XÊY DÛÅNG ÀÏÍ TRÛÚÂNG TÖÌN
JIM COLLINS
JERRY I. PORRAS
Nguyïîn Dûúng Hiïëu dõch

Chòu traùch nhieäm xuaát baûn:

Ts. Quaùch Thu Nguyeät

Bieân taäp:

Thaønh Nam

Bìa:

Thuøy Trinh

Söûa baûn in:

Phaïm Nguyeãn

Kyõ thuaät vi tính:

Thanh Haø

NHAØ XUAÁT BAÛN TREÛ
161B Lyù Chính Thaéng - Quaän 3 - Thaønh phoá Hoà Chí Minh
ÑT: 9316289 - 9316211 - 8465595 - 8465596 - 9350973
Fax: 84.8.8437450 - E-mail: nxbtre@ hcm.vnn.vn
Website: http://www.nxbtre.com.vn
CHI NHAÙNH NHAØ XUAÁT BAÛN TREÛ TAÏI HAØ NOÄI
20 ngoõ 91, Nguyeãn Chí Thanh, Quaän Ñoáng Ña - Haø Noäi
ÑT & Fax: (04) 7734544
E-mail: vanphongnxbtre@ hn.vnn.vn

BUILT TO LAST. Copyright © 1994, 1997 by Jim Collins vaâ Jerry I. Porras. All
rights reserved.
Baãn tiïëng Viïåt do NXB Treã xuêët baãn theo húåp àöìng nhûúång quyïìn vúái
James C. Collins and Jerry I. Porras Associates, qua Curtis Brown, Ltd.

Daânh tùång Joanne vaâ Charlene

MUÅC LUÅC

LÚÂI CAÃM ÚN ................................................................................................................. 7
LÚÂI NOÁI ÀÊÌU .............................................................................................................. 12
LÚÂI GIÚÁI THIÏÅU ......................................................................................................... 15

CHÛÚNG MÖÅT
CAÁI TÖËT NHÊËT TRONG NHÛÄNG CAÁI TÖËT NHÊËT .............................................. 33
CHÛÚNG 2
KHÖNG CHÓ LA “NGÛÚÂI BAÁO GIÚ”, MA PHAÃI “TAÅO RA ÀÖÌNG HÖÌ“ ............ 68
CHÛÚNG 3
HÚN CAÃ LÚÅI NHUÊÅN ............................................................................................. 109
CHÛÚNG 4
GÒN GIÛÄ CAÁI CÖËT LOÄI - THUÁC ÀÊÍY SÛÅ TIÏËN BÖÅ ............................................ 166
CHÛÚNG 5
CAÁC MUÅC TIÏU ÀÊÌY THAM VOÅNG VAÂ THAÁCH THÛÁC (BHAG) ..................... 184
CHÛÚNG 6
NïìN VÙN HOÁA CÖNG TY MANG TÑNH NGHI THÛÁC CAO ............................. 226
CHÛÚNG 7
THÛÃ NHIÏÌU CAÁCH VAÂ GIÛÄ LAÅI NHÛÄNG GÒ PHUÂ HÚÅP ..................................... 271
CHÛÚNG 8
PHAÁT TRIÏÍN ÀÖÅI NGUÄ QUAÃN LYÁ TÛÂ NÖÅI BÖÅ ................................................... 321
CHÛÚNG 9
KHÖNG BAO GIÚÂ HAÂI LOÂNG VÚÁI THAÂNH QUAÃ ÀAÅT ÀÛÚÅC ....................... 349

XÊY DÛÅNG ÀÏÍ TRÛÚÂNG TÖÌN

LÚÂI NOÁI ÀÊÌU

4

5

CHÛÚNG 10
KÏËT THUÁC CUÃA KHÚÃI ÀÊÌU .................................................................................. 376
CHÛÚNG 11
XÊY DÛÅNG TÊÌM NHÒN VAÂ HOAÂI BAÄO CUÃA DOANH NGHIÏåP ...................... 407

LÚÂI CAÃM ÚN

PHÊÌN KÏËT
CAÁC CÊU HOÃI THÛÚÂNG GÙÅP .............................................................................. 444

PHUÅ LUÅC 1
CAÁC VÊËN ÀÏÌ NGHIÏN CÛÁU .................................................................................. 458

Winston Churchill tûâng noái rùçng viïët möåt cuöën saách phaãi

PHUÅ LUÅC 2
NGUÖÌN GÖËC THAÂNH LÊÅP CUÃA CAÁC CÖNG TY HAÂNG ÀÊÌU
VAÂ CAÁC CÖNG TY SO SAÁNH ................................................................................ 469

traãi qua nùm giai àoaån. ÚÃ giai àoaån àêìu tiïn, noá chó laâ möåt
thûá àöì chúi trong tay baån. Nhûng àïën giai àoaån cuöëi cuâng,
noá trúã thaânh möåt tïn baåo chuáa muöën àiïìu khiïín caã cuöåc

PHUÅ LUÅC 3
CAÁC BAÃNG BIÏÍU ..................................................................................................... 488

àúâi baån. Ngay khi baån sùæp sûãa quyå ngaä vaâ àêìu haâng, baån
böîng vuâng lïn giïët chïët tïn baåo chuáa vaâ àûa cuöën saách cuãa
baån àïën vúái cöng luêån. Àuáng laâ nhû vêåy! Nïëu khöng coá
nhûäng con ngûúâi tuyïåt vúâi giuáp àúä chuáng töi trong viïåc
hoaân thaânh cuöën saách naây, tïn baåo chuáa kia àaä coá thïí
giaânh chiïën thùæng.
Ngûúâi baån, ngûúâi àöìng nghiïåp Morten Hansen cuãa chuáng
töi àaä àoáng goáp to lúán cho dûå aán naây. Laâ möåt hoåc giaã
Fulbright, öng phaãi taåm thúâi rúâi boã cöng viïåc úã Nhoám Tû
vêën Boston trong saáu thaáng àïí tham gia nhoám nghiïn cûáu
Stanford vúái chuáng töi, trong thúâi gian naây öng àoáng vai troâ
quan troång trong viïåc choån lûåa vaâ phên tñch caác cöng ty so
saánh. Sau khi chia tay vúái dûå aán, öng tiïëp tuåc giûä liïn laåc
thûúâng xuyïn, liïn tuåc thuác àêíy chuáng töi cöë gùæng thoaát
khoãi raâng buöåc cuãa nhûäng quan niïåm cuä, têåp trung chuá yá
vaâo nhûäng bùçng chûáng cuå thïí, ngay caã khi chuáng khöng

XÊY DÛÅNG ÀÏÍ TRÛÚÂNG TÖÌN

MUÅC LUÅC

6

7

phuâ húåp vúái quan àiïím trûúác àêy cuãa chuáng töi. Morten laâ

Knox, Arnold Lee, Kent Major, Diane Miller, Anne Robinson,

möåt trong nhûäng trñ thûác trung thûåc nhêët maâ chuáng töi

Robert Silvers, Kevin Waddell, Vincent Yan, vaâ Bill Youstra.

tûâng biïët, öng khöng bao giúâ cho pheáp chuáng töi sa ngaä

Chuáng töi coân nhêån àûúåc sûå höî trúå àùæc lûåc tûâ caác nhên

vaâo “caái bêîy” chuã quan trong khi nghiïn cûáu: cùn bïånh chó

viïn thû viïån Jackson taåi Àaåi hoåc Stanford: Betty Burton,

nhòn thêëy nhûäng gò chuáng ta muöën thêëy! Khi xêy dûång vaâ

Sandra Leone, Janna Leffingwell, vaâ Suzanne Sweeney.

phaát triïín nhûäng yá tûúãng sau cuâng, chuáng töi luön tûå hoãi:

Chuáng töi àùåc biïåt caãm ún nhên viïn thû viïån Paul Reist vò

“Liïåu nhûäng àiïìu naây coá àaáp ûáng àûúåc nhûäng 'tiïu chuêín

nhûäng cöë gùæng tra cûáu giuáp chuáng töi caác taâi liïåu liïn quan

Morten' hay khöng?”

ra àúâi caách nay haâng chuåc nùm! Carolyn Billheimer tûâ cöng

Darryl Roberts vaâ Jose Vamos laâ trúå lyá nghiïn cûáu cuãa dûå

ty Dialog Information Services Inc, bùçng têët caã khaã nùng àaä

aán trong nhiïìu nùm, cuâng thúâi gian àoá hoå coân laâm nghiïn

höî trúå tñch cûåc trong viïåc sùæp xïëp vaâ phên loaåi caác baâi viïët

cûáu sinh taåi Stanford. Darryl thûåc hiïån cöng viïåc “giaãi maä

vïì caác cöng ty haâng àêìu. Linda Bethel, Peggy Crosby, Ellen

cú baãn” àöëi vúái möåt söë cöng ty chuã chöët trong danh saách

DiNucci, Betty Gerhadt, Ellen Kitamura, Sylvia Lorton, Mark

nhû Merck, Johnson & Johnson, 3M vaâ Philip Morris, àoáng

Shields, Karen Stock vaâ Linda Taoka àaä goáp phêìn tñch cûåc

vai troâ quan troång trong viïåc àiïìu tra lêëy yá kiïën tûâ caác CEO,

vaâo cöng viïåc haânh chñnh trong suöët thúâi gian dûå aán. Ellen

laâ ngûúâi khöng thïí thiïëu trong viïåc kiïím tra caác yá tûúãng

Kitamura sùæp xïëp haâng ngaân taâi liïåu möåt caách ngùn nùæp

cuãa chuáng töi. Jose àoáng goáp àaáng kïí trong caác phên tñch

vaâo caác höì sú, giuáp tiïët kiïåm àûúåc rêët nhiïìu thúâi gian khi

taâi chñnh höî trúå cho cöng taác nghiïn cûáu. Chó riïng viïåc

tra cûáu. Linda Taoka phuå traách viïåc lïn thúâi gian biïíu húåp

phên tñch caác Baáo caáo taâi chñnh vaâ Baáo caáo thu nhêåp cuãa

lyá nhêët cho dûå aán chuáng töi.

caác cöng ty tûâ 1915 trúã ài àaä laâ möåt viïåc khöíng löì, töën hïët

Chuáng töi hïët sûác caãm ún caác cöng ty haâng àêìu vaâ caác

gêìn möåt nùm troân! Caã Darryl vaâ Jose àaä laâm rêët töët nhiïåm

cöng ty so saánh àaä sùén loâng cung cêëp nhiïìu taâi liïåu (caã quaá

vuå cuãa hoå.

khûá vaâ hiïån taåi) vïì cöng ty. Lúâi caãm ún àùåc biïåt xin àûúåc

Chuáng töi cuäng nhêån àûúåc sûå giuáp àúä vaâ cöång taác vö

gûãi túái Karen Lewis (cöng ty HP) vaâ Jeff Sturchio (cöng ty

cuâng quyá baáu tûâ caác trúå lyá khaác, àa söë laâ caác nghiïn cûáu

Merck). Karen àaä daânh nhiïìu ngaây laâm viïåc vúái möåt trúå lyá

sinh thaåc sô vaâ tiïën sô úã Àaåi hoåc Stanford, tham gia vaâo

cuãa chuáng töi àïí xaác àõnh vaâ giaãi thñch cùån keä haâng trùm

nhoám nghiïn cûáu trong khoaãng thúâi gian dûúái möåt nùm.

taâi liïåu vïì giai àoaån múái thaânh lêåp cuãa cöng ty HP, giuáp

Chuáng töi xin trên troång caãm ún caác baån coá tïn sau àêy:

chuáng töi coá àûúåc hiïíu biïët sêu sùæc vaâ àêìy àuã vïì cöng ty,

Tom Bennett, Chidam Chidambaram, Richard Crabb, Murali

nhûäng hiïíu biïët hïët sûác quan troång àöëi vúái tû duy nghiïn

Dharan, Yolanda Alindor, Kim Graf, Debra Isserlis, Debbie

cûáu cuãa chuáng töi. Jeff Sturchio - nhên viïn quaãn lyá caác taâi

XÊY DÛÅNG ÀÏÍ TRÛÚÂNG TÖÌN

LÚÂI CAÁM ÚN

8

9

liïåu lûu trûä úã cöng ty Merck - giuáp chuáng töi coá àûúåc nhiïìu

àöång viïn chuáng töi trong möåt thúâi gian daâi. Chuáng töi àaä

taâi liïåu lõch sûã quan troång, göìm caã nhûäng baãn viïët trïn giêëy

cöë gùæng khöng àïí baâ phaãi thêët voång vïì cuöën saách naây.

da cuãa George Merck - nhûäng baâi viïët àêìu tiïn cuãa öng vïì
têìm nhòn vaâ hoaâi baäo cuãa cöng ty.

Cuöëi cuâng, thêåt khoá maâ tòm àûúåc möåt cöë vêën, möåt àöìng
minh, möåt thên hûäu töët hún ngûúâi àaåi diïån cuãa chuáng töi:

Möåt lúâi caãm ún nûäa xin gûãi túái caác baån àaä tham gia àoåc

Peter Ginsberg tûâ cöng ty Curtis Brown Ltd,. Peter, baån àaä

vaâ cho yá kiïën vïì baãn thaão cuãa cuöën saách: Jim Adams (Àaåi

nhêån ra giaá trõ cuãa cöng trònh naây ngay caã tûâ trûúác khi

hoåc Stanford), Les Denend (Network General), Steve Denning

chuáng töi coá baãn àïì nghõ thûåc hiïån noá. Baån àaä àêëu tranh

(General Atlantic), Bob Haas (Levi Strauss), Bill Hannemann

vò chuáng töi, àaä cho chuáng töi àöång lûåc lúán lao àïí theo àuöíi

(Giro Sport Design), Dave Heenan (Theo Davies), Gary

cöng trònh naây. Thûåc sûå nïëu khöng coá baån thò khöng thïí

Hessenauer (General Electric), Bob Joss (Westpac Banking

naâo coá cuöën saách nhû hiïån nay. Xin maäi biïët ún baån vò àiïìu

Corporation), Tom Kosnik (Àaåi hoåc Stanford), Edward Leland

àoá.

(Àaåi hoåc Stanford), Arjay Miller (Àaåi hoåc Stanford), Mads
Ovlisen (Novo Nordisk), Don Petersen (Ford), Peter Robertson
(USC), T.J.Rodgers (Cypress Semiconductor), Jim Rosse
(Freedom Communications), Ed Schein ((Àaåi hoåc MIT), Harold
Wagner (Air Products), Dave Witherow (PC Express), Bruce
Woolpert (Granite Rock), vaâ John Young (Hewlett-Packard).
Nhûäng cöë vêën tin cêåy haâng àêìu - caác baâ vúå yïu quyá cuãa
chuáng töi Joanne Ernst vaâ Charlene Porras - àaä àoåc vaâ goáp
yá baãn thaão ngay tûâ luác múái in ra. Hoå àaä thûåc sûå giuáp àúä
chuáng töi trong nhûäng thaáng ngaây daâi vêët vaã vúái cöng trònh
naây. Chuáng töi thêëy mònh thêåt sûå may mùæn khi coá nhûäng
ngûúâi vúå tuyïåt vúâi nhû thïë.
Ngûúâi biïn têåp cuãa HarperBusiness, baâ Virginia Smith àaä
cuâng laâm viïåc cêån kïì vúái chuáng töi, biïn têåp vaâ nhêån xeát
tûâng chûúng cuãa cuöën saách naây, cho chuáng töi nhûäng chó
dêîn quyá baáu àïí hoaân thiïån chêët lûúång baãn thaão. Quan troång
hún, baâ àaä thêåt sûå tin tûúãng vaâo dûå aán, luön khuyïën khñch,

XÊY DÛÅNG ÀÏÍ TRÛÚÂNG TÖÌN

LÚÂI CAÁM ÚN

10

11

giúái, cuöåc suy thoaái, caách maång cöng nghïå, nhûäng thay àöíi
vùn hoáa. Trong suöët quaá trònh nghiïn cûáu, chuáng töi lùåp ài
lùåp laåi cêu hoãi: “Caái gò taåo nïn sûå khaác biïåt cuãa nhûäng cöng

LÚÂI NOÁI ÀÊÌU

ty haâng àêìu so vúái nhûäng cöng ty khaác?”
Chuáng töi muöën vûúåt qua nhûäng lúâi leä khoa trûúng vaâ
thúâi thûúång vïì quaãn trõ ngaây nay. Chuáng töi quyïët têm tòm
ra nhûäng nguyïn tùæc quaãn trõ bêët biïën theo thúâi gian, nhûäng
nguyïn tùæc àaä taåo ra nhûäng cöng ty thaânh cöng vûúåt bêåc

Chuáng töi tin tûúãng rùçng caác CEO, nhaâ quaãn lyá, doanh

vaâ rûåc rúä. Trïn con àûúâng nghiïn cûáu chuáng töi nhêån ra

nhên trïn thïë giúái àïìu nïn àoåc quyïín saách naây. Caác thaânh

rùçng rêët nhiïìu nhûäng phûúng phaáp quaãn trõ múái meã, caãi

viïn Höåi àöìng quaãn trõ cuãa cöng ty, nhaâ tû vêën, nhaâ àêìu

tiïën höm nay thûåc ra chùèng coá gò múái caã. Àa söë nhûäng ngön

tû, nhaâ baáo, sinh viïn kinh tïë, hay bêët cûá ai quan têm àïën

tûâ thúâi thûúång kiïíu nhû “quyïìn laâm chuã nhên viïn”, “sûå

nhûäng doanh nghiïåp, têåp àoaân haâng àêìu thïë giúái vúái nhûäng

trao quyïìn”, “phaát triïín liïn tuåc”, TQM, “têìm nhòn chung”,

àùåc tñnh cuãa chuáng, cuäng nïn àoåc noá. Chuáng töi tuyïn böë

“giaá trõ chia seã”, v.v... hoáa ra chó laâ nhûäng khaái niïåm àûúåc

nhû vêåy khöng phaãi vò chuáng töi laâ taác giaã, maâ chñnh búãi

cêåp nhêåt laåi tûâ nhûäng caái, trong möåt söë trûúâng húåp, ra àúâi

vò nhûäng baâi hoåc quyá baáu maâ nhûäng doanh nghiïåp haâng

tûâ thïë kyã XIX.

àêìu naây coá thïí àem laåi cho chuáng ta.

Tuy nhiïn nhiïìu àiïìu chuáng töi tòm thêëy àaä khiïën chuáng

Theo chuáng töi àûúåc biïët, viïåc nghiïn cûáu vaâ viïët ra möåt

töi kinh ngaåc. Caác huyïìn thoaåi suåp àöí. Caác khuön mêîu

cuöën saách nhû thïë naây chûa tûâng àûúåc laâm trûúác àêy.

truyïìn thöëng cuäng vêåy. Coá khi chuáng töi caãm thêëy laåc hûúáng,

Choån ra möåt nhoám caác cöng ty haâng àêìu àaä àûáng vûäng

khi coá nhûäng chûáng cûá àaánh thùèng vaâo caác quan niïåm vaâ

qua thûã thaách cuãa thúâi gian (nùm thaânh lêåp trung bònh vaâo

kiïën thûác trûúác àêy. Chuáng töi phaãi hoåc caách quïn, phaãi

khoaãng 1897), chuáng töi nghiïn cûáu caác cöng ty naây trong

vûát boã ra khuön mêîu cuä àïí xêy dûång nhûäng khuön mêîu

sûå so saánh vúái möåt nhoám caác cöng ty so saánh vúái “tuöíi àúâi”

múái, àöi khi tûâ cùn baãn! Nghiïn cûáu töën mêët saáu nùm.

tûúng tûå, nhûng khöng coá àûúåc mûác thaânh cöng nhû nhûäng

Nhûng khoaãng thúâi gian daâi àoá quaã laâ àaáng giaá àïën tûâng

cöng ty haâng àêìu kïí trïn. Chuáng töi quan saát hoå tûâ khi

phuát möåt!

khúãi nghiïåp, khi àaåt quy mö trung bònh, khi àaåt quy mö

Khi nhòn laåi cöng trònh cuãa mònh, chuáng töi nhêån ra roä

lúán. Chuáng töi quan saát khi hoå thaão luêån, thûúng thuyïët,

raâng hún hïët àiïìu naây: hêìu nhû ai cuäng coá thïí xêy dûång

töìn taåi qua nhûäng thay àöíi lúán cuãa thïë giúái: àaåi chiïën thïë

möåt doanh nghiïåp haâng àêìu. Àaåi àa söë caác nhaâ quaãn lyá úã

XÊY DÛÅNG ÀÏÍ TRÛÚÂNG TÖÌN

LÚÂI NOÁI ÀÊÌU

12

13

moåi cêëp àöå coá thïí hoåc vaâ aáp duång nhûäng baâi hoåc tûâ nhûäng
cöng ty haâng àêìu. Theo chuáng töi, tûâ nay chuáng ta coá thïí
tûâ boã nhûäng quan niïåm sai lêìm rùçng “quyä àaåo cuãa phaát
triïín” cuãa möåt cöng ty phuå thuöåc vaâo viïåc noá àûúåc dêîn dùæt

LÚÂI GIÚÁI THIÏÅU

búãi möåt söë nhaâ laänh àaåo coá phêím chêët àùåc biïåt vaâ siïu
haång maâ nhûäng ngûúâi khaác khöng thïí hoåc hoùåc vúái túái
àûúåc.
Chuáng töi hy voång caác baån seä gùåt haái àûúåc nhiïìu àiïìu tûâ
cuöën saách naây. Vúái haâng trùm vñ duå cuå thïí, chuáng töi hy

Vaâo ngaây 14-03-1994, chuáng töi àûa baãn thaão sau cuâng

voång coá thïí thuác àêíy caác baån coá nhûäng haânh àöång ngay

cuãa cuöën Xêy Dûång Àïí Trûúâng Töìn cho nhaâ xuêët baãn. Nhû

trong töí chûác cuãa mònh. Chuáng töi hy voång nhûäng khaái

têët caã nhûäng taác giaã khaác, chuáng töi coá nhûäng hy voång vaâ

niïåm vaâ khuön mêîu cuãa chuáng töi seä in sêu vaâo trñ oác baån,

ûúác mú cho cöng trònh cuãa mònh, song khöng bao giúâ chuáng

giuáp baån coá nhûäng suy nghô àuáng àùæn trong kinh doanh.

töi cho pheáp nhûäng hy voång àoá trúã thaânh voä àoaán bònh

Chuáng töi hy voång baån coá thïí thu àûúåc nhûäng kiïën thûác böí

thûúâng. Chuáng töi biïët rùçng àïí coá àûúåc möåt quyïín saách

ñch vaâ tiïëp tuåc truyïìn cho nhûäng ngûúâi khaác. Trïn hïët,

thaânh cöng, phaãi coá àïën 10 hay 20 cuöën saách khaác bùçng

chuáng töi mong baån coá àûúåc sûå tûå tin vaâ caãm hûáng rùçng

hoùåc hún noá chòm dêìn vaâo quïn laäng! Hai nùm sau, khi viïët

nhûäng baâi hoåc úã àêy khöng chó aáp duång cho ngûúâi khaác.

lúâi giúái thiïåu cho lêìn xuêët baãn naây, chuáng töi thêåt sûå kinh

Chñnh baån coá thïí hoåc vaâ aáp duång chuáng. Chñnh baån coá thïí

ngaåc trûúác thaânh cöng cuãa cuöën saách: hún 40 lêìn xuêët baãn

xêy dûång nïn möåt cöng ty haâng àêìu.

trïn toaân thïë giúái, àûúåc dõch ra 13 ngön ngûä, laâ cuöën saách
baán chaåy nhêët úã Bùæc Myä, Nhêåt Baãn, Nam Myä vaâ nhiïìu nûúác
chêu Êu khaác.

JCC VAÂ JIP

Coá nhiïìu caách àaánh giaá mûác àöå thaânh cöng cuãa möåt

Stanford, California

cuöën saách, song theo chuáng töi àiïìu quan troång nhêët laâ

3-1994

chêët lûúång àöåc giaã cuãa noá. Xuêët hiïån trûúác tiïn trïn haâng
loaåt túâ baáo, taåp chñ, cuöën saách naây mau choáng coá àûúåc möåt
söë lûúång àöåc giaã vaâ gêy ra möåt chuöîi phaãn ûáng dêy chuyïìn
theo kiïíu truyïìn miïång. Vaâ àêy, àöåc giaã chñnh laâ àiïìu quan
troång nhêët. Caái gò laâ giaá trõ thûåc sûå cuãa möåt cuöën saách?

XÊY DÛÅNG ÀÏÍ TRÛÚÂNG TÖÌN

LÚÂI GIÚÁI THIÏÅU

14

15

Hoaân toaân khöng phaãi laâ giaá bòa cuãa noá. Àöëi vúái möåt ngûúâi

vaâ mûác àöå thaânh cöng cho rêët nhiïìu ngûúâi khaác cöë gùæng

bêån röån, giaá caã cuãa möåt cuöën saách chùèng laâ gò caã so vúái thúâi

noi theo. Roä raâng laâ Packard vaâ nhûäng “àaåi gia” khaác khöng

gian cêìn àïí àoåc vaâ hiïíu noá, nhêët laâ àöëi vúái nhûäng cuöën

phaãi laâ nhûäng “ngûúâi khöíng löì” ngay tûâ luác khúãi àêìu, ngûúåc

saách hònh thaânh trïn nghiïn cûáu vaâ yá tûúãng nhû cuöën saách

laåi, hoå cuäng coá nhûäng khúãi nghiïåp khiïm töën nhû bao ngûúâi

cuãa chuáng töi. Àa söë moåi ngûúâi khöng àoåc hïët caác cuöën

khaác, röìi tûâ nhûäng doanh nghiïåp nhoã beá hoå àaä lêåp nïn

saách maâ hoå mua. Do àoá chuáng töi khöng chó ngaåc nhiïn vïì

àûúåc nhûäng têåp àoaân thaânh cöng vaâ trûúâng töìn nhêët trïn

söë ngûúâi àaä mua, maâ coân vïì söë ngûúâi àaä thûåc sûå àoåc noá. Rêët

thïë giúái. Möåt laänh àaåo cuãa möåt cöng ty nhoã àaä noái: “Nhûäng

nhiïìu ngûúâi bêån röån, tûâ caác CEO vaâ caác nhaâ quaãn trõ cao cêëp

àiïìu hoå àaä laâm vaâ àaåt àûúåc cho chuáng töi sûå tûå tin vaâ caã

cho àïën nhûäng doanh nhên tham voång, laänh àaåo caác töí chûác

hònh mêîu àïí noi theo.”

phi lúåi nhuêån, caác nhaâ àêìu tû, nhaâ baáo, nhaâ quaãn lyá treã, têët

Hai laâ, nhûäng ngûúâi thûåc sûå quan têm àïën kinh doanh

caã àïìu àaä daânh cho Xêy Dûång Àïí Trûúâng Töìn möåt chuát thúâi

luön tòm kiïëm nhûäng nguyïn tùæc cú baãn àaä àûúåc thûã thaách

gian, nguöìn taâi nguyïn quyá giaá nhêët cuãa hoå.

qua thúâi gian, hoå khöng mêëy quan têm àïën nhûäng khaái

Theo chuáng töi, lûúång àöåc giaã to lúán cuãa cuöën saách naây

niïåm, hònh mêîu vïì quaãn trõ mang tñnh thúâi thûúång, nhêët

laâ do böën nguyïn nhên cú baãn. Möåt laâ, yá tûúãng xêy dûång

thúâi. Thïë giúái àang thay àöíi vúái möåt töëc àöå choáng mùåt,

möåt cöng ty to lúán vaâ trûúâng töìn thûåc sûå àaä gêy caãm hûáng

nhûng àiïìu àoá khöng coá nghôa laâ con ngûúâi khöng nïn tiïëp

cho rêët nhiïìu ngûúâi. Chuáng töi àaä gùåp nhiïìu nhaâ quaãn trõ

tuåc tòm kiïëm nhûäng giaá trõ cú baãn àaä àûúåc thûã thaách qua

trïn thïë giúái, hoå àïìu khao khaát taåo ra möåt àiïìu gò àoá to lúán

thúâi gian! Ngûúåc laåi, hún bao giúâ hïët ngûúâi ta rêët cêìn nhûäng

hún, lêu daâi hún baãn thên hoå - àoá laâ möåt töí chûác vúái nhûäng

giaá trõ êëy. Têët nhiïn laâ chuáng ta luön cêìn tòm kiïëm nhûäng

giaá trõ trûúâng töìn theo thúâi gian, möåt töí chûác töìn taåi khöng

yá tûúãng vaâ giaãi phaáp múái - caác khaám phaá vaâ phaát minh

chó àïí kiïëm lúåi nhuêån, chõu àûúåc thûã thaách cuãa thúâi gian do

chùèng phaãi àaä thuác àêíy sûå tiïën böå cuãa loaâi ngûúâi àoá sao?

coá khaã nùng liïn tuåc tûå àöíi múái tûâ bïn trong.

Tuy nhiïn, vêën àïì chñnh àöëi vúái caác töí chûác ngaây nay

Khöng chó úã caác nhaâ laänh àaåo caác têåp àoaân kinh doanh

khöng phaãi laâ thiïëu caác yá tûúãng quaãn trõ múái (ngûúåc laåi, coá

lúán, chuáng töi nhêån thêëy àöång cú trïn úã caã nhûäng nhaâ

quaá nhiïìu yá tûúãng nhû thïë!), maâ chuã yïëu laâ úã chöî thiïëu huåt

quaãn lyá caác doanh nghiïåp vûâa vaâ nhoã. Nhûäng con ngûúâi

caác nguyïn tùæc, giaá trõ cú baãn cuäng nhû sûå thêët baåi trong

nhû David Packard, George Merck, Walt Disney, Masaru

viïåc aáp duång caác nguyïn tùæc êëy. Bùçng caách trúã vïì vúái caác

Ibuka, Paul Galvin vaâ William McKnight - nhûäng ngûúâi àûúåc

nguyïn tùæc cú baãn, caác nhaâ quaãn lyá seä àoáng goáp àûúåc

xem nhû Thomas Jefferson vaâ James Madison cuãa giúái doanh

nhiïìu hún cho töí chûác cuãa hoå, hún laâ chaåy theo caác yá tûúãng

nhên - thêåt sûå àaä àùåt ra möåt loaåt caác tiïu chuêín vïì giaá trõ

thúâi thûúång, múái meã vïì quaãn trõ.

XÊY DÛÅNG ÀÏÍ TRÛÚÂNG TÖÌN

LÚÂI GIÚÁI THIÏÅU

16

17

Ba laâ, vúái nhûäng khaái niïåm trong Xêy Dûång Àïí Trûúâng
Töìn, caác nhaâ quaãn lyá coá thïí thûåc hiïån nhûäng thay àöíi
trong giai àoaån chuyïín tiïëp maâ khöng cêìn phaá boã nïìn
taãng ban àêìu cuãa cöng ty (hoùåc trong möåt söë trûúâng húåp,

GÒN GIÛÄ
Caác giaá trõ
vaâ muåc tiïu cöët loäi

caác khaái niïåm naây giuáp xêy dûång caác nïìn taãng àoá tûâ àêìu).
Traái vúái suy luêån thöng thûúâng, àïí àaáp laåi sûå thay àöíi tûâ
thïë giúái bïn ngoaâi, cêu hoãi àùåt ra khöng phaãi laâ “Chuáng ta
nïn thay àöíi nhû thïë naâo?” maâ phaãi laâ “Chuáng ta àaåi diïån
cho caái gò, vaâ taåi sao chuáng ta töìn taåi?”. Chó àiïìu àoá khöng

THAY ÀÖÍ I
Thûå c haâ n h hoaå t
àöång vaâ vùn hoáa
Chiïën lûúåc vaâ muåc
tiïu cuå thïí

TÑNH LIÏN TUÅ C
VAÂ THAY ÀÖÍ I
TRONG CAÁ C
CÖNG TY
HAÂ N G ÀÊÌ U

nïn thay àöíi. Coân laåi, coá thïí thay àöíi moåi thûá khaác. Noái möåt
caách khaác, caác cöng ty haâng àêìu phaãi phên biïåt rêët roä caác
giaá trõ cöët loäi vaâ caác muåc tiïu daâi haån (laâ nhûäng yïëu töë
khöng bao giúâ thay àöíi) vúái caác chiïën lûúåc kinh doanh vaâ
thûåc haânh hoaåt àöång (laâ nhûäng yïëu töë cêìn thay àöíi àïí thñch
ûáng vúái àiïìu kiïån bïn ngoaâi). Àiïìu naây trúã nïn àùåc biïåt
quan troång àöëi vúái caác töí chûác khi gùåp nhûäng thay àöíi lúán,
nhû cöng ty vïì quöëc phoâng Rockwell trong thúâi gian chiïën
tranh laånh kïët thuác, cöng ty haâng tiïu duâng Southern
Company trong thúâi kyâ thaã nöíi giaá caã, cöng ty saãn xuêët
thuöëc laá UST trong àiïìu kiïån phong traâo phaãn àöëi huát thuöëc
laá ngaây caâng tùng trïn thïë giúái, hay cöng ty gia àònh nhû
Cargill trong thúâi gian bùæt àêìu coá nhûäng nhaâ laänh àaåo tûâ
bïn ngoaâi tham gia, nhûäng cöng ty vúái nhûäng nhaâ laänh àaåo
huyïìn thoaåi nhû Advanced Micro Devices vaâ Microsoft cêìn
vûúåt qua caái boáng cuãa nhûäng con ngûúâi taâi ba àoá v.v...

nhúã baãn thên vïì sûå phên biïåt roä raâng giûäa nhûäng àiïìu cöët
loäi vaâ nhûäng àiïìu khöng cöët loäi, nhûäng caái khöng bao giúâ
thay àöíi àûúåc vaâ nhûäng caái cêìn thay àöíi. Möåt vñ duå, caác
laänh àaåo cuãa têåp àoaân Hewlett-Packard luön nhêën maånh
têìm quan troång cuãa sûå phên biïåt naây, giuáp cho moåi ngûúâi
thêëy rùçng moåi thay àöíi trong caách vêån haânh, caác chuêín
vùn hoáa vaâ chiïën lûúåc kinh doanh àïìu khöng coá nghôa laâ
laâm mêët ài tinh thêìn cuãa “HP Way” - “Àûúâng löëi cuãa HP.”
So saánh cöng ty vúái con quay höìi chuyïín, baáo caáo thûúâng
niïn cuãa HP vaâo nùm 1995 àaä nhêën maånh yá naây: “Con
quay höìi chuyïín àûúåc sûã duång àïí giûä thùng bùçng cho taâu
thuãy, maáy bay vaâ vïå tinh suöët möåt thïë kyã qua, bùçng caách
kïët húåp sûå bïìn vûäng cuãa möåt baánh xe bïn trong vúái chuyïín
àöång tûå do cuãa möåt khung. Tûúng tûå, nhûäng àùåc tñnh bïìn
vûäng cuãa HP dêîn dùæt, hûúáng dêîn chuáng ta vûâa dêîn dùæt thõ

Ngay caã nhûäng cöng ty haâng àêìu maâ chuáng töi noái túái

trûúâng, vûâa thñch ûáng àûúåc vúái nhûäng thay àöíi trong cöng

trong cuöën saách naây cuäng cêìn thûúâng xuyïn phaãi tûå nhùæc

nghïå vaâ thõ trûúâng.” Johnson & Johnson sûã duång quan

XÊY DÛÅNG ÀÏÍ TRÛÚÂNG TÖÌN

LÚÂI GIÚÁI THIÏÅU

18

19

niïåm naây nhû möåt thaách thûác vúái cêëu truác töí chûác cuãa hoå,

Mae, Granite Rock, Molex vaâ Telecare... cho àïën nhûäng cöng

nhùçm àöíi múái caác quy trònh hoaåt àöång trong luác vêîn giûä

ty múá i nöí i lïn nhû Bonneville Intl, Cypress, GSD& M,

vûäng caác yá tûúãng cöët loäi, caác tû tûúãng cöët loäi nïu trong baãn

Landmark Communications, Manco, MBNA, Taylor

Tñn àiïìu (Credo) cuãa têåp àoaân. Coân úã têåp àoaân 3M, hoå coá

Corporation, Sunrise Medical vaâ WL Gore v.v... Baáo chñ noái

möåt quyïët àõnh gêy ngaåc nhiïn lúán cho giúái kinh doanh:

chung thûúâng coá khuynh hûúáng dêîn dùæt chuáng ta quan

baán hïët caác böå phêån khöng coá khaã nùng caãi tiïën cuãa cöng

têm àïën caác cöng ty nöíi tiïëng ngay caã khi chuáng thaânh

ty, qua àoá têåp trung cuãng cöë muåc àñch lêu daâi cuãa hoå, àoá

cöng hay thêët baåi. Tuy nhiïn vêîn coá nhûäng cöng ty khaác

laâ giaãi quyïët caác vêën àïì chûa àûúåc giaãi quyïët bùçng nhûäng

chó quan têm àïën caác nguyïn tùæc cú baãn, traánh sûå quan têm

caãi tiïën. Thêåt sûå nïëu coá möåt bñ quyïët úã nhûäng cöng ty vô àaåi

cuãa dû luêån, êm thêìm taåo ra viïåc laâm, àoáng goáp cho xaä höåi.

vaâ trûúâng töìn thò àoá chñnh laâ khaã nùng quaãn lyá nhûäng thay

Chuáng töi caãm thêëy laåc quan rùçng coá nhiïìu cöng ty nhû vêåy

àöíi vaâ sûå liïn tuåc - möåt àiïìu cêìn phaãi àûúåc bùæt buöåc thûåc

maâ vêîn coá àûúåc caác võ trñ vûäng chùæc trïn thûúng trûúâng.

hiïån möåt caách coá yá thûác, ngay úã nhûäng cöng ty haâng àêìu
trïn thïë giúái.
Böën laâ, caác cöng ty haâng àêìu coá thïí xem cuöën saách cuãa
chuáng töi nhû laâ möåt sûå khùèng àõnh vaâ cöng nhêån cho caác

XÊY DÛÅ N G ÀÏÍ TRÛÚÂ N G TÖÌ N
TRONG MÖÅ T MÖI TRÛÚÂ N G TOAÂ N CÊÌ U ,
ÀA VÙN HOÁ A

phûúng phaáp kinh doanh cuãa hoå. Cuöën saách naây chó m