https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

CIA và các tướng lãnh Việt Nam Cộng Hòa

Thomas L. Ahern

Chia sẻ ebook: http://www.downloadsach.com

Follow us on Facebook:
https://www.facebook.com/caphebuoitoi

https://thuviensach.vn

Table of Contents
Tạo mục lục Hyperlink(2 chiều) mần eBook 4 Palm,
PPC By ??
Tạo mục lục Hyperlink(2 chiều) mần eBook 4 Palm,
PPC By ??
mần mục lục Hyperlink(2 chiều) xuất eBook 4 Palm,
PPC… By Hungnhon
1- Đã đăng nhiều kỳ trên báo Sài Gòn Giải Phóng TP
HCM.
2 - Đã đăng nhiều kỳ trên chính website của dịch giả.
3 - Một bản tin điểm sách của Nguyễn Kỳ Phong trên
BBC online
CIA và các Tướng Lĩnh Sài Gòn
- Kỳ 1: Vai trò của CIA trong cuộc chiến Việt Nam
https://thuviensach.vn
- Kỳ 2: CIA sau đảo chính ông Diệm

- Kỳ 3: “Ngôi sao” Thiệu - Kỳ xuất hiện
- Kỳ 4: Xáo trộn và chia rẽ
- Kỳ 5: Mỹ tìm đường rút lui
- Kỳ 6: Nỗ lực chính trị hóa cuộc chiến Việt Nam
- Kỳ 7: Phản chiến lan rộng, Mỹ bối rối
- Kỳ 8: Hòa bình đã trong tầm tay
- Kỳ 9: Tiên đoán về một cuộc tấn công định mệnh
- Kỳ 10: Thời điểm sinh tử
- Kỳ cuối: Người Mỹ cuối cùng rời khỏi Việt Nam
CIA và các ông Tướng
Lời giới thiệu:
Chương 1: CIA sau đảo chánh ông Diệm
Chương 2: Cabot Lodge đi, Taylor tới, Nguyễn Khánh
đi & ngôi sao Thiệu Kỳ xuất hiện.
https://thuviensach.vn

Chương 3: Hoa Kỳ tìm đường rút lui
Chương 4: Trận tấn công Mậu Thân và sự chính trị
hóa cuộc chiến Việt Nam
Chương 5: Sự bối rối và làm nản lòng
Chương 6: Mỹ áp lực tổng thống Nguyễn Văn Thiệu
Chương 7: Nỗ lực duy trì hiện trạng
Chương 8: Thời điểm sinh tử
Chương 9: Tìm lối đầu hàng và di tản
Chương 10: Một quyết định quân sự
KẾT: Cảm nghĩ - Ôn Cố Tri Tân
(*)
Tin Điểm Sách: Nguyễn Kỳ Phong điểm sách tại BBC
vietnamese
Chương 1: CIA sau đảo chánh ông Diệm:
https://thuviensach.vn

Chương 2: Cabot Lodge đi, Taylor tới, Nguyễn Khánh
đi & ngôi sao Thiệu-Kỳ xuất hiện.
Chương 3: Hoa Kỳ tìm đường rút lui
Chương 4: Trận tấn công Mậu Thân và nỗ lực của Mỹ
chính trị hóa cuộc chiến Việt Nam
Chương 5: Sự bối rối và làm nản lòng
Chương 6: Mỹ áp lực tổng thống Nguyễn Văn Thiệu
Chương 8: Thời điểm sinh tử
Chương 9: Tìm lối đầu hàng và di tản
Chương 10: Một quyết định quân sự
Kết: Cảm nghĩ - Ôn Cố Tri Tân
Một số tiết lộ về cuộc chiến từ tài liệu CIA

https://thuviensach.vn

- Kỳ 1: Vai trò của CIA trong cuộc chiến Việt
Nam
SGGP online Thứ hai, 22/03/2010, 08:34 (GMT+7)
LTS: Năm 2009, Cơ quan Tình báo Trung ương
Mỹ (CIA) đã cho giải mật tài liệu mang tên “CIA and
the Generals: Covert Support to military
government in South Vietnam”. Tài liệu này do ông
Thomas L.Ahern, Jr., một nhân viên CIA từng làm việc tại
Sài Gòn từ năm 1963 đến đầu năm 1965, đúc kết từ
những tài liệu mật của CIA. Tài liệu dài 243 trang này
vừa được ông Trần Bình Nam, một học giả người Việt ở
nước ngoài, tóm tắt lại và phổ biến nhằm “ôn cố tri tân”
về một giai đoạn lịch sử đã qua nhưng còn ảnh hưởng
sâu đậm đến đời sống của mỗi người Việt trong cũng
như ngoài nước. Nhân dịp kỷ niệm 35 năm giải phóng
hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, Báo SGGP xin
trích lược và giới thiệu đến bạn đọc tài liệu này như một
dạng thông tin tham khảo từ phía bên kia cuộc chiến,
góp phần lý giải một kết cục tất yếu - sự sụp đổ của chế
độ Sài Gòn.
https://thuviensach.vn

Người dân Việt Nam sống giữa 2 gọng thép Mỹ ngụy. Ảnh: Tư liệu
Một điều cần nói là không có một tài liệu nào,
nhất là tài liệu liên quan đến hoạt động tình báo, là
hoàn toàn trung thực. Giải mật một tài liệu mật tự nó
cũng có thể là một phần của một chương trình tình
báo khác. Tài liệu “CIA and the Generals: Covert
Support to military government in South Vietnam”
cũng không ra ngoài quy luật đó. (SGGP)
Cái chết của ông Diệm
https://thuviensach.vn
Trong phần nhập đề, ông Thomas Ahern nhắc lại

quan hệ Mỹ và Việt Nam Cộng hòa từ năm 1954 cho
đến ngày 30-4-1975.
Ông viết rằng sau khi người Pháp thất bại tại
Điện Biên Phủ, người Mỹ thay thế dần người Pháp vì
người Mỹ cho rằng nếu Việt Nam sụp đổ, toàn vùng
Đông Nam Á cũng sụp đổ theo thuyết domino. Người
Mỹ ủng hộ ông Ngô Đình Diệm củng cố miền Nam Việt
Nam từ vĩ tuyến 17 trở vào, qua trung gian ông Ngô
Đình Nhu, em ruột của ông Diệm. Cùng với các lực
lượng vũ trang của ông Diệm, CIA phát động phong
trào tự vệ để bảo vệ nông thôn. Đây là kinh nghiệm
chống nổi dậy đầu tiên của CIA tại Việt Nam.
Chương trình của ông Diệm là tiêu diệt các thành
phần Cộng sản còn lại ở miền Nam trước khi rút ra
Bắc theo Hiệp định Giơnevơ. Đến năm 1959, hầu hết
tổ chức Cộng sản gài lại miền Nam đều bị tiêu diệt.
Nhưng chương trình bài Cộng quá nặng tay và thi
hành một cách bừa bãi đụng chạm đến các thành
phần không Cộng sản trong quần chúng như thành
phần thiểu số và tôn giáo khác và không có chương
trình nâng cao đời sống nông thôn để thu phục lòng
dân nên mất dần sự ủng hộ của quần chúng. Cuối
năm 1959, Hà Nội đưa người vào Nam và làm cho sự
kiểm soát của ông Diệm tại nông thôn ngày càng lỏng
https://thuviensach.vn

dần.
Để cứu chế độ Diệm, Mỹ tăng cường viện trợ
quân sự và kinh tế. Đầu năm 1963, khi cao trào chống
chế độ ông Diệm của Phật giáo nổ ra tại miền Trung,
Mỹ có 12.000 cố vấn quân sự tại miền Nam.
Cung cách đàn áp phong trào Phật giáo của ông
Diệm không phù hợp với quan niệm tự do tôn giáo
của Mỹ làm cho Mỹ bất mãn, đồng thời sự kiểm soát
nông thôn của ông Diệm ngày càng sa sút, nên vào
tháng 8-1963, theo đề nghị của Đại sứ Henry Cabot
Lodge, Mỹ quyết định hạ bệ ông Diệm.
Sau khi quân đảo chính chiếm Bộ Tổng tham
mưu và giết Đại tá Lê Quang Tung, người làm việc cận
kề với CIA và là Chỉ huy trưởng lực lượng đặc biệt,
các tướng đảo chính kêu gọi anh em ông Diệm đầu
hàng. Ông Diệm và ông Nhu lợi dụng trời tối rời Dinh
Độc Lập và sau đó bị bắt tại một nhà thờ Công giáo ở
Chợ Lớn. Trước đó Đại sứ Cabot Lodge có hứa giúp
hai anh em ông Diệm và ông Nhu an toàn rời khỏi Việt
Nam, nhưng khi ông Diệm và ông Nhu bị bắt không
thấy Mỹ nhắc lại. Các sĩ quan của tướng Dương Văn
Minh, người lãnh đạo cuộc đảo chính đã bắn chết hai
ông Diệm và Nhu trên một xe thiết giáp…
https://thuviensach.vn

“Hòa bình ló dạng”
Tình hình chính trị tạm ổn định sau khi tướng
Nguyễn Văn Thiệu đắc cử Tổng thống vào tháng 91967 qua một bản Hiến pháp mới. Tháng 2-1968,
Cộng sản tổng tấn công vào các đô thị miền Nam (cuộc
tổng tấn công Mậu Thân).
Cuộc tấn công không thành công nhưng làm cho
chương trình bình định của ông Thiệu giậm chân tại
chỗ, tạo một tâm lý bi quan đối với dân chúng Mỹ và
báo giới Mỹ nên không khí chống chiến tranh tại Mỹ
lên cao buộc Tổng thống Johnson vào cuối tháng 31968 tuyên bố không ra ứng cử Tổng thống lần thứ
hai và đề nghị thương thuyết với Hà Nội.
Tháng 5-1968, khi các cuộc tiếp xúc chính thức
giữa Mỹ và Hà Nội bắt đầu tại Paris, Cộng sản mở
cuộc tấn công Mậu Thân 2 nhưng cũng không thành
công, giúp quân đội Việt Nam Cộng hòa và Mỹ lấy lại
thế tấn công và cuối năm 1968 xem như bình định và
kiểm soát 73% dân chúng miền Nam.
Tuy nhiên, tình hình này không giúp cho Hubert
Humphrey (ứng cử viên đảng Dân chủ) đắc cử để có
thể tiếp tục đường hướng của
Johnson. Tổng thống
https://thuviensach.vn

Nixon đắc cử và bắt đầu chương trình Việt Nam hóa
chiến tranh.
Giữa năm 1969, Tổng thống Nixon tuyên bố đợt
rút quân đầu tiên. Đặc điểm của tình hình chiến
trường Việt Nam trong những năm 1969-1971 là
trong khi Mỹ ra sức cải tiến và trang bị cho quân đội
miền Nam thì Liên Xô và Trung Quốc cũng viện trợ
dồi dào cho Bắc Việt. Hai bên Nam-Bắc cố giành đất
và dân chuẩn bị cho một giải pháp chính trị từ cuộc
hòa đàm Paris.
Mùa xuân năm 1972, Cộng sản Bắc Việt mở cuộc
đại tấn công miền Nam đe dọa các tỉnh cửa ngõ dẫn
vào Sài Gòn, nhưng không được như ý muốn bởi quân
đội Nam Việt Nam với sự yểm trợ của không lực Mỹ.
Tháng 10-1972, Hà Nội tuyên bố đồng ý về một
văn bản ngừng bắn và chấm dứt chiến tranh. Dựa vào
đó, trước ngày bầu cử Tổng thống Mỹ, Cố vấn an ninh
quốc gia Henry Kissinger tuyên bố “hòa bình ló dạng”.
Hòa bình thật sự chưa ló dạng nhưng lời tuyên bố của
Kissinger đã giúp Tổng thống Nixon đắc cử nhiệm kỳ
2 một cách áp đảo.
Sau cuộc bầu cử, Mỹ đòi thay đổi vài điều khoản
https://thuviensach.vn

trong bản hiệp định dự thảo. Hà Nội phản ứng bằng
cách rút ra khỏi cuộc hòa đàm nhưng sau đó đã trở lại
bàn hội nghị và ký Hiệp định Paris vào tháng 1-1973.
Bản hiệp định không buộc quân đội Bắc Việt rút khỏi
miền Nam. Mỹ tìm cách thi hành hiệp định và giúp
Nam Việt Nam tự lực. Nhưng sau đó Nixon dính vào
vụ Watergate phải từ chức (tháng 8-1974), Phó Tổng
thống Gerald Ford trở thành Tổng thống Mỹ.
Vào thời điểm này, Tòa đại sứ Mỹ tại Sài Gòn
được tin tình báo cho biết quân đội Bắc Việt chuẩn bị
tổng tấn công vào năm 1975. Cuộc tấn công mở màn
ngày 10-3-1975 tại cao nguyên miền Trung Việt Nam
và kết thúc ngày 30-4-1975 khi xe tăng Bắc Việt tiến
vào Sài Gòn và trực thăng của Đại sứ Mỹ rời mái nhà
tòa đại sứ trước khi trời sáng.
Quân số CIA tại Sài Gòn khi ông Diệm bị lật đổ
gồm khoảng 200 người. Một bộ phận lo việc bình định
và tình báo. Bộ phận khác lo việc tuyển mộ người làm
việc cho CIA hay mở rộng sự liên hệ với các viên chức
chính quyền và thành phần đối lập phi Cộng sản để
thu lượm tin tức và thúc đẩy xây dựng dân chủ.
Khi trận Mậu Thân xảy ra, quân số CIA đã lên đến
1.000 người, trong đó có 600 nhân viên làm việc tại 4
https://thuviensach.vn

văn phòng CIA ở 4 vùng chiến thuật. Từ năm 1969
khi Mỹ bắt đầu kế hoạch giảm quân, nhân sự CIA
giảm dần. Bốn vùng vẫn duy trì văn phòng nhưng mọi
công tác quan trọng đều dồn về trung tâm CIA tại Sài
Gòn.
Nỗ lực bất thành của CIA
Tài liệu “CIA and the Generals: Covert Support to
military government in South Vietnam” nói về hoạt
động của CIA trong nỗ lực không cho Hà Nội chiếm
miền Nam sau khi ông Diệm bị lật đổ. Thoạt tiên Đại
sứ Cabot Lodge cấm CIA liên lạc mật thiết với các ông
tướng để duy trì tính độc lập của chính quyền miền
Nam trước dư luận quốc tế.
Nhưng mấy tháng sau, khi thấy tình hình bất ổn
(vì các ông tướng bất lực), Đại sứ Lodge cho phép CIA
làm việc chặt chẽ với các ông tướng để theo dõi và
điều chỉnh tình hình đảo chính. Quan hệ đặc biệt này
của CIA đối với các ông tướng làm cho CIA đóng một
vai trò quan trọng trong các biến chuyển chính trị tại
Sài Gòn, chủ yếu là ổn định chính trị, không khác gì
ảnh hưởng CIA đã có dưới thời Tổng thống Ngô Đình
Diệm.
https://thuviensach.vn

Vào năm 1966, CIA dùng ảnh hưởng của mình để
thuyết phục các ông tướng hưởng ứng chính sách của
chính quyền Johnson lúc đó đang tìm cách liên lạc với
các thành phần ôn hòa của Mặt trận Giải phóng miền
Nam.
Trong cuộc bầu cử tổng thống tháng 9-1967, CIA
nhận được chỉ thị của Washington ủng hộ liên danh
tướng Thiệu và tướng Kỳ, nhưng cần tỏ vẻ trung lập
và dùng ảnh hưởng tạo ra một cuộc bầu cử dân chủ.
Sau khi thắng cử, ông Thiệu loại hết những người
miền Bắc thân tướng Kỳ trong chính quyền, CIA lại
phải một phen vận động và tuyển mộ người miền
Nam (làm việc cho CIA).
Sau cuộc tấn công Mậu Thân, CIA triển khai một
kế hoạch thành lập những đảng chính trị có căn bản
quần chúng theo mô thức của Mỹ, nhưng ông Thiệu
chưa sẵn sàng xây dựng một nền tảng dân chủ cho
miền Nam nên nỗ lực này không đưa đến kết quả nào.
Tuy nhiên, Mỹ nghĩ rằng ông Thiệu cần thiết cho
sự ổn định chính trị nên Mỹ không thúc bách ông
Thiệu. Từ đầu năm 1970, CIA đã có kế hoạch giúp ông
Thiệu tái đắc cử nhiệm kỳ 2 dự trù vào cuối năm
1971 nhưng vẫn với cách thức
nhằm tạo một hình
https://thuviensach.vn

ảnh bầu cử dân chủ.
Qua cuộc tấn công Mậu Thân, CIA nhận ra rằng
chừng nào Nga và Trung Quốc còn ồ ạt giúp Hà Nội thì
chừng đó Mỹ còn cần cố vấn và yểm trợ không lực cho
Nam Việt Nam nếu muốn Nam Việt Nam còn tồn tại.
Khi cuộc tấn công lắng xuống, hòa đàm Paris bắt
đầu, công tác chính yếu của CIA là vận động để ông
Thiệu chấp thuận hướng thương thuyết của Mỹ tại
Paris. Trong công tác này CIA vận dụng nhân sự đã
gài trong chính quyền ông Thiệu để gây áp lực với
ông Thiệu một cách hữu hiệu. Sau khi ký Hiệp định
Paris, nhiệm vụ của CIA là thúc đẩy ông Thiệu thi
hành hiệp định.
Vào cuối năm 1974, CIA biết Hà Nội sắp mở cuộc
tổng tấn công vào đầu năm 1975, nhưng không có kế
hoạch gì để ngăn chặn. Sau khi ông Thiệu ra lệnh rút
quân khỏi cao nguyên miền Trung Việt Nam tạo ra sự
hỗn loạn. Trước cảnh hỗn loạn tại Đà Nẵng, CIA biết
rằng khó có đủ thì giờ di tản an toàn nhân viên Mỹ,
quân nhân và viên chức Nam Việt Nam ra khỏi Việt
Nam, CIA đã thi hành kế hoạch trì hoãn bằng cách vờ
thương thuyết với Hà Nội để có thời gian rút lui.
https://thuviensach.vn

Đó là công tác cuối cùng của CIA trong cuộc chiến
Việt Nam.


****
- Kỳ 2: CIA sau đảo chính ông Diệm
SGGP online Thứ ba, 23/03/2010, 12:01 (GMT+7)
Theo CIA, mọi nỗ lực của Mỹ đối với ông Ngô
Đình Diệm trong năm 1955, cũng như sau này đối
với tướng Minh, tướng Khánh chỉ có kết quả kéo
dài một tình trạng không tránh được là sụp đổ.
Đại sứ Cabot Lodge và “ông tướng ngây thơ”
Một ngày sau đảo chính, ông Bùi Diễm, một chính
trị gia gốc đảng Đại Việt có nhiều quan hệ với CIA cho
CIA biết các tướng đảo chính sẵn sàng nghe lời
khuyến cáo của CIA trong việc xây dựng chế độ mới.
Nhưng Đại sứ Cabot Lodge không muốn CIA quan hệ
quá cận kề với các ông tướng. https://thuviensach.vn

Thêm nữa, mới mấy ngày đầu, giữa tòa đại sứ Mỹ
và tướng Minh đã có sự bất hòa. Tòa đại sứ Mỹ yêu
cầu trả tự do cho ông Trần Quốc Bửu, một lãnh tụ
Nghiệp đoàn Lao công nhưng ông Minh không đồng ý.
Thủ tướng Nguyễn Ngọc Thơ, bạn của tướng Minh,
can thiệp với ông Minh cũng không có kết quả.
Ngày 4-11-1963, do sự khẩn khoản của tướng
Trần Văn Đôn, Đại sứ Lodge cho phép CIA thuyết
trình với tướng Minh về các chương trình “mật” mà
CIA đang tiến hành và CIA muốn nhân cơ hội này cố
vấn tướng Minh về một số vấn đề chính trị. Nhưng
Đại sứ Lodge chỉ cho phép CIA cố vấn trong lĩnh vực
tình báo và an ninh thôi. Trưởng cơ sở tạm thời của
CIA ở Sài Gòn là David Smith sau này nhớ lại việc này
cho rằng sự hạn chế của Đại sứ Lodge đã làm mất một
cơ hội tốt cho CIA, giúp chính quyền quân nhân đặt
một nền móng chính trị cho chế độ mới.
Theo các báo cáo hàng ngày CIA gửi về Tổng hành
dinh CIA ở Langley (bang Virginia gần thủ đô
Washington D.C.) thì sau đảo chính không khí chính
trị Sài Gòn rất bấp bênh vì thiếu lãnh đạo. Tướng
Dương Văn Minh có uy tín hơn các tướng khác nhưng
chỉ đủ để giữ các ông tướng đảo chính và các chính trị
gia ngồi làm việc với nhau. CIA
miêu tả tướng Minh
https://thuviensach.vn

như một quân nhân kín đáo và “đơn giản đến độ thơ
ngây về chính trị” như ông Mohammad Naguib, Tổng
thống đầu tiên của Ai Cập (6-1953 - 11-1954). CIA
đặt một câu hỏi giả tưởng: “Nếu tướng Minh là
Naguib thì ai sẽ là Nasser (người lật đổ ông Naguib và
trở thành tổng thống thứ hai của Ai Cập) của ông
Minh?”. Và câu hỏi đã trở thành sự thật.
Ngoài tướng Minh, CIA còn nhức đầu với tướng
Tôn Thất Đính. Tướng Đính yêu cầu CIA cho Đại tá
Gilbert Layton về nước vì ông này là cố vấn của Đại tá
Lê Quang Tung. Trong khi đó, Phó Giám đốc CIA
Richard Helms ngỏ ý muốn Đại tá Lucien Conein,
người liên lạc với hội đồng tướng lĩnh trong vụ đảo
chính nên rời nước một thời gian nhưng David Smith
cho rằng Conein còn cần trong nhiệm vụ liên lạc và
kiềm chế các tướng lĩnh tại Sài Gòn. Ngày 5-11-1963,
William Colby, người phụ trách Cục Viễn Đông tại
Langley đến Sài Gòn và có nhiều cuộc tiếp xúc chính
trị với các tướng lĩnh, một công việc mà Đại tá Conein
không đủ kinh nghiệm để làm.
Qua chuyến công tác, ông Colby báo cáo về
Langley rằng Đại sứ Cabot Lodge muốn chỉ huy mọi
chuyện ở Sài Gòn theo ý ông. Trước đây, Đại sứ Lodge
đã thuyên chuyển John Richardson, trưởng cơ sở CIA
https://thuviensach.vn

ở Sài Gòn và nay muốn vận động để thay tướng Paul
Karkins, người cầm đầu phái bộ hỗ trợ quân sự của
Mỹ tại Việt Nam (MACV). Richardson và tướng Paul
Harkins đều muốn được tự do hơn trong lĩnh vực
chuyên môn của mình.
Lúc này, tướng Khánh bất mãn với các tướng đảo
chính. Tướng Khánh vốn là người đầu tiên yêu cầu
CIA nên sẵn sàng cho một kế hoạch đảo chính ông
Diệm, nhưng sau đó CIA chọn tướng Trần Văn Đôn
làm người liên lạc chính.
Đại
sứ
Cabot
Lodge
(bên
phải) và
tướng
Dương
Văn
Minh.
Ảnh: TƯ
LIỆU
https://thuviensach.vn

Cuộc đảo chính thanh trừng phe trung lập
Kể từ ngày Tổng thống Kennedy nhậm chức cho
đến khi bị ám sát tại Dallas (22-11-1963), lực lượng
quân sự Mỹ tại Việt Nam tăng từ 875 người lên đến
16.000 người. Nhân viên dân sự, kể cả nhân viên CIA,
cũng tăng theo đà tăng quân số nhưng đã không làm
cho tình hình miền Nam sáng sủa hơn. Tổng thống
Johnson thay Kennedy cương quyết giải quyết tình
trạng bế tắc. Cuối tháng 12-1963, ông gửi một phái
đoàn gồm Bộ trưởng Quốc phòng McNamara và Giám
đốc Trung ương tình báo John A.McCone đến Sài Gòn.
Tổng thống Johnson yêu cầu John McCone bổ nhiệm
một nhân vật đủ trọng lượng để thay trưởng cơ sở
CIA tại Sài Gòn John Richardson (đã rời Sài Gòn và
Phó cơ sở David Smith tạm thời thay thế). John
McCone chọn Peer de Silva. Trước khi Peer de Silva
rời Washington đi Sài Gòn nhậm chức, Tổng thống
Johnson mời ông này đến Nhà Trắng vào phút chót
dặn dò rằng đừng quên năm tới (1964) là năm bầu
cử tổng thống Mỹ. Tổng thống Johnson không muốn
thấy tòa đại sứ và cơ sở tình báo cứ chống lại nhau
như giữa Lodge và Richardson. Ngày 7-12-1963,
Tổng thống Johnson điện cho Đại sứ Lodge rằng ông
muốn thấy một mối quan hệ làm việc tốt đẹp giữa đại
sứ và tân trưởng cơ sở.
https://thuviensach.vn

Ngày 18-12-1963, phái đoàn McNamara đến Sài
Gòn. CIA báo cáo Hội đồng quân nhân bất lực vì chia
rẽ và tham nhũng và lực lượng Cộng sản mạnh hơn
trước. McCone kết luận rằng tình hình sống còn của
miền Nam rất mong manh và những gì được báo cáo
về Washington những năm trước đây đều xa với sự
thật.
Trước tình hình đó, các tướng vẫn không ngừng
chia rẽ và hất cẳng nhau. Giữa tháng 12-1963, tướng
Dương Văn Minh thuyên chuyển tướng Nguyễn
Khánh ra Vùng I chiến thuật ở Đà Nẵng. Đầu tháng 11964 tướng Minh tự phong làm Tổng tư lệnh quân
đội. Hai tuần sau, CIA nhận được một báo cáo của Chỉ
huy trưởng Lực lượng đặc biệt (người thay Đại tá Lê
Quang Tung) rằng tướng Trần Văn Đôn có thảo luận
giải pháp trung lập hóa miền Nam Việt Nam với một
giới chức người Pháp đang thăm viếng Sài Gòn. Trước
tin này, CIA không có động tĩnh gì vì vắng hai nhân
vật chính yếu là Al Spera, nhân viên CIA liên lạc với
tướng Khánh (và đã được tướng Khánh cho biết dự
định đảo chính) và Lucien Conein. Al Spera bị đổi về
Mỹ vì tính tình nóng nảy khó làm việc với người khác.
Còn Lucien Conein thì được bộ Ngoại giao triệu về
Washington để tham khảo. Conein đề nghị nên phái
cho mỗi vị tướng đảo chính một
cố vấn Mỹ làm việc
https://thuviensach.vn

trực tiếp dưới quyền đại sứ Mỹ. Đại sứ Lodge bác bỏ ý
kiến này.
Khi Peer de Silva đến Sài Gòn, tướng Khánh
muốn gặp để thông báo tin tức mà ông có về vụ các
tướng âm mưu trung lập hóa miền Nam nhưng Peer
de Silva chần chừ chưa muốn gặp. Tướng Khánh bèn
chuyển tin cho một người quen cũ là Đại tá Jasper
Wilson thuộc phái bộ MACV rằng Chính phủ Pháp
đang vận động trung lập miền Nam qua tướng Mai
Hữu Xuân, vốn là một nhân vật tình báo của Pháp.
Cùng với các nguồn tin khác, Peer de Silva báo cáo âm
mưu trung lập về Washington. Ngày 29-1, tướng
Khánh cho Đại tá Wilson biết thêm rằng ngoài tướng
Mai Hữu Xuân, hai tướng Trần Văn Đôn và Lê Văn
Kim cũng theo phe trung lập và tướng Khánh cho biết
sẽ dùng vũ lực để bẻ gãy âm mưu này. Đại sứ Lodge
(khi được Đại tá Wilson báo cáo) điện tin này về
Washington và thông báo ngay cho tướng Harkins.
Riêng Peer de Silva chỉ được thông báo sau khi CIA
vặn hỏi tòa đại sứ mục đích của tướng Khánh khi gặp
đại tá Wilson.
Vào lúc 3 giờ 15 sáng 30-1-1964, Đại tá Wilson
từ bộ chỉ huy Lữ đoàn Dù thông báo với tòa đại sứ
rằng tướng Khánh cùng tướng Trần Thiện Khiêm sẽ
https://thuviensach.vn

làm đảo chính trong vòng vài giờ nữa để loại các
tướng trung lập ra khỏi thành phần chính phủ, và
rằng tướng Minh đã được thông báo và đồng ý. Cuộc
đảo chính (gọi là chỉnh lý) đã diễn ra như dự tính
(của tướng Khánh và CIA). Năm tướng trung lập
Xuân, Kim, Đôn, Đính và Nguyễn Văn Vỹ bị bắt và
được quản thúc tại gia ở Đà Lạt. Tướng Minh tạm thời
được giữ lại ở chức vụ tổng thống.
Thất vọng
Sau chỉnh lý không lâu, CIA nhận ra rằng tướng
Khánh không có khả năng huy động quân đội và quần
chúng đoàn kết lại để ngăn chặn Cộng sản, do đó CIA
chuyển nỗ lực qua việc tuyển mộ và làm quen với các
sĩ quan hay nhân viên dân sự cấp dưới - những người
không tuyệt đối trung thành với Khánh để chuẩn bị
thế hành động về sau. Một trong những sĩ quan đó là
Đại tá Không quân Nguyễn Cao Kỳ, vừa mới nhận
chức Tư lệnh Không quân. CIA miêu tả Kỳ là một sĩ
quan thích “bề ngoài” nhưng có khả năng lôi cuốn
quần chúng. Tháng 2-1964, Kỳ nói với Russ Miller một nhân vật CIA đang ở thăm Sài Gòn rằng các sĩ
quan trẻ cần được giao các chức vụ chỉ huy xứng
đáng, nếu không chế độ của tướng Khánh cũng sẽ có
cùng số phận như chế độ Dương Văn Minh!
https://thuviensach.vn

Người khác là tướng Nguyễn Văn Thiệu, Tổng
Tham mưu trưởng liên quân. Thiệu là người kín đáo,
âm thầm bổ nhiệm các sĩ quan gốc Đại Việt vào các
chức vụ quan trọng và giải thích với David Smith rằng
các sĩ quan này có kinh nghiệm và khả năng phá hủy
tổ chức của Cộng sản. Nhưng CIA biết rằng tướng
Thiệu muốn dùng các sĩ quan Đại Việt để âm mưu lật
ông Khánh.
Như từng làm đối với tướng Minh, Peer de Silva
thuyết trình cho tướng Khánh các chương trình của
CIA về bình định và tình báo. Khánh đồng ý với
chương trình bình định và ủy nhiệm Phó Thủ tướng
Nguyễn Tôn Hoàn (Đại Việt) làm việc với CIA về
chương trình bình định. Ông Nguyễn Tôn Hoàn có
những quan hệ đặc biệt với CIA từ giữa thập niên 50.
Peer de Silva cho Khánh biết CIA cũng đang làm việc
với các chính trị gia đối lập không Cộng sản và khuyên
tướng Khánh không nên lo ngại gì vì mục đích của
CIA là nắm bắt không khí chính trị tại Sài Gòn. Cũng
do yêu cầu của tướng Khánh, CIA huấn luyện toán vệ
sĩ bảo vệ tướng Khánh.
Theo đánh giá của CIA, tướng Khánh thông minh,
năng động và có tài tổ chức, nhưng ông không làm
được việc gì vì một phần do không khí chia rẽ tại Sài
https://thuviensach.vn

Gòn, một phần vì “cái tôi” của ông quá lớn. Trong bối
cảnh đó, tướng Khánh - cũng như ông Diệm và ông
Minh - chỉ biết trông cậy vào