1

KH bài dạy: KHTN 8

Năm học 2023 - 2024

Tuân học thứ 36

Ngày soạn:

TIẾT 135: ÔN TẬP CHỦ ĐỀ 8 VÀ 9

I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
- Trình bày được các kiểu hệ sinh thái.
- Nêu được các biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường.
- Thiết kế được mô hình hệ sinh thái từ các nguyên vật liệu dễ kiếm.
- Giải thích được vì sao Sinh quyển là hệ sinh thái lớn nhất.
- Trình bày được các hệ sinh thái ở Việt Nam mang đặc trưng của khu sinh
học rừng nhiệt đới, nước mặn. Nêu được vai trò và biện pháp bảo vệ các khu sinh
học này.
- Vẽ được lưới thức ăn và chỉ ra các mắt xích chung.
- Phác thảo được sự phân bố của các sinh vật ở các tầng nước khác nhau và
giải thích.
2. Năng lực
Năng lực chung:
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện một cách độc lập hay
theo nhóm; trao đổi tích cực với giáo viên và các bạn khác trong lớp.
- Năng lực tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn,
nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè làm việc
nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.
Năng lực riêng:
- Năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn: Vận dụng các kiến thức đã học ở
chủ đề 8 và 9 giải thích các vấn đề trong thực tiễn.
3. Phẩm chất
- Tham gia tích cực các hoạt động nhóm phù hợp với khả năng của bản thân.
- Cẩn thận, trung thực và thực hiện yêu cầu bài học.
- Có niềm say mê, hứng thú với việc khám phá và học tập khoa học tự nhiên.
- Có ý thức bảo vệ giữ gìn sức khỏe của bản thân, của người thân trong gia
đình và cộng đồng.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC
1. Đối với giáo viên
- Giáo án, SHS, SGV, SBT khoa học tự nhiên 8.
- Phiếu học tập: Ôn tập Chủ đề 8 và 9.
PHIẾU BÀI TẬP: Ôn tập Chủ đề 8 và 9
Câu 1: Nêu ví dụ và thành phần của các hệ sinh thái theo gợi ý ở bảng sau:
Các kiểu hệ sinh thái Ví dụ
Môi trường sống Quần xã sinh vật
Hệ sinh thái rừng

 

 

 

Hệ sinh thái biển và

 

 

 

Giáo viên: Vi Ngọc Long

Trường THCS Xuân Lộc

KH bài dạy: KHTN 8

2

Năm học 2023 - 2024

ven biển
Hệ sinh thái nông
 
 
 
nghiệp
Câu 2: Nêu các biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường theo mỗi nguyên nhân gây ô
nhiễm trong bảng sau:
Nguyên nhân ô nhiễm
Các biện pháp hạn chế ô nhiễm
Ô nhiễm do chất thải sinh hoạt và công
nghiệp

 

Ô nhiễm do hóa chất bảo vệ thực vật

 

Ô nhiễm phóng xạ

 

Ô nhiễm do sinh vật gây bệnh
 
Câu 3: Thiết kế mô hình hệ sinh thái từ các nguyên liệu dễ kiếm:
- Nêu cách thức tiến hành.
- Nêu các thành phần của hệ sinh thái đó theo gợi ý sau.
Câu 4: Vì sao Sinh quyển là hệ sinh thái lớn nhất?
.................................................................................................................... ..................
.................................................................................................. ....................................
................................................................................
Câu 5: Các hệ sinh thái của Việt Nam có đặc trưng của những khu sinh học nào?
Nêu vai trò và biện pháp bảo vệ các khu sinh học này.
.................................................................................................................... ..................
..................................................................................................
Câu 6: Hãy vẽ lưới thức ăn có thể có trên một cánh đồng hoặc một ao tự nhiên và
chỉ ra mắt xích chung.
.................................................................................................................... ..................
.................................................................................................. ....................................
................................................................................ ......................................................
..............................................................
Câu 7: Vẽ phác thảo sự phân bố của các sinh vật ở các tầng nước khác nhau phân
chia theo chiều thẳng đứng của các lớp nước (trong đại dương hoặc trong ao, hồ) và
giải thích tại sao sinh vật lại phân bố như vậy?
.................................................................................................................... ..................
.................................................................................................. ....................................
................................................................................
2. Đối với học sinh
- SHS, SBT khoa học tự nhiên 8.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
a) Mục tiêu:
- Trình bày được các kiểu hệ sinh thái.
- Nêu được các biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường.
Giáo viên: Vi Ngọc Long

Trường THCS Xuân Lộc

KH bài dạy: KHTN 8

3

Năm học 2023 - 2024

- Thiết kế được mô hình hệ sinh thái từ các nguyên vật liệu dễ kiếm.
- Giải thích được vì sao Sinh quyển là hệ sinh thái lớn nhất.
- Trình bày được các hệ sinh thái ở Việt Nam mang đặc trưng của khu sinh
học rừng nhiệt đới, nước mặn. Nêu được vai trò và biện pháp bảo vệ các khu sinh
học này.
- Vẽ được lưới thức ăn và chỉ ra các mắt xích chung.
- Phác thảo được sự phân bố của các sinh vật ở các tầng nước khác nhau và
giải thích.
b) Nội dung: HS hoạt động nhóm, vận dụng các kiến thức đã học thảo luận
trả lời các câu hỏi trong Phiếu bài tập.
c) Sản phẩm: Gợi ý trả lời các câu hỏi trong Phiếu bài tập.
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- GV chia lớp thành các nhóm, mỗi nhóm 5 – 6 HS vận dụng các kiến thức đã
học để thảo luận trả lời các câu hỏi trong Phiếu bài tập.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS thảo luận trong nhóm và thực hiện nhiệm vụ được giao.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- Đại diện nhóm HS báo cáo.
- Các nhóm khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét kết quả thảo luận của các nhóm, thái độ làm việc của HS trong
nhóm.
- GV tổng kết lại các câu trả lời và yêu cầu HS hoàn thành Phiếu bài tập của
mình
Hướng dẫn trả lời Phiếu học tập

Câu 1: Ví dụ và thành phần của các hệ sinh thái:
Các kiểu
Ví dụ
Môi trường sống
Quần xã sinh vật
hệ sinh thái
Hệ
sinh Môi trường trên cạn, môi Cây chuối hột, cây lim xanh,
Hệ sinh thái thái rừng trường trong đất, môi cây sấu, dương xỉ, kiến,
rừng
nhiệt đới
trường sinh vật.
chim sẻ, giun đất, chuột, con
vắt,…
Hệ sinh thái Hệ
sinh Môi trường dưới nước, San hô, hải quỳ, cá hề, tôm
biển và ven thái
rạn môi trường sinh vật.
hùm, ốc hương, bạch tuộc,
biển
san hô
mực, sán lá gan, sán dây,…
Hệ
sinh Môi trường trên cạn, môi Lúa, cỏ, cua đồng, tép, ốc
Hệ sinh thái thái đồng trường nước, môi trường bươu vàng, ếch, bọ rùa, ốc
nông nghiệp ruộng
đất, môi trường sinh vật. sên, chuột, sâu đục thân, rệp,
…
Giáo viên: Vi Ngọc Long

Trường THCS Xuân Lộc

KH bài dạy: KHTN 8

4

Năm học 2023 - 2024

Câu 2: Các biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường:
Nguyên nhân ô Các biện pháp hạn chế ô nhiễm
nhiễm
- Xử lí chất thải trước khi thải ra môi trường.
Ô nhiễm do chất
- Thu gom, phân loại và xử lí rác thải rắn đúng cách.
thải sinh hoạt và
- Sử dụng tiết kiệm, tận dụng hoặc tái sử dụng để hạn chế thải
công nghiệp
vật liệu rắn ra môi trường.
Ô nhiễm do hóa - Thay thế thuốc bảo vệ thực vật hóa học bằng thuốc có nguồn
chất bảo vệ thực gốc sinh học.
vật
- Sử dụng các loài thiên địch.
- Kiểm soát chặt chẽ hoạt động của các nhà máy điện nguyên
Ô nhiễm phóng
tử.
xạ
- Xử lí chất thải nhiễm phóng xạ trước khi thải ra môi trường.
- Để rác đúng nơi quy định.
Ô nhiễm do sinh
- Xử lí rác thải đúng cách.
vật gây bệnh
- Vệ sinh nơi ở và môi trường sống.
Câu 3: * Gợi ý: Thiết kế mô hình hệ sinh thái
• Cách thức tiến hành:
- Chuẩn bị: Lọ thủy tinh (hoặc chai nhựa trong suốt), sỏi, than, đất, rêu, dương xỉ,
nước.
- Rửa sạch lọ thủy tinh hoặc chai nhựa, sỏi. Đảm bảo cách dụng cụ sạch sẽ.
- Tiến hành cho lần lượt sỏi, than và đất vào lọ, sao cho mỗi lớp chiếm tỉ lệ bằng
nhau, độ cao của lớp sỏi, than và đất chiếm 1/3 chiều cao của lọ.
- Trồng các loại rêu, dương xỉ (hoặc loài thực vật trang trí, dễ trồng) vào lớp đất.
Tưới nước vừa phải và đậy lại.
- Đặt lọ ở vị trí có ánh sáng, các thành phần trong lọ sẽ tạo thành một hệ sinh thái
thu nhỏ.
• Các thành phần của hệ sinh thái:

Giáo viên: Vi Ngọc Long

Trường THCS Xuân Lộc

KH bài dạy: KHTN 8

5

Năm học 2023 - 2024

Câu 4: Sinh quyển là một hệ sinh thái lớn nhất vì sinh quyển gồm toàn bộ
sinh vật và các nhân tố vô sinh của môi trường, sinh quyển chính là hệ sinh thái
khổng lồ bao gồm tất cả các hệ sinh thái trên Trái Đất.
Câu 5: - Hệ sinh thái của Việt Nam có đặc trưng của những khu sinh học là:
khu sinh học rừng nhiệt đới, khu sinh học nước ngọt, khu sinh học nước mặn.
- Các biện pháp bảo vệ các khu sinh học: Xây dựng các khu bảo tồn thiên
nhiên nhằm bảo vệ các khu sinh học; sử dụng hợp lí các hệ sinh thái phục vụ phát
triển bền vững; phòng chống ô nhiễm hệ sinh thái ở các khu sinh học; tăng cường
bảo vệ các nguồn tài nguyên sinh vật và đa dạng sinh học ở các khu sinh học,…
Câu 6: - Lưới thức ăn có thể có trên một cánh đồng:

- Các mắt xích chung trong lưới thức ăn trên là: lúa, giun, rắn
Câu 7:  Gợi ý: Vẽ phác thảo sự phân bố của các sinh vật ở các tầng nước
khác nhau phân chia theo chiều thẳng đứng của các lớp nước:

Giáo viên: Vi Ngọc Long

Trường THCS Xuân Lộc

KH bài dạy: KHTN 8

6

Năm học 2023 - 2024

- Sinh vật có sự phân bố như vậy là do: Môi trường sống ở mỗi lớp nước
khác nhau về nhiều yếu tố như ánh sáng, nhiệt độ, áp suất, nguồn thức ăn,… Mà
mỗi sinh vật chỉ thích nghi với các yếu tố môi trường trong một khoảng giới hạn
nhất định. Do đó, ở mỗi lớp nước sẽ có những sinh vật đặc trưng thích nghi với
môi trường sống ở lớp nước đó.

DUYỆT CỦA TỔ CHUYÊN MÔN

Giáo viên: Vi Ngọc Long

NGƯỜI LẬP KH

Trường THCS Xuân Lộc