100 NHẬN ĐỊNH LÍ LUẬN VĂN HỌC
1. “Mỗi tác phẩm đều có ít nhiều nhà văn.” (Thạch Lam)
2. “Nghệ thuật là sự vươn tới, sự níu giữ mãi mãi. Cái cốt
lõi của nghệ
thuật là tính nhân đạo.” (Nguyên Ngọc)
3. “Văn học là nhân học.” (M. Gorki)
4. "Nghệ thuật không cần phải là ánh trăng lừa dối, nghệ
thuật không nên là
ánh trăng lừa dối. Nghệ thuật có thể chỉ là tiếng đau khổ
kia, thoát ra từ
những kiếp sống lầm than.” (Nam Cao)
5. “Một tác phẩm nghệ thuật phải là kết quả của tình yêu.
Tình yêu con
người, ước mơ cháy bỏng vì một xã hội công bằng, bình
đẳng bái ái luôn
luôn thôi thúc các nhà văn sống và viết, vắt cạn kiệt
những dòng suy nghĩ,
hiến dâng bầu máu nóng của mình cho nhân loại.” (L.
Tôn-xtôi)
6. “Trên đời có những thứ chỉ có thể giải quyết bằng thơ
ca.” (Maiacopxki)
7. “Nhà văn là người thư ký trung thành nhất của mọi
thời đại.” (Balzac)
8. “Mỗi tác phẩm đều có ít nhất nhiều nhà văn.” (Thạch
Lam)
9. “Văn học, đó là tư tưởng đi tìm cái đẹp trong ánh
sáng.” (CharlesDuBos)
10. “Văn học giúp con người hiểu được bản thân mình,
nâng cao niềm tin
vào bản thân mình và làm nảy nở ở con người khát vọng
hướng tới chân
lý.” (M. Go-rơ-ki)

11. “Chi tiết làm nên bụi vàng của tác phẩm.”
(Pautopxki)
12. “Tác phẩm nghệ thuật sẽ chết nếu nó miêu tả cuộc
sống chỉ để miêu tả,
nếu nó không phải là tiếng thét khổ đau hay lời ca tụng
hân hoan, nếu nó
không đặt ra những câu hỏi hoặc trả lời những câu hỏi
đó.” (Biêlinxki)
13. “Nếu như cảm hứng nhân bản nghiêng về đồng cảm
với những khát
vọng rất người của con người, cảm hứng nhân văn thiên
về ngợi ca vẻ đẹp
của con người thì cảm hứng nhân đạo là cảm hứng bao
trùm.” (Hoài
Thanh)
14. “Đối với tôi văn chương không phải là cách đem đến
cho người đọc sự
thoát li hay sự quên; trái lại văn chương là một thứ khí
giới thanh cao và
đắc lực mà chúng ta có, để vừa tố cáo và thay đổi một cái
thế giới giả dối,
tàn ác, vừa làm cho lòng người đọc thêm trong sạch và
phong phú hơn...”
(Theo dòng, Thạch Lam)
15. “Văn chương có loại đáng thờ và loại không đáng
thờ. Loại không đáng
thờ là loại chỉ chuyên chú ở văn chương, loại đáng thờ là
loại chuyên chú ở
con người.” (Nguyễn Văn Siêu)
16. “Nghệ thuật đó là sự mô phỏng tự nhiên.” (Puskin)
17. “Văn học nằm ngoài các định luật của sự băng hoại.
Chỉ mình nó không

thừa nhận cái chết.” (Sêđrin - Nga)
18. “Một chữ tình để duy trì thế giới
Một chữ tài để tô điểm càn khôn.”
(Trương Trào, Trung Quốc)
19. “Nhà văn phải biết khơi lên ở con người niềm trắc ẩn,
ý thức phản
kháng cái ác; cái khát vọng khôi phục và bảo vệ những
cái tốt đẹp.” (Aima-tốp)
20. “Nghệ thuật là sự vươn tới, sự níu giữ mãi mãi. Cái
cốt lõi của nghệ
thuật là tính nhân đạo.” (Nguyên Ngọc)
21. “Sự cẩu thả trong bất cứ nghề gì cũng là một sự bất
lương rồi. Nhưng
sự cẩu thả trong văn chương thì thật là đê tiện.” (Đời
thừa, Nam Cao)
22. “Văn học giúp con người hiểu được bản thân mình,
nâng cao niềm tin
vào bản thân mình và làm nảy nở ở con người khát vọng
hướng tới chân
lý.” (M. Go-rơ-ki)
23. “Không có câu chuyện cổ tích nào đẹp hơn câu
chuyện do chính cuộc
sống viết ra.” (An-đéc-xen)
24. “Yếu tố đầu tiên của văn học là ngôn ngữ, công cụ
chủ yếu của nó và
cùng với các sự kiện, các hiện tượng của cuộc sống là
chất liệu của văn
học.” (M. Go-rơ-ki)
25. “Cốt lõi của lòng nhân đạo là lòng yêu thương. Bản
chất của nó là chữ

tâm đối với con người.” (Hoài Chân)
26. “Văn chương trước hết phải là văn chương, nghệ
thuật trước hết phải là
nghệ thuật.” (Nguyễn Tuân)
27. “Người làm văn tình cảm rung động mà phát ra lời,
người xem văn phải
rẽ văn để thâm nhập vào tác phẩm.” (Văn tâm điêu long,
Lưu Hiệp)
28. “Chỉ có tác phẩm nghệ thuật nào truyền đạt cho mọi
người những tình
cảm mới mà họ chưa từng thể nghiệm thì mới là tác
phẩm nghệ thuật đích
thực.” (Lép-Tôn-xtôi)
29. “Tác phẩm văn học sẽ chết nếu nó miêu tả cuộc sống
chỉ để miêu tả...
nếu nó khôg là tiếng thét khổ đau hay là lời ca tụng hân
hoan; nếu nó
không đặt ra những câu hỏi và không trả lời những câu
hỏi ấy.” (Biêlinxki)
29. “Văn học là tấm gương lớn di chuyển dọc theo đường
đời.” (Xtăngđan)
30. “Cuộc sống còn tuyệt vời biết bao trong thực tế và
trên trang sách.
Nhưng cuộc sống cũng bi thảm biết bao. Cái đẹp còn
trộn lẫn niềm sầu
buồn. Cái nên thơ còn lóng lánh giọt nước mắt ở đời.”
(Trích trong Nhật kí
của Nguyễn Văn Thạc)
31. “Phải đẩy tới chóp đỉnh cao của mâu thuẫn thì sự
sống nhiều hình mới
vẽ ra.” (Hêghen)

32. “Tư tưởng nhân đạo xuyên suốt văn học từ xưa đến
nay. Khái niệm
nhân đạo có những tiền thân của nó, trong lời nói thông
thường đó là “tình
thương, lòng thương người”. (Lê Trí Viễn)
33. “Thiên chức của nhà văn cũng như những chức vụ
cao quý khác là phải
nâng đỡ những cái tốt để trong đời có nhiều công bằng,
thương yêu hơn.”
(Thạch Lam)
34. “Một nhà văn thiên tài là người muốn cảm nhận mọi
vẻ đẹp man mác
của vũ trụ.” (Thạch Lam)
35. “Sống đã rồi hãy viết, hãy hoà mình vào cuộc sống vĩ
đại của nhân
dân.” (Nam Cao)
36. “Mọi lí thuyết chỉ là màu xám, chỉ cây đời mãi mãi
xanh tươi.” (Gớt)
37. “Nói nghệ thuật tức là nói đến sự cao cả của tâm hồn.
Đẹp tức là một
cái gì cao cả. Đã nói đẹp là nói cao cả. Có khi nhà văn
miêu tả một cái nhìn
rất xấu, một tội ác, một tên giết người nhưng cách nhìn,
cách miêu tả phải
cao cả.” (Nguyễn Đình Thi)
38. “Nghệ thuật là lĩnh vực của cái độc đáo. Vì vậy đòi
hỏi người sáng tạo
phải có phong cách nổi bật, tức là có cái gì rất riêng mới
lạ trong phong
cách của mình.” (Sách Văn học 12)
39. “Tình huống là một lát cắt của sự sống, là một sự
kiện diễn ra có phần

bất ngờ nhưng cái quan trọng là sẽ chi phối nhiều điều
trong cuộc sống con
người.” (Nguyễn Minh Châu)
40. “Con người đến với cuộc sống từ nhiều nẻo đường,
trên muôn vàn cung
bậc phong phú nhưng tiêu điểm mà con người hướng đến
vẫn là con
người.” (Đặng Thai Mai)
41. “Thi sĩ là một con chim sơn ca ngồi trong bóng tối
hát lên những tiếng
êm dịu để làm vui cho sự cô độc của chính mình.” (Selly)
42. “Tôi không thể nào tưởng tượng nổi một nhà văn mà
lại không mang
nặng trong mình tình yêu cuộc sống và nhất là tình yêu
thương con người.
Tình yêu này của người nghệ sĩ vừa là một niềm hân
hoan say mê, vừa là
một nỗi đau đớn, khắc khoải, một mối quan hoài thường
trực về số phận,
hạnh phúc của những người chung quanh mình. Cầm giữ
cái tình yêu ấy
trong mình, nhà văn mới có khả năng cảm thông sâu sắc
với những nỗi đau
khổ, bất hạnh của người đời, giúp họ có thể vượt qua
những khủng hoảng
tinh thần và đứng vững được trước cuộc sống.” (Nguyễn
Minh Châu)
43. “Những cuộc chiến qua đi, những trang lịch sử của
từng dân tộc được
sang trang, các chiến tuyến có thể được dựng lên hay san
bằng. Nhưng

những tác phẩm đi xuyên qua mọi thời đại, mọi nền văn
hoá hoặc ngôn ngữ
cuối cùng vẫn nằm ở tính nhân bản của nó. Có thể màu
sắc, quốc kỳ, ngôn
ngữ hay màu da chúng ta khác nhau. Nhưng máu chúng
ta đều có màu đỏ,
nhịp tim đều giống nhau. Văn học cuối cùng là viết về
trái tim con người.”
(Maxim Malien)
44. “Như một hạt giống vô hình, tư tưởng gieo vào tâm
hồn nghệ sĩ và từ
mảnh đời màu mở ấy nó triển khai thành một hình thức
xác định, thành các
hình tượng nghệ thuật đầy vẻ đẹp và sức sống.”
(Biêlinxki)
45. “Nếu như Nguyễn Công Hoan đời là mảnh ghép của
những nghịch
cảnh, với Thạch Lam đời là miếng vải có lỗ thủng, những
vết ố, nhưng vẫn
nguyên vẹn, thì với Nam Cao, cuộc đời là tấm áo cũ bị
xé rách tả tơi từ cái
làng Vũ Đại đến mỗi gia đình, mỗi số phận.” (Nguyễn
Tuân)
46. “Một tác phẩm nghệ thuật là kết quả của tình yêu.”
(L. Tôn-xtôi)
“Trước hết là các nghệ sĩ lớn, sau đó mới đến các nhà
khoa học, họ xứng
đáng hơn ai hết được hưởng sự kính trọng của con
người.” (Einstein)
47. “Người sáng tác là nhà văn và người tạo nên số phận
cho tác phẩm là
độc giả.” (M. Go-rơ-ki)

48. “Nhà văn phải biết khơi lên ở con người niềm trắc ẩn,
ý thức phản
kháng cái ác; cái khát vọng khôi phục và bảo vệ những
cái tốt đẹp.” (Aima-tốp)
49. “Văn học giúp con người hiểu được bản thân mình,
nâng cao niềm tin
vào bản thân mình và làm nảy nở ở con người khát vọng
hướng tới chân
lý.” (M. Go-rơ-ki)
50. “Ở đâu có lao động thì ở đó có sáng tạo ra ngôn ngữ.
Nhà văn không
chỉ học tập ngôn ngữ của nhân dân mà còn là người phát
triển ra ngôn ngữ
sáng tạo, không nên ăn bám vào người khác. Giàu ngôn
ngữ thì văn sẽ
hay... Cũng cùng một vốn ngôn ngữ ấy nhưng sử dụng có
sáng tạo thì văn
sẽ có bề thế và kích thước. Có vốn mà không biết sử
dụng chỉ như nhà giàu
giữ của. Dùng chữ như đánh cờ tướng, chữ nào để chỗ
nào phải đúng vị trí
của nó. Văn phải linh hoạt. Văn không linh hoạt gọi là
văn cứng đơ thấp
khớp...” (Nguyễn Tuân)
51. “Mỗi tác phẩm phải là một phát minh về hình thức và
khám phá mới về
nội dung.” (Lê-ô-nít Lê-ô-nốp)
52. “Cái quan trọng trong tài năng văn học và tôi nghĩ
rằng cũng có thể

trong bất kì tài năng nào, là cái mà tôi muốn gọi là tiếng
nói của riêng
mình.” (Ivan Tuốc-ghê-nhép)
53. “Đối với nhà thơ thì cách viết, bút pháp của anh ta là
một nửa việc làm.
Dù bài thơ thể hiện ý tứ độc đáo đến đâu, nó cũng nhất
thiết phải đẹp.
Không chỉ đơn giản là đẹp mà còn đẹp một cách riêng.
Đối với nhà thơ, tìm
cho ra bút pháp của mình – nghĩa là trở thành nhà thơ.”
(Raxun Gamzatốp)
54. “Văn học không quan tâm đến những câu trả lời do
nhà văn đem lại, mà
quan tâm đến những câu hỏi do nhà văn đặt ra, và những
câu hỏi này, luôn
luôn rộng hơn bất kì một câu trả lời cặn kẽ nào.”
(Claudio Magris – Nhà
văn Ý)
55. “Công việc của nhà văn là phát hiện ra cái đẹp ở chỗ
không ai ngờ tới,
tìm cái đẹp kín đáo và che lấp của sự vật, để cho người
đọc một bài học
trông nhìn và thưởng thức.” (Thạch Lam)
56. “Văn học, nghệ thuật là công cụ để hiểu biết, để
khám phá, để sáng tạo
thực tại xã hội.” (Phạm Văn Đồng)
57. “Nhà văn là người cho máu.” (Enxa Tơriole)
58. “Văn hoá nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị
em là chiến sĩ trên
mặt trận ấy.” (Hồ Chí Minh)
59. “Văn học đối với tôi là một hiện tượng đẹp đẽ nhất
trên thế giới.” (Pau-

tốp-xki)
60. “Người làm văn tình cảm rung động mà phát ra lời,
người xem văn phải
rẽ văn để thâm nhập vào tác phẩm.” (Văn tâm điêu long,
Lưu Hiệp)
61. “Văn học nằm ngoài các định luật của sự băng hoại.
Chỉ mình nó không
thừa nhận cái chết.” (Sêđrin, Nga)
62. “Một tác phẩm nghệ thuật chân chính không bao giờ
kết thúc ở trang
cuối cùng.” (Con tàu trắng, Ai-ma-tốp)
63. “Cái bóng của độc giả đang cúi xuống sau lưng nhà
văn khi nhà văn
ngồi dưới tờ giấy trắng. Nó có mặt ngay cả khi nhà văn
không thừa nhận sự
có mặt đó. Chính độc giả đã ghi lên tờ giấy trắng cái dấu
hiệu vô hình
không thể tẩy xoá được của mình.” (Sách Lí luận văn
học)
64. “Văn học làm cho con người thêm phong phú, tạo
khả năng cho con
người lớn lên, hiểu được con người nhiều hơn.” (M. L.
Kalinine)
65. “Ngôn ngữ của tác phẩm phải gãy gọn, chính xác, từ
ngữ phải được
chọn lọc kĩ càng. Chính các tác giả cổ điển đã viết bằng
một ngôn ngữ như
vậy, đã kế tục nhau trau dồi nó từ thế kỷ này sang thế kỉ
khác.” (M. Go-rơki)

66. “Điều duy nhất có giá trị trong cuộc đời chính là
những dấu ấn của tình
yêu mà chúng ta đã để lại phía sau khi ra đi.” (Albert
Schweitzer)
67. “Các ông muốn tiểu thuyết cứ là tiểu thuyết. Tôi và
các nhà văn cùng
chí hướng như tôi muốn tiểu thuyết là thực sự ở đời.”
(Vũ Trọng Phụng)
68. “Những gì tôi viết ra là những gì thương yêu nhất của
tôi, những ước
mong nhức nhối của tôi.” (Nguyên Hồng)
69. “Tất cả cảm hứng thi ca đều chỉ là giải mã những
giấc mơ”. (Hans
Sachs)
70. “Thời gian hủy hoại các lâu đài, nhưng lại làm giàu
những vẫn thơ”.
(Jorge Luis Borges)
71. “Thơ chỉ bật ra trong tim ta khi cuộc sống đã tràn
đầy”. (Tố Hữu)
72. “Đừng dùng điện thoại. Người ta hiếm khi sẵn sàng
trả lời nó. Hãy
dùng thi ca”. (Jack Kerouac).
74. “Thi ca là những hình vẽ vĩnh cửu trong trái tim của
tất cả mọi người”.
(Lawrence Ferlinghetti)
75. “Trong lòng có điều gì, tất hình thành ở lời, cho nên
thơ nói chí vậy”.
(Phan Phu Tiên)
76. “Thơ không thể làm không vì mục đích gì cả. Thử
xem những bài thơ
hay của người xưa, có bài thơ nào mà không vì mục đích
gì không?” (Tiết

Tuyết)
77. “Thơ của một người bình dị hay tân kỳ, nồng hậu hay
đạm bạc, không
phải là mỗi bài mỗi câu đều hạn chế trong một thể cách.
Có thể nào chỉ lấy
một cái lông mà định đoạt cả con báo ư?” (Ngô Lôi Phát)
78. “Thi ca là khoảng cách ngắn nhất giữa hai con người.
Thi ca là cái bóng
được chiếu bởi những ngọn đèn đường của trí tưởng
tượng”. (Lawrence
Ferlinghetti)
79. “Thơ là âm nhạc của tâm hồn, nhất là những tâm hồn
cao cả, đa cảm”.
(Voltaire)
80. “Thơ ca là niềm vui cao cả nhất mà loài người đã tạo
ra cho mình”.
(Cac Mac)
81. “Thơ trước hết là cuộc đời sau đó mới là nghệ thuật”.
(Bêlinxki)
82. “Thơ ca là tiếng hát của trái tim, là nơi dừng chân của
tinh thần, do đó
không đơn giản mà cũng không thần bí, thiêng liêng...
Thơ ca chân chính
phải là nguồn thức ăn tinh thần nuôi tâm hồn phát triển,
nó không được là
thứ thuốc phiện tinh thần êm ái, nhỏ nhen mà độc hại”.
(Lí luận văn học)
83. “Những câu thơ lấp lánh như những tấm huy
chương”. (Pauxtopxki)
84. “Giọng ca buồn là thích hợp nhất cho thơ”. (Etga Pô)
85. “Từ bao giờ cho đến bây giờ, từ Hômerơ đến kinh
thi, đến ca dao Việt

Nam, thơ vẫn là một sức đồng cảm mãnh liệt và quảng
đại. Nó đã ra đời
giữa những vui buồn của loài người và nó sẽ kết bạn với
loài người cho đến
ngày tận thế”. (Hoài Thanh)
86. “Thơ chính là tâm hồn”. (M. Gorki)
87. “Nhà thơ như con ong biến trăm hoa thành mật ngọt /
Một mật ngọt
thành đời vạn chuyến ong bay”. (Chế Lan Viên)
88. “Thơ hay là thơ giản dị, xúc động và ám ảnh. Để đạt
được một lúc ba
điều ấy đối với các thi sĩ vẫn còn là điều bí mật”. (Trần
Đăng Khoa)
89. “Bài thơ hay là bài thơ đọc lên không còn thấy câu
thơ mà chỉ còn thấy
tình người và tôi muốn thơ phải thật là gan ruột của
mình”. (Tố Hữu)
90. “Câu thơ hay là câu thơ có khả năng đánh thức bao
ấn tượng vốn ngủ
quên trong kí ức của con người”. (Chu Văn Sơn)
91. “Thơ ca bắt rễ từ lòng người, nở hoa từ từ ngữ. Mỗi
chữ phải là hạt
ngọc buông xuống trang bản thảo. Hạt ngọc mới nhấy
của mình tìm được
do phong cách riêng của mình mà có”. (Tô Hoài)
92. “Hội họa phải đạt được sự thấu hiểu qua tự thân nó,
không cần tới giải
thích, và thi ca cũng vậy. Nếu một bài thơ hay một bức
họa cần phải được
giải thích thì đó là thất bại trong giao tiếp”. (Lawrence
Ferlinghetti)
93. “Đối với nhà thơ thì cách viết, bút pháp của anh ta là
một nửa việc làm.

Dù bài thơ thể hiện ý tứ độc đáo đến đâu, nó cũng nhất
thiết phải đẹp.
Không chỉ đơn giản là đẹp mà còn đẹp một cách riêng.
Đối với nhà thơ, tìm
cho ra bút pháp của mình – nghĩa là trở thành nhà thơ”.
(Raxun Gamzatop)
94. “Thơ là cái nhụy của cuộc sống, nên nhà thơ phải đi
hút cho được cái
nhụy ấy và phấn đấu làm sao cho cuộc đời của mình
cũng có nhụy”. (Phạm
Văn Đồng)
95. “Hình thức cũng là vũ khí. Sắc đẹp câu thơ cũng phải
đấu tranh cho
chân lí”. (Chế Lan Viên)
96. “Thơ sinh ra từ tình yêu và lòng căm thù, từ nụ cười
trong sáng hay giọt
nước mắt đắng cay”. (Raxun Gamzatốp)
97. “Trí tuệ không liên quan gì mấy đến thi ca. Thi ca bắt
nguồn từ điều gì
đó sâu hơn; vượt qua trí tuệ. Nó thậm chí không thể gắn
cho sự thông thái.
Nó là chính nó; nó có bản tính của riêng mình. Không
thể định nghĩa”.
(Jorge Luis Borges)
98. “Thơ là hành vi của con người. Người cao thì thơ
cũng cao. Người tục
thì thơ cũng tục. Một chữ cũng không thể che giấu. Thấy
thơ như thấy
người.” (Từ Tăng)
99. “Làm thơ cũng như dùng binh, cẩn thận với địch thì
thắng. Mệnh đề tuy

dễ, không thể sơ suất hạ bút. Không đem hết công phu
làm sao đến được
chỗ hồn nhiên biến hóa”. (Tạ Trăn)
100. “Thi ca là thứ nghệ thuật chung của tâm hồn đã trở
nên tự do và không
bị bó buộc vào nhận thức giác quan về vật chất bên
ngoài; thay vì thế, nó
diễn ra riêng tư trong không gian bên trong và thời gian
bên trong của tư
tưởng và cảm xúc”. (Hegel).