PHÒNG GD&ĐT ĐÀ BẮC
TRƯỜNG THCS MƯỜNG CHIỀNG

TT

Kĩ năng

Nội dung/đơn vị
kiến thức

MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA GIỮA KÌ II
NĂM HỌC 2024 -2025
MÔN: NGỮ VĂN - LỚP 9

Mức độ đánh giá

Tổng

Biết

Hiểu

Vận dụng

Câu hỏi

Tự luận:
Câu 1, 2

Tự luận: Câu
3, 4

Tự luận: Câu 5

Tự luận: 5
câu

Tỉ lệ

10 %

20%

10 %

40%

5%

1
5%

10%

20 %

5%
20%

1
15 %
40%

20%
40%

1
40%
100%

40%

100%

Song thất lục bát
1

2

Đọc

Viết đoạn văn
NLVH
Câu hỏi
Tỉ lệ
Viết
Viết bài văn nghị
luận xã hội
Câu hỏi
Tỉ lệ
Tổng tỉ lệ
Tỉ lệ chung

PHÒNG GD&ĐT ĐÀ BẮC
TRƯỜNG THCS MƯỜNG CHIỀNG

60%

BẢN ĐẶC TẢ ĐỀ KIỂM TRA GIỮA KÌ II
NĂM HỌC 2024 -2025

MÔN: NGỮ VĂN - LỚP 9
T
T

1

2

Kĩ
năn
g

Đọc

Viết

Nội
dung/đơ
n vị kiến
thức

Số câu hỏi ở các mức độ đánh giá
Biết

Nhận
diện
được
Song thất
thể thơ
lục bát
và nhân
vật trữ
tình

Tổng

Hiểu

Vận dụng

- Bước đầu phân tích
được các chi tiết tiêu
biểu trong khổ thơ.
- Phân tích được biện
pháp tu từ trong văn
bản.

- Liên hệ
được
ý
tưởng, thông
điệp
trong
văn bản với
bối cảnh lịch
sử, văn hoá,
xã hội.

Số câu

2 TL

2 TL

1 TL

5TL

Số điểm

1,0

2,0

1,0

4,0

Tỉ lệ

10 %

20%

Nhận
diện được
kiểu bài,
nội dung,
vấn đề.
- Đảm bảo
Viết
nguyên tắc
đoạn văn trình bày
NLVH (Bố cục,
chính tả,
chữ viết)

Câu hỏi
Số điểm

0,5

Tỉ lệ
Viết bài
văn nghị
luận về
một vấn
đề cần
giải
quyết

5%
- Xác định
được kiểu
bài.
- Xác định
đúng nội
dung cần
nghị luận.

10 %
- Thực hiện đúng
yêu cầu của kiểu
- Xác định được các nội
bài (bố cục, sử
dung chi tiết, yếu tố cần
dụng phù hợp
triển khai liên quan đến đối
phương thức kiểu
tượng, vấn đề.
bài).
- Dùng từ, viết câu đúng.
- Đánh giá ý
nghĩa của vấn đề.
- Kết nối nội
dung, vấn đề với
cá nhân, rút ra
thông điệp.
- Có phát hiện, ý
tưởng riêng, mới
mẻ. Cách diễn
đạt, trình bày độc
đáo.
1
0,5
1,0

40%

5%
- Xác định được các luận
điểm, lí lẽ, bằng chứng
cần cho bài viết.
- Phân tích các yếu tố, chi
tiết liên quan đến vấn đề.
- Lí giải các khía cạnh của
vấn đề.

20%

10%
- Lập luận chặt
chẽ, đưa ra
được lí lẽ và
bằng chứng để
làm sáng tỏ các
luận điểm.
- Mở bài lôi

1
2,0

- Đảm bảo
nguyên
tắc trình
bày (bố
cục,
chính tả,
chữ viết).
Trình
bày đúng
bố
cục
của kiểu
bài.
Câu hỏi
Số điểm
Tỉ lệ
Tổng tỉ lệ

0,5
5%
20%

Tỉ lệ chung

PHÒNG GD& ĐT ĐÀ BẮC
TRƯỜNG THCS MƯỜNG CHIỀNG
ĐỀ CHÍNH THỨC

cuốn, hấp dẫn;
bài
ấn
- Đảm bảo dùng từ, viết kết
tượng.
câu phù hợp.
- Sắp xếp các luận điểm, lí - Khái quát các
diện
lẽ, bằng chứng theo trình phương
của vấn đề.
tự hợp lí.
- Đánh giá ý
nghĩa của vấn
đề.
- Có cách lập
luận sáng tạo/
Có cách diễn
đạt, trình bày
độc đáo.
1
1,5
15%
40%
60%

1

2,0
20%
40%

4,0
40%
100%

40%

100%

ĐỀ KIỂM TRA GIỮA KÌ II
NĂM HỌC 2024 – 2025

MÔN: NGỮ VĂN - LỚP 9
Ngày kiểm tra: ngày tháng 3 năm 2025
Thời gian làm bài: 90 phút (không kể thời gian giao đề)
(Đề thi gồm có 02 trang)

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc bài thơ sau:
CHỈ CÓ THỂ LÀ MẸ
Đặng Minh Mai
Nắng dần tắt trên con đường nhỏ
Dáng mẹ gầy giẹo giọ liêu xiêu.
Mẹ về để nấu cơm chiều
Bữa cơm đạm bạc thương yêu ấm lòng.
Cả đời mẹ long đong vất vả
Cho chồng con quên cả thân mình.
Một đời mẹ đã hy sinh
Tuổi xuân phai nhạt nghĩa tình đượm sâu.
Mưa và nắng nhuộm màu tóc trắng
Bụi gian nan đọng lắng nếp nhăn.
Rụng rồi thương lắm hàm răng
Lưng còng chân yếu ánh trăng cuối trời.
Tình của mẹ sáng ngời dương thế
Lo cho con tấm bé đến già.
Nghĩa tình son sắt cùng cha
Giản đơn dung dị mẹ là mẹ thôi.
Con đi khắp chân trời góc bể
Ân tình nào sánh xuể mẹ yêu.
Nghĩa dày độ lượng bao nhiêu
Có trong lòng mẹ sớm chiều bao dung.
Chỉ có thể là mẹ- Đặng Thai Mai
* Chú thích: Đặng Thai Mai (25 tháng 12 năm 1902—25 tháng 9 năm 1984)
còn được biết đến dưới tên gọi Đặng Mai và những bút danh Thanh Tuyền, Thanh
Bình. Ông là giáo sư, nhà giáo, nhà văn, nhà phê bình văn học Việt Nam và ông cũng
là Bộ trưởng Bộ Giáo dục, Viện trưởng đầu tiên của Viện Văn học Việt Nam.
Thực hiện yêu cầu:
Câu 1:( 0,5 điểm) Bài thơ trên viết theo thể loại nào ?
Câu 2. ( 0,5 điểm) Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ trên ?
Câu 3. ( 1,0 điểm) Trong khổ thơ thứ ba, hình ảnh người mẹ hiện lên qua những
từ ngữ nào? Những từ ngữ đó giúp em hiểu gì về người mẹ?
Câu 4. (1,0 điểm) Em hãy xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử
dụng trong khổ thơ thứ tư.

Câu 5. (1,0 điểm) Bài thơ đã gợi cho ta – những người làm con nhiều thông điệp
ý nghĩa. Hãy viết những thông điệp mà em tâm đắc.
II. VIẾT: (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) ghi lại cảm xúc của em sau khi
đọc bài thơ Chỉ có thể là mẹ của tác giả Đặng Minh Mai được dẫn trong phần Đọc hiểu.
Câu 2 (4,0 điểm). Hiện nay vấn đề nghiện game online của đối tượng học sinh
đang ngày càng trở nên phổ biến. Em hãy nêu suy nghĩ của mình về vấn đề này và
đưa ra một số biện pháp khắc phục tình trạng trên.
---------------- Hết ----------------

PHÒNG GD&ĐT ĐÀ BẮC
TRƯỜNG THCS MƯỜNG CHIỀNG

HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ KIỂM TRA CUỐI KÌ II
NĂM HỌC 2024-2025

MÔN: NGỮ VĂN - LỚP 9.
(Hướng dẫn chấm gồm 04 trang)

Phần Câu
Nội dung
1
ĐỌC HIỂU
1 Thể loại: Song thất lục bát
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời như đáp án đúng: 0.5 điểm
- Học sinh trả lời sai hoặc không trả lời: không cho điểm
2 - Nhân vật trữ tình: Người con
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời như đáp án đúng: 0.5 điểm
- Học sinh trả lời sai hoặc không trả lời: không cho điểm
3 - Hình ảnh người mẹ hiện lên qua những từ ngữ: nhuộm màu tóc
trắng, nếp nhăn, hàm răng rụng, lừng còng, chân yếu
- Qua đó cho ta hiểu về người mẹ: một người mẹ già, trải qua bao
mưa nắng, vất vả, tảo tần.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời như đáp án hoặc có cách diễn đạt tương đương:
1,0 điểm
- Học sinh trả lời chung chung nhưng có chạm vào ý trong đáp án:
0,5 điểm
- Học sinh trả lời sai hoặc không trả lời: không cho điểm
4 - Biện pháp điệp vần: mẹ.
- Tác dụng:
+ Giúp tăng sức gợi cảm và nhạc tính cho đoạn thơ.
+ Nhấn mạnh về sự chăm sóc, hy sinh của người mẹ đối với con, sự
chung thuỷ đối với chồng và sự vun vén hạnh phúc cho gia đình dù
giản dị nhưng đó lại là điểm tựa cho một gia đình hạnh phúc.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời như đáp án hoặc có cách diễn đạt tương đương:
1,0 điểm
- Học sinh trả lời chung chung nhưng có chạm vào ý trong đáp án:
0,5 điểm
- Học sinh trả lời sai hoặc không trả lời: không cho điểm
5 - Nêu được ít nhất 2 thông điệp phù hợp
Gợi ý:
+ Hãy trân trọng, biết ơn thấu hiểu sự hi sinh của mẹ
+ Hãy thể hiện tình yêu thương với cha mẹ bằng những việc làm cụ
thể…
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời như đáp án hoặc có cách diễn đạt tương đương:
1,0 điểm
- Học sinh trả lời chung chung nhưng có chạm vào ý trong đáp án:

Điểm
4,0
0,5

0,5

1,0

1,0

1,0

II

1

0,5 điểm
- Học sinh trả lời sai hoặc không trả lời: không cho điểm
VIẾT
Em hãy viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) ghi lại cảm xúc của em sau
khi đọc bài thơ Chỉ có thể là mẹ của tác giả Đặng Minh Mai được
dẫn trong phần Đọc hiểu.
a) Đảm bảo cấu trúc đoạn văn nghị luận văn học
Có đủ các phần mở đoạn, thân đoạn đoạn, kết đoạn. Mở đoạn nêu
được vấn đề, thân đoạn triển khai được vấn đề, kết đoạn đánh giá
khái quát được vấn đề.
b) Xác định đúng yêu cầu của đề: Ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng
c) Triển khai đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau:
Học sinh có nhiều cách diễn đạt, sáng tạo khác nhau, song về cơ
bản phải đạt được những yêu cầu sau:
- Giới thiệu chung về TG, TP.
Bài thơ “Chỉ có thể là mẹ” là một bài thơ đầy khắc hoạ hình ảnh
người mẹ với những đặc điểm đáng quý như sự hy sinh, kiên nhẫn
và tình yêu vô điều kiện dành cho gia đình…
- Nêu chủ đề của bài thơ: Ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng
- Phân tích chủ đề của bài thơ:
+ Bài thơ "Chỉ có thể là mẹ" của Đặng Minh Mai là một tác
phẩm thơ ca đầy cảm xúc, giàu tình yêu thương và lòng hiếu kính
đối với người mẹ
+ Thông qua những vần thơ nhẹ nhàng mà sâu lắng, tác giả đã
vẽ nên một bức tranh chân thực về hình ảnh người mẹ – hình ảnh
của sự hy sinh, vất vả và tình yêu vô bờ bến dành cho con cái
+ Bài thơ không chỉ ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng mà còn là
lời tri ân sâu sắc của những người con đối với mẹ, những người đã
dày công hy sinh suốt đời vì gia đình.
- Khẳng định vấn đề:
+ "Chỉ có thể là mẹ" là một tác phẩm thơ dạt dào cảm xúc, sử
dụng thể thơ song thất lục bát, với những vần điệu nhẹ nhàng, trữ
tình nhưng cũng đầy sâu lắng. Tác giả đã thành công khi khắc họa
hình ảnh người mẹ qua những vần thơ giản dị mà sâu sắc, để mỗi
người con đọc bài thơ này đều có thể cảm nhận được sự hy sinh, tình
yêu thương vô bờ bến mà mẹ dành cho mình.
+ Tình mẫu tử không có gì sánh bằng, và chỉ có thể là mẹ mà
thôi. Bài thơ đã để lại trong lòng người đọc những cảm xúc khó tả,
những suy tư về tình yêu thương gia đình và sự biết ơn đối với
những hy sinh thầm lặng của mẹ…

6,0
2,0
0,25

0,25
1,0

d) Chính tả, ngữ pháp, trình bày:
0,25
- Viết đúng chính tả, ngữ pháp, trình bày đúng quy định.
Lưu ý: Không cho điểm nếu bài làm có quá nhiều lỗi chính tả, ngữ
pháp.

2

e) Sáng tạo:
0,25
Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn
đề nghị luận.
4,0
a) Đảm bảo cấu trúc bài văn: nghị luận về một vấn đề cần giải 0,25
quyết
Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài
khái quát được vấn đề.
b) Xác định đúng yêu cầu của đề: Viết bài văn nghị luận về một 0,25
vấn đề cần giải quyết
c) Triển khai bài văn đảm bảo các yêu cầu sau:
- Bài viết phải phân tích được vấn đề, đưa ra những giải pháp khả thi…
- Học sinh có nhiều cách diễn đạt, sáng tạo khác nhau, song về cơ
bản phải đạt được những yêu cầu sau:
* Mở bài
0,25
- Giới thiệu vấn đề cần giải quyết:
- Tầm quan trọng của việc giải quyết vấn đề:
Gợi ý: Trong thời đại số hóa ngày nay, vấn đề về học sinh nghiện
game online không chỉ là một thách thức đối với họ và gia đình mà
còn là một vấn đề đáng quan ngại đối với xã hội. Hiện tượng này
không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe và hiệu suất học tập của các em
mà còn đặt ra câu hỏi về cách xã hội hiện đại đang hình thành và
ảnh hưởng đến thế hệ trẻ.
* Thân bài
- Giải thích:
Gợi ý:
1,0
Nghiện game online là hiện tượng đầu nhập quá mức vào trò chơi
điện tử, không thể kiểm soát cảm giác thèm chơi game, chơi liên tục
và ưu tiên việc chơi game hàng đầu trong cuộc sống đến mức lệ
thuộc vào game dẫn đến những tác hại không mong muốn.
* Luận điểm 1: Phân tích vấn đề
- Thực trạng: Game online, với sự đa dạng và hấp dẫn của nó, đã
trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày của
nhiều người, đặc biệt là học sinh. Sự cuốn hút từ các trò chơi này
khiến cho một số lượng đáng kể học sinh dành quá nhiều thời gian
và tâm trí cho việc chơi game thay vì tập trung vào học tập và các
hoạt động khác. Tình trạng này không chỉ diễn ra ở một nhóm nhỏ
mà ngày càng trở nên phổ biến trong cộng đồng học sinh.
- Nguyên nhân: Nguyên nhân của hiện tượng này có thể được phân
loại thành chủ quan và khách quan. Chủ quan, đó là sự ham mê cá
nhân của học sinh, mong muốn thể hiện bản thân và chứng tỏ tài
năng của mình thông qua việc chiến thắng trong trò chơi. Khách
quan, từ sự cuốn hút của các trò chơi đến sự quản lí lỏng lẻo từ phía
gia đình và nhà trường, đều đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra
môi trường thuận lợi cho việc nghiện game.

- Hậu quả: Tình trạng nghiện game online không chỉ gây ảnh hưởng
đến sức khỏe của học sinh mà còn ảnh hưởng đến hiệu suất học tập
và phát triển nhân cách của họ. Thị giác suy giảm, sự mất tập trung,
và thậm chí là hành vi bạo lực trong một số trò chơi đều là những
hậu quả tiêu biểu của việc nghiện game.
Việc chơi game tiêu tốn phần lớn thời gian của bản thân, tiền bạc
của gia đình một cách vô ích. Không những thế, do nghiện game,
nhiều người đã bất chấp vi phạm, sẵn sàng nói dối, trộm cắp, lừa lọc,
thậm chí còn giết người để có tiền chơi game.
Ham mê trò chơi điện tử khiến học sinh sẽ xao nhãng việc học,
bỏ học, trốn học, không làm bài tập dẫn đến học tập sút kém, kiến
thức mơ hồ. Trò chơi điện tử khiến tâm hồn con người bị đầu độc
bạo lực, chém giết, bắn phá khiến con người dễ rơi vào thế giới ảo,
đầu mưu mô, nhiều thủ đoạn dẫn đến việc luôn luôn tìm mọi cách
đối phó với gia đình, bạn bè, thầy cô….
Bằng chứng:
+ H.N.K sinh năm 2007, học sinh lớp 10 cư trú tại huyện Tương
Dương, Nghệ An được chẩn đoán là nghiện Internet - game online.
K bắt đầu chơi game online từ năm lớp 4. Tuy nhiên vào khoảng
tháng 3 năm 2022, sau khi tham gia các trò chơi trực tuyến, K bắt
đầu có hiện tượng bỏ học và bắt đầu nói dối bố mẹ về chuyện tiền
bạc. Sự việc xảy ra trầm trọng khi mẹ K biết K giấu tiền trong
phòng, xin tiền bố mẹ không sử dụng điều có ích mà bỏ vào game.
+ Chị Nguyễn Thị Thanh Hương (Đồng Tháp) chia sẻ về hai con
mê game từ lớp 8. Chúng đã lừa dối để lấy tiền chơi game, thậm chí
viết đơn xin nghỉ học và giả chữ ký phụ huynh. Chị Hương phải lập
mạng lưới quản lý từ gia đình, thầy cô đến bạn bè để ngăn chặn tình
trạng này.
+ Thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới cho thấy, 70-80% trẻ em từ
10-15 tuổi thích chơi game online, trong đó 10-15% bị nghiện. Trẻ
nghiện game thường bỏ bê học tập, sống khép kín và có thể có hành
vi bạo lực.
* Luận điểm 2: Đề xuất các giải pháp
1,5
*Lưu ý: Học sinh chỉ cần đưa ra hai giải pháp trở lên rõ ràng, thuyết
phục, khả thi là đạt yêu cầu.
- Con người tìm đến với game chứ game không thể tự tìm đến với
con người. Bởi thế, việc làm quan trọng nhất là các bạn trẻ hãy
ngừng việc chơi game ngay lập tức. Mỗi chúng ta phải xác định
được nhiệm vụ chính là học tập, rèn luyện, tu dưỡng đạo đức, nhân
cách, không lãng phí thời gian vào trò chơi vô bổ, thậm chí có hại,
biết chế ngự, kìm nén bản thân để không sa vào những trò chơi chết
người đó.
- Hãy khuyên những người bạn ham mê điện tử, bên cạnh đó phải có

sự quan tâm thường xuyên của gia đình, sự quản lý của nhà trường
và xã hội, để giúp cho con em mình tránh xa những đam mê tai hại
đó.
- Nhà trường cần giáo dục, phối hợp thế hệ trẻ tạo ra những sân chơi
bổ ích có trí tuệ để tất cả các bạn đều tham gia.
- Cha mẹ nên thường xuyên trò chuyện, tâm sự cùng con, không nên
cho con ở độ tuổi nhỏ chơi trò chơi điện tử. Tích cực cho con tham
gia những hoạt động lành mạnh bên ngoài, những hoạt động xã hội
bổ ích. Hãy theo dõi thời gian biểu của con để kịp thời phát hiện
những dấu hiệu của việc nghiện game. Không để con tiếp xúc với
những môi trường dễ nghiện game. Khi phát hiện con nghiện game,
hãy có những giải pháp đúng đắn, tích cực để giúp con từ bỏ game
một cách an toàn.
Phê phán:
- Biết chơi game là có hại, thế nhưng, nhiều bạn trẻ vẫn thường
chơi game và để bản than rơi vào tình trạng nghiện game, buông bỏ
việc học và phạm pháp, gây nên nhưng tổn thất lớn đối với bản
thân, gia đình và xã hội. Những người như thế thật đáng chê trách.
Bài học nhận thức và hành động:
- Không phải game chơi nào cũng có hại nhưng các bạn trẻ cần tỉnh
táo khi tiếp cận game. Hãy dừng lại hành động chơi game, nghiện
game ngay lập tức nếu các bạn còn mong muốn học tập và làm việc
thành công, muốn có đực một cuộc sống lành mạnh, hạnh phúc.
Hãy sống thật với bản thân mình, xây dựng lý tưởng sống cao đẹp,
tích cực và tiến bộ.
* Kết bài:
- Khẳng định lại ý nghĩa của việc thực hiện những giải pháp
- Rút ra bài học cho bản thân.
d) Chính tả, ngữ pháp, trình bày:
- Viết đúng chính tả, ngữ pháp, tình bày đúng quy định.
Lưu ý: Không cho điểm nếu bài làm có quá nhiều lỗi chính tả, ngữ
pháp.
e) Sáng tạo:
Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn
đề nghị luận.
TỔNG ĐIỂM

0,25
0,25

0,25
10,0

---------------------- Hết --------------------Duyệt của CM

Nguyễn Thị Thu Hà

Tổ chuyên môn

Phùng văn Long

Người ra đề

Nguyễn Thị Thiết