàn giao thông – dành cho học sinh Tiểu học góp
phần hình thành, phát triển ở học sinh các phẩm chất chủ yếu theo các mức
độ phù hợp với nội dung giáo dục, cấp học đã được quy định tại Chương trình
Giáo dục phổ thông 2018.
2. Yêu cầu cần đạt về năng lực
– Tài liệu Giáo dục an toàn giao thông – dành cho học sinh Tiểu học góp
phần hình thành và phát triển các năng lực chung gồm: tự chủ và tự học, giao
tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo...
– Tài liệu Giáo dục an toàn giao thông – dành cho học sinh Tiểu học góp
phần hình thành và phát triển cho học sinh các năng lực nhận thức về ATGT;
vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học vào thực tiễn tham gia giao thông để đảm
bảo an toàn. Biểu hiện của các thành phần năng lực này được trình bày trong
bảng sau:
Năng lực

Biểu hiện

Hiểu biết về an – Nhận biết được các vấn đề về ATGT: những quy tắc,
toàn giao thông quy định khi tham gia giao thông; những tình
huống, hành vi tham gia giao thông an toàn và
không an toàn.

8

Năng lực

Biểu hiện

Kĩ năng tham
gia giao thông
an toàn

– Nêu và thực hiện được một số biện pháp tham gia
giao thông đảm bảo an toàn trong thực tế.
– Dự đoán và phòng tránh những tình huống, hành vi
không an toàn có thể xảy ra khi tham gia giao thông.
– Chia sẻ, góp ý với mọi người về cách tham gia giao
thông an toàn, phòng tránh những tình huống, hành
vi tham gia giao thông không an toàn.

3. Yêu cầu cần đạt cụ thể đối với học sinh lớp 5
Bài số

Tên bài

Yêu cầu cần đạt

Bài 1

Điều khiển
xe đạp
chuyển
hướng an
toàn

– Hiểu và ghi nhớ cách điều khiển xe đạp chuyển
hướng an toàn;
– Biết cách phối hợp các động tác điều khiển xe
đạp khi chuyển hướng;
– Có ý thức chấp hành các quy định về điều khiển
xe đạp khi tham gia giao thông;
– Thực hiện, chia sẻ và hướng dẫn cho người khác
cùng thực hiện.

Bài 2

Phòng tránh
tai nạn giao
thông nơi
tầm nhìn
bị che khuất

– Nhận biết được một số tình huống có thể xảy
ra tai nạn giao thông ở những nơi bị che khuất
tầm nhìn.
– Có khả năng dự đoán và biết cách phòng tránh
các tình huống có thể xảy ra tai nạn giao thông ở
những nơi tầm nhìn bị che khuất;
– Chia sẻ với người khác về cách phòng tránh
tai nạn giao thông ở những nơi tầm nhìn bị
che khuất.

Bài 3

Tham gia
giao thông

– Tìm hiểu một số quy định khi tham gia giao
thông đường hàng không.

9

Bài số

Tên bài

Yêu cầu cần đạt

đường hàng
không an toàn

– Tuân thủ thực hiện các quy định về giao thông
đường hàng không để đảm bảo an toàn.
– Biết cách xử lí một số sự cố đơn giản khi tham gia
giao thông đường hàng không.
– Chia sẻ, nhắc nhở mọi người thực hiện các quy
định khi tham gia giao thông đường hàng không.

Bài 4

Ứng xử khi
gặp sự cố
giao thông

– Nhận biết một số sự cố giao thông thường gặp;
– Biết cách xử lí một số tình huống giao thông
không an toàn;
– Thực hiện, chia sẻ với người khác về những kĩ
năng xử lí sự cố giao thông.

Bài 5

Em làm
tuyên truyền
viên an toàn
giao thông

– Ôn tập lại những kiến thức về an toàn giao thông
và các kĩ năng tham gia giao thông an toàn đã học;
– Biết cách (nắm được các bước) chuẩn bị một bài
tuyên truyền hoặc thuyết trình về nội dung an
toàn giao thông: lựa chọn chủ đề, sắp xếp các ý
tưởng, viết bài tuyên truyền hoặc thuyết trình…
– Chuẩn bị tâm thế để trở thành một tuyên truyền
viên an toàn giao thông;
– Trình bày được nội dung về an toàn giao
thông trước một nhóm học sinh, lớp học hoặc
toàn trường.

V. CẤU TRÚC VÀ NỘI DUNG TÀI LIỆU
1. Cấu trúc bộ tài liệu:
Bộ Tài liệu bao gồm 5 cuốn, từ lớp 1 đến lớp 5 (mỗi lớp 1 cuốn), được biên
soạn theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất người học dựa trên
nền tảng cuốn An toàn giao thông cho nụ cười trẻ thơ đã được cấp phát cho
nhiều cơ sở giáo dục trên cả nước.
Mỗi cuốn gồm có 5 bài học, mỗi bài học được thiết kế theo 4 pha hoạt
động (giai đoạn): Khởi động, Khám phá, Thực hành, Vận dụng.
10

Khởi động: Giúp học sinh huy động những kiến thức, kĩ năng, kinh
nghiệm của các em về các vấn đề có liên quan đến chủ đề bài học.
Khám phá: Giúp học sinh tìm hiểu, khám phá nội dung kiến thức theo
chủ đề bài học.
Thực hành: Giúp học sinh sử dụng những kiến thức vừa tiếp thu ở phần
Khám phá và những kiến thức các em đã có để xử lí, giải quyết những
nhiệm vụ, tình huống giao thông cụ thể.
Vận dụng: Giúp học sinh vận dụng những kiến thức, kĩ năng đã được
học vào thực tiễn tham gia giao thông.
Cuối mỗi bài học còn có phần Tự đánh giá: Giúp học sinh tự đánh giá kiến
thức, kĩ năng mình đã đạt được sau bài học. Học sinh có thể nhìn lại những
việc mình đã thực hiện tốt hoặc chưa tốt để tiếp tục phát huy hoặc khắc phục.
Tài liệu được thiết kế linh hoạt nhằm giúp giáo viên có thể lựa chọn các
nội dung phù hợp để tích hợp vào một số môn học và hoạt động giáo dục
trong quá trình giảng dạy để cung cấp cho học sinh các kiến thức, kĩ năng về
trật tự, ATGT và văn hoá giao thông.
VI. HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC NỘI DUNG GIÁO DỤC AN TOÀN
GIAO THÔNG
Nhà trường và giáo viên chủ động trong việc lựa chọn hình thức tổ chức
dạy học đối với các nội dung giáo dục ATGT. Tuỳ điều kiện cụ thể của địa
phương, nhà trường và đối tượng học sinh, giáo dục ATGT có thể được thực
hiện theo các hình thức sau:
1. Tích hợp trong các môn học
Thực hiện tích hợp, lồng ghép nội dung giáo dục ATGT trong quá trình dạy
học một số môn học trong Chương trình giáo dục tiểu học (Chương trình ban
hành theo Quyết định 16/2006 cũng như Chương trình giáo dục phổ thông
2018) như: Tự nhiên và Xã hội, Đạo đức, Tiếng Việt, Mĩ thuật, Âm nhạc, Giáo dục
công dân...). Tuỳ thuộc vào mục tiêu, nội dung và yêu cầu cần đạt của bài
học/mạch kiến thức, việc tích hợp nội dung giáo dục ATGT được thực hiện
theo một trong ba mức độ: toàn phần, bộ phận, liên hệ (Phần VII).
2. Đưa giáo dục ATGT trở thành một nội dung của hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp (với Chương trình giáo dục tiểu học hiện hành), hoạt
động trải nghiệm và hoạt động tập thể nói chung (với Chương trình giáo
dục phổ thông 2018).
11

– Lồng ghép vào các hoạt động văn nghệ, câu lạc bộ, sinh hoạt tập thể
trong nhà trường.
– Tổ chức hội thi về ATGT: hiểu biết về ATGT; vẽ, viết, hùng biện, sáng tác
thơ ca, báo chí, tiểu phẩm về đề tài giáo dục ATGT; thi tuyên truyền viên giỏi
về giáo dục ATGT; thi hùng biện về đề tài ATGT; tổ chức các trò chơi về giáo
dục ATGT;...
3. Xây dựng nội dung giáo dục ATGT thành bài học theo các chủ đề cụ thể
như các bài học trong sách giáo khoa các môn học và tổ chức dạy học với
phương pháp, hình thức tương tự các bài học trong các môn học ở tiểu học.
VII. MỘT SỐ LƯU Ý VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC NỘI DUNG GIÁO
DỤC AN TOÀN GIAO THÔNG
1. Đối với các dạng bài có nội dung tích hợp giáo dục ATGT
– Dạng bài học tích hợp nội dung giáo dục ATGT ở mức độ bộ phận
Đối với dạng bài học này, do một phần bài học có nội dung giáo dục ATGT
nên trong mục tiêu của bài học thường liệt kê mục tiêu giáo dục ATGT cụ thể.
Việc thực hiện mục tiêu của bài học là tiền đề để thực hiện mục tiêu giáo dục
ATGT. Vì vậy:
+ Khi chuẩn bị bài giảng, giáo viên cần nghiên cứu kĩ nội dung bài học; xác
định nội dung giáo dục ATGT tích hợp vào nội dung bài học là gì; thông
qua hoạt động dạy học nào; cần chuẩn bị thêm tư liệu, dụng cụ dạy học gì
để việc dạy học ATGT đạt hiệu quả.
+ Khi tổ chức giảng dạy, giáo viên tiến hành các hoạt động dạy học đảm
bảo đúng theo yêu cầu bộ môn đồng thời lưu ý giúp học sinh hiểu, cảm
nhận đầy đủ và sâu sắc phần nội dung bài học có liên quan đến giáo dục
ATGT một cách nhẹ nhàng, phù hợp và đạt mục tiêu của bài học.
– Dạng bài học tích hợp nội dung giáo dục ATGT ở mức độ liên hệ
Đối với dạng bài học này, các kiến thức giáo dục ATGT không được nêu rõ
trong sách giáo khoa nhưng dựa vào kiến thức bài học, giáo viên có thể bổ
sung các kiến thức giáo dục ATGT cho phù hợp. Vì vậy:
+ Khi chuẩn bị bài giảng, giáo viên cần có ý thức tích hợp, đưa ra những
vấn đề gợi mở, liên hệ nhằm giáo dục cho học sinh hiểu biết về kiến thức,
có kĩ năng sống và học tập trong môi trường phát triển bền vững.
+ Khi tổ chức giảng dạy, giáo viên tiến hành các hoạt động dạy học đảm
bảo đúng theo yêu cầu bộ môn đồng thời lưu ý liên hệ, bổ sung kiến thức
12

giáo dục ATGT một cách tự nhiên, phù hợp với trình độ nhận thức, khả
năng hành động của học sinh. Tránh lan man, sa đà, gượng ép, ảnh hưởng
đến việc thực hiện mục tiêu của bài học.
– Dạng bài học tích hợp nội dung giáo dục ATGT ở mức độ toàn phần
Khi chuẩn bị bài dạy và tổ chức dạy học, giáo viên thiết kế và tiến hành các
hoạt động dạy học đảm bảo đúng theo yêu cầu của bộ môn và đạt được mục
tiêu của bài học.
2. Đối với hoạt động tập thể, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Hoạt động tập thể, hoạt động GDNGLL ở tiểu học rất đa dạng và phong
phú. Các hoạt động GDNGLL ở tiểu học là điều kiện thuận lợi và phù hợp với
nhu cầu tham gia hoạt động tập thể của học sinh tiểu học. Với các hình thức
đa dạng, phong phú, hoạt động GDNGLL sẽ giúp cho việc chuyển tải các nội
dung giáo dục, đặc biệt là giáo dục ATGT tới học sinh một cách nhẹ nhàng, tự
nhiên và hấp dẫn.
Giáo dục ATGT có thể được thực hiện với các phương pháp và hình thức
tổ chức như: chào cờ, trò chơi, hội thi, câu lạc bộ, tham quan, chiến dịch... Giáo
viên cần vận dụng linh hoạt và kết hợp một cách sáng tạo vào từng nội dung
và hình thức cụ thể của mỗi hoạt động.
Nội dung, chương trình hoạt động GDNGLL được xây dựng trên cơ sở
mục tiêu, yêu cầu của cấp học, phối hợp giữa các nội dung, hình thức hoạt
động mang tính xã hội – chính trị, tính pháp luật, vui chơi giải trí, văn hoá
nghệ thuật và hoạt động theo hứng thú sở thích, học tập của học sinh. Khi
thực hiện, giáo viên cần chủ động, linh hoạt và sáng tạo, tránh trùng lặp, đơn
điệu. Giáo viên cần lựa chọn các hình thức mới mẻ, hấp dẫn, phù hợp với lứa
tuổi học sinh tiểu học. Trên cơ sở đó phát huy được tính tự giác, tích cực, chủ
động của học sinh. Để tổ chức hoạt động GDNGLL đạt hiệu quả, các bước tiến
hành cần chặt chẽ và khoa học, ví dụ: đặt tên cho hoạt động và xác định yêu
cầu giáo dục; xây dựng nội dung và xác định hình thức tổ chức hoạt động;
chuẩn bị cho hoạt động (thời gian, địa điểm, kinh phí, người phối hợp tổ chức
hoạt động); tiến hành hoạt động; đánh giá, rút kinh nghiệm sau khi tiến hành
hoạt động.
3. Tổ chức dạy học nội dung giáo dục ATGT như một bài học cụ thể
Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học bài học nội dung giáo dục
ATGT được thực hiện như với các bài học môn Tự nhiên và Xã hội, môn Khoa
học, môn Đạo đức... Phương pháp dạy học cần tập trung một số vấn đề:
13

– Chú trọng đến việc hướng dẫn học sinh học tập độc lập và hợp tác để
đạt được các mục tiêu bài học với việc tổ chức các hoạt động: trải nghiệm,
quan sát đối tượng học tập (tranh ảnh, mô hình vật thật, môi trường xung
quanh), đọc thông tin... để khám phá kiến thức, hình thành kĩ năng.
– Đặc biệt quan tâm khai thác vốn sống của học sinh và sự liên hệ chặt chẽ
giữa kiến thức đã học với môi trường sống của học sinh. Chú trọng việc áp
dụng kiến thức, kĩ năng tham gia giao thông an toàn và văn hoá giao thông
vào thực tế.
– Quan tâm tới tính tương tác của các bài học về giáo dục ATGT vì qua học
tập nội dung giáo dục ATGT, học sinh không chỉ được tương tác với giáo viên
mà còn với cả phụ huynh và cộng đồng.

14

PHẦN 2. HƯỚNG DẪN DẠY HỌC CÁC BÀI CỤ THỂ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
Giúp HS:
Hiểu và ghi nhớ cách điều khiển xe đạp chuyển hướng an toàn;
Biết cách phối hợp các động tác điều khiển xe đạp khi chuyển hướng;
Có ý thức chấp hành các quy định về điều khiển xe đạp khi tham gia giao thông;
Nhận biết và phòng tránh một số hành vi nguy hiểm khi điều khiển xe
đạp chuyển hướng;
Thực hiện, chia sẻ và hướng dẫn cho người khác cùng thực hiện.
II. CHUẨN BỊ
Tài liệu Giáo dục an toàn giao thông – dành cho HS lớp 5.
Hình trong Bài 1. Điều khiển xe đạp chuyển hướng an toàn – Tài liệu Giáo dục
an toàn giao thông – dành cho HS lớp 5 phóng to (nếu có thể).
GV tìm hiểu một số quy định và điều khiển xe đạp chuyển hướng an toàn.
III. THỜI LƯỢNG (gợi ý): 2 tiết
IV. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động

Hoạt động của giáo viên và học sinh

KHỞI ĐỘNG
Bước 1: GV yêu cầu HS quan sát tranh ở phần Khởi
động (trang 4) và mời một số HS chỉ ra những bộ
phận còn thiếu của xe đạp trong bức tranh.
15

Hoạt động

Hoạt động của giáo viên và học sinh
Bước 2: GV nhận xét và kết nối vào bài:
Ở lớp 3 và lớp 4, các em đã được làm quen với xe đạp
và học cách điều khiển xe đạp an toàn. Ở bài học này,
các em sẽ được tìm hiểu cách điều khiển xe đạp
chuyển hướng an toàn.
Ghi chú: Tranh xe đạp thiếu các bộ phận sau: Yên xe,
tay phanh, bàn đạp (một bên), chuông…

KHÁM PHÁ
Hoạt động 1:
Tìm hiểu các
bước điều
khiển xe đạp
chuyển hướng
an toàn

16

Bước 1: GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, quan sát
tranh 1, 2, 3 (trang 4, 5) và tìm hiểu các bước điều
khiển xe đạp chuyển hướng an toàn.
Bước 2: GV gọi một số HS yêu cầu chỉ ra các bước
điều khiển xe đạp chuyển hướng an toàn.
Bước 3: GV nhận xét, bổ sung và nhấn mạnh:
Khi điều khiển xe đạp chuyển hướng, để đảm bảo an
toàn, các em cần thực hiện các bước sau:
– Bước 1: Xác định hướng cần chuyển, bắt đầu giảm
tốc độ (dừng đạp, bóp nhẹ phanh).
– Bước 2: Quan sát các hướng (trái, phải, trước, sau),
khi thấy đảm bảo an toàn thì đưa ra tín hiệu báo
chuyển hướng (bằng tay hoặc bằng chuông báo).
– Bước 3: Thận trọng điều khiển xe chuyển hướng và
luôn quan sát phòng tránh va chạm.
Khi điều khiển xe đạp chuyển hướng, các em chú ý:
– Nhường đường cho người đi bộ và các phương
tiện khác.
– Chấp hành hiệu lệnh của người điều khiển giao thông.
– Nếu đường đi có nhiều xe qua lại, em phải dắt xe
qua đường tại nơi có vạch kẻ đường dành cho người
đi bộ (khi đèn tín hiệu dành cho người đi bộ bật sáng
màu xanh).

Hoạt động

Hoạt động của giáo viên và học sinh
Tranh 1 (trang 4): Bạn nhỏ đang giảm tốc độ, quan sát
các hướng trước, sau, trái, phải chuẩn bị điều khiển
xe đạp chuyển hướng (rẽ trái).
Tranh 2 (trang 5): Bạn nhỏ vừa quan sát vừa đưa tín
hiệu chuyển hướng (rẽ trái) và nhường đường cho
các phương tiện giao thông đang đi thẳng.
Tranh 3 (trang 5): Bạn nhỏ tiếp tục quan sát và thận
trọng điều khiển xe đạp chuyển hướng an toàn.

Hoạt động 2:
Tìm hiểu một số
hành vi nguy
hiểm khi
chuyển hướng

Bước 1: GV cho học sinh quan sát tranh 1, 2, 3, 4
(trang 6).
Bước 2: Thảo luận nhóm. GV chia lớp thành các
nhóm, yêu cầu HS thảo luận để trả lời các câu hỏi:
– Quan sát tranh và chỉ ra những hành vi nguy hiểm
khi chuyển hướng?
– Kể thêm những hành vi nguy hiểm khác khi
chuyển hướng?
– Sau đó, GV mời đại diện nhóm trả lời câu hỏi.
Bước 3: GV nhận xét, bổ sung và nhấn mạnh:
– Khi điều khiển xe đạp chuyển hướng, các em cần
xác định sớm hướng cần chuyển và ra tín hiệu
chuyển hướng.
– Khi chuyển hướng, các em cần chú ý quan sát,
nhường đường cho người và các phương tiện tham
gia giao thông khác.
– Khi điều khiển xe đi từ ngõ ra đường lớn hoặc
những nơi đường giao nhau, các em cần giảm tốc độ
(nếu cần thì dừng hẳn) chú ý quan sát và nhường
đường cho người và phương tiện tham gia giao
thông đến từ các hướng.
– Tuân thủ tín hiệu điều khiển giao thông (tín hiệu
của người điều khiển giao thông, vạch kẻ đường, tín
hiệu đèn giao thông…).

17

Hoạt động

Hoạt động của giáo viên và học sinh
Ghi chú:
Tranh 1 (trang 6): Bạn nhỏ đang điều khiển xe đạp
chuyển hướng mà không quan sát và đưa ra tín hiệu
chuyển hướng làm người điều khiển giao thông phía
sau phải phanh gấp để tránh va chạm.
Tranh 2 (trang 6): Bạn nhỏ đang điều khiển xe đạp
chuyển hướng không đưa ra tín hiệu chuyển hướng
và không nhường đường cho người và các phương
tiện giao thông đang đi thẳng.
Tranh 3 (trang 6): Bạn nhỏ đang điều khiển xe từ trong
ngõ đi ra đường lớn, không chú ý quan sát nên giật
mình (phanh gấp) khi nhìn thấy ô tô đang đi gần tới.
Tranh 4 (trang 6): Bạn nhỏ điều khiển xe đạp rẽ trái khi
đèn tín hiệu giao thông đang bật màu đỏ (không
được đi).

THỰC HÀNH
Hoạt động 1:
Nhận xét cách
chuyển hướng
của các bạn nhỏ
trong tranh

Bước 1: Quan sát tranh.
GV cho học sinh quan sát tranh (trang 6) để nhận biết
cách chuyển hướng của các bạn nhỏ trong tranh.
Bước 2: Làm việc theo nhóm đôi:
GV chia lớp thành các nhóm đôi thảo luận và nhận
xét về hành động của các bạn A, B, C trong tranh.
Sau đó, GV mời đại diện một số nhóm nhận xét.
Bước 3: GV nhận xét và thống nhất câu trả lời:
– Bạn A: đang điều khiển xe đạp chuyển hướng (rẽ
phải), có đưa ra tín hiệu chuyển hướng (bằng tay).
– Bạn B: đang điều khiển xe đạp chuyển hướng có
đưa ra tín hiệu chuyển hướng (bằng tay). Tuy nhiên,
bạn B đang điều khiển xe chuyển hướng không đúng
nơi quy định (vạch liền).
– Bạn C: đang dắt xe qua đường đúng nơi quy định.

18

Hoạt động

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Hoạt động 2:
Sắp xếp các bức
tranh theo
đúng thứ tự
chuyển hướng
an toàn tại nơi
đường giao
nhau có đèn tín
hiệu giao thông

Bước 1: Quan sát tranh. GV cho học sinh quan sát
tranh 1, 2, 3, 4 (trang 7).
Bước 2: GV yêu cầu học sinh sắp xếp các bức tranh
theo đúng thứ tự chuyển hướng an toàn tại nơi
đường giao nhau có đèn tín hiệu giao thông.
Bước 3: GV nhận xét, giải thích các tranh và đưa ra
đáp án đúng.
Thứ tự tranh: 3 –>1 –>2 –>4
– Tranh 3 (trang 7): Giảm tốc độ khi gần đến nơi
đường giao nhau.
– Tranh 1 (trang 7): Đèn đỏ − dừng lại trước
vạch dừng.
– Tranh 2 (trang 7): Đèn xanh – quan sát an toàn xung
quanh, đưa ra tín hiệu chuyển hướng.
– Tranh 4 (trang 7): Tiếp tục di chuyển, vẫn chú ý
an toàn.

VẬN DỤNG
Hoạt động 1 + 2:
Quan sát, chú ý
những nơi phải
chuyển hướng
nếu em đi xe
đạp tới trường.
Nêu cách
chuyển hướng
của em tại
những nơi đó

(GV có thể giao phần này cho HS về nhà thực hiện)
Bước 1: Gợi nhớ (hoặc giao nhiệm vụ).
– Nhớ lại vị trí, đặc điểm những ngã rẽ trên đường đi
từ nhà đến trường (hoặc từ trường về nhà).
– Cách người và các phương tiện tham gia giao
thông chuyển hướng tại các ngã rẽ.
Bước 2: HS thảo luận nhóm, trả lời các câu hỏi:
– Cách chuyển hướng của em tại những ngã rẽ đó?
– So sánh cách chuyển hướng của em với cách
chuyển hướng của người và các phương tiện khác?
Bước 3: GV nhận xét về cách chuyển hướng của HS.
Giúp HS nhận ra cách chuyển hướng an toàn.
Dặn dò HS, nhắc nhở và chia sẻ với người thân về
cách chuyển hướng an toàn mà mình đã được học
và thực hiện.
19

Hoạt động

Hoạt động của giáo viên và học sinh

ĐÁNH GIÁ

GV hướng dẫn HS thực hiện tự đánh giá sau khi học
xong bài học với các nội dung sau:
– Biết cách điều khiển xe đạp chuyển hướng an toàn.
– Nhận biết và tránh thực hiện một số hành vi nguy
hiểm khi điều khiển xe đạp chuyển hướng.
Với các mức đánh giá: Tốt – Đạt – Cần cố gắng.

V. ĐIỀU LUẬT LIÊN QUAN
Luật Giao thông đường bộ năm 2008 quy định:
Điều 24. Nhường đường tại nơi đường giao nhau:
Khi đến gần đường giao nhau, người điều khiển phương tiện phải cho xe
giảm tốc độ và nhường đường theo quy định sau đây:
1. Tại nơi đường giao nhau không có báo hiệu đi theo vòng xuyến, phải
nhường đường cho xe đi đến từ bên phải;
2. Tại nơi đường giao nhau có báo hiệu đi theo vòng xuyến, phải nhường
đường cho xe đi bên trái;
3. Tại nơi đường giao nhau giữa đường không ưu tiên và đường ưu tiên
hoặc giữa đường nhánh và đường chính thì xe đi từ đường không ưu tiên
hoặc đường nhánh phải nhường đường cho xe đi trên đường ưu tiên hoặc
đường chính từ bất kì hướng nào tới.

20
16

2

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
Giúp HS:
Nhận biết được một số tình huống có thể xảy ra tai nạn giao thông ở
những nơi tầm nhìn bị che khuất;
Hình thành khả năng dự đoán và biết cách phòng tránh một số tình
huống có thể xảy ra tai nạn giao thông ở những nơi tầm nhìn bị che khuất;
Chia sẻ với mọi người về cách phòng tránh tai nạn giao thông ở những
nơi tầm nhìn bị che khuất.
II. CHUẨN BỊ
Tài liệu Giáo dục an toàn giao thông – dành cho HS lớp 5.
Hình trong Bài 2. Phòng tránh tai nạn giao thông nơi tầm nhìn bị che
khuất – Tài liệu Giáo dục an toàn giao thông – dành cho HS lớp 5 phóng to
(nếu có thể).
Hình ảnh thực tế một số nơi tầm nhìn bị che khuất trên con đường đến
trường tại địa phương.
III. THỜI LƯỢNG (gợi ý): 2 tiết
IV. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động

Hoạt động của giáo viên và học sinh

KHỞI ĐỘNG
Bước 1: GV cho HS xem một đoạn phim hoặc một
đoạn thông tin về tai nạn giao thông ở nơi tầm
nhìn bị che khuất. Sau đó, GV mời một số HS trả lời
câu hỏi:

21
17

Hoạt động

Hoạt động của giáo viên và học sinh
– Vì sao lại xảy ra tai nạn trong tình huống này (trong
đoạn phim)?
Bước 2: GV nhấn mạnh, kết nối vào bài:
Khi đi trên đường, có những vị trí mà chúng ta không
thể quan sát hoặc khó quan sát được các phương
tiện giao thông đi từ phía khác tới, đó là những nơi
tầm nhìn bị che khuất. Ở những nơi ấy nguy hiểm ra
sao? Cách đi như nào cho an toàn?... Chúng ta sẽ
cùng nhau tìm hiểu qua Bài 2: Phòng tránh tai nạn
giao thông nơi tầm nhìn bị che khuất.

KHÁM PHÁ
Hoạt động 1:
Tìm hiểu những
nơi tầm nhìn bị
che khuất có
thể xảy ra tai
nạn giao thông

22
18

Bước 1: GV yêu cầu cả lớp cùng quan sát và tìm hiểu
các tranh 1, 2, 3, 4, 5, 6 (trang 8).
Bước 2: GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm đôi và
thực hiện các yêu cầu sau:
– Chỉ ra những nơi tầm nhìn bị che khuất có nguy cơ
xảy ra tai nạn giao thông trong các tranh.
– Kể những nguy cơ xảy ra tai nạn giao thông ở
những nơi tầm nhìn bị che khuất trên con đường em
đến trường.
– Thảo luận và đưa ra cách phòng tránh tai nạn trong
các tình huống đó.
– GV mời đại diện các nhóm trả lời câu hỏi.
– GV và các nhóm khác nhận xét.
Bước 3: GV và HS nhận xét, bổ sung và thống nhất
câu trả lời:
Những nơi giao cắt giữa đường phố và ngõ nhỏ, nơi
thiếu sáng (trời tối), những đoạn vào cua trên đường
đèo khúc khuỷu và những nơi có vật cản che khuất
tầm nhìn có thể xảy ra tai nạn giao thông.
Tranh 1 (trang 8): Nơi giao cắt giữa đường phố và
ngõ nhỏ.

Hoạt động

Hoạt động của giáo viên và học sinh
Tranh 2 (trang 8): Nơi thiếu sáng (trời tối).
Tranh 3 (trang 8): Những đoạn vào cua trên đường
đèo khúc khuỷu.
Tranh 4 (trang 8): Nơi có vật cản (ô tô – đằng sau) che
khuất tầm nhìn phía trước.
Tranh 5 (trang 8): Điểm mù của các phương tiện
giao thông.
Tranh 6 (trang 8): Nơi có vật cản (ô tô – đằng trước)
che khuất tầm nhìn phía trước.

Hoạt động 2:
Tìm hiểu về
cách phòng
tránh tai nạn
giao thông nơi
tầm nhìn
bị che khuất

Bước 1: GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm lớn, thảo
luận và trả lời câu hỏi:
– Để phòng tránh nguy cơ xảy ra tai nạn giao thông
nơi tầm nhìn bị che khuất, các em cần làm gì?
Sau đó, GV mời đại diện các nhóm trả lời câu hỏi.
Bước 2: GV và HS nhận xét, bổ sung kết luận:
Để phòng tránh nguy cơ xảy ra tai nạn nơi tầm nhìn
bị che khuất, các em cần ghi nhớ:
– Đi chậm, chú ý quan sát và lắng nghe xung quanh.
Nhận diện, phán đoán những yếu tố nguy hiểm có
thể xảy ra. Khi thấy đảm bảo an toàn mới tiếp tục di
chuyển bình thường.
– Khi đi vào nơi thiếu ánh sáng, hãy lắng nghe tiếng
còi xe, tiếng động cơ từ các phương tiện và chú ý ánh
đèn xe để nhận biết xe đang đi tới.
– Khi đi đường lúc trời tối, nên mặc quần áo sáng
màu, phản quang để người khác dễ nhận biết.
– Tại những góc khuất, tầm nhìn bị hạn chế bởi vật
cản như ngôi nhà, bức tường, cây cối, các loại xe to,
không được thực hiện các hành động: dừng đỗ xe,
quay đầu, chuyển hướng, vượt xe...

23
19

Hoạt động

Hoạt động của giáo viên và học sinh

THỰC HÀNH
Hoạt động 1:
Quan sát tranh
và chỉ ra những
tình huống
nguy hiểm có
thể dẫn đến tai
nạn giao thông
do tầm nhìn bị
che khuất

Bước 1: GV yêu cầu cả lớp quan sát tranh (trang 9) và
trả lời câu hỏi:
– Mô tả hoạt động của người và phương tiện đang
tham gia giao thông trong bức tr...