https://thuviensach.vn

ĐỜI TÔI
Thông tin sách:
Tên sách: ĐỜI TÔI
Tựa gốc: My Life
Tác giả: Bill Clinton
Biên dịch: Trần Hà Nguyên (với sự cộng tác
của Phan Thanh Toàn, dịch từ ch. 39-47)
Số trang: 1408
Xuất bản: 2007
NXB Công an nhân dân
Khổ 16x24cm
Số hóa bởi ABBYY FineReader 12
Thực hiện bởi Bún, tamchec
Thư viện ebook (tve-4u.org)
Thời gian hoàn thành: tháng 12/2015
Happiness Project #17

https://thuviensach.vn

“Nói một cách không quá khắt khe thì đây
là cuốn hồi ký tổng thống phong phú nhất không cuốn sách nào khác thuật lại một cách
sống động hoặc đầy đủ đến như thế về việc
làm tổng thống Hoa Kỳ nghĩa là như thế
nào… Và ông ấy còn biết viết văn nữa” Larry McMurtry, New York Times Book Review
“Đời tôi chắc chắn là bộ sách về tổng
thống hay nhất mọi thời đại” - Douglas
Brinkley, báo Financial Times
“Clinton có nhiều chuyện để kể, đặc biệt là
những chuyện phong phú và đôi khi cảm
động về những năm tháng trước khi ông
phục vụ công quyền, phù hợp với các sử gia
phân tích và những người viết tiểu sử…
Chuyện cá nhân và chuyện chính trị hòa
quyện vào nhau… Câu chuyện của Clinton
phần lớn phản ánh đúng con người ông mà
chúng ta đã biết” - báo The Nation
“Đây là một câu chuyện đáng để Cecil B.
DeMille làm phim, một câu chuyện thành đạt
dù xuất thân nghèo khó với đầy những
khiếm khuyết rất con người, với hàng trăm
vai diễn, đủ cả lưu manh mạt hạng lẫn anh
hùng cao cả và, như những
câu chuyện
https://thuviensach.vn

tương tự thường đòi hỏi, có một kết thúc có
hậu… Thập niên 90 một lần nữa trở nên sống
động như một thời kỳ của những xáo trộn
bất thường và những tính cách cuốn hút…
Những nhân vật được mô tả cũng sống động
như các sự kiện” - báo The Star-Ledger
(Newark)
“Cuốn sách dẫn người đọc vào sự hồi
tưởng mạnh mẽ về những thành tựu cũng
như thất bại trong thời cầm quyền của ông
ấy… Không một cuốn tự truyện tổng thống
nào có thể sống động đến thế… Thật khó mà
bỏ qua Bill Clinton cũng như câu chuyện đời
đặc biệt của ông” - báo The Tennessean
NHỮNG LỜI KHEN NGỢI KHÁC
“Một câu chuyện hay tuyệt” - Frank
McCourt, tuần báo Entertainment
“Đọc Clinton hồi tưởng và phân tích một
cuộc đua chính trị hoặc một trận chiến về lập
pháp, dù là của chính ông hay của người
khác, mang lại cho ta sự sung sướng gần
như khoái lạc” - báo The New Yorker.
“Cực kỳ cuốn hút” - báo The Seattle
Times
https://thuviensach.vn
“Clinton kể một cách thẳng thắn [và] viết

một cách khéo léo và trôi chảy… Ông cũng là
một người có khiếu kể chuyện” - báo The
New Republic
“Có thể là một sự tái hiện chính bản thân
ông ấy” - báo The Plain Dealer
“Ông ấy đã tạo ra ấn tượng độc đáo rằng
ông ấy đang ngồi trong phòng khách và nói
chuyện với độc giả… Bất kỳ ai thực sự quan
tâm đến chính trị Mỹ đều sẽ thấy sự hiểu biết
sâu sắc và giai thoại của ông ấy thật kỳ thú…
Cuốn sách này giúp ta làm sáng tỏ câu hỏi
'làm sao ông ấy làm được như vậy'” - báo
Deseret Morning News.
“Cực kỳ thú vị và cuốn hút… Câu chuyện
của Clinton đúng là một câu chuyện điển hình
Mỹ mà một người bình thường có thể liên
hệ… Những chính trị gia tương lai sẽ thấy đây
là một cuốn sách phải đọc, còn người Mỹ bình
thường sẽ đồng cảm với những thăng trầm
mà tất cả chúng ta đều trải qua trong đời” báo Chattanooga Times Free Press.
“Những ai yêu thích tự truyện hay cần đọc
cuốn Đời tôi. Cuốn sách như một chuyện kể
trong nhà về một đời người, và vì thế đặt
https://thuviensach.vn
Clinton vào vị trí một người
kể chuyện siêu

hạng… Thẳng thắn… Trung thực… Lý thú” báo The Huntsville Times.

https://thuviensach.vn

Mục lục
Lời nhà xuất bản
LỜI TỰA
DẪN NHẬP
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12 https://thuviensach.vn

13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30

https://thuviensach.vn

31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48

https://thuviensach.vn

49
50
51
52
53
54
55
LỜI BẠT
VIẾT THÊM
LỜI CẢM ƠN

https://thuviensach.vn

Lời nhà xuất bản
Bill Clinton - tổng thống trẻ tuổi thứ ba
trong lịch sử Hoa Kỳ - có lẽ là tổng thống
Hoa Kỳ được mọi người trên thế giới biết đến
nhiều nhất.
Bill Clinton là người đầu tiên thuộc thế hệ
Baby Boomer (sinh trong thời gian 19461964), và là tổng thống Mỹ đầu tiên của thời
kỳ hậu Chiến tranh Lạnh. Nhiệm kỳ của ông
đánh dấu sự chuyển giao quyền lực từ thế hệ
các tổng thống tiền nhiệm là cựu binh thế
chiến thứ hai. Vì thế, “Clinton hiểu rõ thực
chất của toàn cầu hóa. Ông hiểu rõ mối liên
hệ giữa tự do hóa tài chính và cai trị minh
bạch, giữa tự do buôn bán và tạo công ăn
việc làm…” Thời kỳ Bill Clinton làm tổng thống
là thời kỳ bùng nổ kinh tế dài nhất trong lịch
sử Hoa Kỳ. Người dân Mỹ đã được hưởng
một sự phát triển liên tục về kinh tế, ông rất
quan tâm đến những vấn đề thiết thực của
đời sống người dân: mức thất nghiệp thấp
nhất trong 30 năm, mức thâm hụt ngân sách
cao nhất trong lịch sử Mỹ
được đảo ngược
https://thuviensach.vn
thành mức thặng dư cao nhất… Bên cạnh đó,

ông đặc biệt quan tâm đến lĩnh vực у tế, giáo
dục, môi trường…
Trên chính trường thế giới, trong thời gian
Bill Clinton tại nhiệm, có quá nhiều những
biến cố lớn xảy ra trên thế giới mà chính phủ
ông đã tham gia như các vấn đề xảy ra ở
Somalia, Kosovo, Iran, Iraq, tiến trình hòa
bình ở Trung Đông, Bắc Ireland và sự can
thiệp rất sâu vào nội bộ nước Nga cũng như
châu Âu; ngoài ra là các vụ khủng bố làm
chao đảo thế giới như Osama Bin Laden và
mạng lưới Al Qaeda…
Tất cả đều được ông kể lại một cách sinh
động và tỉ mỉ trong cuốn hồi kí Đời tôi.
Giống như các hồi kí khác, Đời tôi đã hé lộ
khá nhiều tình hình hậu trường của đời sống
chính trị Mỹ cùng những hiểu biết về một nền
dân chủ đã tồn tại hơn 200 năm và những
quan niệm, nhìn nhận về thế giới, về chính
trị, cách cầm quyền của các tổng thống Hoa
Kỳ. Và Bill Clinton không ngại vạch ra những
sai lầm của người khác cũng như của chính
mình. Điều này giúp người đọc Việt Nam hiểu
thêm về nền chính trị Mỹ vốn là vấn đề chưa
phổ biến lắm ở Việt Nam.
Đây chính là nội
https://thuviensach.vn
dung mà độc giả rất quan tâm trong xu thế

hội nhập hiện nay của Việt Nam. Đồng thời
độc giả có thể hiểu thêm về một chính phủ
đã gỡ bỏ lệnh cấm vận kinh tế và thương mại
đối với Việt Nam (tháng 1/1994) và hiểu
thêm về vị tổng thống Hoa Kỳ đầu tiên đến
thăm Việt Nam, kể từ khi chấm dứt cuộc
chiến Việt Nam 25 năm trước mà ông là
người phản đối chiến tranh. Dĩ nhiên, tận
thâm tâm, Bill Clinton và các chính khách
Mỹ khác vẫn tin rằng chính thể của họ là
rất dân chủ và hợp lệ. Nhưng xin lưu ý
bạn đọc Việt Nam, đây là hồi kí của một
Tổng thống Hoa Kỳ, được viết theo quan
điểm và cách nhìn của một Tổng thống
Hoa Kỳ, chứ không phải là quan điểm của
người Việt Nam hay của Nhà xuất bản.
Hơn nữa, Việt Nam đã gia nhập Công ước
Berne, chúng ta phải nghiêm túc tuân
theo đúng luật bản quyền.[1]
Bên cạnh cuộc sống làm tổng thống, bên
cạnh những công việc của chính phủ là một
mảng đời riêng tư, là cuộc sống của một con
người bình thường của Bill Clinton và như
ông nói: “Tôi đã có một cuộc đời hiếm có,
tuyệt vời, và đầy ắp niềm tin, hy vọng và tình
https://thuviensach.vn
yêu… Tôi chỉ cố gắng kể câu chuyện về niềm

vui và nỗi buồn của tôi, về giấc mơ và nỗi sợ
hãi, chiến thắng và thất bại… Tôi nghĩ câu
chuyện của tôi là một câu chuyện hay, và tôi
rất vui được kể lại…” Nhà văn Toni Morrison đã
từng nói rằng: “Xuất thân của Clinton phô
bày mọi đặc điểm của một người da đen tiêu
biểu: một cậu bé Arkansas sống trong một
gia đình thiếu cha hoặc mẹ, luôn túng thiếu,
lao động chân tay, chơi kèn saxophone, thích
thức ăn McDonald”. Cuộc đời bươn chải và nỗ
lực học hỏi, vươn lên trong hoàn cảnh xã hội
và gia đình của ông thật sự đáng khâm phục
và kính trọng.
Đời tôi thật sự “cực kỳ thú vị và cuốn
hút… Câu chuyện của Clinton đúng là một
câu chuyện điển hình của nước Mỹ mà một
người bình thường có thể liên hệ… Những
chính trị gia tương lai sẽ thấy đây là một
cuốn sách phải đọc, còn người Mỹ bình
thường sẽ đồng cảm với những thăng trầm
mà tất cả chúng ta đều trải qua trong đời” (Báo Chattanooga Times Free Press).
Ngay trong ngày phát hành đầu tiên, chỉ
riêng tại Mỹ, Đời tôi đã tiêu thụ được 400
nghìn bản. Đây là con số lớn nhất chưa từng
https://thuviensach.vn
có đối với loại sách phi tiểu thuyết, và là con

số gấp đôi lượng bản sách Living History của
vợ ông - thượng nghị sĩ Hillary Rodham
Clinton. Và Đời tôi đã được tái bản lần thứ 3,
với số lượng bản in tăng lên là 2,6 triệu bản.
Đây là bản mới nhất, có sửa chữa và có lời
viết thêm của tác giả. Sau một thời gian dài
thương thảo bản quyền và làm công việc bản
thảo, nay Nhà xuất bản Công an Nhân dân
chính thức ra mắt độc giả tập hồi ký Đời tôi
của cựu Tổng thống Bill Clinton.
Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.
Nhà xuất bản Công an Nhân dân

https://thuviensach.vn

Tặng mẹ tôi, người đã cho tôi tình yêu
suốt cuộc đời.
Tặng Hillary, người đã cho tôi một cuộc
đời đầy tình yêu.
Tặng Chelsea, người mang lại niềm vui và
ý nghĩa cho mọi thứ ấy.
Và tưởng nhớ ông ngoại tôi, người dạy
tôi tôn trọng những người mà người khác
coi thường, vì thực ra chúng ta không khác
nhau là mấy.

https://thuviensach.vn

LỜI TỰA
Sau khi cuốn Đời tôi xuất bản vào tháng
6/2004, tôi đi nhiều nơi ở Mỹ và ở nước ngoài
để quảng bá cho cuốn sách. Tôi ngỡ ngàng
và cảm kích khi biết bao nhiêu người chờ đợi
hàng giờ liền, có khi thâu đêm, để chờ tôi ký
tặng vào sách của họ, cho đến nay con số
này đã lên đến hơn 60 nghìn người. Trong
những dịp ký tặng sách, trả lời phỏng vấn
cũng như gặp gỡ tình cờ, mọi người đưa ra
những quan sát cụ thể và rất đa dạng về
những gì họ thu được sau khi đọc câu
chuyện của tôi - một bằng chứng nữa cho
thấy tất cả chúng ta đều cảm nhận thông tin
qua lăng kính của những trải nghiệm, mối
quan tâm và nhu cầu của riêng mình.
Phần lớn lời bình luận của mọi người thuộc
ba loại: họ đồng cảm với chuyện kể thời thơ
ấu của tôi ra sao; họ bị tác động bởi một việc
làm của tôi trong lúc làm tổng thống như thế
nào; và cuốn sách đã tăng sự hiểu biết của
họ về chính trị hiện đại và các vấn đề chính
sách như thế nào. Tất nhiên,
một số kha khá
https://thuviensach.vn
thì đùa tôi về độ dài và sức nặng của cuốn

sách. Nhiều người chỉ lịch sự nói rằng họ
thích cuốn sách, trong số này gần đây nhất
có một nhạc công trẻ trong dàn nhạc của Đại
học Florida A&M khi cựu Tổng thống Bush và
tôi đi ra sân chào lực lượng vũ trang của
chúng ta trong buổi diễn trước trận đấu ở
sân Super Bowl.
Trong vài tuần đầu tiên sau khi cuốn sách
được tung ra, phần lớn mọi người trò chuyện
với tôi về thời thơ ấu của tôi và việc đọc phần
ấy đã làm họ hồi tưởng lại thời thơ ấu của
chính họ như thế nào. Một phụ nữ mà Hillary
và tôi gặp ở một hiệu sách bang Colorado và
một phóng viên truyền hình châu Âu phỏng
vấn tôi đều cởi mở bộc bạch về thời thơ ấu
không êm đẹp của họ và nói rằng đọc câu
chuyện của tôi đã giúp họ tự hiểu mình hơn,
hiểu cả những rắc rối mà họ vẫn phải đối mặt
mãi cho đến khi đã trưởng thành. Nhiều bạn
đọc trẻ, thường là dân nhập cư hoặc sinh
viên nước ngoài, nói rằng họ đọc chuyện của
tôi để tìm sự hướng dẫn sao cho chính họ
cũng có thể sống giấc mơ của họ.
Nhiều người trong các buổi ký tên sách
tranh thủ cảm ơn hoặc gửi thư cho tôi cảm
https://thuviensach.vn
ơn về Đạo luật Nghỉ phép у tế và việc gia đình

và Y tế, về chế độ trợ cấp học đại học, về cơ
hội có việc làm để khỏi phải nhận trợ cấp thất
nghiệp, về cơ hội được phục vụ trong
AmeriCorps,[2] hoặc những ưu đãi họ có
được từ các chính sách kinh tế. Nhiều người
đến từ Ireland, Bosnia, Kosovo, Haiti, Mexico,
Colombia, Việt Nam, Triều Tiên, Trung Đông
và châu Phi cám ơn tôi vì đã cố giúp quê
hương họ và vì tôi đã kể ra những cuộc đấu
tranh đang diễn ra ở đó. Một nhân viên mật
vụ từng phục vụ trong Lực lượng đặc biệt
Quân đội Mỹ ở Somalia vào thời kỳ “Black
Hawk Down”[3] cảm ơn tôi vì đã giải thích
những sai lầm mà tôi và những người khác
đã phạm, và vì đã bảo vệ binh sĩ trên chiến
trường cũng như chỉ huy của họ.
Kỳ bầu cử tổng thống đến rồi đi, ngày
càng nhiều độc giả muốn nói chuyện với tôi
về chính trị, về triết lý chính trị của tôi, về câu
chuyện tôi kể lại sự trỗi dậy của phe cánh
hữu Cộng hòa trong 40 năm qua, và liệu
những thất bại mới đây [vào thời điểm viết
sách – ND] của phe Dân chủ có báo hiệu một
sự suy giảm sức mạnh lâu dài của đảng Dân
chủ hay không. Một hômhttps://thuviensach.vn
không lâu sau bầu
cử, tôi đi gọi món ăn trưa mang về tại nhà

hàng Susan Lawrence ở Chappaqua, New
York, nơi tôi đang ở hiện nay. Bốn người
hàng xóm đến chỗ tôi. Họ rất đau khổ về
những tổn thất của chúng tôi [đảng Dân chủ
- ND] và muốn biết bây giờ phải làm thế nào.
Trong lúc tôi cố trấn an họ rằng chưa phải đã
là mất tất cả thì một ông đứng gần đó nghe
được câu chuyện xen vào và nói: “Nếu người
ta đọc cuốn sách của ông, họ sẽ biết phải
làm gì!” Tôi không biết ông ta có đúng hay
không, vì Hillary hiện đang trên vũ đài và tôi
đã lùi ra phía sau, nhưng được nghe như vậy
vẫn thật dễ chịu.
Khi tôi thấy biết bao người dù còn khốn
khó vẫn đến các buổi ký tặng sách, tôi lo
cuốn sách dài và nặng của mình đắt tiền quá
chăng. Tôi không thể thay đổi độ dài cuốn
sách, nhưng tôi hy vọng rằng ấn bản bìa
mỏng, bớt nặng và giá rẻ hơn, có thể mang
cuốn Đời tôi đến được với một lớp người đọc
mới.

https://thuviensach.vn

DẪN NHẬP
Khi còn là một chàng trai trẻ mới tốt
nghiệp trường luật và hoài bão với cuộc đời
mình, có lần tôi đã tạm gạt sang bên sở thích
đọc tiểu thuyết và sách lịch sử để mua một
cuốn sách loại “tự học”: How to Get Control
of Your Time and Your Life (Làm thế nào để
kiểm soát thời gian và cuộc sống của bạn)
của tác giả Alan Lakein. Cuốn sách nhấn
mạnh sự cần thiết phải định ra một danh
sách các mục tiêu ngắn, trung và dài hạn
trong cuộc đời, sau đó phân loại theo mức độ
quan trọng, trong đó nhóm A là các mục tiêu
quan trọng nhất, tiếp theo là nhóm B và
nhóm C, rồi ghi rõ ra dưới mỗi mục tiêu hành
động cụ thể gì để đạt được nó. Tôi vẫn còn
giữ cuốn sách bìa mỏng này, nay đã gần 30
năm. Và chắc chắn tôi vẫn còn cái danh sách
ấy lẫn lộn đâu đấy trong đống giấy tờ của
mình, dù tôi không tìm ra. Dù vậy, tôi vẫn
nhớ danh sách mục tiêu A của mình. Tôi
muốn trở thành người tốt, có một cuộc hôn
nhân hạnh phúc, có con cái, có bạn tốt,
https://thuviensach.vn
thành đạt trên chính trường, và viết một

cuốn sách để đời.
Tất nhiên việc tôi có phải là người tốt hay
không thì phải do Chúa phán xét. Tôi biết
rằng tôi không tốt đến mức như những
người ủng hộ tôi nồng nhiệt nhất tưởng hoặc
như mình mong đợi, và cũng không xấu đến
mức như những người chỉ trích tôi nặng nề
nhất nói. Tôi đã được ban tặng vô bờ bến
trong cuộc sống gia đình với Hillary và
Chelsea. Như bao cuộc sống gia đình khác,
cuộc sống gia đình chúng tôi chưa phải là
hoàn hảo, nhưng rất tuyệt vời. Những khiếm
khuyết của nó, như cả thế giới đã biết, chủ
yếu là do tôi, và tương lai của gia đình ấy
tiềm ẩn trong tình yêu thương. Tôi chưa thấy
ai có nhiều bạn hoặc có bạn tốt hơn tôi. Thật
sự, có thể nói không ngoa rằng tôi đã làm
tổng thống nhờ vào bạn bè, những người
thường được gọi là “Bạn của Вill”.
Cuộc đời chính trị của tôi là một niềm vui.
Tôi yêu thích những chiến dịch tranh cử và
yêu thích việc lãnh đạo. Tôi luôn cố gắng
hướng mọi sự theo hướng đi đúng, tạo ra cơ
hội cho nhiều người sống giấc mơ của họ,
nâng cao tinh thần cho mọi người, và đoàn
https://thuviensach.vn
kết họ lại. Đó là cách tôi tự phán xét mình.

Còn chuyện viết cuốn sách để đời, ai mà
biết được? Có điều chắc chắn nó là một câu
chuyện hay.

https://thuviensach.vn

01
Sáng sớm ngày 19/8/1946, mẹ tôi - lúc
ấy đã là góa phụ - sinh ra tôi vào một ngày
trời trong sau cơn bão mùa hè dữ dội tại
bệnh viện Julia Chester ở Норе, một thị trấn
khoảng 6.000 dân ở tây nam bang Arkansas,
cách biên giới bang Texas ở Texarkana 33
dặm về phía đông. Mẹ đặt tên cho tôi là
William Jefferson Blythe III theo tên cha tôi,
William Jefferson Blythe Jr., một trong chín
người con của một nông dân nghèo ở
Sherman, Texas. Ông nội tôi mất khi cha tôi
mới 17 tuổi. Theo các cô tôi, cha tôi luôn cố
chăm sóc họ, và lớn lên là một người đàn ông
điển trai, chăm chỉ và ưa vui nhộn. Ông gặp
mẹ tôi trong bệnh viện Tri-State ở
Shreveport, bang Louisiana vào năm 1943
khi bà đang tập sự làm у tá. Sau này khi lớn
lên, tôi đã nhiều lần đòi mẹ kể lại chuyện hai
ông bà gặp nhau ra sao, yêu nhau, hẹn hò
và lấy nhau thế nào. Hồi đấy cô bạn ông
đang hẹn hò bị bệnh gì đó, ông chở cô này
vào bệnh viện nơi mẹ tôi làm việc, họ nói
https://thuviensach.vn
chuyện và tán tỉnh nhau trong lúc cô kia

được điều trị. Trên đường ra khỏi bệnh viện,
ông chạm vào ngón tay bà - lúc ấy đang đeo
chiếc nhẫn của bạn trai bà - và hỏi bà đã có
gia đình chưa. Bà ấp úng “chưa” - bà vẫn còn
độc thân. Ngày hôm sau ông gửi hoa cho cô
bạn kia làm tim bà tan nát. Sau đó ông gọi
điện cho bà hẹn hò, giải thích rằng ông luôn
gửi hoa mỗi khi ông muốn kết thúc mối quan
hệ.
Hai tháng sau, họ lấy nhau và ông ra
trận, ông phục vụ tại một đội quân xa trong
cuộc tấn công vào nước Ý chuyên lo sửa
chữa xe jeep và xe tăng. Sau chiến tranh,
ông trở về Норе và cùng mẹ chuyển đến
Chicago, nơi ông trở lại công việc cũ là nhân
viên bán hàng cho Công ty Thiết bị Manbee.
Họ mua một căn nhà nhỏ ở ngoại ô Forest
Park nhưng mấy tháng sau cũng chưa dọn
đến được và vì mẹ lại mang thai tôi, nên họ
quyết định bà nên về ở Норе cho đến khi họ
có thể chuyển đến nhà mới. Ngày 17/5/1946,
sau khi chuyển đồ đạc vào nhà mới, cha tôi
lái xe từ Chicago về Норе để đón vợ mình.
Khuya hôm đó, trên xa lộ 60 bên ngoài
Sikeston, bang Missouri, ông lạc tay lái khi
https://thuviensach.vn
chiếc xe Buick đời 1942 của
ông bể bánh trên

đường trơn trượt. Ông bị tung ra khỏi xe và
ngã vào, hoặc bò vào một mương thoát nước
được đào để cải tạo đầm lầy. Cái mương này
chỉ có một mét nước. Khi người ta tìm thấy
ông sau hai giờ tìm kiếm, tay ông còn nắm
chặt một cành cây ngay trên mặt nước. Ông
đã cố nhưng không thể kéo mình lên được.
Ông chết đuối năm mới 28 tuổi, mới lấy vợ
được hai năm tám tháng, trong đó chỉ có bảy
tháng ở bên vợ.
Những thông tin sơ sài ấy hầu như là tất
cả những gì tôi biết về cha mình. Cả đời
mình, lúc nào tôi cũng mong mỏi tìm cách lấp
đầy thêm các khoảng trống thông tin về cha,
bám víu vào từng tấm ảnh hay câu chuyện kể
hay mẩu giấy tờ nào có thể cho tôi biết thêm
về người đàn ông đã ban cho tôi cuộc sống.
Khi tôi khoảng 12 tuổi, đang ngồi ở thềm
nhà ông bác Buddy tại Норе, một người đàn
ông bước lên thềm, nhìn tôi và nói: “Cậu là
con của Bill Blythe. Cậu trông giống cha như
đúc”. Thế là tôi sung sướng mẩy ngày liền.
Năm 1974, tôi tranh cử vào quốc hội. Đó
là lần ứng cử đầu tiên của tôi và tờ báo địa
phương làm một phóng sự
về mẹ tôi. Lúc bà
https://thuviensach.vn
đang ngồi trong quán cà phê quen thuộc vào

buổi sáng và bàn luận về bài báo với một
người bạn luật sư thì một người thường hay
ăn sáng ở đó mà bà chỉ quen sơ bỗng lại gần
và nói: “Tôi có mặt đêm hôm ấy, tôi là người
đầu tiên đến bên xác chiếc xe ấy”. Rồi ông ta
kể cho bà nghe những gì ông ta thấy, có cả
chuyện cha tôi còn giữ được đủ tỉnh táo hoặc
bản năng sinh tồn để cố bám vào cành cây
và ngoi mình khỏi mặt nước trước khi chết.
Mẹ tôi cám ơn ông ta, đi ra xe và khóc, sau
đó lau khô nước mắt và đi làm.
Năm 1993, vào Ngày của Cha đầu tiên khi
tôi làm tổng thống, tờ Washington Post đăng
một bài điều tra dài về cha tôi, sau đó hai
tháng liền là các bài điều tra khác của hãng
thông tấn AP và các báo nhỏ khác. Các bài
báo này xác nhận những gì mà mẹ và tôi biết
về cha. Chúng cũng đưa ra nhiều điều chúng
tôi chưa biết, trong đó có chuyện cha tôi có
lẽ đã có đến ba đời vợ trước khi gặp mẹ, và
rõ ràng là có ít nhất hai người con.
Người con trai kia của cha tôi được xác
định là Leon Ritzenthaler, ông chủ đã về hưu
của một dịch vụ lao công ở bắc California.
Trong bài báo, anh ấy nói đã viết thư cho tôi
https://thuviensach.vn
trong chiến dịch tranh cử năm 1992 nhưng

không nhận được trả lời. Tôi không nhớ là đã
nghe nói đến bức thư này, và trong lúc chúng
tôi phải tránh mọi sự chỉ trích khi đó, có thể
nhân viên của tôi đã không cho tôi biết về
bức thư ấy. Hoặc là bức thư đã bị thất lạc
trong cả núi thư từ chúng tôi nhận được. Dù
sao đi nữa, khi tôi đọc được tin về Leon, tôi
đã liên lạc với anh và sau đó gặp anh cùng
Judy - vợ anh - trong một lần dừng chân ở
bắc California. Chúng tôi đã có một chuyến
thăm vui vẻ và từ đấy chúng tôi vẫn liên lạc
với nhau trong các dịp nghỉ lễ. Anh ấy và tôi
trông giống nhau, giấy khai sinh của anh ấy
đề tên cha anh chính là cha tôi. Tôi ước gì
mình biết về anh ấy sớm hơn.
Cũng khoảng thời gian này, tôi còn nhận
được thông tin xác nhận một số bài báo viết
rằng con gái của cha tôi, Sharon Pettijohn,
nhũ danh Sharon Lee Blythe sinh năm 1941
ở thành phố Kansas và có mẹ là người mà
cha tôi đã ly dị sau đó. Chị ấy gửi cho Betsey
Wright, cựu cố vấn trưởng của tôi ở văn
phòng thống đốc, bản sao giấy khai sinh,
giấy hôn thú của cha mẹ mình, một bức ảnh
của cha tôi, và một bức thư của ông gửi cho
https://thuviensach.vn
mẹ chị ấy hỏi thăm về “con
của chúng ta”. Tôi

lấy làm tiếc phải nói rằng vì lý do gì đó tôi
chưa bao giờ gặp chị.
Tin tức vào năm 1993 này đến thật đột
ngột với mẹ tôi, lúc ấy đang chống chọi với
bệnh ung thư, nhưng bà đã can đảm chấp
nhận. Bà nói những người trẻ tuổi làm nhiều
việc trong thời kỳ Đại khủng hoảng và thời
chiến tranh mà trong thời kỳ khác người ta
không đồng tình. Điều quan trọng là cha tôi
chính là tình yêu của đời bà và bà không hề
hồ nghi gì về tình yêu của ông dành cho bà.
Dù sự thật có thế nào, bà chỉ cần biết có thế
khi cuộc đời của chính bà đang đi dần đến kết
thúc. Còn với mình, tôi không chắc phải đón
nhận những tin tức ấy như thế nào, nhưng
xét lại đời mình, tôi cũng chẳng ngạc nhiên
nếu cha mình phức tạp hơn cái hình ảnh lý
tưởng về ông mà tôi đã ấp ủ hơn nửa thế kỷ
qua.
Năm 1994, khi chúng tôi chuẩn bị kỷ niệm
lần thứ 50 ngày quân Đồng minh đổ bộ
Normandy, nhiều tờ báo đăng tin về hồ sơ
thời chiến của cha tôi, kèm ảnh ông mặc
quân phục. Không lâu sau, tôi nhận được thư
của ông Umberto Baron ở Netcong, bang
https://thuviensach.vn
New Jersey, kể lại kinh nghiệm thời chiến và

sau đó của ông ấy. Ông nói rằng khi quân Mỹ
đến, ông ấy là một chú nhóc ở Ý, rất khoái
đến trại lính Mỹ. Ở đó có một anh lính kết bạn
với ông, hay cho kẹo và giảng giải về cách
thức vận hành và sửa chữa máy móc. Lúc ấy
ông chỉ biết anh lính kia tên Bill. Sau chiến
tranh, Baron sang Mỹ, và nhờ cảm hứng mà
anh lính Mỹ - người thường gọi Baron là
“Nhóc GI Joe” - truyền cho, đã mở xưởng
sửa xe hơi của riêng mình và lập gia đình.
Ông nói với tôi là ông đã sống trong “giấc mơ
Mỹ”, làm ăn phát đạt và có ba con. Ông nói
ông mang ơn người lính đó về những thành
công trong đời mình, nhưng lúc bấy giờ đã
không có dịp chào tạm biệt, và thường tự hỏi
người lính ấy sau này ra sao. Rồi ông viết:
“Vào Ngày chiến sĩ trận vong năm nay, khi tôi
vừa uống cà phê vừa liếc qua tờ New York
Daily News bỗng cảm thấy như bị sét đánh.
Ở dưới góc trái của trang báo là bức ảnh của
anh lính Bill. Tôi thấy ớn lạnh khi biết anh Bill
đó chẳng phải ai khác mà lại chính là cha của
Tổng thống Hoa Kỳ”.
Năm 1996, các con của một trong các bà
cô của tôi lần đầu đến Nhà Trắng để tham dự
tiệc mừng giáng sinh giahttps