Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n
Chñ tÞch Héi ®ång:
TS. NguyÔn thÕ kû
Phã Chñ tÞch Héi ®ång:
TS. NguyÔn Duy Hïng
Thμnh viªn:
TS. NguyÔn tiÕn hoμng
ts. nguyÔn an tiªm
TS. Vò Träng L©m

2

Chó dÉn cña nhμ xuÊt b¶n
B¶o vÖ, ch¨m sãc vμ gi¸o dôc trÎ em lμ tr¸ch
nhiÖm cña gia ®×nh vμ toμn x· héi. §iÒu ®ã ®· ®−îc
quy ®Þnh t¹i §iÒu 65 HiÕn ph¸p n−íc Céng hßa x· héi
chñ nghÜa ViÖt Nam n¨m 1992 ®−îc söa ®æi, bæ sung
n¨m 2001: "TrÎ em ®−îc gia ®×nh, Nhμ n−íc vμ x· héi
b¶o vÖ, ch¨m sãc vμ gi¸o dôc". Cô thÓ hãa quy ®Þnh cña
HiÕn ph¸p, ngμy 15-6-2004 Quèc héi khãa XI, kú häp
thø 5 ®· ban hμnh LuËt b¶o vÖ, ch¨m sãc vμ gi¸o dôc
trÎ em, cã hiÖu lùc thi hμnh tõ ngμy 01-01-2005. Ngoμi
ra, viÖc b¶o vÖ, ch¨m sãc vμ gi¸o dôc trÎ em ®· ®−îc
quy ®Þnh trong nhiÒu v¨n b¶n luËt kh¸c nh−: LuËt h«n
nh©n vμ gia ®×nh n¨m 2000 ®−îc söa ®æi, bæ sung n¨m
2010; LuËt gi¸o dôc n¨m 2005 ®−îc söa ®æi, bæ sung
n¨m 2009; Bé luËt h×nh sù n¨m 1999 ®−îc söa ®æi, bæ
sung n¨m 2009; Bé luËt d©n sù n¨m 2005; LuËt nu«i
con nu«i n¨m 2010 v.v..
§¸p øng nhu cÇu cña b¹n ®äc n¾m b¾t ®−îc c¸c néi
dung c¬ b¶n cña ph¸p luËt vÒ b¶o vÖ, ch¨m sãc vμ gi¸o
dôc trÎ em, Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia xuÊt b¶n
cuèn s¸ch: Hái - ®¸p ph¸p luËt vÒ b¶o vÖ, ch¨m sãc
vμ gi¸o dôc trÎ em (T¸i b¶n cã söa ch÷a, bæ sung).
Xin giíi thiÖu cuèn s¸ch víi b¹n ®äc.
Th¸ng 4 n¨m 2011
Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - sù thËt

5

6

MôC LôC

Chó dÉn cña Nhμ xuÊt b¶n
PHÇN I. NH÷NG QUY §ÞNH CHUNG

Trang
5
17

C©u hái 1: ThÕ nμo lμ trÎ em?
C©u hái 2: TrÎ em cã hoμn c¶nh ®Æc biÖt lμ g×?
C©u hái 3: Nhμ n−íc ViÖt Nam ®· ban hμnh nh÷ng
v¨n b¶n ph¸p luËt quan träng nμo ®Ó b¶o vÖ
quyÒn trÎ em?
C©u hái 4: Néi dung c¸c v¨n b¶n ph¸p lý quan
träng vÒ quyÒn trÎ em ®· kh¼ng ®Þnh nh÷ng
vÊn ®Ò g× liªn quan ®Õn trÎ em?
C©u hái 5: TrÎ em ®−îc h−ëng c¸c quyÒn vμ ph¶i thùc
hiÖn bæn phËn g× theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt?
C©u hái 6: TrÎ em cã nh÷ng quyÒn c¬ b¶n g×?
C©u hái 7: Bæn phËn cña trÎ em lμ g×?
C©u hái 8: Tr¸ch nhiÖm b¶o vÖ, ch¨m sãc vμ gi¸o dôc
trÎ em ®−îc ph¸p luËt quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 9: Tr¸ch nhiÖm cña Nhμ n−íc trong ho¹t
®éng b¶o vÖ, ch¨m sãc vμ gi¸o dôc trÎ em ®−îc
quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 10: Tr¸ch nhiÖm cña gia ®×nh, nhμ tr−êng
vμ x· héi trong viÖc b¶o vÖ, ch¨m sãc vμ gi¸o dôc
trÎ em ®−îc quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 11: Tr¸ch nhiÖm qu¶n lý nhμ n−íc vÒ b¶o
vÖ, ch¨m sãc vμ gi¸o dôc trÎ em ®−îc ph¸p
luËt quy ®Þnh nh− thÕ nμo?

17
20

22

28
29
30
31
32

32

34

37

7

C©u hái 12: Tr¸ch nhiÖm cña MÆt trËn Tæ quèc ViÖt
Nam vμ c¸c tæ chøc thμnh viªn cña MÆt trËn vÒ
b¶o vÖ, ch¨m sãc vμ gi¸o dôc trÎ em ®−îc ph¸p
luËt quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 13: Tr¸ch nhiÖm cña c¬ quan th«ng tin
tuyªn truyÒn vÒ b¶o vÖ, ch¨m sãc vμ gi¸o dôc
trÎ em ®−îc ph¸p luËt quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 14: Tr¸ch nhiÖm cña c¬ quan b¶o vÖ ph¸p
luËt vÒ b¶o vÖ, ch¨m sãc vμ gi¸o dôc trÎ em ®−îc
ph¸p luËt quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 15: Nguån tμi chÝnh cho c«ng t¸c b¶o vÖ,
ch¨m sãc vμ gi¸o dôc trÎ em ®−îc ph¸p luËt
quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 16: Tæ chøc vμ ho¹t ®éng cña Quü B¶o trî
trÎ em ®−îc ph¸p luËt quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 17: Nhμ n−íc ViÖt Nam cã nh÷ng chÝnh
s¸ch hîp t¸c quèc tÕ g× trong viÖc b¶o vÖ, ch¨m
sãc vμ gi¸o dôc trÎ em?
C©u hái 18: Nh÷ng hμnh vi nh− thÕ nμo th× bÞ ph¸p
luËt nghiªm cÊm nh»m b¶o vÖ quyÒn lîi vμ sù
ph¸t triÓn b×nh th−êng cña trÎ em?
PHÇN II. C¸C QUYÒN C¥ B¶N Vμ BæN PHËN
CñA TRÎ EM
Môc 1. QuyÒn ®−îc khai sinh vμ cã quèc tÞch
cña trÎ em
C©u hái 19: QuyÒn ®−îc khai sinh vμ cã quèc tÞch cña
trÎ em ®−îc ph¸p luËt quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 20: Quèc tÞch cña trÎ em ®−îc x¸c ®Þnh
nh− thÕ nμo?
C©u hái 21: QuyÒn ®−îc khai sinh cña trÎ em
®−îc x¸c ®Þnh nh− thÕ nμo?

8

38

39

40

40
41

43

44

47
47
47
48
50

C©u hái 22: ViÖc khai sinh cña trÎ em ®−îc x¸c
®Þnh nh− thÕ nμo?
Môc 2. QuyÒn sèng chung víi cha mÑ vμ
®−îc ch¨m sãc, nu«i d−ìng
C©u hái 23: QuyÒn sèng chung víi cha mÑ cña trÎ
em ®−îc quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 24: QuyÒn ®−îc ch¨m sãc, nu«i d−ìng
cña trÎ em ®−îc b¶o ®¶m nh− thÕ nμo?
C©u hái 25: Tr¸ch nhiÖm cña cha mÑ trong viÖc b¶o
vÖ quyÒn trÎ em ®−îc quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 26: Khi ph¶i sèng c¸ch ly cha mÑ th× viÖc
ch¨m sãc, nu«i d−ìng cña trÎ em ®−îc b¶o
®¶m nh− thÕ nμo?
Môc 3. QuyÒn ®−îc t«n träng, b¶o vÖ tÝnh m¹ng,
søc kháe, nh©n phÈm vμ danh dù
C©u hái 27: Ph¸p luËt h×nh sù quy ®Þnh nh÷ng téi
danh nμo khi tÝnh m¹ng, th©n thÓ, nh©n phÈm
vμ danh dù cña trÎ em bÞ x©m h¹i?
C©u hái 28: §èi víi c¸c hμnh vi x©m ph¹m quyÒn
cña trÎ em mμ ch−a ®Õn møc truy cøu tr¸ch
nhiÖm h×nh sù ®−îc quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
Môc 4. Ch¨m sãc søc khoÎ trÎ em
C©u hái 29: QuyÒn ®−îc ch¨m sãc søc khoÎ cña
trÎ em ®−îc x¸c ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 30: ViÖc cÊp vμ qu¶n lý ThÎ kh¸m bÖnh,
ch÷a bÖnh cho trÎ em d−íi s¸u tuæi kh«ng
ph¶i tr¶ tiÒn t¹i c¸c c¬ së y tÕ c«ng lËp ®−îc
quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 31: Thñ tôc cÊp, cÊp l¹i ThÎ kh¸m bÖnh,
ch÷a bÖnh cho trÎ em d−íi s¸u tuæi kh«ng ph¶i
tr¶ tiÒn t¹i c¸c c¬ së y tÕ c«ng lËp ®−îc quy ®Þnh
nh− thÕ nμo?

51
54
54
55
57

58
60

60

62
73
73

77

79

9

C©u hái 32: ViÖc kh¸m bÖnh, ch÷a bÖnh cho trÎ
em d−íi s¸u tuæi t¹i c¸c c¬ së y tÕ c«ng lËp
®−îc quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 33: Tr¸ch nhiÖm cña cha mÑ, ng−êi gi¸m
hé vμ cña c¬ së kh¸m, ch÷a bÖnh cho trÎ em
d−íi s¸u tuæi t¹i c¸c c¬ së y tÕ c«ng lËp ®−îc
quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 34: ViÖc qu¶n lý, sö dông, quyÕt to¸n
kinh phÝ kh¸m bÖnh, ch÷a bÖnh cho trÎ em
d−íi s¸u tuæi t¹i c¸c c¬ së y tÕ c«ng lËp ®−îc
x¸c ®Þnh nh− thÕ nμo?
Môc 5. QuyÒn häc tËp, vui ch¬i, gi¶i trÝ, vμ
ph¸t triÓn n¨ng khiÕu cña trÎ em
C©u hái 35: QuyÒn ®−îc häc tËp cña trÎ em ®−îc
quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 36: Phæ cËp gi¸o dôc lμ g×? Tr¸ch nhiÖm
cña Nhμ n−íc, gia ®×nh vμ x· héi trong viÖc
b¶o ®¶m quyÒn häc tËp cña trÎ em ®−îc quy
®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 37: Gi¸o dôc phæ th«ng trang bÞ nh÷ng
kiÕn thøc g× cho trÎ em?
C©u hái 38: QuyÒn vui ch¬i, gi¶i trÝ cña trÎ em
®−îc b¶o ®¶m nh− thÕ nμo?
C©u hái 39: QuyÒn ®−îc ho¹t ®éng v¨n ho¸, nghÖ
thuËt, thÓ dôc, thÓ thao, du lÞch cña trÎ em
®−îc b¶o ®¶m nh− thÕ nμo?
C©u hái 40: QuyÒn ®−îc ph¸t triÓn n¨ng khiÕu
cña trÎ em ®−îc b¶o ®¶m nh− thÕ nμo?
Môc 6. QuyÒn cã tμi s¶n vμ quyÒn ®−îc tiÕp
cËn th«ng tin, vμ tham gia ho¹t ®éng
x· héi cña trÎ em
C©u hái 41: QuyÒn cã tμi s¶n cña trÎ em ®−îc
ph¸p luËt quy ®Þnh nh− thÕ nμo?

10

82

84

87
94
94

95
96
97

101
102

104
104

C©u hái 42: QuyÒn ®−îc tiÕp cËn th«ng tin, bμy tá
ý kiÕn vμ tham gia ho¹t ®éng x· héi cña trÎ
em ®−îc ph¸p luËt quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
106
PHÇN III. B¶O VÖ QUYÒN TRÎ EM TRONG
LÜNH VùC LAO §éNG
109
C©u hái 43: ThÕ nμo lμ lao ®éng trÎ em?
C©u hái 44: §é tuæi lao ®éng cña trÎ em ®−îc
ph¸p luËt quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 45: Khi ng−êi sö dông lao ®éng nhËn trÎ
em vμo lμm viÖc ph¶i tu©n thñ nh÷ng quy
®Þnh nμo?
C©u hái 46: Thêi gian lμm viÖc cña ng−êi lao
®éng ch−a thμnh niªn ®−îc quy ®Þnh nh−
thÕ nμo?
C©u hái 47: Nhμ n−íc qui ®Þnh nh÷ng ®iÒu kiÖn lao
®éng nμo vμ nh÷ng lo¹i c«ng viÖc nμo cÊm sö
dông lao ®éng ch−a thμnh niªn?
C©u hái 48: ViÖc b¶o ®¶m an toμn lao ®éng, vÖ
sinh lao ®éng ®èi víi lao ®éng ch−a thμnh
niªn ®−îc quy ®Þnh nh− thÕ nμo?

109
110

111

113

114

116

PHÇN IV. B¶O VÖ QUYÒN TRÎ EM TRONG LÜNH
VùC D¢N Sù, H¤N NH¢N Vμ GIA §×NH
118
C©u hái 49: TrÎ em ®−îc ph¸p luËt b¶o vÖ quyÒn
nh©n th©n nh− thÕ nμo?
C©u hái 50: N¬i c− tró cña trÎ em ®−îc quy ®Þnh
cô thÓ nh− thÕ nμo?
C©u hái 51: TrÎ em g©y thiÖt h¹i cã ph¶i båi
th−êng kh«ng?
C©u hái 52: TrÎ em lμ con nu«i ®−îc ph¸p luËt
b¶o vÖ nh− thÕ nμo?

118
119
122
123

11

C©u hái 53: ThÈm quyÒn ®¨ng ký viÖc nu«i con
nu«i ®−îc ph¸p luËt quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 54: C¸c tr−êng hîp nu«i con nu«i cã yÕu
tè n−íc ngoμi ®−îc quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 55: ThÕ nμo lμ trÎ em khuyÕt tËt, trÎ em m¾c
bÖnh hiÓm nghÌo? Tr−êng hîp ®−îc nhËn lμm
con nu«i ë n−íc ngoμi th× thñ tôc nh− thÕ nμo?
C©u hái 56: Tr×nh tù, thñ tôc ®Ó trÎ em lμm con
nu«i trong n−íc ®−îc ph¸p luËt ViÖt Nam quy
®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 57: Tr×nh tù, thñ tôc ®Ó trÎ em lμm con
nu«i ng−êi n−íc ngoμi ®−îc ph¸p luËt ViÖt Nam
quy ®Þnh nh− thÕ nμo?

130
131

132

133

139

PHÇN V. B¶O VÖ, CH¡M SãC Vμ GI¸O DôC
TRÎ EM Cã HOμN C¶NH §ÆC BIÖT
148
Môc 1. Tr¸ch nhiÖm cña c¬ quan nhμ n−íc,
gia ®×nh vμ x· héi trong viÖc b¶o vÖ
trÎ em cã hoμn c¶nh ®Æc biÖt
C©u hái 58: TrÎ em cã hoμn c¶nh ®Æc biÖt ®−îc
ph¸p luËt b¶o vÖ nh− thÕ nμo?
C©u hái 59: Tr¸ch nhiÖm cña Nhμ n−íc trong viÖc
b¶o vÖ trÎ em cã hoμn c¶nh ®Æc biÖt ®−îc x¸c
®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 60: Ph¸p luËt x¸c ®Þnh c¸c h×nh thøc trî
gióp nμo trong viÖc b¶o vÖ trÎ em cã hoμn
c¶nh ®Æc biÖt?
C©u hái 61: §iÒu kiÖn ®Ó c¸c c¸ nh©n hoÆc c¸c
cÆp vî chång cã thÓ nhËn trÎ em cã hoμn c¶nh
®Æc biÖt ®Ó ch¨m sãc thay thÕ?
C©u hái 62: Gia ®×nh vμ gia ®×nh thay thÕ cã vai
trß nh− thÕ nμo trong viÖc b¶o vÖ, ch¨m sãc,
gi¸o dôc trÎ em cã hoμn c¶nh ®Æc biÖt?

12

148
148

149

151

152

154

C©u hái 63: Tr¸ch nhiÖm cña cha mÑ vμ c¸c
thμnh viªn kh¸c trong gia ®×nh ®èi víi trÎ em
r¬i vμo hoμn c¶nh ®Æc biÖt?

155

Môc 2. B¶o vÖ ®èi víi trÎ em må c«i, kh«ng
n¬i n−¬ng tùa vμ trÎ em bÞ bá r¬i

158

C©u hái 64: TrÎ em trong tr−êng hîp nμo th× ®−îc
coi lμ må c«i, kh«ng n¬i n−¬ng tùa vμ bÞ bá r¬i?

158

C©u hái 65: Nhμ n−íc cã chÝnh s¸ch nh− thÕ nμo
®Ó khuyÕn khÝch c¸c c¸ nh©n, gia ®×nh, tæ
chøc ch¨m sãc, nu«i d−ìng trÎ em må c«i,
kh«ng n¬i n−¬ng tùa vμ trÎ em bÞ bá r¬i?

158

C©u hái 66: Nh÷ng gia ®×nh cã ®iÒu kiÖn nªn chia
sÎ víi Nhμ n−íc vμ x· héi trong viÖc b¶o vÖ,
ch¨m sãc, gi¸o dôc trÎ em må c«i, kh«ng n¬i
n−¬ng tùa vμ trÎ em bÞ bá r¬i nh− thÕ nμo?

160

C©u hái 67: Khi gÆp trÎ em må c«i, kh«ng n¬i
n−¬ng tùa, trÎ em bÞ bá r¬i th× c¸c c¸ nh©n, tæ
chøc cÇn thùc hiÖn nh÷ng biÖn ph¸p g× ®Ó
gióp ®ì c¸c em cã ®−îc sù ch¨m sãc, b¶o trî
cña gia ®×nh thay thÕ hoÆc c¬ së trî gióp trÎ
em cã hoμn c¶nh ®Æc biÖt?

161

C©u hái 68: Nh÷ng thñ tôc cÇn thiÕt trong viÖc
gi¸m hé hoÆc nhËn lμm con nu«i ®èi víi trÎ em
må c«i, kh«ng n¬i n−¬ng tùa, trÎ em bÞ bá r¬i?

162

Môc 3. B¶o vÖ trÎ em khuyÕt tËt, tμn tËt vμ trÎ
em lμ n¹n nh©n cña chÊt ®éc ho¸ häc

166

C©u hái 69: Nhμ n−íc cã chÝnh s¸ch nh− thÕ nμo
trong viÖc b¶o vÖ, ch¨m sãc, gi¸o dôc trÎ em
khuyÕt tËt, tμn tËt vμ trÎ em lμ n¹n nh©n chÊt
®éc ho¸ häc?

166

13

C©u hái 70: Nh÷ng gia ®×nh cã ®iÒu kiÖn nªn chia sÎ
víi Nhμ n−íc vμ x· héi trong viÖc b¶o vÖ, ch¨m
sãc, gi¸o dôc trÎ em khuyÕt tËt, tμn tËt vμ trÎ em
lμ n¹n nh©n chÊt ®éc ho¸ häc nh− thÕ nμo?

169

C©u hái 71: TrÎ em khuyÕt tËt, tμn tËt vμ trÎ em lμ
n¹n nh©n cña chÊt ®éc ho¸ häc, khi kh¸m,
ch÷a bÖnh, phôc håi chøc n¨ng ®−îc h−ëng
nh÷ng chÕ ®é, chÝnh s¸ch g×?
Môc 4. B¶o vÖ trÎ em nhiÔm HIV/AIDS

170
171

C©u hái 72: ChÝnh s¸ch kh«ng ph©n biÖt ®èi xö,
ch¨m sãc, b¶o vÖ trÎ em nhiÔm HIV/AIDS cña
Nhμ n−íc ta ®−îc quy ®Þnh nh− thÕ nμo? Nh÷ng
c¸ nh©n, gia ®×nh cã ®iÒu kiÖn nªn chia sÎ víi
Nhμ n−íc vμ x· héi trong viÖc b¶o vÖ, ch¨m sãc,
gi¸o dôc trÎ em nhiÔm HIV/AIDS nh− thÕ nμo?

171

C©u hái 73: Khi trÎ em bÞ nhiÔm HIV/AIDS th×
cha mÑ vμ c¸c thμnh viªn kh¸c trong gia ®×nh
cÇn thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p g× ®Ó mang l¹i lîi
Ých tèt nhÊt cho trÎ?

174

C©u hái 74: TrÎ em bÞ nhiÔm HIV/AIDS ®−îc
h−ëng chÕ ®é, chÝnh s¸ch g×?

175

C©u hái 75: ViÖc kh¸m, ch÷a bÖnh cho c¸c em
nhiÔm HIV/AIDS ®−îc thùc hiÖn nh− thÕ nμo?

176

C©u hái 76: Trong tr−êng hîp gia ®×nh kh«ng cã
kh¶ n¨ng ch÷a bÖnh, nu«i d−ìng trÎ em
nhiÔm HIV/AIDS th× cÇn liªn hÖ víi c¬ quan,
tæ chøc nμo ®Ó ch÷a bÖnh, nu«i d−ìng c¸c em?

178

C©u hái 77: Nh÷ng ®Þa chØ cÇn thiÕt trong viÖc t−
vÊn ch¨m sãc, nu«i d−ìng, gi¸o dôc trÎ em
nhiÔm HIV/AIDS?

14

179

Môc 5. B¶o vÖ trÎ em ph¶i lμm viÖc nÆng nhäc,
nguy hiÓm, tiÕp xóc víi c¸c chÊt ®éc h¹i
vμ trÎ em ph¶i lμm viÖc xa gia ®×nh
C©u hái 78: ThÕ nμo lμ l¹m dông lao ®éng trÎ em,
sö dông trÎ em lμm nh÷ng viÖc nÆng nhäc, nguy
hiÓm, tiÕp xóc víi chÊt ®éc h¹i?
C©u hái 79: Ph¸p luËt quy ®Þnh nh− thÕ nμo vÒ
tr¸ch nhiÖm cña gia ®×nh, chÝnh quyÒn c¬ së
trong viÖc phßng ngõa, ng¨n chÆn t×nh tr¹ng
trÎ em ph¶i lμm viÖc nÆng nhäc, nguy hiÓm,
tiÕp xóc víi c¸c chÊt ®éc h¹i?
Môc 6. B¶o vÖ trÎ em lang thang
C©u hái 80: Ph¸p luËt quy ®Þnh nh− thÕ nμo vÒ
tr¸ch nhiÖm cña gia ®×nh vμ chÝnh quyÒn c¸c
cÊp trong viÖc phßng ngõa, ng¨n chÆn t×nh
tr¹ng trÎ em lang thang?
C©u hái 81: Khi ph¸t hiÖn trÎ em trong gia ®×nh
bá nhμ ®i lang thang, th× gia ®×nh cÇn thùc
hiÖn c¸c thñ tôc khai b¸o nh− thÕ nμo víi
chÝnh quyÒn së t¹i?
Môc 7. B¶o vÖ trÎ em bÞ x©m h¹i t×nh dôc
C©u hái 82: Nh÷ng hμnh vi nμo ®−îc coi lμ x©m
h¹i t×nh dôc trÎ em?
C©u hái 83: Gia ®×nh, c¸c cÊp chÝnh quyÒn, ®oμn thÓ
vμ céng ®ång cÇn lμm g× ®Ó phßng ngõa t×nh
tr¹ng trÎ em bÞ x©m h¹i t×nh dôc?
Môc 8. B¶o vÖ trÎ em nghiÖn ma tuý
C©u hái 84: Khi ph¸t hiÖn trÎ em cã dÊu hiÖu nghi
ngê liªn quan ®Õn ma tuý, gia ®×nh cÇn thùc
hiÖn c¸c biÖn ph¸p g×?
C©u hái 85: Ph¸p luËt quy ®Þnh nh− thÕ nμo vÒ
tr¸ch nhiÖm cña gia ®×nh trong viÖc phßng

180

180

182
183

183

185
186
186

188
189

189

15

ngõa, ng¨n chÆn trÎ em nghiÖn ma tuý vμ
gióp ®ì trÎ em cai nghiÖn ma tuý?
C©u hái 86: Tr¸ch nhiÖm cña c¸c c¬ quan, tæ chøc
h÷u quan trong viÖc phßng ngõa, ng¨n chÆn
trÎ em nghiÖn ma tuý vμ gióp ®ì trÎ em cai
nghiÖn ma tuý?
C©u hái 87: Thñ tôc ®−a c¸c em vμo c¬ së cai
nghiÖn ®−îc thùc hiÖn nh− thÕ nμo?
C©u hái 88: ChÕ ®é cai nghiÖn ma tuý tù nguyÖn
t¹i c¸c c¬ së cai nghiÖn ma tuý ®èi víi trÎ em
®−îc ph¸p luËt quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
Môc 9. B¶o vÖ trÎ em vi ph¹m ph¸p luËt
C©u hái 89: Tr¸ch nhiÖm h×nh sù ®èi víi trÎ em
ph¹m téi ®−îc quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 90: Tr¸ch nhiÖm hμnh chÝnh ®èi víi trÎ em
vi ph¹m ph¸p luËt ®−îc quy ®Þnh nh− thÕ nμo?
C©u hái 91: Tr¸ch nhiÖm båi th−êng thiÖt h¹i
ngoμi hîp ®ång ®èi víi trÎ em ®−îc quy ®Þnh
nh− thÕ nμo?
C©u hái 92: Tr¸ch nhiÖm cña gia ®×nh, nhμ
tr−êng, chÝnh quyÒn c¬ së vμ ®oμn thÓ trong
viÖc gióp trÎ em vi ph¹m ph¸p luËt sím söa
ch÷a sai lÇm, t¸i hoμ nhËp céng ®ång ®−îc
ph¸p luËt quy ®Þnh nh− thÕ nμo?

16

190

192
196

201
202
202
204

207

208

PhÇn I
NH÷NG QUY §ÞNH CHUNG

C©u hái 1: ThÕ nμo lμ trÎ em?
Tr¶ lêi:
Theo quy ®Þnh t¹i §iÒu 1 C«ng −íc cña Liªn
hîp quèc vÒ quyÒn trÎ em1 th× trÎ em ®−îc x¸c
®Þnh “trÎ em cã nghÜa lμ mäi ng−êi d−íi 18 tuæi,
trõ tr−êng hîp luËt ph¸p ¸p dông víi trÎ em ®ã
quy ®Þnh tuæi thμnh niªn sím h¬n”.
Phï hîp víi C«ng −íc cña Liªn hîp quèc, theo
quy ®Þnh t¹i LuËt b¶o vÖ, ch¨m sãc vμ gi¸o dôc trÎ
em ®−îc Quèc héi n−íc Céng hoμ x· héi chñ nghÜa
ViÖt Nam kho¸ XI, kú häp thø 5 th«ng qua ngμy
15 th¸ng 6 n¨m 2004 vμ cã hiÖu lùc thi hμnh tõ
ngμy 01 th¸ng 01 n¨m 2005 th× trÎ em lμ c«ng d©n
ViÖt Nam d−íi m−êi s¸u tuæi.
TrÎ em theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt kh«ng
ph©n biÖt g¸i, trai, con trong gi¸ thó, con ngoμi
__________

1. C«ng −íc ®· ®−îc Liªn hîp quèc th«ng qua ngμy 2011-1989, cã hiÖu lùc lμ luËt quèc tÕ tõ ngμy 2-9-1990. ViÖt
Nam lμ n−íc thø hai trªn thÕ giíi ®· phª chuÈn C«ng −íc
mμ kh«ng b¶o l−u ngμy 28-02-1990.

17

gi¸ thó, con ®Î, con nu«i, con riªng, con chung;
kh«ng ph©n biÖt d©n téc, tÝn ng−ìng, t«n gi¸o,
thμnh phÇn, ®Þa vÞ x· héi, chÝnh kiÕn cña cha mÑ
hoÆc ng−êi gi¸m hé, ®Òu ®−îc b¶o vÖ, ch¨m sãc vμ
gi¸o dôc, ®−îc h−ëng c¸c quyÒn theo quy ®Þnh cña
ph¸p luËt.
§èi víi trÎ em - chñ thÓ ph¸p luËt ®Æc biÖt,
ph¸p luËt ViÖt Nam quy ®Þnh mét c¸ch cô thÓ vÒ
quyÒn, nghÜa vô vμ tr¸ch nhiÖm cña trÎ em ë tõng
®é tuæi nh»m thÓ hiÖn nhÊt qu¸n nguyªn t¾c b¶o
vÖ, ch¨m sãc vμ gi¸o dôc ng−êi ch−a thμnh niªn
nãi chung vμ trÎ em nãi riªng.
VÝ dô:
1- Theo Ph¸p lÖnh xö lý vi ph¹m hμnh chÝnh
n¨m 2002 (söa ®æi, bæ sung n¨m 2007, 2008) th×
ng−êi tõ ®ñ 14 tuæi ®Õn d−íi 16 tuæi bÞ xö ph¹t
hμnh chÝnh vÒ vi ph¹m hμnh chÝnh do cè ý; ng−êi
tõ ®ñ 16 tuæi trë lªn bÞ xö ph¹t hμnh chÝnh vÒ mäi
vi ph¹m hμnh chÝnh do m×nh g©y ra.
Ng−êi tõ ®ñ 14 tuæi ®Õn d−íi 16 tuæi vi ph¹m
hμnh chÝnh th× bÞ ph¹t c¶nh c¸o. Ng−êi tõ ®ñ 16
tuæi ®Õn d−íi 18 tuæi vi ph¹m hμnh chÝnh th× cã
thÓ bÞ ¸p dông h×nh thøc xö ph¹t vi ph¹m hμnh
chÝnh quy ®Þnh t¹i §iÒu 12 cña Ph¸p lÖnh xö lý vi
ph¹m hμnh chÝnh. Khi ph¹t tiÒn ®èi víi hä th×
møc tiÒn ph¹t kh«ng ®−îc qu¸ mét phÇn hai møc
ph¹t ®èi víi ng−êi thμnh niªn; trong tr−êng hîp
hä kh«ng cã tiÒn nép ph¹t th× cha mÑ hoÆc ng−êi
gi¸m hé ph¶i nép thay.
18

Ng−êi ch−a thμnh niªn cã hμnh vi vi ph¹m
ph¸p luËt ®−îc quy ®Þnh t¹i kho¶n 2 §iÒu 23,
kho¶n 2 §iÒu 24, ®iÓm b kho¶n 2 §iÒu 26 cña
Ph¸p lÖnh xö lý vi ph¹m hμnh chÝnh n¨m 2002
(®−îc söa ®æi, bæ sung n¨m 2007, 2008) th× bÞ xö
lý theo quy ®Þnh t¹i c¸c ®iÒu kho¶n ®ã.
Ng−êi ch−a thμnh niªn vi ph¹m hμnh chÝnh
g©y thiÖt h¹i th× ph¶i båi th−êng theo quy ®Þnh
cña ph¸p luËt.
2- Bé luËt h×nh sù n¨m 1999 ®−îc söa ®æi, bæ
sung n¨m 2009 quy ®Þnh ng−êi tõ ®ñ 14 tuæi trë
lªn b¾t ®Çu ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm h×nh sù, trong
®ã chia thμnh c¸c ®é tuæi:
Ng−êi tõ ®ñ 14 tuæi ®Õn d−íi 16 tuæi chØ ph¶i
chÞu tr¸ch nhiÖm h×nh sù vÒ téi ph¹m rÊt nghiªm
träng do cè ý víi møc h×nh ph¹t cao nhÊt lμ 12
n¨m tï;
Ng−êi tõ ®ñ 16 tuæi ®Õn d−íi 18 tuæi ph¶i chÞu
tr¸ch nhiÖm vÒ mäi téi ph¹m víi møc h×nh ph¹t
cao nhÊt lμ 18 n¨m tï.
3- Bé luËt d©n sù ViÖt Nam sè 33/2005/QH11
®−îc Quèc héi n−íc Céng hoμ x· héi chñ nghÜa
ViÖt Nam kho¸ XI, kú häp thø 7 th«ng qua ngμy 14
th¸ng 6 n¨m 2005 vμ cã hiÖu lùc thi hμnh tõ ngμy
01 th¸ng 01 n¨m 2006 (sau ®©y gäi t¾t lμ Bé luËt
d©n sù n¨m 2005) quy ®Þnh ng−êi ch−a thμnh
niªn (lμ ng−êi tõ ®ñ 6 tuæi ®Õn d−íi 18 tuæi) chØ cã
n¨ng lùc hμnh vi d©n sù h¹n chÕ, nghÜa lμ "khi
x¸c lËp, thùc hiÖn c¸c giao dÞch d©n sù ph¶i ®−îc
ng−êi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt ®ång ý"; nh−ng l¹i
19

cho phÐp "ng−êi tõ ®ñ 15 tuæi ®Õn ch−a ®ñ 18 tuæi
nÕu cã tμi s¶n riªng ®ñ ®Ó ®¶m b¶o thùc hiÖn
nghÜa vô, th× cã thÓ tù m×nh x¸c lËp, thùc hiÖn
giao dÞch d©n sù mμ kh«ng ®ßi hái ph¶i cã sù ®ång
ý cña ng−êi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt, trõ tr−êng
hîp cã quy ®Þnh kh¸c".
TrÎ em d−íi 15 tuæi, trong nh÷ng tr−êng hîp
nhÊt ®Þnh, b¾t buéc ph¶i cã ng−êi gi¸m hé ®Ó
ch¨m sãc, gi¸o dôc.
4- Bé luËt lao ®éng n¨m 1994 ®−îc söa ®æi, bæ
sung n¨m 2002, 2006, vμ n¨m 2007 (sau ®©y gäi t¾t
lμ Bé luËt lao ®éng) quy ®Þnh ng−êi lao ®éng ch−a
thμnh niªn lμ ng−êi ch−a ®ñ 18 tuæi (§iÒu 119)
®ång thêi x¸c ®Þnh râ ng−êi lao ®éng lμ ng−êi Ýt
nhÊt ®ñ 15 tuæi (§iÒu 6) vμ nghiªm cÊm nhËn trÎ
em ch−a ®ñ 15 tuæi vμo lμm viÖc trõ mét sè nghÒ,
c«ng viÖc nhÊt ®Þnh víi sù ®ång ý vμ theo dâi cña
cha mÑ hoÆc ng−êi ®ì ®Çu (§iÒu 120).
5- LuËt h«n nh©n vμ gia ®×nh n¨m 2000 ®−îc
söa ®æi, bæ sung n¨m 2010 quy ®Þnh ng−êi tõ 15
tuæi trë xuèng míi ®−îc nhËn lμm con nu«i
(§iÒu 35)...
C©u hái 2: TrÎ em cã hoμn c¶nh ®Æc biÖt
lμ g×?
Tr¶ lêi:
TrÎ em theo quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu 3 LuËt
b¶o vÖ, ch¨m sãc vμ gi¸o dôc trÎ em n¨m 2004 th×
trÎ em cã hoμn c¶nh ®Æc biÖt ®−îc hiÓu lμ cã hoμn
c¶nh kh«ng b×nh th−êng vÒ thÓ chÊt hoÆc tinh
20

thÇn, kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó thùc hiÖn quyÒn c¬
b¶n vμ hoμ nhËp víi gia ®×nh, céng ®ång. Tõ ®Þnh
nghÜa nμy, §iÒu 40 ®· quy ®Þnh: “TrÎ em cã hoμn
c¶nh ®Æc biÖt bao gåm trÎ em må c«i kh«ng n¬i
n−¬ng tùa, trÎ em bÞ bá r¬i; trÎ em khuyÕt tËt, tμn
tËt; trÎ em lμ n¹n nh©n cña chÊt ®éc ho¸ häc; trÎ
em nhiÔm HIV/AIDS; trÎ em ph¶i lμm viÖc nÆng
nhäc, nguy hiÓm, tiÕp xóc víi chÊt ®éc h¹i; trÎ em
ph¶i lμm viÖc xa gia ®×nh; trÎ em lang thang; trÎ
em bÞ x©m h¹i t×nh dôc; trÎ em nghiÖn ma tuý; trÎ
em vi ph¹m ph¸p luËt”. Theo ®ã:
1. TrÎ em lang thang lμ trÎ em rêi bá gia ®×nh,
tù kiÕm sèng, n¬i kiÕm sèng vμ n¬i c− tró kh«ng
æn ®Þnh; trÎ em cïng víi gia ®×nh ®i lang thang.
2. TrÎ em må c«i lμ trÎ em d−íi 16 tuæi må c«i
c¶ cha lÉn mÑ hoÆc bÞ bá r¬i, bÞ mÊt nguån nu«i
d−ìng vμ kh«ng cßn ng−êi th©n thÝch ruét thÞt
(«ng, bμ néi ngo¹i; bè mÑ nu«i hîp ph¸p, anh chÞ)
®Ó n−¬ng tùa.
TrÎ em må c«i cßn ®−îc hiÓu bao gåm c¶ trÎ em
d−íi 16 tuæi chØ må c«i cha hoÆc mÑ nh−ng ng−êi
cßn l¹i (mÑ hoÆc cha) mÊt tÝch theo quy ®Þnh cña
Bé luËt d©n sù n¨m 2005 hoÆc kh«ng ®ñ n¨ng lùc,
kh¶ n¨ng ®Ó nu«i d−ìng (nh− tμn tËt nÆng, ®ang
trong thêi gian chÊp hμnh ¸n ph¹t tï t¹i tr¹i),
kh«ng cã nguån nu«i d−ìng vμ kh«ng cã ng−êi
th©n thÝch ®Ó n−¬ng tùa.
3. TrÎ em khuyÕt tËt, tμn tËt lμ trÎ em bÞ khiÕm
khuyÕt mét hay nhiÒu bé phËn c¬ thÓ hoÆc chøc
n¨ng biÓu hiÖn d−íi nh÷ng d¹ng tËt kh¸c nhau,
21

lμm suy gi¶m kh¶ n¨ng ho¹t ®éng, khiÕn cho sinh
ho¹t, häc tËp vμ lao ®éng gÆp nhiÒu khã kh¨n.
4. TrÎ em lμ n¹n nh©n cña chÊt ®éc ho¸ häc:
Lμ trÎ em bÞ dÞ d¹ng, dÞ tËt do hËu qu¶ chÊt ®éc
ho¸ häc.
5. TrÎ em nhiÔm HIV/AIDS: Lμ trÎ em ®· ®−îc
c¬ quan y tÕ cã thÈm quyÒn kÕt luËn bÞ nhiÔm
HIV/AIDS.
C©u hái 3: Nhμ n−íc ViÖt Nam ®· ban
hμnh nh÷ng v¨n b¶n ph¸p luËt quan träng
nμo ®Ó b¶o vÖ quyÒn trÎ em?
Tr¶ lêi:
Phï hîp víi C«ng −íc cña Liªn hîp quèc vÒ
quyÒn trÎ em vμ tiÕp nèi truyÒn thèng “trång
ng−êi”, Nhμ n−íc Céng hoμ x· héi chñ nghÜa
ViÖt Nam ®· ban hμnh nhiÒu v¨n b¶n ph¸p luËt
quan träng ®Ó b¶o vÖ, ch¨m sãc vμ gi¸o dôc trÎ
em. Trong ®ã ph¶i kÓ ®Õn nh÷ng v¨n b¶n quan
träng lμ:
- HiÕn ph¸p n−íc Céng hoμ x· héi chñ nghÜa
ViÖt Nam n¨m 1992, ®· ®−îc söa ®æi, bæ sung
mét sè ®iÒu t¹i NghÞ quyÕt sè 51/2001/NQ-QHX
ngμy 25-12-2001 (c¸c ®iÒu 35, 36, 40, 59, 63, 64,
65 vμ 67).
- Bé luËt d©n sù n¨m 2005 ®· ®−îc Quèc héi
n−íc Céng hoμ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam khãa XI
kú häp thø 7 th«ng qua ngμy 14-6-2005 vμ cã
hiÖu lùc thi hμnh tõ ngμy 01-01-2006 thay thÕ
cho Bé luËt d©n sù n¨m 1995.
22

- LuËt b¶o vÖ, ch¨m sãc vμ gi¸o dôc trÎ em
®−îc Quèc héi n−íc Céng hoμ x· héi chñ nghÜa
ViÖt Nam kho¸ XI, kú häp thø 5 th«ng qua
ngμy 15 th¸ng 6 n¨m 2004 vμ cã hiÖu lùc thi
hμnh tõ ngμy 01 th¸ng 01 n¨m 2005 thay thÕ
cho LuËt b¶o vÖ, ch¨m sãc vμ gi¸o dôc trÎ em
n¨m 1991.
- Bé luËt h×nh sù n¨m 1999 ®−îc söa ®æi, bæ
sung n¨m 2009 thay thÕ cho Bé luËt h×nh sù n¨m
1985.
- Bé luËt lao ®éng n¨m 1994 ®−îc söa ®æi, bæ
sung n¨m 2002, 2006, 2007.
- LuËt h«n nh©n vμ gia ®×nh n¨m 2000 ®−îc
söa ®æi, bæ sung n¨m 2010.
- LuËt quèc tÞch ViÖt Nam sè 24/2008/QH12
®· ®−îc Quèc héi n−íc Céng hßa x· héi chñ
nghÜa ViÖt Nam khãa XII, kú häp thø 4 th«ng
qua ngμy 13-11-2008 cã hiÖu lùc thi hμnh kÓ tõ
ngμy 01 th¸ng 7 n¨m 2009 thay thÕ LuËt quèc
tÞch n¨m 1998.
- Bé luËt tè tông h×nh sù sè 19/2003/QH11 ®·
®−îc Quèc héi n−íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa
ViÖt Nam khãa XI, kú häp thø 4 th«ng qua ngμy
26-11-2003 vμ cã hiÖu lùc tõ ngμy 01-7-2004 thay
thÕ cho Bé luËt tè tông h×nh sù n¨m 1988.
- LuËt b¶o vÖ søc khoÎ nh©n d©n ®· ®−îc Quèc
héi th«ng qua ngμy 30-6-1989 vμ cã hiÖu lùc thi
hμnh tõ ngμy 11-7-1989.
23

- LuËt gi¸o dôc n¨m 2005 ®−îc söa ®æi, bæ
sung n¨m 2009.
- Ph¸p lÖnh xö lý vi ph¹m hμnh chÝnh n¨m 2002
(söa ®æi, bæ sung n¨m 2007, 2008) ngμy 02-7-2002
thay thÕ cho Ph¸p lÖnh xö lý vi ph¹m hμnh chÝnh
n¨m 1995.
- Ph¸p lÖnh thi hμnh ¸n ph¹t tï ®−îc Uû ban
th−êng vô Quèc héi th«ng qua ngμy 8-3-1993
®−îc söa ®æi, bæ sung n¨m 2007.
- NghÞ ®Þnh sè 60/CP ngμy 16-9-1993 cña
ChÝnh phñ ban hμnh Quy chÕ tr¹i giam.
- NghÞ ®Þnh sè 163/2003/N§-CP ngμy 19-122003 cña ChÝnh phñ quy ®Þnh chi tiÕt thi hμnh
biÖn ph¸p gi¸o dôc t¹i x·, ph−êng, thÞ trÊn.
- NghÞ ®Þnh sè 59/2000/N§-CP ngμy 30-102000 cña ChÝnh phñ quy ®Þnh viÖc thi hμnh biÖn
ph¸p gi¸o dôc t¹i x·, ph−êng, thÞ trÊn ®èi víi
ng−êi ch−a thμnh niªn ph¹m téi.
- NghÞ ®Þnh sè 142/2003/N§-CP ngμy 24-112003 cña ChÝnh phñ quy ®Þnh viÖc ¸p dông biÖn
ph¸p xö lý hμnh chÝnh ®−a vμo tr−êng gi¸o
d−ìng.
- NghÞ ®Þnh sè 52/2001/N§-CP ngμy 23-8-2001
cña ChÝnh phñ h−íng dÉn thi hμnh biÖn ph¸p t−
ph¸p ®−a vμo tr−êng gi¸o d−ìng.
- NghÞ ®Þnh sè 36/2005/N§-CP ngμy 17-3-2005
cña ChÝnh phñ quy ®Þnh chi tiÕt thi hμnh mét sè
®iÒu cña LuËt b¶o vÖ, ch¨m sãc vμ gi¸o dôc trÎ em.
- NghÞ ®Þnh sè 158/2005/N§-CP ngμy 27-1224

2005 cña ChÝnh phñ vÒ ®¨ng ký vμ qu¶n lý hé tÞch
(thay thÕ cho NghÞ ®Þnh sè 83/1998/N§-CP ngμy
10-10-1998 cña ChÝnh phñ vÒ ®¨ng ký hé tÞch).
- QuyÕt ®Þnh sè 210/2004/Q§-TTg ngμy 14-122004 cña Thñ t−íng ChÝnh phñ vÒ viÖc ban hμnh
Quy chÕ ho¹t ®éng cña Ban ChØ ®¹o Ch−¬ng tr×nh
hμnh ®éng phßng, chèng téi ph¹m bu«n b¸n phô
n÷, trÎ em.
- QuyÕt ®Þnh sè 130/2004/Q§-TTg ngμy 14-72004 cña Thñ t−íng ChÝnh phñ phª duyÖt Ch−¬ng
tr×nh hμnh ®éng phßng, chèng téi ph¹m bu«n b¸n
phô n÷, trÎ em tõ n¨m 2004 ®Õn n¨m 2010.
- QuyÕt ®Þnh sè 38/2004/Q§-TTg ngμy 17-32004 cña Thñ t−íng ChÝnh phñ vÒ chÝnh s¸ch trî
gióp kinh phÝ cho gia ®×nh, c¸ nh©n nhËn nu«i
d−ìng trÎ em må c«i vμ trÎ em bÞ bá r¬i.
- QuyÕt ®Þnh sè 19/2004/Q§-TTg ngμy 12-022004 cña Thñ t−íng ChÝnh phñ vÒ viÖc phª duyÖt
Ch−¬ng tr×nh ng¨n ngõa vμ gi¶i quyÕt t×nh tr¹ng
trÎ em lang thang, trÎ em bÞ x©m ph¹m t×nh dôc
vμ trÎ em ph¶i lao ®éng nÆng nhäc, trong ®iÒu
kiÖn ®éc h¹i, nguy hiÓm giai ®o¹n 2004 - 2010.
- QuyÕt ®Þnh sè 135/2003/Q§-TTg ngμy 09-72003 cña Thñ t−íng ChÝnh phñ vÒ viÖc cñng cè vμ
ph¸t triÓn Quü B¶o trî trÎ em ViÖt Nam.
- QuyÕt ®Þnh sè 23/2001/Q§-TTg ngμy 26-022001 cña Thñ t−íng ChÝnh phñ vÒ viÖc phª duyÖt
Ch−¬ng tr×nh Hμnh ®éng quèc gia v× trÎ em ViÖt
Nam giai ®o¹n 2001 - 2010.

25

- ChØ thÞ sè 03/2000/CT-TTg ngμy 24-1-2000
cña Thñ t−íng ChÝnh phñ vÒ viÖc ®Èy m¹nh c¸c
ho¹t ®éng v¨n hãa, vui ch¬i, gi¶i trÝ cho trÎ em.
- ChØ thÞ sè 17/2001/CT-TTg ngμy 20-7-2001
cña Thñ t−íng ChÝnh phñ vÒ viÖc tæ ch